Birincil önceliklerinin enflasyonu aşağıya çekmek olduğunu söyleyen Bakan Şimşek, belirlenen hedefleri tutturacaklarını vurgulayarak, “Enflasyon düşecek ama piyasadaki şüpheleri anlıyorum” dedi.

“Türkiye’nin hedef alınan ülkelerden olmasını beklemiyoruz”

Şimşek ABD’nin ek gümrük tarifelerinin hedefi olup olmayacağı sorusuna “Biz zaten yüksek tarife standardındayız. Bu yüzden ABD’nin gümrük vergisi hedefi olacağımızı düşünmüyoruz” yanıtını verdi.

Şimşek ekonominin şu anda trendin altında büyüdüğünü, ancak “sürdürülebilir yüksek büyüme yörüngesine geçmek için muhtemelen bunun gerekli olduğunu” söyledi.

“Tüketici kredilerindeki sıkı duruş sürdürülmeli”

Merkez Bankası ekibine güveninin tam olduğunu yineleyen Şimşek, bankanın tüketici kredileri konusunda sıkı duruşunu sürdürmesi gerektiğini söyledi.

Şimşek, TL’nin değerlenmesiyle ilgili soru üzerine de “Türk Lirası’nın değerlenmesini tartışmayacağım” dedi ve Türkiye’nin bir kur hedefinin olmadığı mesajını yineledi. TL’deki hareketlerden şu anda yapısal olarak çok büyük bir sıkıntı yaşamadıklarını belirten Şimşek, “Mevcut ekonomi programı uygulandığı sürece Türk lirasında reel değerlenmenin süreceğine güvenebilirsiniz” diye konuştu.

Avrupa’daki büyümeye bağlı olduklarını kaydeden Şimşek “oradaki yapısal sorunların çözülmesini umuyoruz. Avrupa’da pazar payımızı artırmamız gerekiyor.” yorumunu yaptı.

Şimşek: Türkiye’nin bir kur hedefi yok yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun (BDDK) haftalık bülteninde yer alan bilgilere göre, kur korumalı TL mevduat ve katılma hesapları 1 trilyon 594,4 milyar TL’den 1 trilyon 574,8 milyar TL’ye geriledi.

Aynı haftada krediler 14 trilyon 587,2 milyar TL’den 14 trilyon 623,1 milyar TL’ye yükselirken, mevduat 17 trilyon 441,4 milyar TL’den 17 trilyon 304 milyar TL’ye indi.

Tüketici kredileri 1 trilyon 797,1 milyar TL’den 1 trilyon 800,5 milyar TL’ye, bireysel kredi kartları 1 trilyon 586 milyar TL’den 1 trilyon 587,6 milyar TL’ye yükseldi.

Takipteki alacaklar ise 252,9 milyar TL’den 257,2 milyar TL’ye çıktı.

Veriler 6 Eylül ile biten haftayı kapsıyor.

Kur korumalı mevduatta düşüş devam etti yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

İktidar tarafından Türk lirasına istikrar kazandırmak ve dolarizasyon eğilimini aksine çevirerek döviz kurunun enflasyon üzerindeki baskısını hafifletmek maksadıyla sunulduğu belirtilen KKM’nin eski Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak periyodunda de gündeme geldiği lakin vazgeçildiği belirtildi.

Gazeteci Barış Soydan, 2018 Ağustos ayında yaşanan kur krizinin çabucak akabinde periyodun Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak’a sunulan seçeneklerden birinin de KKM olduğunu tez etti.

Ancak Albayrak’ın adım atmakta tereddüt ettiğinini belirtirken KKM kararının Nureddin Nebati’nin bakanlıktaki ömrünü uzattığını tabir etti.

10haber muharriri Barış Soydan’ın “KKM’nin bilinmeyen tarihi” başlıklı yazısının ilgili kısmı şöyle:

“2021 Kasım ve Aralık aylarında yaşanan kur şoku karşısında hareket kabiliyeti daralan iktisat idaresi KKM’yi Cumhurbaşkanı’na sunmak üzere ivedilikle raftan indirmişti. Raftan indirildi dedim zira KKM’nin kıssası aslında birkaç yıl önceye dayanıyordu.

Yeni iktisat idaresinin siyaset kısıtlarının en değerlilerinden birinin kur muhafazalı mevduat (KKM) yükü olduğu görülüyor. Eski Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati devrinde “mucize çözüm” olarak sunulan KKM bugün hem ekonomik istikrarları bozan dev bir yük hem de iktisat siyasetlerinin hayata geçirilmesini zorlaştıran değerli bir mahzur haline gelmiş durumda.

“DOLAR BİR GECEDE 11 LİRANIN ALTINA DÜŞTÜ”

KKM 2021 Aralık ayında döviz kurlarında hızlanan artışa tahlil olmak üzere hayata geçirildi. İlan edildiği anda yarattığı sürpriz tesiriyle döviz kurlarında tarihi bir gerileme yaşanmış, dolar bir gecede 18.40 liradan 11 liranın altına düşmüştü.

Ekonomi idaresi bu mucizevi tahlilin heyecanıyla halkı Türk Lirası’na güvenmeye çağırmıştı. Nebati bir yandan “Ya Türkiye olayları oturup kendi başına izleyecek, elindeki bütün enstrümanları müspet tarafta kullanmayacak kadar maharetsiz bir ülke mi? Gereksinimi olan her türlü enstrümanı kullanır!” diyor; bir yandan da dövizdeki köpüğün gitmeye başladığını ve Türk Lirası’nın cazibesinin artacağını savunuyordu. Pekala bu “mucize çözüm” nasıl ortaya çıkmıştı?

Öncelikle KKM’nin o devir gereğince çalışılmadan ve uygulama temelleri düşünülmeden ivedilikle gündeme getirildiğini belirtelim. 2021 Kasım ve Aralık aylarında yaşanan kur şoku karşısında hareket kabiliyeti daralan iktisat idaresi KKM’yi Cumhurbaşkanı’na sunmak üzere çabucak raftan indirmişti. Düzenlemelerin son halini alması aylar sürecekti.

“RAFTAN İNDİRİLDİ”

“Raftan indirildi” dedim zira KKM’nin kıssası aslında birkaç yıl önceye dayanıyordu. 2018 Ağustos ayında yaşanan kur krizinin çabucak akabinde devrin Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak yakın etrafından geçmişte Türkiye yahut emsal ülkelerde döviz krizlerine yönelik uygulanmış tahliller üzerinde çalışmalarını istemişti.

O devirde Albayrak’a sunulan seçeneklerden biri KKM’ydi. Fakat getireceği yükler ve uygulamadan çıkışın zorlukları tartışıldıkça Albayrak adım atmakta tereddüt etmişti. O esnada Merkez Bankası’nın yaptığı 625 baz puanlık şok faiz artırımı piyasayı sakinleştirince iktisat idaresi rahat bir nefes almış ve KKM uygulaması masadan kalkmıştı. Merkez Bankası Eylül 2018’deki o artırımı yapmasa Türkiye tahminen de KKM ile 2018 yılında tanışacaktı.

O periyot rafa kaldırılan KKM 2020 yılının ikinci çeyreğinde bir defa daha iktisat idaresinin gündemine geldi. O devirde Merkez Bankası’nın ağır döviz satışı 2020 Mayıs ayında net rezervi birinci defa eksiye taşımış ve alarm zilleri çalmaya başlamıştı. Doları 6.85 TL’de tutabilmek için yaklaşık 30 milyar dolar daha satılmış lakin buna karşın muvaffakiyet elde edilememişti. Bunun üzerine Merkez Bankası likidite araçlarıyla örtülü faiz artışına gitmiş ancak istediği sonucu alamamıştı.

