“AZ MAL ARZI DAHA YÜKSEK FİYAT DEMEK”

Kısıtlamaların yanında geçiş fiyatlarının yükselmesinin de ticareti etkileyebileceğini söyleyen Yaşar Üniversitesi İşletme Kısmı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Aylin Çalışkan, “2022 yılında Panama Kanalı yaklaşık 300 milyon ton yüke ve 14 bin 239 adet transit geçişe konut sahipliği yaptı. Kabaca hesaplamayla bu sayılar aylık ortalama bin 186, günlük ise ortalama 39 gemi geçişine tekabül ediyor. Panama Kanalı’nın işletimi direkt suyun mevcudiyetine bağlıdır ve bu nedenle kanal, yağış modellerindeki değişikliklere ve kuraklığa karşı epey savunmasız. 2023 yaz dönemini düşen su düzeyleriyle karşılayan Panama Kanalı yağış döneminin da gecikmesiyle birlikte geçişlerde gemi sayısına, büyüklüğüne ve su çekimine kısıtlamalar getirdi. Kısıtların yanında yükselen geçiş fiyatlarını de dikkate alırsak bu durum armatörleri mesafe-maliyet-zaman yüklü kriterlerde karar vermeye itecek. Gemiler kanaldan geçmek için daha uzun mühletler beklemeyi tercih edecek yahut seyahatlerinde vakit ve yakıt maliyeti ekleyen alternatif rotalar kullanacak. Örneğin, ASEAN bölgesi ve Güney Çin menşeli çıkışlar için Süveyş Kanalı tesirli bir alternatif olabilirken, Kuzey Çin ve Kuzey Asya için Süveyş üzerinden sapma, yedi ila 14 günlük ek geçiş mühleti ekleyecektir. Tüm bunlar her zamanki üzere son kullanıcıyla yani tüketiciyle buluşturulan fiyatları da etkileyecek elbette. Taşıma maliyeti haricinde öbür bir çıkarım da şudur ki daha fazla darboğaz, daha az mal arzı ve daha yüksek fiyatlar demektir. Bu durumdan en çok etkilenen ve etkilenecek olan Panama Kanalı’nın en büyük kullanıcısı olan, kanal trafiğinin yaklaşık yüzde 73’ünü oluşturan ABD’dir” diye konuştu.

“KURAKLIK, MEMLEKETLER ARASI TİCARET YOLLARINI ETKİLEDİ”

Uluslararası ticaret su yollarında bilhassa 2022 ve 2023 yaz aylarında kuraklık nedeniyle yaşanan düşüncelerden bahseden Doç. Dr. Çalışkan, “Dünya çapında ticari malların yüzde 90’ı okyanuslar ve su yolları üzerinde taşındığından, su global ticaret için hayati değere sahiptir. Lakin 2022 ve 2023 yazı, memleketler arası ticaret yollarının kimilerinin geçilemez hale gelmesine yol açan şiddetli kuraklıklara sahne oldu. Örneğin, Avrupa için değerli bir ulaşım ilişkisi olan ve yılda 300 milyon tondan fazla yükün taşınmasına hizmet eden Ren Nehri’nin kuraklık sebebiyle su düzeyinde önemli düşüşler oldu. Bu sebeple gemilerin geliş ve gidişlerinde gecikmeler yaşanırken birtakım gemiler ise kapasitelerinin yalnızca yüzde 25’i ile yük taşımak zorunda kaldı. Tekrar 2022 yaz aylarında ABD’de her yıl 450 milyon tonun üzerinde yük taşıyan Mississippi Irmağı düşük su düzeyleri nedeniyle kanal derinleştirmesi gerçekleşene kadar ulaşıma kapatıldı. Bu aksamanın maliyetinin tedarik zinciri ve iktisada ziyanının 20 milyar dolar olduğu düşünülüyor. Ren ve Missisippi’yi gölgede bırakacak büyüklükte, yıllık 3 milyar tondan fazla yük nakliyeciliğine mesken sahipliği yapan Çin’deki Yangtze Irmağı ise 1865’ten beri en düşük su düzeyine ulaşarak hidroelektrik kıtlığına ve nakliyenin durmasına neden oldu” sözlerini kullandı.

