Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), makroihtiyati politikaları sadeleştirme kapsamında menkul kıymet tesisine ilişkin düzenlemeyi yürürlükten kaldırdı.

TCMB’nin makroihtiyati çerçevede sadeleşmeye ilişkin duyurusunda, Merkez Bankası’nın, piyasa mekanizmasının işlevselliğini artıracak ve makro finansal istikrarı güçlendirecek şekilde makroihtiyati politikaları sadeleştirmeye devam ettiği belirtildi.

Duyuruda, “6 Nisan 2024 tarihli basın duyurusunda, menkul kıymet tesisi düzenlemesine yönelik sadeleşme adımları duyurulmuş ve söz konusu düzenlemenin yakın zamanda sonlandırılmasının planlandığı açıklanmıştı. Resmi Gazete’de bugün yayımlanan tebliğ ile menkul kıymet tesisine ilişkin düzenleme yürürlükten kaldırılmıştır” denildi.

Düzenlemenin sonlandırılacağı açıklanmıştı

TCMB’nin 6 Nisan’daki duyurusunda, menkul kıymet tesisine tabi yükümlülüklere uygulanan menkul kıymet tesis oranının yüzde 4’ten yüzde 1’e düşürülmesine, kredi büyümesine göre menkul kıymet tesisine ilişkin uygulamanın da sonlandırılmasına karar verildiği bildirilmişti.

Aktif-pasif yönetimine olumlu yansıyacak
Uzmanlara göre bankalar, zarar edecekleri olasılık içerisinde en iyisini seçmek zorunda kalıyordu. Düzenleme bankaların aktif-pasif yönetimine olumlu yansıyacak. Zorunlu karşılık düzenlemesi ise kredilendirme mekanizmasının daha etkin çalışmasını sağlayacak.

Bankaların daha etkin çalışacak piyasa mekanizması ile normalleşeceğini belirten uzmanlar, sadeleşme adımlarının fiyat dengelenmesi ve kredi aktarım mekanizması için olumlu olacağını kaydetti.

Uzmanlar, söz konusu düzenlemelerin sadeleşme yönünde alınan teknik kararlar olduğunu belirtti.

TCMB, menkul kıymet tesisine yönelik düzenlemeyi yürürlükten kaldırdı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Resmi Gazete’de yayımlanan Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğde değişiklik yapılmasına dair tebliğe göre, menkul kıymet tesis oranı yüzde 4’ten yüzde 1’e düşürüldü.

Yapılan açıklamada, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, piyasa mekanizmasının işlevselliğini ve makro finansal istikrarı koruyacak şekilde makroihtiyati politikaları sadeleştirmeye devam etmektedir.

Menkul kıymet tesisine ilişkin düzenleme kapsamında;

Menkul kıymet tesisine tabi yükümlülüklere uygulanan menkul kıymet tesis oranının yüzde 4’ten yüzde 1’e düşürülmesine, Kredi büyümesine göre menkul kıymet tesisine ilişkin uygulamanın sonlandırılmasına karar verilmiştir. Söz konusu düzenlemenin yakın zamanda sonlandırılması planlanmaktadır.” denildi.

Kaynak: NTV

Merkez Bankası’ndan menkul kıymet tesisine ilişkin düzenleme yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Böylece dolar/ruble paritesi 25 Mart 2022’den bu yana birinci kez 95 düzeyinin üzerine çıktı.

Uzmanlar, ithalattaki artışın yanı sıra yaz döneminde Rus vatandaşlarının tatil için döviz talebindeki yükselişin rublenin bedel kaybında tesirli olduğuna işaret ediyor.

Rusya Maliye Bakanlığı, 3 Ağustos’ta yaptığı açıklamada, Ocak 2022’den bu yana birinci kez iç piyasada döviz alımına tekrar başlayacağını bildirmişti.

Rus rublesinde kıymet kaybı sürüyor yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Nijer’deki askeri darbe, Sahel bölgesindeki komşu ülkeler ortasında rahatsızlık yarattı. Bunun öncelikli nedeni Atlantik Okyanusu’ndan Kızıldeniz’e kadar uzanan coğrafya olan Sahel’de istikrarsızlığın arttığına dair sahip olunan derin kaygılar. Nijer’den evvel bölgede son üç sene içerisinde Burkina Faso ve Mali’de de askeri darbeler yapıldı.