İşte tam bu devirde KKM bir kere daha raftan indirilerek enine uzunluğuna tartışıldı. Ancak tekrar uygulamadan vazgeçildi. Bunun nedenine dair türlü görüşler var. Bunlardan biri, Bakan Albayrak’ın KKM’nin bütçe tesirlerinin vakitle Erdoğan’ı rahatsız edecek boyuta ulaşmasından çekindiği tezi. Buna nazaran rezerv satışları sebebiyle Erdoğan’ın yakın takibinde olan Albayrak bir de bütçe açığının tırmanışa geçmesinden çekinmişti. O periyotta borçlanma maliyetlerini düşük göstermek ismine yurtiçinde döviz ve altın cinsinden borçlanmanın süratle artmış olmasının KKM uygulamasının uygulanabilirliğini kısıtladığı söylenebilir.

“ALBAYRAK’I RAHATSIZ ETTİ”

Bir öteki argüman ise KKM uygulamasının servet transferi tesirinin Bakan Albayrak’ı rahatsız ettiği ve buna karşılık belirli bir ölçü üzerinden döviz hesaplarına kimi kısıtlayıcı önlemler koymayı tercih ettiği tarafında.

KKM fırsatını (!) ikinci defa tepen Bakan Albayrak kısa müddet sonra meşhur istifa mektubuyla vazifeden ayrılmıştı.

Dönemin Bakan Yardımcısı Nureddin Nebati başından beri bu gelişmelerin şahidiydi. Doların patlayarak 18.40 liraya yükseldiği 2021 Aralık ayında KKM tahlilini ayrıntılı bir hazırlık yapmadan Cumhurbaşkanı Erdoğan’a sunmasının ardında da bu bilgi vardı. Bahse yakın kaynaklar, 2018 ve sonrasındaki KKM tartışmalarının içinde olan Merkez Bankası Lider Yardımcısı Emrah Şener ve kimi diğer bürokratların da KKM’yi acil ve tek tesirli tahlil olarak sunduğunu söylemekte.

KKM kararının Nureddin Nebati’nin bakanlıktaki ömrünü uzattığı söylenebilir. Hatta KKM sayesinde iktidarın kırıp dökmeden ekonomiyi seçime kadar getirdiğini söylemek bile mümkün. Lakin sonuç değişmedi; kur eskisinden daha yüksek düzeylere yükseldi, rezervler tüketildi ve istikrarlar daha da bozuldu…

“ŞİMŞEK’İN EN KIYMETLİ HUSUSU OLDU”

Geçen mayıs ayında gerçekleşen seçimler sonrasında iktisadın dümenine geçen Mehmet Şimşek’in en değerli gündem hususu KKM olacaktı. Birinci dikkat cazibeli adım, kur farkı ödemelerin tamamının Merkez Bankası tarafından yapılması kararıydı. Bu adım mümkün yan tesirleri nedeniyle çok sert eleştirildi. Lakin muhtemelen bütçe kısıtları bu adımı zarurî kılmıştı.

Ardından Merkez Bankası’nın KKM’yi azaltmaya yönelik olarak evvelki hafta yayınladığı düzenleme geldi. Bu kararlar sonrasındaki birinci haftada KKM’nin uzun bir ortadan sonra birinci defa düşüşe geçtiğini dünkü yazımda aktarmıştım. Ancak şimdi her şey bitmiş değil, birilerinin siyasi ikbalini kurtarmak ismine apar topar uygulamaya sokulan KKM’den çıkış ne iktidar ne Türkiye için kolay olacak.

KKM uygun çalışılmamış, tesir tahlilleri yapılmamış, muhtemel senaryolar gözden geçirilmemiş, çıkış stratejisi belirlenmemiş düzenlemelerin bir iktisada ne kadar ziyan verebileceğine dair örnek olay olarak dünya tarihine şimdiden geçmiş durumda.”

KKM’nin bilinmeyen kıssası ortaya çıktı: ‘Raftan indirilmiş’ yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Özetlerde para siyasetine ait olarak şu tabirler yer aldı:

Kurul, mevcut mikro- ve makroihtiyati çerçeveyi, piyasa düzeneklerinin fonksiyonelliğini artıracak ve makro finansal istikrarı güçlendirecek halde sadeleştirmektedir. Sadeleşme adımları kademeli olarak sürdürülecek, bu süreçte dönüşümün suratı ve sıralaması tesir tahlilleri ile belirlenmeye devam edecektir. TCMB tarafından yapılan düzenlemelere ait tesir tahlilleri kelam konusu çerçevenin tüm bileşenleri için enflasyon, faizler, döviz kurları, rezervler, beklentiler, menkul değerler ve finansal istikrar üzerindeki yansımalarıyla birlikte bütüncül bir bakış açısıyla kıymetlendirilerek yapılmaktadır.

Bu kapsamda, Türk Lirası mevduat hissesinin artırılmasına yönelik düzenlemeler mali transfer sistemini güçlendirecektir. Şura, faiz artırımının yanı sıra, nakdî sıkılaştırma sürecini destekleyecek seçici kredi ve miktarsal sıkılaştırma kararları almaya devam edecektir. Bu kararlarla, temel siyaset aracı olan siyaset faizleri mali, finansal şartlar ve beklentileri etkilerken, Türk lirası likidite ve tüketim talebindeki aşırılıkların dengelenmesi ve para siyasetinin aktifliğinin artırılması hedeflenmektedir.

Bireysel kredilerdeki ivmelenmeyle birlikte iç talebin hem direkt hem de cari istikrar üzerinden fiyat istikrarını bozduğu değerlendirilmiştir. Seçici kredi sıkılaştırması kararları sonucunda yurt içi talepte dengelenme sürecinin destekleneceği öngörülmektedir.

Döviz kuru gelişmelerinin tesiriyle kur muhafazalı mevduat hesaplarının kur farkı ödemeleri nedeniyle finansal sisteme girişi gerçekleşen Türk lirası likidite yakından izlenmektedir. Mevcut piyasa şartları ve önümüzdeki periyoda ait likidite projeksiyonları dikkate alınarak yapılan tesir tahlilleri çerçevesinde gerekli adımlar atılmaktadır.

Merkez Bankası’ndan kademeli sadeleşme iletisi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Özetlerde para siyasetine ait olarak şu sözler yer aldı:

Kurul, mevcut mikro- ve makroihtiyati çerçeveyi, piyasa sistemlerinin fonksiyonelliğini artıracak ve makro finansal istikrarı güçlendirecek biçimde sadeleştirmektedir. Sadeleşme adımları kademeli olarak sürdürülecek, bu süreçte dönüşümün suratı ve sıralaması tesir tahlilleri ile belirlenmeye devam edecektir. TCMB tarafından yapılan düzenlemelere ait tesir tahlilleri kelam konusu çerçevenin tüm bileşenleri için enflasyon, faizler, döviz kurları, rezervler, beklentiler, menkul değerler ve finansal istikrar üzerindeki yansımalarıyla birlikte bütüncül bir bakış açısıyla kıymetlendirilerek yapılmaktadır.

Bu kapsamda, Türk Lirası mevduat hissesinin artırılmasına yönelik düzenlemeler mali transfer sistemini güçlendirecektir. Şura, faiz artırımının yanı sıra, nakdî sıkılaştırma sürecini destekleyecek seçici kredi ve miktarsal sıkılaştırma kararları almaya devam edecektir. Bu kararlarla, temel siyaset aracı olan siyaset faizleri nakdî, finansal şartlar ve beklentileri etkilerken, Türk lirası likidite ve tüketim talebindeki aşırılıkların dengelenmesi ve para siyasetinin aktifliğinin artırılması hedeflenmektedir.

Bireysel kredilerdeki ivmelenmeyle birlikte iç talebin hem direkt hem de cari istikrar üzerinden fiyat istikrarını bozduğu değerlendirilmiştir. Seçici kredi sıkılaştırması kararları sonucunda yurt içi talepte dengelenme sürecinin destekleneceği öngörülmektedir.

Döviz kuru gelişmelerinin tesiriyle kur muhafazalı mevduat hesaplarının kur farkı ödemeleri nedeniyle finansal sisteme girişi gerçekleşen Türk lirası likidite yakından izlenmektedir. Mevcut piyasa şartları ve önümüzdeki periyoda ait likidite projeksiyonları dikkate alınarak yapılan tesir tahlilleri çerçevesinde gerekli adımlar atılmaktadır.