“TÜRKİYE İÇİN FIRSAT OLABİLİR”

Uluslarası ticaret sistemlerinde yaşanan bozulmalara karşı alternatif aramanın ve yaratmanın ehemmiyetini anlatan Doç. Dr. Çalışkan, Türkiye’nin jeopolitik pozisyonuyla ilgili fırsatlardan kelam ederek şunları söyledi:

“Günümüzün memleketler arası ticaret sistemini şekillendiren global kıymet zincirlerinin karmaşık ve birbirine bağlı tabiatı, kilit pozisyonlardaki bozulmanın global iktisat için abartılı bir tesire sahip olabileceği manasına da gelir. Münasebetiyle süratle değişen dinamikler nedeniyle mevcut işleyen nizama her vakit alternatif aramak, bulmak yahut yaratmakta yarar vardır. Orta-uzun vadede en tesirli alternatif hem denizden hem karadan oluşturulan ağlar ile Doğu Asya`dan başlayıp Orta Asya, Rusya, Kafkasya, Afrika ve Avrupa ortasında irtibatlar kurmayı amaçlayan hayli geniş ve kapsamlı bir teşebbüs olan Jenerasyon Yol Girişimi’dir. Afrika, Avrupa, Balkanlar, Ortadoğu, Kafkasya üzere kıymetli pazarların merkezinde bulunan Türkiye’nin jeopolitik değeri, projeye iştirakte tesirli olmuştur. Türkiye için mevcut durumda alınacak aksiyon global üretim ve tedarik zincirlerinin tekrar düzenlendiğinin farkına varmak ve bu sistemin içerisinde ne rol alacağına ve ne biçimde konumlanacağına dair strateji oluşturmaktır. Bu strateji ise elbette makul, uyumlu, şeffaf ve koordineli çarklardan oluşan bir sistem ile çalışıyor olacaktır.”

Kuraklık nakliyatı vurdu: Fatura tüketiciye çıkacak! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Karayip denizi ile Pasifik okyanusunu bağlayan kanal, nakliye maliyetlerini düşürmesi sebebi ile şirketler tarafından tercih ediliyordu. Lakin yaşanan kuraklık, Panama Kanalı’ndan geçmek isteyen gemilerin uzun kuyruklarda beklemesine yol açtı.

Her gün kanaldan geçen gemi sayısını 36’dan 32’ye düşüren ACP, “eşi gibisi görülmemiş zorluklarla” karşı karşıya olduklarını ve bu türlü bir kuraklığın “tarihte gibisi olmadığını” söyledi.

KÜRESEL TİCARETİ ETKİLEYEBİLİR

Guardian’da yer alan habere nazaran, anlık görüntüleme sağlayan denizcilik internet siteleri, kanal yakınlarında yaklaşık 140 gemi olduğunu gösterdi.

Norveç merkezli tahlil firması Xeneta’nın baş analisti Peter Sand, kanaldaki aksaklıkların kısa vadeli nakliye fiyatlarını yükseltebileceğini ve “nakliyecileri tedarik zincirlerini değiştirmeye sevk edebileceğini” söyledi.

Panama Kanalı yöneticisi Ricaurte Vasquez Morales mevzuyla ilgili olarak, “Düzenli güncellemeler, şeffaf diyalog ve denizcilik sınırları ve paydaşlarla yakın işbirliği yoluyla beklentileri yönetmeye ve müşterilerimizin şuurlu kararlar almasını sağlayan gerçek vakitli bilgiler sağlamaya çalışıyoruz” ifadesinde bulundu.

Küresel ticaretin yüzde 6’sının geçiş yolu olan kanaldaki kısıtlamalara ait analistler, birtakım büyük gemilerin ırmağı kullanmaya devam edebilmek için yüklerini azaltmak zorunda kalabileceği ve bu durumun global ticareti etkilemesi sebebiyle “fiyatlarda yükselişe yol açabileceği” konusunda uyardı.