Ancak Nijer’deki durum yalnızca Sahel için kaygı yaratmıyor, birebir vakitte global olarak daha geniş bir tesire sahip olabilir.

İsyanlarda artış

Nijer, son devirde şiddetli akınların arttığı bölgede, Batı’nın nispeten istikrarlı bir devlet olarak gördüğü az demokrasilerden biriydi. Lakin askeri darbe nedeniyle bu istikrarın bozulabileceği istikametinde telaşlar var.

Ülke, Boko Haram ve IŞİD ilişkili cihatçı kümelere karşı gayret eden Fransız ve Amerikan üslerini barındırıyor.

Bu üslerin geleceği şimdilik meçhul. Mali ve Burkina Faso’daki askeri darbeler, radikal örgütler tarafından gerçekleştirilen şiddetli taarruzların artmasına neden oldu.

Nijer’in de bu kümeler için verimli bir taban haline gelebileceği kimi tasaları de beraberinde getiriyor.

Darbe kültürünün büyümesi

Nijer’deki darbeyle birlikte, batıdaki Mali’den doğudaki Sudan’a kadar uzanan bir Afrika kısmının artık askeri rejimlerin denetimine girdi.

Sahel’deki otoriter rejimlerin yükselişi, bölgenin demokrasisi için bir gerileme manasına geliyor. Nijer’deki darbe, öteki ülkelerdeki ordu birliklerini de iktidarı ele geçirmek üzere cesaretlendirebilir.

Bu kaygı, ekonomik blok ECOWAS’ın Cumhurbaşkanı Bazum’un vazifesine geri döndürülmemesi durumunda cuntaya yönelik neden yaptırım kararı aldığını da daha uygun açıklıyor. Bu atılım, ABD, AB ve Birleşmiş Milletler tarafından da destekleniyor.

Getty Images Başkentteki bir stadyumda düzenlenen darbe yanlısı mitinge binlerce kişi katıldı

Rus tesirindeki artış

Mali ve Burkina Faso’daki darbelerin akabinde iki ülke idaresi de Rusya ile daha yakın müttefiklik alakası yürüttü. Nijer’deki askeri cunta da tıpkı istikamete yanlışsız ilerleyebileceği izlenimini veriyor.

Rusya’nın Nijer’deki askeri darbeye yönelik rastgele bir müdahalesinin olup olmadığına dair bir ispat kelam konusu deği. Kremlin Sözcüsü de Bazum’un hür bırakılmasını ve krize barışçıl bir tahlil bulunmasını istedi.

Ancak, Kremlin yanlısı siyasi yorumcular, hükümet takviyeli medya kanallarında ve Telegram kümelerinde darbeyi övdü. Darbeye dayanak veren göstericiler Rus bayrakları salladı ve eski sömürge gücü olan Fransa’yı kınadı. Rus paralı asker kümesi Wagner’in Nijer’deki tesirini genişlettiğine dair de telaşlar var.

Eğer Nijer komşularının yolundan giderek bilhassa Wagner kümesine yönelirse, bu şiddetli atakların artmasına, insan hakları ihlallerine ve maden sömürüsüne yol açabilir.

Uranyum meselesi

Nijer, nükleer güçte kullanılan radyoaktif metal elementi uranyumun global arzının neredeyse yüzde beşine sahip. Avrupa Birliği’nin nükleer ajansı EURATOM’a nazaran, Nijer geçen yıl AB’ye sağlanan doğal uranyumun ikinci büyük tedarikçisiydi. Ayrıyeten ülke Fransa’nın uranyum gereksiniminin yaklaşık yüzde 15’ini karşılıyor.

EURATOM, Nijer’in uranyum arzını kesmesi durumunda Avrupa’daki nükleer güç üretimine yönelik acil bir risk olmadığını belirtiyor. Zira güç santrallerinin üç yıl yetecek envanterleri bulunuyor.

Buna karşın, ECOWAS yahut Batılı ortakları, radikal İslamcı militanların faal olduğu ve de Wagner’in tesir alanını genişeletebileceği bir coğrafyada hem sivil hem de askeri alanlarda kullanılan uranyumun yanlış ellere geçmesini istemez.