Merkez Bankası’ndan kademeli sadeleşme iletisi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Seferihisar Hıdırlık Mahallesi’nde İzmir Büyükşehir Belediye Lideri Tunç Soyer’in mesken sahipliğinde düzenlenen temel atma merasimine İzmir Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreteri Barış Karcı, Narlıdere Belediye Lideri Ali Engin, Karşıyaka Belediye Lideri Cemil Tugay, Torbalı Belediye Lideri Mithat Tekin, Tire Belediye Lideri Salih Atakan Duran, Güzelbahçe Belediye Lideri Mustafa İnce, Menderes Belediye Lideri Erkan Özkan, Seferihisar Belediye Lideri İsmail Yetişkin, Ödemiş Belediye Lideri Mehmet Eriş, İZSU Genel Müdürü Ali Hıdır Köseoğlu, meclis üyeleri, muhtarlar, sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri ve yurttaşlar katıldı. Merasimin sonunda sınırın birinci boruları denize indirildi. Büyük turizm potansiyeli bulunan Seferihisar’ın kıyı şeridini muhafazayı amaçlayan proje kapsamında İZSU Genel Müdürlüğü, 95 milyon liralık yatırımla 2 bin 500 metrelik derin deşarj sınırı ve yeni terfi sınırı inşa edecek.

“YILLARDIR HALI ALTINA SÜPÜRÜLEN SIKINTILARI MİSYONUMUZUN ODAĞINA YERLEŞTİRDİK”

“İZMİR’DEN ANKARA’YA ÜÇ KEZ GİDİP GELECEK KADAR BİR KANALİZASYON VE İÇME SUYU AĞI ÖRDÜK”

Sadece İZSU’nun kent geneline yaptığı altyapı yatırımlarının bedelinin 16 milyar lira olduğunu söyleyen Lider Soyer, “Birbirinden kritik değere sahip altyapı projelerimizle İzmirliler için yerin altında kuşaklar uzunluğu hizmet verecek bir hayat dayanak sistemi kuruyoruz. Son dört yılda Körfez’e açılan 260 kilometrelik yağmur suyu sınırını tamamladık. 2023’te ise yaklaşık 7 milyar liralık dev bir yatırımla 230 kilometre yağmur suyu sınırı daha yapıyoruz. Tüm bunları neden yapıyoruz? Körfezi dışarıdan seyredilen bir görüntü değil, yine içinde yüzülebilen bir ömür kaynağı haline getirmek için. Şiddetli yağışlarda oluşan selleri engellemek ve vatandaşlarımızın can güvenliğini korumak için. Öte yandan İzmir’in dört bir tarafını son teknolojiye sahip arıtma tesisleriyle donatıyoruz. 2019 yılından bu yana 3 adet atıksu ve 4 adet paket atıksu arıtma tesisini hizmete aldık. 2 arıtma tesisimizin kapasitesini artırdık. Bu tesislerin toplam yatırım meblağı 460 milyon lira.  4 milyar 900 milyon lira harcayarak Bin 200 kilometrelik kanalizasyon şebekesi kurduk.  İzmir’in her bir noktasına kesintisiz ve sağlıklı içme suyu hizmeti sağlama maksadımız doğrultusunda, son dört yılda 4 milyar liralık yatırımla 2 bin 500 kilometre içme suyu şebekesi inşa ettik. Yani kentimizin altında İzmir’den Ankara’ya üç defa gidip gelecek kadar uzun bir kanalizasyon ve içme suyu ağı ördük. ‘Dört yıl geçti, gözle görülür bir hizmet yok’ diyenlere diyeceğim son kelam budur. Ben İzmirlilerin canını sokakta bulmadım. Anlatması güç da olsa, görülse de görülmese de bu yoldan dönecek değiliz. Biz kaynaklarımızı İzmir’in asli önceliğine yani altyapı hizmetlerine harcadık ve harcamaya devam edeceğiz. Bunu yapmak zorundayız. Zira benim her bir İzmirli kardeşime inançlı hayat alanları kelamım var” diye konuştu.

“MAZERET DEĞİL İCRAAT ÜRETMEK İÇİN SEÇİLDİK”

“BİZ KUR MUHAFAZALI MEMLEKET PEŞİNDEYİZ”

Bugünlerde kur muhafazalı mevduat (KKM) hesabı ismi altında bir telaffuz olduğunu da vurgulayan Lider Soyer, “Kur muhafazalı mevduat sahipleri mağdur olmasın diye o mevduat sahiplerini müdafaaya çalışan bir sistem. Bir yandan paraları çarçur olmasın diye birileri mevduat sahiplerini muhafazaya çalışıyor biz de kur muhafazalı çocukların, kur muhafazalı tarımın, kur muhafazalı vatandaşın, kur muhafazalı gençliğin, kur muhafazalı memleket peşindeyiz” diye konuştu.

BU YATIRIMLARI TEK BAŞIMIZA GERÇEKLEŞTİREMEZDİK

Seferihisar’ın etraf ve tabiatla iç içe bir ilçe olduğunu tabir eden Seferihisar Belediye Lideri İsmail Yetişkin ise “10 tane mavi bayraklı plaja sahibiz fakat tek başımıza olsak bu yatırımları gerçekleştirmek güç olurdu. Çevreci vizyonu sayesinde Büyükşehir Belediye Liderimiz Tunç Soyer’in dayanakları çok değerli. Altyapı çalışmaları çok bedelli lakin görünmez. Tesiri on yıllarca sürer. Bugün atacağımız temelin tesirini 30 yıl sonra bile göreceğiz. Liderimiz Tunç Soyer’e ve İZSU Genel Müdürlüğü’ne de çok teşekkür ediyorum” dedi. 

2.5 KM’LİK DENİZ DEŞARJ ÇİZGİSİNİN İMALİ DA BAŞLIYOR

Seferihisar Akarca Atıksu Arıtma Tesisi Terfi Merkezi ve Deniz Deşarj Çizgisi Projesi turizm potansiyeli bulunan Seferihisar’ın kıyı şeridini muhafazayı amaçlıyor. Proje kapsamında 95 milyon liralık yatırımla 2 bin 500 metrelik derin deşarj sınırı ve yeni terfi sınırı inşa edilecek. Seferihisar Atık Su Arıtma Tesisi’nden çıkan arıtılmış sular, proje sayesinde kıyı bandının 1 kilometre açığına verilerek Seferihisar kıyılarının hoşlukları muhafaza altına alınacak.

Projenin 2023 yılı sonuna gerçek tamamlanması planlanıyor.

İZSU’DAN SEFERİHİSAR’A 400 MİLYON LİRALIK YATIRIM

2019 yılından beri İZSU Genel Müdürlüğü Seferihisar’a 400 milyon liralık yatırım yaptı. Bu kapsamda, ilçede 128 km içme suyu çizgisi ile 12 km atık su çizgisinin üretimi tamamlandı. 175 kilometre dere paklığı yapılarak 56 bin ton materyal çıkarıldı. İçme suyuna kesintisiz erişimi garanti altına almak gayesiyle, 2 yeni içme suyu kuyusu açıldı. Sağlıklı içme suyunun her haneye ulaşması için Beyefendiler Mahallesi’nde paket içme suyu arıtma tesisi yapılarak hizmete alındı. İZSU Genel Müdürlüğü’nün Seferihisar için projelendirdiği öteki 100 projeye yönelik çalışmalar da devam ediyor.

Soyer’den KKM eleştirisi: Kur muhafazalı memleket peşindeyiz! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Törende Aydın Büyükşehir Belediye Lideri Hasret Çerçioğlu, Söke Belediye Lideri Mustafa İberya Arıkan birer konuşma yaptı. CHP Başkanı Kılıçdaroğlu merasimde yaptığı konuşmada Sökeli yurttaşlara seslendi.