Kuraklık Panama kanalını vurdu: Global ticaret tehdit altında yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Karayip denizi ile Pasifik okyanusunu bağlayan kanal, nakliye maliyetlerini düşürmesi sebebi ile şirketler tarafından tercih ediliyordu. Lakin yaşanan kuraklık, Panama Kanalı’ndan geçmek isteyen gemilerin uzun kuyruklarda beklemesine yol açtı.

Her gün kanaldan geçen gemi sayısını 36’dan 32’ye düşüren ACP, “eşi gibisi görülmemiş zorluklarla” karşı karşıya olduklarını ve bu türlü bir kuraklığın “tarihte gibisi olmadığını” söyledi.

KÜRESEL TİCARETİ ETKİLEYEBİLİR

Guardian’da yer alan habere nazaran, anlık görüntüleme sağlayan denizcilik internet siteleri, kanal yakınlarında yaklaşık 140 gemi olduğunu gösterdi.

Norveç merkezli tahlil firması Xeneta’nın baş analisti Peter Sand, kanaldaki aksaklıkların kısa vadeli nakliye fiyatlarını yükseltebileceğini ve “nakliyecileri tedarik zincirlerini değiştirmeye sevk edebileceğini” söyledi.

Panama Kanalı yöneticisi Ricaurte Vasquez Morales bahisle ilgili olarak, “Düzenli güncellemeler, şeffaf diyalog ve denizcilik çizgileri ve paydaşlarla yakın işbirliği yoluyla beklentileri yönetmeye ve müşterilerimizin şuurlu kararlar almasını sağlayan gerçek vakitli bilgiler sağlamaya çalışıyoruz” ifadesinde bulundu.

Küresel ticaretin yüzde 6’sının geçiş yolu olan kanaldaki kısıtlamalara ait analistler, birtakım büyük gemilerin ırmağı kullanmaya devam edebilmek için yüklerini azaltmak zorunda kalabileceği ve bu durumun global ticareti etkilemesi sebebiyle “fiyatlarda yükselişe yol açabileceği” konusunda uyardı.

Kuraklık Panama kanalını vurdu: Global ticaret tehdit altında yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

“SADECE YÜZDE 10 ORANINDA TÜKETİMİ KISSALAR…”

Kentte kuraklığın afet boyutuna ulaştığını vurgulayan ve İstanbullulara ‘su tasarrufu çağrısı’nda bulunan Başa, şu sözleri kullandı:

“Çok kurak bir devir geçiyoruz. Yani bütün bu yatırımları yaparken sahiden sıcaklık rekorlarının kırıldığı, afet boyutunda bir kuraklık yaşıyoruz. Bu noktada günlük su tüketimlerimiz üç buçuk milyon metreküpe ulaştı. Bu vesileyle, tabi Anadolu Yakası’nda çok sorunumuz yok çok şükür genel olarak Avrupa yakasında biraz baraj doluluk oranlarımız düşük. O noktada bütün hemşerilerimizi İSKİ’nin yapmış olduğu su tasarrufu kampanyasına katkı yapmayı bekliyorum. Yalnızca diyoruz bütün vatandaşların yüzde on oranında tüketimlerini kıssalar biz inşallah sıkıntısız bir halde yağmurlu döneme atlamış olacağız.” 

İSKİ Genel Müdürü’nden kritik ihtar: ‘Kuraklık afet boyutunda’ yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

“SADECE YÜZDE 10 ORANINDA TÜKETİMİ KISSALAR…”

Kentte kuraklığın afet boyutuna ulaştığını vurgulayan ve İstanbullulara ‘su tasarrufu çağrısı’nda bulunan Başa, şu tabirleri kullandı:

“Çok kurak bir periyot geçiyoruz. Yani bütün bu yatırımları yaparken sahiden sıcaklık rekorlarının kırıldığı, afet boyutunda bir kuraklık yaşıyoruz. Bu noktada günlük su tüketimlerimiz üç buçuk milyon metreküpe ulaştı. Bu vesileyle, tabi Anadolu Yakası’nda çok düşüncemiz yok çok şükür genel olarak Avrupa yakasında biraz baraj doluluk oranlarımız düşük. O noktada bütün hemşerilerimizi İSKİ’nin yapmış olduğu su tasarrufu kampanyasına katkı yapmayı bekliyorum. Yalnızca diyoruz bütün vatandaşların yüzde on oranında tüketimlerini kıssalar biz inşallah problemsiz bir halde yağmurlu döneme atlamış olacağız.” 