Getty Images Darbe yanlısı göstericiler, Fransa’yı ve ECOWAS’ı kınayan pankartlar taşıyor

Sığınmacı krizi

Bazum hükümeti Akdeniz üzerinden gelen göçmen akışını durdurma ve Libya’daki gözaltı merkezlerindeki yüzlerce göçmene mesken sahipliği yapma bahislerinde Avrupa ülkeleriyle işbirliği halinde.

Aynı vakitte Bazum, Batı Afrika ülkeleri ile daha kuzeydeki ülkeler ortasında kilit bir geçiş noktası olan ülkede insan kaçakçılarına karşı da tedbirler almıştı.

Ancak askeri bir cunta periyodunda, bilhassa Fransa ve İngiltere üzere kimi Avrupalı ortaklar, Nijer’e yardımı durduracaklarını söyledikten sonra bu taahhütler sorgulanabilir hale gelebilir.

Bu, Avrupa’ya geçen göçmen akışı üzerinde kıymetli bir tesire sahip olabilir.

Nijer darbesi dünyanın geri kalanı için neden kıymet arz ediyor? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Nijer’deki askeri darbe, Sahel bölgesindeki komşu ülkeler ortasında rahatsızlık yarattı. Bunun öncelikli nedeni Atlantik Okyanusu’ndan Kızıldeniz’e kadar uzanan coğrafya olan Sahel’de istikrarsızlığın arttığına dair sahip olunan derin telaşlar. Nijer’den evvel bölgede son üç sene içerisinde Burkina Faso ve Mali’de de askeri darbeler yapıldı.

Ancak Nijer’deki durum yalnızca Sahel için kaygı yaratmıyor, birebir vakitte global olarak daha geniş bir tesire sahip olabilir.

İsyanlarda artış

Nijer, son periyotta şiddetli akınların arttığı bölgede, Batı’nın nispeten istikrarlı bir devlet olarak gördüğü ender demokrasilerden biriydi. Lakin askeri darbe nedeniyle bu istikrarın bozulabileceği tarafında kaygılar var.

Ülke, Boko Haram ve IŞİD temaslı cihatçı kümelere karşı gayret eden Fransız ve Amerikan üslerini barındırıyor.

Bu üslerin geleceği şimdilik meçhul. Mali ve Burkina Faso’daki askeri darbeler, radikal örgütler tarafından gerçekleştirilen şiddetli hücumların artmasına neden oldu.

Nijer’in de bu kümeler için verimli bir taban haline gelebileceği birtakım telaşları de beraberinde getiriyor.

Darbe kültürünün büyümesi

Nijer’deki darbeyle birlikte, batıdaki Mali’den doğudaki Sudan’a kadar uzanan bir Afrika bölümünün artık askeri rejimlerin denetimine girdi.

Sahel’deki otoriter rejimlerin yükselişi, bölgenin demokrasisi için bir gerileme manasına geliyor. Nijer’deki darbe, öteki ülkelerdeki ordu birliklerini de iktidarı ele geçirmek üzere cesaretlendirebilir.

Bu tasa, ekonomik blok ECOWAS’ın Cumhurbaşkanı Bazum’un vazifesine geri döndürülmemesi durumunda cuntaya yönelik neden yaptırım kararı aldığını da daha güzel açıklıyor. Bu atak, ABD, AB ve Birleşmiş Milletler tarafından da destekleniyor.

Getty Images Başkentteki bir stadyumda düzenlenen darbe yanlısı mitinge binlerce kişi katıldı

Rus tesirindeki artış

Mali ve Burkina Faso’daki darbelerin akabinde iki ülke idaresi de Rusya ile daha yakın müttefiklik bağlantısı yürüttü. Nijer’deki askeri cunta da tıpkı istikamete gerçek ilerleyebileceği izlenimini veriyor.

Rusya’nın Nijer’deki askeri darbeye yönelik rastgele bir müdahalesinin olup olmadığına dair bir delil kelam konusu deği. Kremlin Sözcüsü de Bazum’un özgür bırakılmasını ve krize barışçıl bir tahlil bulunmasını istedi.

