SpaceX’in Starlink olarak bilinen uyduları, Musk’ın şirketine göre Çinli rakip CAS Space’in geçen hafta fırlattığı dokuz uyduya yörüngede yalnızca 200 metre mesafedeydi.

Olay, SpaceX’te Starlink mühendisliğinden sorumlu başkan yardımcısı Michael Nicholls’un, işletmeciler arasında koordinasyon eksikliği olduğunu söyleyerek duyduğu hayal kırıklığını dile getirmesinin ardından ortaya çıktı.

Uydu işletmecileri uydularına ait yörünge verilerini paylaşmadığında, uzayda tehlikeli derecede yakın geçişler yaşanabileceği şeklinde bir paylaşım yaptılar.

Uydular, akıllı telefon GPS’i, hava tahmini ve finansal sistemler gibi hizmetleri destekleyerek günlük yaşamda hayati bir rol oynuyor.

Dünya’nın yörüngesi kalabalıklaştıkça, bu tür olaylar daha iyi uydu yönetimi ihtiyacını vurguluyor.

ABD merkezli kar amacı gütmeyen Space Foundation’a göre 2023’te yaklaşık 2.800 uydunun fırlatılmasıyla rekor kırıldı. SpaceX, Starlink programı aracılığıyla bu fırlatmaların önemli bir bölümünü gerçekleştirdi.

2024’te yayımlanan bir Dünya Ekonomik Forumu raporuna göre, alçak Dünya yörüngesindeki uydu sayısının önümüzdeki on yıl içinde %190 artması bekleniyor.

CAS Space’ten yanıt

CAS Space, sorumluluğu reddederken aynı zamanda daha iyi işbirliği çağrısı yaparak Nicholls’a yanıt verdi.

CAS Space’in X paylaşımında, “Tüm CAS Space fırlatmaları, bilinen uydular ve enkazla çarpışmaları önlemek için yer tabanlı uzay farkındalık sistemi kullanılarak fırlatma pencerelerini seçer. Bu zorunlu bir prosedürdür” ifadesi yer aldı.

Şirketten bir süre sonra, “Doğrulanırsa, bu olay faydalı yük ayrımından neredeyse 48 saat sonra gerçekleşti; o zamana kadar fırlatma görevi çoktan tamamlanmıştı. CAS Space, ilerlemek için uydu işletmecileriyle koordinasyon sağlayacak. Bu, iki Yeni Uzay ekosistemi arasındaki işbirliklerinin yeniden tesis edilmesini gerektiriyor” şeklinde yeni bir paylaşım yaptı.

Enkaz uyarısı

Uzmanlara göre uzay araçları arasında yaşanacak bir çarpışma, yörüngeye tehlikeli parçalar saçan büyük miktarda enkaz oluşturabilir. Bu uzay çöpü, daha fazla çarpışma riskini artırır ve hem mevcut uyduları hem de gelecekteki görevleri tehdit eder.

Uzmanlar ayrıca, uzay enkazı kritik bir seviyeye ulaştığında çarpışmaların bir zincirleme reaksiyonu tetikleyerek daha fazla enkaz yaratıp yörüngenin bazı bölümlerini kullanılamaz hale getirebileceğini öne süren, NASA’dan bir bilim insanı tarafından ortaya atılan “Kessler Sendromu” olasılığı konusunda uyarıyor.

Uzayda faciaya kıl payı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Dolandırıcı, Yaşar T.’nin verecekleri hesaba 156 bin TL yatırmasını isteyerek 50 bin TL’yi çabucak yatırması halinde dava açmaktan vazgeçeceğini söyledi.

BANKA ŞUBESİNE GİTTİ

Panikleyen Yaşar T., eşi ile birlikte kendisinden istenen parayı yatırmak üzere banka şubesine gitti. Öğlen paydosunda panikle bankaya gelen Yaşar T.’nin dolandırılmak üzere olduğunu anlayan banka çalışanları, kendisini ikna etmeye çalıştı.

Ancak Yaşar T. ısrarla parayı yatırmak isteyince durum polise bildirildi. İhbarla banka şubesine gelen polis takımları, Yaşar T.’yi parayı yatırmaktan vazgeçirdi.