İSKİ Genel Müdürü’nden kritik ihtar: ‘Kuraklık afet boyutunda’ yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Hawaii, orman yangınlarına yabancı bir yer değil. Lakin pek çoklarına nazaran son birkaç gündeki yangınlar, takımada tarihindeki yaşanan en berbat yangınlar.

Yaşanan tahribat yıkıcı oldu. Yerleşim yerlerine sıçrayan yangınlar birtakım kasabaların büsbütün yanmasına neden oldu. Onlarca kişinin hayatını kaybettiği yangınların çıkış sebepleri hala araştırılıyor.

Ancak kasırga rüzgarları ve kuru hava, alevleri beslemeye yardımcı oldu.

Hawaii’nin büyük bir kısmında tesirli olan kuraklık yahut olağandışı kuru hava kuralları da yangının büyümesindeki etmenler ortasındaydı.

ABD Kuraklık Raporları’na nazaran, ülkenin yaklaşık yüzde 14’ünün önemli ya da hafif kuraklık yaşadığını bildirirken, Hawaii’nin yüzde 80’inde durum olağandışı kuraklık düzeyinde.

Geçen ay ABD Meteoroloji Müdürlüğü, Maui’de çalı yangınlarının bildirildiğini ve yangın nedeniyle kısa müddetliğine bir otoyolun kapandığını belirtti. Bununla bir arada meteorologlar da “bu yılki kuru mevsimde yangın riskinin yükseldiği” konusunda ikazlarda bulundu.

Öte yandan bilim insanları Hawaii adalarının kimi bölgelerinin yerli bitkilerden daha kolay tutuşabilir olan yabancı otlarla kaplı olduğunu belirtiyor.

Bunun manası da şu: Bir kıvılcım, kuraklık şartlarıyla birleştiğinde süratle yayılabilen bir yangına yol açabilir.

Yangınlardan evvel Maui için kırmızı alarm verilmişti.

Salı günü Hawaii kıyılarından geçen Dora Kasırgası’nın güçlü rüzgarları alevleri daha da körükledi.

Perşembe günü bir basın toplantısında konuşan Hawaii Valisi Josh Green, yangınların eyalet tarihindeki “en büyük doğal felaket” olduğunu söyledi.

İklim değişikliğinin Hawaii üzerinde eşsiz bir şartlar yarattığını belirten Green, “Dünyanın birçok farklı bölgesinde bunu birinci defa görüyoruz” dedi. Hawaii’deki son büyük yangın 2018’de gerçekleşti. Lane Kasırgası’nın rüzgarları Lahaina etrafındaki alevleri körükledi. Bu kasaba bu haftaki yangınlarda kül oldu.

Yerel medyaya nazaran beş yıl evvelki yangında 2 bin dönüm arazi ile birlikte 31 araç ve birden fazla konut olmak üzere 21 yapı ziyan gördü.

Hawaii’de orman yangınları evvelce az görülen olaylardı. Büyük ölçüde volkanik patlamalar yahut yıldırım çarpmalarıyla yaşanırdı. Lakin son yıllarda, insan faaliyetleri onları daha yaygın ve daha büyük ölçekli hale getirdi.

Hawaii orman yangınlarına ne sebep oldu? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Hawaii, orman yangınlarına yabancı bir yer değil. Lakin pek çoklarına nazaran son birkaç gündeki yangınlar, takımada tarihindeki yaşanan en makûs yangınlar.