Ancak, Kremlin yanlısı siyasi yorumcular, hükümet dayanaklı medya kanallarında ve Telegram kümelerinde darbeyi övdü. Darbeye dayanak veren göstericiler Rus bayrakları salladı ve eski sömürge gücü olan Fransa’yı kınadı. Rus paralı asker kümesi Wagner’in Nijer’deki tesirini genişlettiğine dair de kaygılar var.

Eğer Nijer komşularının yolundan giderek bilhassa Wagner kümesine yönelirse, bu şiddetli taarruzların artmasına, insan hakları ihlallerine ve maden sömürüsüne yol açabilir.

Uranyum meselesi

Nijer, nükleer güçte kullanılan radyoaktif metal elementi uranyumun global arzının neredeyse yüzde beşine sahip. Avrupa Birliği’nin nükleer ajansı EURATOM’a nazaran, Nijer geçen yıl AB’ye sağlanan doğal uranyumun ikinci büyük tedarikçisiydi. Ayrıyeten ülke Fransa’nın uranyum muhtaçlığının yaklaşık yüzde 15’ini karşılıyor.

EURATOM, Nijer’in uranyum arzını kesmesi durumunda Avrupa’daki nükleer güç üretimine yönelik acil bir risk olmadığını belirtiyor. Zira güç santrallerinin üç yıl yetecek envanterleri bulunuyor.

Buna karşın, ECOWAS yahut Batılı ortakları, radikal İslamcı militanların aktif olduğu ve de Wagner’in tesir alanını genişeletebileceği bir coğrafyada hem sivil hem de askeri alanlarda kullanılan uranyumun yanlış ellere geçmesini istemez.

Getty Images Darbe yanlısı göstericiler, Fransa’yı ve ECOWAS’ı kınayan pankartlar taşıyor

Sığınmacı krizi

Bazum hükümeti Akdeniz üzerinden gelen göçmen akışını durdurma ve Libya’daki gözaltı merkezlerindeki yüzlerce göçmene mesken sahipliği yapma bahislerinde Avrupa ülkeleriyle işbirliği halinde.

Aynı vakitte Bazum, Batı Afrika ülkeleri ile daha kuzeydeki ülkeler ortasında kilit bir geçiş noktası olan ülkede insan kaçakçılarına karşı da tedbirler almıştı.

Ancak askeri bir cunta devrinde, bilhassa Fransa ve İngiltere üzere birtakım Avrupalı ortaklar, Nijer’e yardımı durduracaklarını söyledikten sonra bu taahhütler sorgulanabilir hale gelebilir.

Bu, Avrupa’ya geçen göçmen akışı üzerinde kıymetli bir tesire sahip olabilir.

Nijer darbesi dünyanın geri kalanı için neden kıymet arz ediyor? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

‘KOMPLO TEORİSİ’

Türk Tabipleri Birliği Aile Hekimliği Kolu (TTB AHEK) Lideri Emrah Kırımlı, “Aileler kelam konusu taramanın niçin topuktan alınan kanla yapıldığını sorguluyor. Kanların Amerika’ya gönderildiğine ait komplo teorilerine inanıyor. Şeker hastalarının nasıl parmak ucundan şeker kıymetine bakılıyorsa onun üzere bu tarama da topuktan alınan kanla yapılıyor. Bunun nedeni geniş yüzey olması ve bebeğin canını yakmaması” dedi. 

‘İNİSİYATİFE BIRAKILAMAZ’

Taramada kanın doğar doğmaz alındığını belirten Kırımlı, “Doğar doğmaz alındığında SMA’ya bakılıyor. Bir de 10 günlük olduktan sonra başka hastalıklara bakılıyor. Bu test, bebeğin ileriki ömrü için hayati ehemmiyet taşıyor” diye konuştu. 

Kırımlı, çocukluk periyodu aşılarının ve topuk kanı taramasının çocuğun üstün hakkı olduğunu kaydederek “Ailenin inisiyatifine bırakılamaz. Aile Bakanlığı’nın yaptığı çok gerçek bir uygulama. Umarım Sıhhat Bakanlığı da yapar” diye konuştu.

‘Topuk kanı’ aksiliği başladı… Dr. Emrah Kırımlı: Bebek için hayati kıymet taşıyor yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

“Paran 500 Euro’ya dönüştü” diyerek mağdura parasını geri veren sanık, böylelikle inancını kazandığı mağdurdan daha fazla para istedi. İkinci buluşma için belirlenen konuta 10 bin Euro’suyla giden mağdurun bu parası da kelamda toza yatırıldı.