ÇALIŞMA BAŞLATILDI

İlaç siparişi vermediği öğrenilen Yaşar T. ile eşi sözlerine başvurulmak üzere polis merkezine götürülürken şüphelinin yakalanması için çalışma başlatıldı.

50 bin lira dolandırılmaktan kıl hissesi kurtuldu: Banka vazifelileri ikna edemedi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Kıl kurtları, bağlı yaşadıkları canlının davranışlarını etkileyebildikleri için zihin denetim solucanları olarak da isimlendirilirler. Bu davranış tesiri, mesken sahiplerinin olağanda yapmayabilecekleri şeyleri yaptırmalarını sağlar. Tatlı su kıl kurdunun birkaç yüz farklı çeşidi bulunuyor ve büyümek için izledikleri sürecin merak uyandırıcı olduğu kadar ürkütücü olduğu kesin.

Araştırmacılar, bulduklarına o kadar şaşırdılar ki, bir yanılgı yapıp yapmadıklarını denetim etmek istediler. Bunun nedeni, kıl kurdundan alınan genom dizilerinin, bu parazitik zihin denetim solucanlarının sahip olmaları beklenen genlerin yüzde 30’una sahip olmadığını göstermesiydi. Bu genler, insanlığın bildiği çabucak hemen her hayvanda bulunuyor.

Araştırmacılar bir şeyi gözden kaçırıp kaçırmadıklarını belirlemek için sonuçlarını öbür bir kıl kurdu çeşidine karşı denetim ettiler ve ikinci tıpta de tıpkı gen setlerinin eksik olduğunu buldular. Bu genlerin kaybı, solucanların kimi evrimsel özellikler nedeniyle bu genleri uzun vakit evvel kaybettiğini düşündürüyor.

Şu anda düşünülene nazaran, bu asalak solucanlar, özel fonksiyonları sağlamak için konakçılarına güvenebilecekleri için bu fonksiyonlara gereksinim duymuyor ve bu sayede evrimleşirken de bu genlere sahip olmalarına gerek kalmıyor. Bu enteresan bulgu, ilgi cazip küçük parazitler hakkında daha fazla bilgi edinmemize yardımcı olabilir.

Tüm hayvanlarda bulanan kimi genlere sahip olmadığı keşfedildi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Kıl kurtları, bağlı yaşadıkları canlının davranışlarını etkileyebildikleri için zihin denetim solucanları olarak da isimlendirilirler. Bu davranış tesiri, mesken sahiplerinin olağanda yapmayabilecekleri şeyleri yaptırmalarını sağlar. Tatlı su kıl kurdunun birkaç yüz farklı çeşidi bulunuyor ve büyümek için izledikleri sürecin merak uyandırıcı olduğu kadar ürkütücü olduğu kesin.

Araştırmacılar, bulduklarına o kadar şaşırdılar ki, bir yanılgı yapıp yapmadıklarını denetim etmek istediler. Bunun nedeni, kıl kurdundan alınan genom dizilerinin, bu parazitik zihin denetim solucanlarının sahip olmaları beklenen genlerin yüzde 30’una sahip olmadığını göstermesiydi. Bu genler, insanlığın bildiği çabucak hemen her hayvanda bulunuyor.

Araştırmacılar bir şeyi gözden kaçırıp kaçırmadıklarını belirlemek için sonuçlarını öteki bir kıl kurdu tipine karşı denetim ettiler ve ikinci çeşitte de tıpkı gen setlerinin eksik olduğunu buldular. Bu genlerin kaybı, solucanların kimi evrimsel özellikler nedeniyle bu genleri uzun vakit evvel kaybettiğini düşündürüyor.

Şu anda düşünülene nazaran, bu asalak solucanlar, özel fonksiyonları sağlamak için konakçılarına güvenebilecekleri için bu fonksiyonlara muhtaçlık duymuyor ve bu sayede evrimleşirken de bu genlere sahip olmalarına gerek kalmıyor. Bu enteresan bulgu, ilgi cazibeli küçük parazitler hakkında daha fazla bilgi edinmemize yardımcı olabilir.