Yaşanan tahribat yıkıcı oldu. Yerleşim yerlerine sıçrayan yangınlar kimi kasabaların büsbütün yanmasına neden oldu. Onlarca kişinin hayatını kaybettiği yangınların çıkış sebepleri hala araştırılıyor.

Ancak kasırga rüzgarları ve kuru hava, alevleri beslemeye yardımcı oldu.

Hawaii’nin büyük bir kısmında tesirli olan kuraklık yahut olağandışı kuru hava kuralları da yangının büyümesindeki etmenler ortasındaydı.

ABD Kuraklık Raporları’na nazaran, ülkenin yaklaşık yüzde 14’ünün önemli ya da hafif kuraklık yaşadığını bildirirken, Hawaii’nin yüzde 80’inde durum olağandışı kuraklık düzeyinde.

Geçen ay ABD Meteoroloji Müdürlüğü, Maui’de çalı yangınlarının bildirildiğini ve yangın nedeniyle kısa müddetliğine bir otoyolun kapandığını belirtti. Bununla bir arada meteorologlar da “bu yılki kuru mevsimde yangın riskinin yükseldiği” konusunda ihtarlarda bulundu.

Öte yandan bilim insanları Hawaii adalarının birtakım bölgelerinin yerli bitkilerden daha kolay tutuşabilir olan yabancı otlarla kaplı olduğunu belirtiyor.

Bunun manası da şu: Bir kıvılcım, kuraklık şartlarıyla birleştiğinde süratle yayılabilen bir yangına yol açabilir.

Yangınlardan evvel Maui için kırmızı alarm verilmişti.

Salı günü Hawaii kıyılarından geçen Dora Kasırgası’nın güçlü rüzgarları alevleri daha da körükledi.

Perşembe günü bir basın toplantısında konuşan Hawaii Valisi Josh Green, yangınların eyalet tarihindeki “en büyük doğal felaket” olduğunu söyledi.

İklim değişikliğinin Hawaii üzerinde eşsiz bir şartlar yarattığını belirten Green, “Dünyanın birçok farklı bölgesinde bunu birinci defa görüyoruz” dedi. Hawaii’deki son büyük yangın 2018’de gerçekleşti. Lane Kasırgası’nın rüzgarları Lahaina etrafındaki alevleri körükledi. Bu kasaba bu haftaki yangınlarda kül oldu.

Yerel medyaya nazaran beş yıl evvelki yangında 2 bin dönüm arazi ile birlikte 31 araç ve birçok mesken olmak üzere 21 yapı ziyan gördü.

Hawaii’de orman yangınları evvelden ender görülen olaylardı. Büyük ölçüde volkanik patlamalar yahut yıldırım çarpmalarıyla yaşanırdı. Lakin son yıllarda, insan faaliyetleri onları daha yaygın ve daha büyük ölçekli hale getirdi.

Hawaii orman yangınlarına ne sebep oldu? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Özellikle Akdeniz’e komşu Avrupa ülkelerinde yaz periyodunun kurak ve sıcak geçmesi zeytin ve zeytinyağı üretiminin düşmesine neden oluyor.

ÜRETİMİN 3’TE 2’Sİ AB’DE YAPILIYOR

Dünya zeytinyağı üretiminin yaklaşık 3’te 2’sini gerçekleştiren Avrupa Birliği (AB) ülkeleri son periyottaki şiddetli iklim şartlarından önemli ziyana uğradı.

AB datalarına nazaran, dünyadaki zeytinyağı üretiminin yaklaşık yüzde 67’sini Birlik üyesi ülkeler gerçekleştiriyor.

Akdeniz etrafındaki AB ülkelerinde yaklaşık 4 milyon hektarlık zeytinlik mevcut. AB ülkeleri buradan ortalama yılda 2 milyon ton kadar zeytinyağı ve 900 bin ton sofralık zeytin üretimi yapıyor.