Sanık, “12 saat beklemen gerekiyor, vakit dolmadan yerinden çıkarma” diyerek konuttan ayrıldı. Bir müddet sonra toza batırılarak kanepenin altına konulan paralarını almak isteyen mağdur, 20 adet geçersiz 500 Euro ve 108 adet düzmece 100 dolarla karşılaştı.

YARGITAY CEZASINI ONADI

Kandırıldığını anlayan mağdurun şikayeti üzerine geçersiz paraları veren kişi hakkında kamu davası açıldı.

Yalova 1. Ağır Ceza Mahkemesi’nde yargılanan sanık, “parada sahtecilik” kabahatinden 3 yıl 4 ay mahpus ile 2 bin lira isimli para cezasına çarptırıldı.

Sanık avukatının mahallî mahkemenin bu kararına itirazı üzerine evrak Yargıtay’a geldi. Temyiz incelemesini yapan Yargıtay 8. Ceza Dairesi, lokal mahkemenin mahkumiyet kararını onadı.

Dairenin kararında, hareketin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, yargılama sürecindeki süreçlerin adap ve kanuna uygun olduğu aktarıldı.

‘Toza batırıp parana kıymet kazandıracağım’ diyerek dolandırdı: Cezası onandı! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

“Parayı tasa etmeyin” denilen haberde, “Bu yaz Türkiye’ye gidecek olan İngiliz tatilciler, sterlinlerinin her zamankinden daha fazla bedel kazandığını görecekler” sözleri yer aldı.

Telegraph’ta yer alan haberde, TL’nin son 10 yılda Türkiye’deki siyasi ve ekonomik krizler sonucu süratle paha kaybettiği kaydedildi.

Telegraph’ta yer alan habere nazaran, Türk Lirası’nın kıymet kaybı, sterlin karşısında yüzde 65.90’lık bir zayıflamaya yol açtı. 2013 yılında 3 TL olan 1 sterlin, 3 Temmuz 2023 tarihli döviz kuru itibariyle 33 TL’ye denk geldi. TL’deki en son devalüasyon, Recep Tayyip Erdoğan’ın tekrar cumhurbaşkanı seçildiği 28 Mayıs’tan sonra gerçekleşti.

Haberde ayrıyeten, “Erdoğan’ın yine cumhurbaşkanı seçilmesinin akabinde Türkiye, ekonomik belirsizlik ve yüksek enflasyonla karşı karşıya” değerlendirmesinde bulunuldu.

İngiliz gazete, TL’nin kıymet kaybını fırsata çevirdi: ‘Parayı tasa etmeyin’ yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğ’de değişiklik yapılmasına dair tebliği Resmî Gazete’de yayımlandı. Buna göre, sadeleştirme politikası kapsamında ilk adım olarak menkul kıymet tesis oranının yüzde 10’dan yüzde 5’e düşürülmesine karar verildi.

Tebliğ kapsamında, menkul kıymet tesis oranı, gerçek ve tüzel kişi için hesaplanan paylardan düşük olanı yüzde 57’nin altında kalan bankalar için 7 puan artırımlı, yüzde 70 ve üzerinde olan bankalar için 2 puan indirimli uygulanacak.

Tebliğe eklenen “Bankaların dönüşüm oranına göre menkul kıymet tesisine ilişkin geçici uygulama” kapsamında şunlar kaydedildi:
“29 Eylül 2023 (dahil) hesaplama tarihine kadar uygulanmak üzere, mevduat ve katılım bankalarının tabi oldukları muhasebe standartları ve kayıt düzeni esas alınarak Merkez Bankasınca belirlenen usul ve esaslara göre bankalarca hesaplanacak yabancı para mevduat/katılım fonundan Türk lirası mevduat/katılma hesabına dönüşüm oranına göre yüzde 10’un altında dönüşüm yapılması halinde eksik kalan kısmın iki katı tutarında menkul kıymet bloke olarak tesis edilir. Tesis süresi, hesaplama tarihini takip eden ayın son cuma günü başlar, tesis başlangıcını takip eden altıncı ayın son cuma gününden bir önceki gün sona erer. Bu madde hükümleri yabancı para cinsinden mevduat/katılım fonu büyüklüğü Merkez Bankasınca belirlenecek tutarın altında olan bankalara uygulanmaz.”