Tüm hayvanlarda bulanan birtakım genlere sahip olmadığı keşfedildi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

2 bin 640 metre uzunluğa ve 45 metre genişliğe sahip pist, son günlerde artan yağışlar sonrası yüzeyinde oluşan çatlak ve çökmeler nedeniyle tamirata alındı. Gece uzunluğu süren çalışmalar sonucu havalimanı yine uçuş trafiğine açıldı.

UZMANLAR UYARDI

Aynı problemlerden kaynaklı 3 yılda 5 sefer belli dönemlerde bakıma alınıp, yaşanan uçuş iptalleriyle gündeme gelen havalimanın pist tabanı altında yer alan ‘kırmızı kil’lerin, artan yağışlar nedeniyle asfaltta şişme, kabarma, çatlak ve oturmalara yol açtığı belirtildi.

Uzmanlar, bilhassa turizm döneminde günlük 35 uçak seferiyle 4 bin 500 yolcuyu ağırlayan havalimanının pistinde kalıcı tahlil ve ‘kırmızı kil’ tehlikesine karşı, temel uygunlaştırma yapılıp, pist altının da fore kazıklarla güçlendirilmesini önerdi.

‘TEMEL SORUN ‘KIRMIZI KİL’LER’

Jeoloji Mühendisi Prof. Dr. Osman Bektaş, sorunun kökten çözülmesi gerektiğini belirterek, “Trabzon Havalimanı’nın iki temel sorunu var. Bunlardan bir tanesi pistin kıyı erozyonundan ötürü dar olması. Kıyı erozyonundan ötürü pist daima darlaşıyor ve bu dar alandan daha evvel yıllarda uçak aşağıya yanlışsız yuvarlanmak durumunda kaldı. Öbür ikinci sorun ise pistte oturmalar, kalkmalar ve şişmeler. Sorunu ortadan kaldırmak için pistin beton ve asfalt kısmı büsbütün kazındı ve yenilendi. Havalimanının temel sorunu tabanı oluşturan etraf Jeolojisine nazaran ‘kırmızı kil’ler. Yağışların artması, yer altı su düzeyinin vakit içerisinde değişmesi nedeniyle pistte oturmalar ve kalkmalar meydana geliyor. Tamirat ve bakımlar yapıldı fakat; bu sürdürülebilir bir uçuş siyaseti değildir. Yapılması gereken sorunu kökten çözmektir. Yani yer uygunlaştırılması yapılmalı; fore kazık yahut başka taban düzgünleştirme yolları uygulanıp Trabzon Havalimanı’nın daha inançlı bir hale getirilmesi gerekiyor” diye konuştu.

‘HAVALİMANI ‘S.O.S’ VERİYOR’

Trabzon Havalimanı’nın ‘S.O.S’ verdiğini söyleyen Prof. Dr. Bektaş, şöyle konuştu:

“Yeni bir havalimanı yapılması proje evresinde. Fakat bu 5-10 yılı alabilecek bir proje. Sağlıklı, inançlı bir uçuş siyaseti oluşturmak için bugünkü pistin taban etüdü ve yer güzelleştirilmesi yapılması lazım. Onarılması ve kalıcı bir tahlil getirildikten sonra uçuşlara açılmalı. Süreksiz bir mühlet ile Trabzon Havalimanı’nın üzerindeki uçuşlar, en yakın olan Rize Havalimanı’na aktarılmasında fayda vardır. Bu Trabzon’un turizmini etkilemez.

Tam bilakis beşerler daha inançlı uçuş siyasetine ulaşırlar. Bir, bir buçuk ay yolcular Rize’den Trabzon’a gelebilir. Bu da insanların hayatını garantiye alma açısından ve uçakların inançlı uçuş yapması açısından son derece kıymetlidir. İkazlarımızı tekrarlıyoruz; şu anda Trabzon Havalimanı S.O.S veriyor. Yani potansiyel tehlikeden acil yardıma geçiş devri başlamıştır.”

Trabzon Havalimanı pistinde ‘kırmızı kil’ tehlikesi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.