Kılıçdaroğlu’nun konuşmasından öne çıkan başlıklar şöyle:

“Sizlerle bir arada olmaktan son derece memnunum. Belediye Liderimizi, Büyükşehir Belediye Liderimizi dinlediniz. Onların kanıları, gayretleri, sizlerle ilgili planları, projeleri her vakit kıymetli. Ehemmiyet verdik her vakit. Zira halka hizmet etmek, hakka hizmet etmek demektir. Şayet bir belediye lideri, kendisini seçildiği kente adamışsa yani o kentin insanına yaşı, yaşadığı yer neresi olursa olsun hizmet edebiliyorsa fevkalâde bir hoşluk var demektir.

“MALİYE BAKANLIĞI’NDA MİSYONA BAŞLADIĞIM YILLARDA SÖKE’DE GÖREVLİYDİM”

Söke’nin benim hayatımda değerli bir yeri var. Zira ben Maliye Bakanlığı’nda vazifeye başladığım yıllarda Söke’de görevliydim. Ben 1 buçuk ay Söke’de, 1 buçuk ay da Kuşadası’nda misyon yapmıştım. Efes Oteli’nde de kalmıştım. Daha sonra bir konuta taşındık. O periyodunu de bilirim Söke’nin şimdiki periyodunu de üç aşağıya beş üste biliyoruz.

“SORUNUNUZ VAR ANCAK HASRET LİDER, BUNLARI ÇÖZMEKTE KARARLI”

Trafik probleminiz var, yol probleminiz var, yeşil alan probleminiz var ancak Hasret Lider, bunları çözmekte kararlı. Az evvel çıktı, çok hoş anlattı. Üstelik doğayı, tabiatı, yolları bozmadan yeraltına otoparkı yapacak, üstü yeşil alan olacak. Çocuklar eğlenecekler, sizler orada olacaksınız, ağaçların tabanında oturacaksınız. Pek hoş kentin bütün imkanlarından yararlanacaksınız. 1 milyara yakın yatırımı yaptı. Bugün temelini atacağımız yatırımların meblağı 150 milyon lira.

“ÖZLEM LİDERİMİZ AYDIN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE LİDERİ OLARAK MİSYONUNA DEVAM EDECEK”

Aydın Büyükşehir Belediye Liderimiz, yalnızca Aydın için değil Türkiye için de örnek belediye liderlerimizden biridir. Örneğin birinci istikameti bayan bir belediye lideri, ikinci bir tarafı ise yaptığı harcamalar, hizmetler… Aydın’a yaptığı hizmetleri sanmayın ki yalnızca Aydınlılar biliyor. Bütün Türkiye biliyor. Bütün belediye liderlerimiz da Hasret Liderimizi örnek alıyor. Hasebiyle önümüzdeki süreçte de Allah nasip ederse Hasret Liderimiz Aydın Büyükşehir Belediye Lideri olarak vazifesine devam edecek. Onu size, sizi de Allah’a emanet ediyorum.

“ATATÜRK, BAĞIMSIZLIK SAVAŞINI EMPERYAL GÜÇLERE KARŞI YAPTI”

Bugün 30 Ağustos, Büyük Zafer’in 101’inci yılı. Size biraz Atatürk’ü anlatmak isterim. Atatürk, bütün mazlum milletlerin örnek aldığı şahsiyet. Türkiye, bağımsızlığına kavuştuktan sonra bütün mazlum ülkelerin bağımsızlık uğraşını verdiği ve örnek aldığı bir kişi Gazi Mustafa Kemal Atatürk. Gazi Mustafa Kemal Atatürk, bağımsızlık savaşını emperyal güçlere karşı yaptı. Adana’dan tutun İstanbul’a kadar her yer işgal altındaydı. Ve o kendi ülkesinin bağımsızlığı için her türlü çabayı yapmaya kararlıydı. Ve o kararlılıkla yola çıktı.

“MUSTAFA KEMAL’İN PRENSİPLERİ DEMEK İKİ TEMEL KURALA DAYANIR”

Hiç kimseye boyun eğmedi. Sökeli kardeşlerim. Atatürk demek, Gazi Mustafa Kemal’in prensipleri demek iki temel kurala dayanır. Birinci kuralı şudur Atatürkçülüğün; ‘Özgürlük ve bağımsızlık benim karakterimdir.’ Kendi kelamıdır. Yani elinizde tutuğunuz bayrağın altında ben özgürce yaşamak isterim; hiçbir emperyal güce boyun eğmem diyor. Ve bütün mazlum ülkeler de bu kelamı temel prensip edinmişlerdir. Hiçbir güce eyvallah demem. İkinci bir unsuru daha var. Der ki ‘Savaş meydanlarında kazanılan zaferler, ekonomik zaferlerle taçlandırılmazsa siyasi bağımsızlığınızı koruyamazsınız.’ Şayet ekonomik bağımsızlığınızı korursanız, siyasi bağımsızlığınız kalıcı olur. O nedenlidir ki çabucak 1923’te İzmir İktisat Kongresi’ni toplamıştır. Kumaş üretemeyen bir ülkeden, Malatya’dan tutun Nazilli’ye kadar her yerde fabrikalar kurmuştur. Yem, kumaş fabrikaları kurmuştur.

“KAÇIMIZIN BUNLARDAN HABERİ VAR?”

Kırıkkale küçük bir köyken entegre silah endüstrini kurmuştur. 1921 yılında Kayseri’de uçak fabrikasının temeli atılmıştır. 8 yıl sonra Kayseri’den kalkan birinci uçak Ankara’ya inmiştir. Etimesgut’ta uçak motorları fabrikası kurulmuştur. Sonra Eskişehir’de ikinci bir uçak fabrikası kurulmuştur. 1940’lı yıllarda dünyaya uçak ihraç eden 5 ülkeden birisi de Türkiye’dir. Kaçımızın bunlardan haberi var?

“BİR İKTİDAR DÜŞÜNÜN… GİDİP ARAPLARA SANKİ BİZE 5, 10 DOLAR PARA VERİRLER Mİ?”

Bugün para dilenen bir iktidar düşünün. Gidip Araplara sanki bize 5, 10 dolar para verirler mi? Bir gidersiniz IMF’nin kapısına, sanki bize para verirler mi? Türkiye Cumhuriyeti, Mustafa Kemal’in prensipleriyle yola çıktığı takdirde hiçbir emperyal gücün önünde diz çökmez, diz çökmemiştir. Bakınız, devlet kurulduğunda Osmanlı’nın borçları son kuruşuna kadar ödenmiştir. Parlamento dışında, Gazi Mustafa Kemal ve arkadaşları hiçbir gücün önüne gidip para dilenmemişlerdir. Üretmişlerdir. Köylü kalkınmıştır. O periyot sanayi çok gelişmediği için köylü milletin efendisi sayılmıştır. Üretmiştir. Bugün sormak lazım, köylü sahiden milletin efendisi pozisyonunda mıdır? Köylüyü öldürdüler, toprağa küstürdüler. Bütün bunların tamamını düşünerek niçin anlattım size tarihi? Tarihini bilmeyen ülkenin geleceği hakkında sağlıklı karar veremez. Evvel tarihimizi bileceğiz, ki gelecek hakkında sağlıklı kararlar verebilelim.

“BEN BUNLARI REDDEDİYORUM. SİZİN DE REDDETMENİZİ İSTİYORUM”

Hem ülkeyi kalkındırıyorsunuz Osmanlı’nın borcunu son kuruşuna kadar ödüyorsunuz, savunma endüstrini kuruyorsunuz, uçak fabrikaları kuruyorsunuz, denizaltı yapan bir Türkiye Cumhuriyeti’ni inşa ediyorsunuz fakat geliyorsunuz 21’inci yüzyıla 5, 10 dolar nereden bulabilirim diye kapı kapı geziyorsunuz. Ben bunları reddediyorum. Sizin de reddetmenizi istiyorum. Zira ben bu ülkenin bağımsızlığından, büyümesinden yanayım. Şayet ismi Türkiye Cumhuriyeti’ne ilişkin olan bir gemimiz Karadeniz’de yabancı bir ülkenin helikopterleri tarafından basılıyor, arama yapılıyorsa ve bunu Rusya Dışişleri Bakanlığı bunu kamuoyuna açıklıyor ve Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının bundan haberi yoksa ahlaki ve siyasi bir problemimiz var demektir. Benim beşerim aranacak, gemiye baskın yapılacak, Rusya bütün dünyaya duyuracak lakin biz duymayacağız. Niye?