EN BÜYÜK ÜRETİCİ İSPANYA

Avrupa ülkeleri ortasında zeytinyağı üretiminde birinci sırayı İspanya alıyor. Bu ülke olağan devirlerde AB zeytinyağı üretiminin yarıdan fazlasını gerçekleştiriyor. İspanya’yı, İtalya, Yunanistan ve Portekiz takip ediyor.

5 yıl öncesinde İspanya’nın zeytinyağı üretimi 1 milyon 790 bin ton düzeyindeyken son hasat periyodu olan 2022-2023’te üretim bu sayının yaklaşık 3’te 1’ine düştü. 2021-2022 periyodunda İspanya’nın zeytinyağı üretimi 1 milyon 491 bin ton düzeyindeyken, 2022-2023 hasat devrinde yarıdan daha fazla azaldı. İspanya’nın zeytinyağı üretimi 2022-23 periyodunda bir evvelki döneme nazaran yüzde 56 azalarak 663 bin tona kadar geriledi.

İtalya’da da zeytinyağı üretimi evvelki yıl 329 bin tonken geçen yıl yüzde 27 azalarak 241 bin tona indi. Emsal biçimde Portekiz’de de evvelki yıl 206 milyon ton olan zeytinyağı üretim yüzde 39 azalarak 126 bin tona geriledi.

Avrupa’nın kıymetli zeytinyağı üreticilerinden yalnızca Yunanistan’ın üretimi geçen yıl evvelki yıla kıyasla yüzde 47 oranında artarak 232 bin tondan 340 bin tona çıktı.

ZEYTİNYAĞI ÜRETİMİ GERİLİYOR

AB’nin toplam zeytinyağı üretimi 2021-2022 periyodundaki 2 milyon 272 bin tonluk düzeyinden 2022-2023 devrinde 1 milyon 379 bin tona indi. Böylelikle, bir evvelki yıla kıyasla Birlik ülkelerinin zeytinyağı üretimindeki gerileme yüzde 39’u buldu.

Zeytinyağı üretiminin önemli ölçüde gerilemesi bölümü ve fiyatları olumsuz etkiledi.

Arzdaki azalma ve talebin güçlü devam etmesi nedeniyle zeytinyağı fiyatları son devirde süratle artmaya başladı ve rekor üzerine rekor kırdı. IMF bilgilerine nazaran, zeytinyağının global piyasalardaki fiyatı mayıs ayında en son 1996 yılında kırılan rekoru aştı.

Fiyatlardaki artış ise mayıs ayından sonra da devam etti. Yüksek faiz ve enflasyon oranları ile birlikte artan gübre maliyetleri zeytinyağındaki fiyat artışına katkı sağladı.

Sektördeki fiyatların takip edildiği Infa Oliva bilgilerine nazaran, 2020 yılı ağustos ayında 1,86 avro olan sızma zeytinyağının litre fiyatı, bu ay 7,82 avro düzeyine ulaştı. Böylelikle, zeytinyağı fiyatı son 3 yılda 4 kattan fazla artış gösterdi. Bu periyotta zeytinyağı fiyatlarındaki artış yüzde 420’yi buldu.

Sızma zeytinyağı fiyatı geçen yılın ağustos ayında ise 3,7 avro düzeyindeydi. Son 12 aydaki fiyat artışı 2 katın üzerinde oldu. Son bir yılda zeytinyağı fiyatları yüzde 210 kadar yükseldi.

ÜRETİM TÜKETİMİ KARŞILAMIYOR

Zeytin üreten ülkeleri bir ortaya getiren Madrid merkezli Memleketler arası Zeytin Kurulu bilgilerinde 2022/23 mahsul yılında global zeytinyağı tüketiminin 3 milyon 55 bin ton, üretimin ise 2 milyon 730 bin ton olması öngörüyor.

Tüketimle üretim ortasındaki farkın ise stoklardan kapatılması gerekiyor. Stokların azalması ve üretimden fazla tüketim zeytinyağındaki fiyat artışına katkı sağlıyor.