SADELEŞME KADEMELİ ŞEKİLDE SÜRECEK

TCMB’nin internet sitesinde yer alan açıklamada da “Para Politikası Kurulunun 22 Haziran 2023 tarihli kararında mevcut mikro ve makro ihtiyati çerçevenin, etki analizlerine dayanarak ve kademeli bir anlayışla sadeleştirileceği ifade edilmiştir” bilgilendirilmesi yapıldı.

Bu kapsamda ilk adım olarak, menkul kıymet tesisi uygulamasının piyasa mekanizmalarının işlevselliğini artıracak ve makro finansal istikrarı güçlendirecek doğrultuda sadeleştirilerek Resmî Gazete’de yayımlandığı belirtilen açıklamada, sadeleşme sürecinin Para Politikası Kurulunun ilan ettiği ilkeler doğrultusunda kademeli olarak süreceği belirtildi.

Merkez Bankası sadeleştirme politikası kapsamında menkul kıymet tesis oranını düşürdü yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Reuters’da yer alan tahlilde, Türkiye’nin on yıllardır süren finansal meselelerinin ve TL’deki paha kaybının oluşturabileceği sıkıntılara değiniliyor. Değerlendirmede 5 başlıkta kelam konusu ekonomik problemlerin sonuçlarının ne olabileceği anlatılıyor.

1. KURU HÜR Mİ BIRAKMALI?

Bütçedeki büyük açık, enflasyon sorunu ve birkaç yıldır uygulanan son derece tartışmalı siyasetlerin erittiği döviz rezervleri, TL’deki paha kaybının sürmesini gerektirecek bol ölçüde sebep olduğunu gösteriyor.

TL’deki bedel kaybının durup durmayacağını ya da ne vakit duracağını kimse bilmiyor. JPMorgan ve Goldman Sachs üzere büyük yatırım bankalarının analistleri ve vadeli döviz piyasalarındaki TRYFWD= fiyatlamalara nazaran TL, dolar karşısında 25’e, hatta 30’a kadar yükselebilir. Bu da, dünkü %7’lik tarihi tepelerin üzerine çıkılacağı manasına geliyor.

Her şey TCMB’nin daha evvelki çalkantılı periyotlarda yaptığı üzere büyük bir faiz artırımına gidip gitmeyeceğine, ya da hatta Ankara’nın uzun müddettir gündemde olmadığı konusunda ısrar ettiği sermaye denetimlerini uygulamaya başlamasına bağlı olacak.

TCMB başkanlığına Gaye Erkan’ın atanması bekleniyor. JPMorgan, Erkan’ın atanması hâlinde, büyük bir faiz artırımına gidileceğini, yani şu anki %8.5’ten %25 ila %30’a çıkarılabileceğini iddia ediyor.

“SONRA BİRDENBİRE ORTALIK KARIŞIR”

Commerzbank’ın döviz piyasaları araştırma müdürü Ulrich Leuchtmann, “Katlanarak oluşan bir hareketin akabinde bu türlü olur. Uzun bir müddet hiçbir şey olmadığını düşünürsünüz, sonra ansızın ortalık karışır” dedi.

2. ACI YOKSA ÇIKAR DA YOK

Politika faizinde yapılacak olan büyük bir artırım tüketicilerin harcamalarını azaltacağı üzere şirketlerin borçlanma maliyetlerini artırarak iktisadın süratle yavaşlamasına, hatta daralmasına yol açabilir.

Ekonomide mümkün daralmanın yaratacağı külfeti hafifletecek kimi ögeler da mevcut. TL’deki bedel kaybı fiyat avantajı sağlayarak muhtemelen hem ihracatçıların ve turizmcilerin gelirlerini artıracak. Ayrıyeten Şubat’taki yıkıcı zelzelelerin akabinde kamunun tekrar inşa çalışmaları için yapacağı harcamalar iktisatta oluşacak sıkıntıların bir kısmını giderebilir.