“ÜLKE BU HALE GELİR Mİ?”

Uyuşturucu baronları… İsrailli, Türkiye’de 10 yıla mahkûm edilen uyuşturucu baronu. Onların isteği üzerine mahpustan çıkarılır, İsrail Dışişleri Bakanı açıklama yapar, ‘Türkiye’deki uyuşturucu baronunu hür bıraktık’ diye. Ülke bu hale gelir mi? Ülkenin bu hale gelmesi için Allah aşkına bir vicdanınıza sorgulama yapar mısınız? Nasıl olacak? Bizim mahkemelerin baktığı, mahkûm ettiği bir uyuşturucu baronunu, İsrailli gelip buradan teslim alıp kendi ülkesine götürüyor.

“BİR GAZETECİ ÖLDÜRÜLÜR, ÖLDÜREN ŞAHISLAR ELLERİ KOLLARINI SALLAYARAK TÜRKİYE’Yİ TERK EDERLER”

‘Bu can bu vücutta kaldığı sürece papazı benden alamazsın’ diye meydan meydan gezen bir kişi ‘bak beni kızdırma mal varlığını açıklarım kamuoyuna’ dediği vakit papazı şartsız teslim eden bir kişinin bu memlekete hayrı dokunur mu? Bu memleket için çalışabilir mi bu kişi? O nedenle 30 Ağustos’ta başladım, bu noktaya geldim. Cumhuriyet’in kuruluşundaki ideolojimiz neydi, bugün düştüğümüz durum nedir? Türkiye’de Suudi Arabistan Konsolosluğu basılır, bir gazeteci öldürülür, öldüren bireyler elleri kollarını sallayarak Türkiye’yi terk ederler ve daha sonra siz kalkarsınız o davayı da siz Suudi Arabistan’a gönderirsiniz bu davaya benim yargıçların bakmayacak, siz bakın diye. Bu emperyal, parası olan güçlerin, bir ülkenin iradesini almaları demektir. Biz kendi irademizi, kendi bayrağımızı hiç kimseye teslim etmedik, etmeyeceğiz de.

“BU MUDUR ADALET?”

Fırından ekmek alırsınız vergi ödersiniz, elektrik düğmesine bastığınızda dört çeşit vergi ödersiniz. Musluğu açtığınızda beş çeşit vergi ödersiniz. Kefen bezi aldığınızda vergi ödersiniz. Çocuğunuza defter, kitap, kalem aldığınızda vergi ödersiniz. İçtiğiniz suda vergi ödersiniz. Lakin kur muhafazalı mevduatın sahiplerine bugüne kadar 117 milyar TL faiz ödendi. 117 milyar TL faiz ödüyorsunuz, bir kuruş bile bunlar vergi ödemiyor. Artık ben esnafa sesleniyorum, bayanlara, gençlere sesleniyorum, birileri 117 milyar TL faiz alacak, bir kuruş vergi ödemeyecek ancak bu ülkenin insanı gidip ekmek aldığında vergi ödeyecek. Bu adalet midir? Bu hak mıdır? Anayasa diyor ki herkes mali gücüne nazaran vergi öder. 117 milyar TL faiz elde edenler bir kuruş vergi vermezler lakin buradaki esnaf vergi vermezse Maliye gelir boynuna biner. Bu mudur adalet?

Bizi ayrıştırmak, bölmek istediler. Birbirimize düşman etmek istediler. Yok başı açık, başı kapalı… CHP’lilerin iki kırmızı çizgisi var. Bir vatan, iki bayrak. Vatan ve bayrağımız üzerine yemin ettik. Vatana ve bayrağa kim sadıksa onların yanında olduk. Hiçbir vakit ayrım yapmadık, kimsenin kimliğini, inancını, ömür şeklini sorgulamadık.

“BUNU BEN SÖYLÜYORUM, LÜTFEN SİZLER DE DÜŞÜNÜN”

Bizim ahdimiz var, bu ülke huzura çıkıncaya kadar, bu ülkeye huzur gelinceye kadar bir arada çaba edeceğiz. Zira dünyanın en hoş ülkesinde yaşıyoruz. Her şeyimiz var. Güneşimiz, sularımız, bereketli ovalarımız var lakin güzel bir siyaset kurumumuz yok. Hasebiyle bu bereketli topraklarda mısırı, pamuğu, canlı hayvanı, eti, nohudu dışarıdan alıyoruz. Ya biz niçin üretmiyoruz? Neden bizim insanımız kazanmasın? Bunu ben söylüyorum, lütfen sizler de düşünün.”

Kılıçdaroğlu: Ahdimiz var, bu ülkeye huzur gelinceye kadar gayret edeceğiz yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

İki gün içinde düşman cepheleri düşürüldü ve 30 Ağustos’ta yapılan savaşın sonunda düşmanın ana kuvvetleri yok edildi. Düşman ordusunun başkomutanlığını yapan General Trikopis de tutsaklar ortasındaydı. 

“Demek ki tasarladığımız kesin sonuç beş günde alınmış oldu” der, Atatürk ve bu beş günün sonunda ulaşılan zaferin manasını şu sözcüklerle açıklar: 

“Her safhasıyla düşünülmüş, hazırlanmış, yönetilmiş ve zaferle sonuçlandırılmış olan bu harekât Türk ordusunun, Türk subay ve komuta heyetinin yüksek kudret ve yiğitliklerini tarihte bir kere daha saptayan ulu bir yapıttır. 

Bu eser, Türk ulusunun özgürlük ve bağımsızlık fikrinin ölümsüz bir anıtıdır. Bu yapıtı yaratan bir milletin evladı, bir ordunun başkomutanı olduğumdan mutluluğum sonsuzdur.”

Dünya askeri tarihinin en değerli taarruz ve meydan muharebelerinden birini, kurmay zekâsı ve deneyimiyle kazanmış olan Atatürk’ün ağzından dökülen bu sözcükler, mütevazılığının ve milletine duyduğu derin sevgi, hürmetin bir sonucudur. O denli ki “Bütün dünyayı hayretlerde bırakan, bütün dünyayı ister istemez övgülerine sevk eden; topraklarımızı ve kutsal vatanımızı çiğneyen düşman ordularını yok eden bir zafer” olarak nitelendirdiği bu büyük başarıyı kendisine değil, millete ilişkin kılar. Zaferin sahibi olan milletin sıradan bir evladı olduğu için de onur duyar. Büyük Atatürk’ün vefatının üzerinden geçen onca yıla rağmen yüreğimizden ve aklımızdan silinmeyişinin; mevcut siyasi iktidarın tüm uğraşına karşın silinmeyişinin nedenlerinden biri milletimizle kurduğu bu tertemiz bağlantıdır. 

Peki, Atatürk için 30 Ağustos’un yalnızca bir askeri zaferin ötesinde “Özgürlük ve bağımsızlık fikrinin ölümsüz bir anıtı” olmasının nedeni nedir?

Atatürk’ün bir anıt olarak nitelendirdiği 30 Ağustos zaferinden yalnızca altı ay sonra Şubat 1923’te toplanan İzmir İktisat Kongresi’nde yaptığı açılış konuşması bu sorunun cevabını veriyor. Şöyle diyor Atatürk: 

“Siyasi, askeri zaferler ne kadar büyük olursa olsunlar, iktisadi zaferler ile taçlandırılamazlarsa meydana gelen zaferler devamlı olamaz, az vakitte söner. 

Bu bakımdan en kuvvetli ve parlak zaferimizin bile sağlayabildiği ve daha sağlayabileceği faydalı yararları belirlemek için ekonomimizin, iktisadi hâkimiyetimizin sağlanması ve sağlamlaştırılması ve genişletilmesi gerekir.”