Avrupa’nın geçen yıl en süratli ısınan kıta olması ve bu yıl yaz devrinde de rekor sıcaklıklar yaşaması zeytin üretimine darbe vuruyor. Ayrıyeten, bu yıl yapılacak hasada yönelik olumsuz beklentiler, zeytinyağı fiyatlarının daha da yükselmesiyle sonuçlanıyor.

Avrupa’daki kuraklık zeytinyağı fiyatlarını rekor düzeylere taşıdı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Özellikle Akdeniz’e komşu Avrupa ülkelerinde yaz periyodunun kurak ve sıcak geçmesi zeytin ve zeytinyağı üretiminin düşmesine neden oluyor.

ÜRETİMİN 3’TE 2’Sİ AB’DE YAPILIYOR

Dünya zeytinyağı üretiminin yaklaşık 3’te 2’sini gerçekleştiren Avrupa Birliği (AB) ülkeleri son periyottaki kuvvetli iklim şartlarından önemli ziyana uğradı.

AB bilgilerine nazaran, dünyadaki zeytinyağı üretiminin yaklaşık yüzde 67’sini Birlik üyesi ülkeler gerçekleştiriyor.

Akdeniz etrafındaki AB ülkelerinde yaklaşık 4 milyon hektarlık zeytinlik mevcut. AB ülkeleri buradan ortalama yılda 2 milyon ton kadar zeytinyağı ve 900 bin ton sofralık zeytin üretimi yapıyor.

EN BÜYÜK ÜRETİCİ İSPANYA

Avrupa ülkeleri ortasında zeytinyağı üretiminde birinci sırayı İspanya alıyor. Bu ülke olağan periyotlarda AB zeytinyağı üretiminin yarıdan fazlasını gerçekleştiriyor. İspanya’yı, İtalya, Yunanistan ve Portekiz takip ediyor.

5 yıl öncesinde İspanya’nın zeytinyağı üretimi 1 milyon 790 bin ton düzeyindeyken son hasat devri olan 2022-2023’te üretim bu sayının yaklaşık 3’te 1’ine düştü. 2021-2022 devrinde İspanya’nın zeytinyağı üretimi 1 milyon 491 bin ton düzeyindeyken, 2022-2023 hasat periyodunda yarıdan daha fazla azaldı. İspanya’nın zeytinyağı üretimi 2022-23 periyodunda bir evvelki döneme nazaran yüzde 56 azalarak 663 bin tona kadar geriledi.

İtalya’da da zeytinyağı üretimi evvelki yıl 329 bin tonken geçen yıl yüzde 27 azalarak 241 bin tona indi. Benzeri biçimde Portekiz’de de evvelki yıl 206 milyon ton olan zeytinyağı üretim yüzde 39 azalarak 126 bin tona geriledi.

Avrupa’nın değerli zeytinyağı üreticilerinden yalnızca Yunanistan’ın üretimi geçen yıl evvelki yıla kıyasla yüzde 47 oranında artarak 232 bin tondan 340 bin tona çıktı.

ZEYTİNYAĞI ÜRETİMİ GERİLİYOR

AB’nin toplam zeytinyağı üretimi 2021-2022 devrindeki 2 milyon 272 bin tonluk düzeyinden 2022-2023 devrinde 1 milyon 379 bin tona indi. Böylelikle, bir evvelki yıla kıyasla Birlik ülkelerinin zeytinyağı üretimindeki gerileme yüzde 39’u buldu.

Zeytinyağı üretiminin önemli ölçüde gerilemesi dalı ve fiyatları olumsuz etkiledi.

Arzdaki azalma ve talebin güçlü devam etmesi nedeniyle zeytinyağı fiyatları son periyotta süratle artmaya başladı ve rekor üzerine rekor kırdı. IMF bilgilerine nazaran, zeytinyağının global piyasalardaki fiyatı mayıs ayında en son 1996 yılında kırılan rekoru aştı.

Fiyatlardaki artış ise mayıs ayından sonra da devam etti. Yüksek faiz ve enflasyon oranları ile birlikte artan gübre maliyetleri zeytinyağındaki fiyat artışına katkı sağladı.