“DAHA BÜYÜK BİR RİSK YARATACAKTIR”

Gelişmekte olan ülkeler hakkında araştırmalar yürüten Tellimer’den Hasnain Malik, “Faizlerde düzeltmeye gidilmesi, yani faizlerin artırılarak yüksek kredi büyümesinin denetim altına alınması, devalüasyona kıyasla gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) açışından daha büyük bir risk yaratacaktır” dedi.

Son yıllarda çift haneli büyüme ve daralma oranları ortasında gidip gelen Türkiye iktisadı ani yükseliş ve düşüş döngülerine alışkın. Milletlerarası Para Fonu (IMF) açıklanan son kestirimine nazaran 2023 yılı için %2.7 büyüme bekliyor.

3. ENFLASYON ÇARPINTILARI

Daha geçen yıl enflasyonun %80’i aştığı göz önüne alındığında, TL’nin kıymet kaybetmesi enflasyonda yeni bir artış görüleceği telaşlarını kuvvetlendirecektir.

Pazartesi günü açıklanan bilgi, manşet enflasyonun %40’ın altına indiğini gösterdi lakin bu biraz da Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın seçime giderken doğalgazı fiyatsız yapmasıyla gerçekleşti.

Analistler TL’deki son kayıplardan evvel de enflasyonun tekrar %50’nin üzerine çıkacağını bekliyordu. Malik hem fiyatsız doğalgaz uygulamasının bitmesi hem de döviz hareketlerinin sistem içinde tesirlerini göstermesiyle enflasyonun geçen sene kaydedilen tepe düzeylere bile yükselebileceğini söyledi.

“ÖNLENEMEYECEK BİR GELİŞMEYDİ”

Varlık yöneticisi Abrdn’de gelişmekte olan ülke tahvil piyasalarından sorumlu olan Kieren Curtis, TL’nin bu haftaki kıymet kaybına atıfta bulunarak “Önlenemeyecek bir gelişmeydi” değerlendirmesinde bulundu.

Curtis, “Enflasyon yükselecek, münasebetiyle faiz artırımlarında büyük ölçekli bir artırıma gidilmedikçe enflasyonun seyrini neyin aksine çevirebileceğini söylemek zor” dedi.

4. MUHASEBE SORUNLARI

Türkiye, TL’nin paha kaybı nedeniyle artık kur muhafazalı mevduat (KKM) hesaplarının maliyeti ile karşı karşıya kalacak.

Hükümet, 2021 yılı sonunda vatandaşları tüm paralarını dolar ya da altına çevirmemeye ikna etmek için, mevduat sahiplerini TL’nin bedel kaybetmesine karşı muhafaza KKM hesaplarını devreye almıştı.

Kredi derecelendirme kuruluşu S&P Global’de kıdemli analist olan Frank Gill, dolar/TL’nin 26.5 düzeyine yükselmesi halinde Erdoğan’ın yine cumhurbaşkanı seçildiği seçimlere kıyasla TL’nin %20 bedel yitirmiş olacağına dikkat çekerek, bu kur hareketinin yalnızca KKM’de devlete yaratacağı maliyetin GSYH’nin %3’üne yaklaşacağını belirtti.

Gill, bu maliyetin dolar ya da eurodan çok TL olarak mevduat sahiplerine ödeneceğine ve maliyeti Hazine ile TCMB’nin ortalarında bölüşeceğine dikkat çekti.

5. BORÇ İKİLEMİ

Bir öbür büyük sorun ise Türkiye’de devletin, şirketlerin ve hanelerin kullanmış olduğu, 100 milyar dolara tekabül eden yabancı para borçlar. Eserleri zati dolarla satılan bir şirket değilseniz bu borçları ödemek artık daha maliyetli gelecek.

Borcun geri ödenememesi durumunda, borçları veren bankalar kendilerini bu olasılığa karşı muhafazaya almamışlar ise bilançolarında oluşacak açıklar nedeniyle zorluk yaşayacaklar.

Bu durumun daha büyük sonuçları da olabilir. Yatırım idare şirketi NinetyOne’da vazifeli fon yöneticileri, temerrüt riski altında olan CCC kredi notuna sahip ülkeler hariç tutulduğunda gelecek dört yılda vadesi dolacak “yüksek faizli borçların” %60’ının Türkiye tarafından ödeneceğini iddia ediyrolar.

Reuters’tan ‘dolar’ tahlili: TL’deki kıymet kaybının sonuçları değerlendirildi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.