Atatürk için, 30 Ağustos’la menzile ermiş Ulusal Kurtuluş Savaşımızın, gerçek manada bir zafere dönüşmesi için “askeri zaferlerimizin, iktisadi zaferlerle taçlandırılması” kuraldı. Zira Atatürk, ekonomik zaferleri olmayan bir ülkeyi esir bir ülke olarak nitelendiriyor; bu türlü bir ülkenin yabancı sermayenin jandarmalığını yapmaktan öteki bir bahtı olmadığını düşünüyordu. Bu nedenle, askeri zaferleri iktisadi zaferlerle taçlandırmamızla birlikte ulaşacağımız tam bağımsız bir Türkiye’nin hayalini kuruyordu.

Bu noktada İzmir İktisat Kongresi’nin, Kasım 1922’de başlayan ve 4 Şubat 1923’de kesintiye uğrayan Lozan Konferansı’na ait tartışmaların gölgesinde toplandığını anımsamak gerekir. Görüşmelerin kesintiye uğramasının akabinde toplanan İzmir İktisat Kongresi’nde yaptığı konuşmada Atatürk, Lozan’ın iktisatla bağlantısını şu sözlerle açıklamaktadır:

“Efendiler, görülüyor ki bu kadar kesin ve yüksek bir askeri zaferden sonra bile bizi barışa kavuşmaktan engelleyen nedenler, direkt doğruya ekonomik nedenlerdir. İktisadi niyetlerdir. 

Çünkü bu devlet, bu millet iktisadi hâkimiyetini sağlarsa o kadar kuvvetli temel üzerinde yerleşmiş ve yükselmeye başlamış olacaktır ve artık bunu yerinden kımıldatamazlar. İşte düşmanlarımızın, gerçek düşmanlarımızın, bir türlü istek göstermedikleri budur.” 

Ki Atatürk, düşmanlarımızın istek göstermemesiyle meşgul de değildir; “Bütün dünya bilsin ki en sonunda millet tam bağımsızlığının sağlandığını görmedikçe yürümeye başladığı yolda bir an olsun durmayacaktır” kelamlarıyla meydan okumaktan çekinmez. Haklı çıkan Atatürk oldu. Türkiye Lozan’la birlikte, Osmanlı’nın son periyodu prestijiyle ayaklarına bağlanan Düyunu Genele ve kapitülasyonlar üzere “ekonomik” prangalardan kurtuldu. 

Bu nedenle Lozan, Atatürk’ün kararlılığının bir sonucu olarak yalnızca siyasi ve diplomatik bir zafer değildir. Lozan tıpkı vakitte bize tam bağımsızlığımızı sağlayan iktisadi bir zaferdir. Fakat, 30 Ağustos’un 101’inci ve Lozan’ın 100’üncü yılında; yani savaş meydanlarında kazandığımız zaferleri iktisadi zaferlerle taçlandırmamızın üzerinden geçen yüz yıllık bir sürecin sonunda ülkemiz, Osmanlı’nın son devrini hatırlatacak biçimde ömrün her alanda derin bir çözülmenin ve çürümenin pençesindedir. 

Örneğin, namus bildiğimiz sonlarımız kevgire çevrilmiş, milyonlarca kaçak göçmen ülkemize taammüden doldurulmuştur. Demografimize, toplumsal yapımıza, asayişimize, iktisadi hayatımıza yönelik bu duruma iktidar sahipleri gözlerini kapamış; birkaç milyar Avro uğruna, cennet vatanımız Avrupa’nın kaçak göçmen kampına çevrilmiştir. 

Şerefli Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığı satışa çıkarılmış; şehit kanlarıyla sulanmış topraklarımızda gayrimenkul edinen yabancılara, ay yıldızlı pasaportumuz promosyon kuponu yapılmıştır. Yeniden Sakarya Tank Palet Fabrikası üzere bu ülkenin en stratejik askeri tesisleri yabancı ülkelerin sermayesine peşkeş çekilmiş; mermer, kalker, krom ve altın üzere pahalı madenlerimiz yabancıların iştahına ve insafına terk edilmiştir. 

‘GÜÇLÜ MALİYE’ VE ‘SAĞLAM PARA’

Bu iki iktisadi prensip, tüm yokluklara karşın, Cumhuriyetimizi kuran vatansever takımların kırmızı çizgileri olmuştur. “Güçlü maliye” prensibi çerçevesinde bütçe birliğine ve tüm mali işlerin TBMM kontrolünde olmasına kıymet vermişlerdir. 

Bugün geldiğimiz noktada ise bütçe birliğinden eser kalmamış; TBMM’nin bütçe yapma ve bütçeyi denetleme fonksiyonu köreltilmiştir. Varlık Fonu ile bütçe birliği bozulmuş; Cumhuriyetimizin elinde kalan son varlıkları Sayıştay’ın yani TBMM’nin kontrolünden kaçırılmıştır. Yeniden Cumhuriyetimizi kuranlar “Saklanacak ve güvenilecek para yalnız Türk parasıdır” derken bugün ulusal paramız “değer saklama” fonksiyonunu büsbütün yitirmiştir. 

Bugünün iktidarı siyasi menfaatı için ülkemizin istikbaline ihanet etmekten çekinmemiş, kur muhafazalı mevduat uygulamasıyla dolarizasyonu Cumhuriyet tarihimizin en yüksek düzeylerine taşımış, Merkez Bankası’nın döviz rezervlerini talan etmiş, ülkemizin döviz durum açığını arşa çıkarmıştır. 

Hazine yalnızca dışarıdan değil içeriden de dövizle borçlanır hale getirilmiş, devletin tüm borç stoku içinde dövizli borçlanmanın hissesi inanılmaz düzeylere sıçramıştır. Yakın tarihimizde birinci defa iç borcun ödenecek faizi, borcun anaparasını aşmış; bu kifayetsiz takımlar faiz lobilerini bir kere daha ihya etmiştir. Hal bu türlü olunca tıpkı Osmanlı’nın çöküş periyodundaki Düyunu Genele İdaresi’ni hatırlatan, Borçlanma Genel Müdürlüğü de tekrar kurulmuştur. 

Tüm bunların üstüne, iktidar sahiplerinin müsebbibi olduğu dehşetli hayat pahalılığı ve ağır işsizlik, hanelerdeki sefaleti vahşice artırmıştır. Ulusal servetimiz bir avuç yandaş varsılın elinde toplanmış, gelir ve servet dağılımındaki adaletsizlik tepeye çıkmıştır.    

ATATÜRK’ÜN TAVSİYESİ 

Ülkemizin ekonomik bağımsızlığı, milletimizin huzur ve refahı, toplumsal istikrarımız bugün bu kifayetsiz takımlar elinde, her türlü tehlikeye ve tehdide açık haldedir.  Tüm bu örnekler ışığında, Atatürk’ün değerli bir tavsiyesini tekrar anımsamak gerekiyor. 

Atatürk, Nutuk’ta “Saygıdeğer ulusuma şunu öğütlerim ki bağrında yetiştirerek başının üstüne kadar çıkaracağı adamların kanındaki, vicdanındaki öz mayayı çok düzgün incelemeye dikkat etmekten hiçbir vakit geri kalmasın” diyor. Atatürk’ün öğüdü, bugün içinde bulunduğumuz ekonomik buhranın ve bu buhranın yarattığı ekonomik soykırımın müsebbiplerini, sorumlularını gözlerimizin önüne serer niteliktedir. İktidar sahipleri, vicdanlarındaki öz mayanın sonucu olarak, ülkemizi yeni bir esirliğe sürüklemiştir. Bir avuç faiz lobisinin ve onların ülkemizdeki işbirlikçilerinin jandarmalığına soyunmuş bir iktidarla karşı karşıyayız. Dahili bedhahlara dönüşmüş olan bu mevcut siyasi iktidar; şahsî çıkarları uğruna ülkemizi ekonomik bir işgalin maksadı haline getirmiştir. Milletimiz, bu ekonomik işgal karşısında harap bir haldedir. Lakin bu koşullar altında dahi her yaştan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının vazifesi, bağımsızlığımıza ve Cumhuriyetimize sahip çıkmaktır. 

Son seçimler, kimimizde bir yılgınlığa ve dağılmaya neden olsa da uğraşımızı pes etmeden, haktan, hukuktan ve adaletten yana olan herkesle birlikte sürdürmenin kıymetini, bu haklı çabayı daha da büyütmenin gerekliliğini göstermiştir. Bizler, “umutsuz durumlar yoktur, umutsuz beşerler vardır; ben hiçbir vakit umudumu yitirmedim” diyen, Mustafa Kemal Atatürk’ün yolundan gidenleriz. Öyleyse umut daima vardır ve daima var olacaktır.   

Bu fikirlerle tam bağımsızlığımızın miladı olan Ulusal Kurtuluş Savaşımızın her bir basamağında şehit düşen asker ve sivil tüm kahramanlarımızı rahmetle anıyorum; Mustafa Kemal Atatürk ve arkadaşlarına bir sefer daha şükranlarımı sunuyorum. 

Büyük lider Mustafa Kemal Atatürk’ün kurmay zekâsı ve askeri deneyimiyle kazanılan Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi’nin 101’inci yıldönümü hepimize kutlu olsun.

CHP önderi Kemal Kılıçdaroğlu, ‘30 Ağustos’ için Cumhuriyet‘e yazdı: Bağımsızlığın ölümsüz anıtı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

İki gün içinde düşman cepheleri düşürüldü ve 30 Ağustos’ta yapılan savaşın sonunda düşmanın ana kuvvetleri yok edildi. Düşman ordusunun başkomutanlığını yapan General Trikopis de tutsaklar ortasındaydı.

“Demek ki tasarladığımız kesin sonuç beş günde alınmış oldu” der, Atatürk ve bu beş günün sonunda ulaşılan zaferin manasını şu sözcüklerle açıklar:

“Her safhasıyla düşünülmüş, hazırlanmış, yönetilmiş ve zaferle sonuçlandırılmış olan bu harekât Türk ordusunun, Türk subay ve komuta şurasının yüksek kudret ve yiğitliklerini tarihte bir kere daha saptayan ulu bir yapıttır.

Bu eser, Türk ulusunun özgürlük ve bağımsızlık kanısının ölümsüz bir anıtıdır. Bu yapıtı yaratan bir milletin evladı, bir ordunun başkomutanı olduğumdan mutluluğum sonsuzdur.”

Dünya askeri tarihinin en kıymetli taarruz ve meydan muharebelerinden birini, kurmay zekâsı ve deneyimiyle kazanmış olan Atatürk’ün ağzından dökülen bu sözcükler, mütevazılığının ve milletine duyduğu derin sevgi, hürmetin bir sonucudur. O denli ki “Bütün dünyayı hayretlerde bırakan, bütün dünyayı ister istemez övgülerine sevk eden; topraklarımızı ve kutsal vatanımızı çiğneyen düşman ordularını yok eden bir zafer” olarak nitelendirdiği bu büyük başarıyı kendisine değil, millete ilişkin kılar. Zaferin sahibi olan milletin sıradan bir evladı olduğu için de onur duyar. Büyük Atatürk’ün vefatının üzerinden geçen onca yıla rağmen yüreğimizden ve aklımızdan silinmeyişinin; mevcut siyasi iktidarın tüm gayretine karşın silinmeyişinin nedenlerinden biri milletimizle kurduğu bu tertemiz alakadır.

Peki, Atatürk için 30 Ağustos’un yalnızca bir askeri zaferin ötesinde “Özgürlük ve bağımsızlık niyetinin ölümsüz bir anıtı” olmasının nedeni nedir?

Atatürk’ün bir anıt olarak nitelendirdiği 30 Ağustos zaferinden yalnızca altı ay sonra Şubat 1923’te toplanan İzmir İktisat Kongresi’nde yaptığı açılış konuşması bu sorunun cevabını veriyor. Şöyle diyor Atatürk:

“Siyasi, askeri zaferler ne kadar büyük olursa olsunlar, iktisadi zaferler ile taçlandırılamazlarsa meydana gelen zaferler devamlı olamaz, az vakitte söner.

Bu bakımdan en kuvvetli ve parlak zaferimizin bile sağlayabildiği ve daha sağlayabileceği faydalı çıkarları belirlemek için ekonomimizin, iktisadi hâkimiyetimizin sağlanması ve sağlamlaştırılması ve genişletilmesi gerekir.”

Atatürk için, 30 Ağustos’la menzile ermiş Ulusal Kurtuluş Savaşımızın, gerçek manada bir zafere dönüşmesi için “askeri zaferlerimizin, iktisadi zaferlerle taçlandırılması” kuraldı. Zira Atatürk, ekonomik zaferleri olmayan bir ülkeyi esir bir ülke olarak nitelendiriyor; bu türlü bir ülkenin yabancı sermayenin jandarmalığını yapmaktan öteki bir talihi olmadığını düşünüyordu. Bu nedenle, askeri zaferleri iktisadi zaferlerle taçlandırmamızla birlikte ulaşacağımız tam bağımsız bir Türkiye’nin hayalini kuruyordu.

Bu noktada İzmir İktisat Kongresi’nin, Kasım 1922’de başlayan ve 4 Şubat 1923’de kesintiye uğrayan Lozan Konferansı’na ait tartışmaların gölgesinde toplandığını anımsamak gerekir. Görüşmelerin kesintiye uğramasının akabinde toplanan İzmir İktisat Kongresi’nde yaptığı konuşmada Atatürk, Lozan’ın iktisatla bağlantısını şu sözlerle açıklamaktadır:

“Efendiler, görülüyor ki bu kadar kesin ve yüksek bir askeri zaferden sonra bile bizi barışa kavuşmaktan engelleyen nedenler, direkt doğruya ekonomik nedenlerdir. İktisadi fikirlerdir.

Çünkü bu devlet, bu millet iktisadi hâkimiyetini sağlarsa o kadar kuvvetli temel üzerinde yerleşmiş ve yükselmeye başlamış olacaktır ve artık bunu yerinden kımıldatamazlar. İşte düşmanlarımızın, gerçek düşmanlarımızın, bir türlü istek göstermedikleri budur.”

Ki Atatürk, düşmanlarımızın istek göstermemesiyle meşgul de değildir; “Bütün dünya bilsin ki en sonunda millet tam bağımsızlığının sağlandığını görmedikçe yürümeye başladığı yolda bir an olsun durmayacaktır” kelamlarıyla meydan okumaktan çekinmez. Haklı çıkan Atatürk oldu. Türkiye Lozan’la birlikte, Osmanlı’nın son periyodu prestijiyle ayaklarına bağlanan Düyunu Genele ve kapitülasyonlar üzere “ekonomik” prangalardan kurtuldu.

Bu nedenle Lozan, Atatürk’ün kararlılığının bir sonucu olarak yalnızca siyasi ve diplomatik bir zafer değildir. Lozan tıpkı vakitte bize tam bağımsızlığımızı sağlayan iktisadi bir zaferdir. Lakin, 30 Ağustos’un 101’inci ve Lozan’ın 100’üncü yılında; yani savaş meydanlarında kazandığımız zaferleri iktisadi zaferlerle taçlandırmamızın üzerinden geçen yüz yıllık bir sürecin sonunda ülkemiz, Osmanlı’nın son devrini hatırlatacak halde hayatın her alanda derin bir çözülmenin ve çürümenin pençesindedir.

Örneğin, namus bildiğimiz hudutlarımız kevgire çevrilmiş, milyonlarca kaçak göçmen ülkemize taammüden doldurulmuştur. Demografimize, toplumsal yapımıza, asayişimize, iktisadi hayatımıza yönelik bu duruma iktidar sahipleri gözlerini kapamış; birkaç milyar Avro uğruna, cennet vatanımız Avrupa’nın kaçak göçmen kampına çevrilmiştir.

Şerefli Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığı satışa çıkarılmış; şehit kanlarıyla sulanmış topraklarımızda gayrimenkul edinen yabancılara, ay yıldızlı pasaportumuz promosyon kuponu yapılmıştır. Tekrar Sakarya Tank Palet Fabrikası üzere bu ülkenin en stratejik askeri tesisleri yabancı ülkelerin sermayesine peşkeş çekilmiş; mermer, kalker, krom ve altın üzere bedelli madenlerimiz yabancıların iştahına ve insafına terk edilmiştir.

‘GÜÇLÜ MALİYE’ VE ‘SAĞLAM PARA’

Bu iki iktisadi prensip, tüm yokluklara karşın, Cumhuriyetimizi kuran vatansever takımların kırmızı çizgileri olmuştur. “Güçlü maliye” prensibi çerçevesinde bütçe birliğine ve tüm mali işlerin TBMM kontrolünde olmasına değer vermişlerdir.

Bugün geldiğimiz noktada ise bütçe birliğinden eser kalmamış; TBMM’nin bütçe yapma ve bütçeyi denetleme fonksiyonu köreltilmiştir. Varlık Fonu ile bütçe birliği bozulmuş; Cumhuriyetimizin elinde kalan son varlıkları Sayıştay’ın yani TBMM’nin kontrolünden kaçırılmıştır. Yeniden Cumhuriyetimizi kuranlar “Saklanacak ve güvenilecek para yalnız Türk parasıdır” derken bugün ulusal paramız “değer saklama” fonksiyonunu büsbütün yitirmiştir.

Bugünün iktidarı siyasi menfaatı için ülkemizin istikbaline ihanet etmekten çekinmemiş, kur muhafazalı mevduat uygulamasıyla dolarizasyonu Cumhuriyet tarihimizin en yüksek düzeylerine taşımış, Merkez Bankası’nın döviz rezervlerini talan etmiş, ülkemizin döviz konum açığını arşa çıkarmıştır.

Hazine yalnızca dışarıdan değil içeriden de dövizle borçlanır hale getirilmiş, devletin tüm borç stoku içinde dövizli borçlanmanın hissesi harikulâde düzeylere sıçramıştır. Yakın tarihimizde birinci kere iç borcun ödenecek faizi, borcun anaparasını aşmış; bu kifayetsiz takımlar faiz lobilerini bir defa daha ihya etmiştir. Hal bu türlü olunca tıpkı Osmanlı’nın çöküş devrindeki Düyunu Genele İdaresi’ni hatırlatan, Borçlanma Genel Müdürlüğü de yine kurulmuştur.

Tüm bunların üstüne, iktidar sahiplerinin müsebbibi olduğu fecî hayat pahalılığı ve ağır işsizlik, hanelerdeki sefaleti vahşice artırmıştır. Ulusal servetimiz bir avuç yandaş varsılın elinde toplanmış, gelir ve servet dağılımındaki adaletsizlik tepeye çıkmıştır.

ATATÜRK’ÜN TAVSİYESİ

Ülkemizin ekonomik bağımsızlığı, milletimizin huzur ve refahı, toplumsal istikrarımız bugün bu kifayetsiz takımlar elinde, her türlü tehlikeye ve tehdide açık haldedir. Tüm bu örnekler ışığında, Atatürk’ün değerli bir tavsiyesini yine anımsamak gerekiyor.

Atatürk, Nutuk’ta “Saygıdeğer ulusuma şunu öğütlerim ki bağrında yetiştirerek başının üstüne kadar çıkaracağı adamların kanındaki, vicdanındaki öz mayayı çok âlâ incelemeye dikkat etmekten hiçbir vakit geri kalmasın” diyor. Atatürk’ün öğüdü, bugün içinde bulunduğumuz ekonomik buhranın ve bu buhranın yarattığı ekonomik soykırımın müsebbiplerini, sorumlularını gözlerimizin önüne serer niteliktedir. İktidar sahipleri, vicdanlarındaki öz mayanın sonucu olarak, ülkemizi yeni bir esirliğe sürüklemiştir. Bir avuç faiz lobisinin ve onların ülkemizdeki işbirlikçilerinin jandarmalığına soyunmuş bir iktidarla karşı karşıyayız. Dahili bedhahlara dönüşmüş olan bu mevcut siyasi iktidar; şahsî çıkarları uğruna ülkemizi ekonomik bir işgalin amacı haline getirmiştir. Milletimiz, bu ekonomik işgal karşısında harap bir haldedir. Lakin bu kurallar altında dahi her yaştan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının misyonu, bağımsızlığımıza ve Cumhuriyetimize sahip çıkmaktır.

Son seçimler, kimimizde bir yılgınlığa ve dağılmaya neden olsa da gayretimizi pes etmeden, haktan, hukuktan ve adaletten yana olan herkesle birlikte sürdürmenin pahasını, bu haklı çabayı daha da büyütmenin gerekliliğini göstermiştir. Bizler, “umutsuz durumlar yoktur, umutsuz beşerler vardır; ben hiçbir vakit umudumu yitirmedim” diyen, Mustafa Kemal Atatürk’ün yolundan gidenleriz. Öyleyse umut daima vardır ve daima var olacaktır.

Bu kanılarla tam bağımsızlığımızın miladı olan Ulusal Kurtuluş Savaşımızın her bir etabında şehit düşen asker ve sivil tüm kahramanlarımızı rahmetle anıyorum; Mustafa Kemal Atatürk ve arkadaşlarına bir defa daha şükranlarımı sunuyorum.

Büyük başkan Mustafa Kemal Atatürk’ün kurmay zekâsı ve askeri deneyimiyle kazanılan Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi’nin 101’inci yıldönümü hepimize kutlu olsun.

CHP önderi Kemal Kılıçdaroğlu, ‘30 Ağustos’ için Cumhuriyet‘e yazdı: Bağımsızlığın ölümsüz anıtı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Geçtiğimiz hafta açıklanan mısır fiyatı da üreticiyi şad etmedi. Geçen yıla nazaran yüzde 5.4’lik bir artışla tonu 6 bin liradan açıklanan mısır fiyatı, üreticilerin yansısını çekti. 

Konyalı üretici Hacı Düzgünlük, buğday, mısır, şeker pancarı ekili tarlalardan iktidara seslendi. 

Çiftçi Düzgünlük şu sözleri kullandı: 

“Buğdayı yetiştirdik, Toprak Mahsulleri Ofisi’ne (TMO) gittik, dört gün sıra bekledik. Randevu almada kasvet çektik randevuyu aldık dört günün sonunda buğdayımız alıma girmedi. Tüccara götürdük yarı parasına, yok parasına sattık. 5-6 TL’den buğday sattık.

Geçen sene 5 bin 600 TL olan danelik mısır bu sene yüzde 5’lik oran artışıyla 6 TL olarak açıklandı. Yüzde 5’lik artış mısır üreticisini öldürmek demek. Mısır üreticisi büsbütün ziyanda. Yağlık ayçiçeğine geçen sene 12 bin 500 TL fiyat açıklanmıştı. 10 bin liraya kadar düşmüştü. Bu sene daha fiyat açıklanmadı, hasadı geldi biçilecek kaça satacağımızı bilmiyoruz. Geçen yılki fiyata alım yapacaklar.

“KAÇA SATACAĞIMIZI BİLMİYORUZ”

Şeker pancarını iki yıl evvel ‘İlla ekin ekin, şeker fiyatını yükselttik avans fiyatını çıkardık’ dediler. Şeker pancarını ektik şu anda fiyat açıklaması yok. Kaça satacağımızı bilmiyoruz.

Benim demek istediğim şu, ülkede kur muhafazalı ile birilerinin faize koyduğu para döviz karşısında korunuyorsa benim ürettiğim eser; mısır, ayçiçek, şeker pancarı kur karşısında neden korunmuyor? Geçen sene ayçiçeğinin fiyatı 12 bin 500 liraya fiyat açıklandığında, ayçiçeğinin fiyatı dolar bazında 800 dolardı. 800 dolar artık 22-23 bin lira yapar. Üretici 12 TL’ye ayçiçeği satıyor şu anda Konya’da. Maliyetlerimiz yüzde yüz arttı, Konya çiftçisinden üretim bekliyorsunuz. Konya çiftçisiyim. Bu türlü üretim olmaz, sürdürülebilir değil. Buradan yetkililerin bu durumu bilmesini istiyorum.”

Konyalı çiftçi iktidara seslendi: Benim ürettiklerim neden kur karşısında korunmuyor? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.