Sektördeki fiyatların takip edildiği Infa Oliva bilgilerine nazaran, 2020 yılı ağustos ayında 1,86 avro olan sızma zeytinyağının litre fiyatı, bu ay 7,82 avro düzeyine ulaştı. Böylelikle, zeytinyağı fiyatı son 3 yılda 4 kattan fazla artış gösterdi. Bu devirde zeytinyağı fiyatlarındaki artış yüzde 420’yi buldu.

Sızma zeytinyağı fiyatı geçen yılın ağustos ayında ise 3,7 avro düzeyindeydi. Son 12 aydaki fiyat artışı 2 katın üzerinde oldu. Son bir yılda zeytinyağı fiyatları yüzde 210 kadar yükseldi.

ÜRETİM TÜKETİMİ KARŞILAMIYOR

Zeytin üreten ülkeleri bir ortaya getiren Madrid merkezli Memleketler arası Zeytin Kurulu datalarında 2022/23 mahsul yılında global zeytinyağı tüketiminin 3 milyon 55 bin ton, üretimin ise 2 milyon 730 bin ton olması öngörüyor.

Tüketimle üretim ortasındaki farkın ise stoklardan kapatılması gerekiyor. Stokların azalması ve üretimden fazla tüketim zeytinyağındaki fiyat artışına katkı sağlıyor.

Avrupa’nın geçen yıl en süratli ısınan kıta olması ve bu yıl yaz periyodunda de rekor sıcaklıklar yaşaması zeytin üretimine darbe vuruyor. Ayrıyeten, bu yıl yapılacak hasada yönelik olumsuz beklentiler, zeytinyağı fiyatlarının daha da yükselmesiyle sonuçlanıyor.

Avrupa’daki kuraklık zeytinyağı fiyatlarını rekor düzeylere taşıdı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Sık sık su tasarrufu yapan yetkililer bir taraftan da meseleye tahlil arıyor. İSKİ yakında ‘perlatör’ ismi verilen musluk aparatlarının dağıtımına başlayacak. Aylık kullanımı 20 metreküpü alanların musluklarına aparat takılacak. Mevzuyla ilgili İSKİ Genel Müdür Yardımcısı Bülent Solmaz, uygulanacak tasarruf önlemlerini anlattı.

Aylık kullanımı 20 metreküpü geçenlerin musluğuna aparat takılacağını açıklayan İSKİ Genel Müdür Yardımcısı Solmaz şunları söyledi:

“Alibeyköy’deki ya da Istrancalar’daki barajın bitmesi su kısıtlılığı manasına gelmiyor. Hasebiyle biz kentin tamamını entegre bir halde susuz bırakmıyoruz. Şayet Melen projesi bitmiş olsaydı, bugün itibariyle en az orada da 300 milyon, 400 milyon metreküp suyumuz olacaktı. Münasebetiyle doluluk oranımız yüzde 50’lilerin, 60’ların altına hiçbir vakit düşmeyecekti. Baraj bitmediği için kullandığımız suyun neredeyse yüzde 100’üni yağmur suyundan karşılıyoruz. Yağmur suyundan karşıladığımız için ister istemez yağıştan etkileniyor.

Bazı bölgelerde musluğu açtığınız vakit basınç çok yüksek. Basınç çok yüksek olduğu için birden çok yüksek ölçüde su akıyor. Bunun sizin suyun kullanımına da bize de yararı yok. Münasebetiyle bu basıncı azaltacak, suyu daha çok dağıtarak, sudan daha fazla kullanmanızı sağlayacak aparatlar var. Olağanda bizim vazifemiz sayaçta bitmesine karşın, biz vatandaşımıza yardımcı olmak gayesiyle tüketimi yüksek olan abonelerimizden başlayarak, fiyatsız olarak dağıtıyoruz, montajı da arkadaşlarımız tarafından yapılıyor. Birinci etapta vatandaşımız biraz yadırgayacaktır zira suyu biraz yavaş akıtıyor fakat alıştığınızda bence son derece faydalı bir aparat, faydalı bir kesim. Kendi programımızda şu an ayda 20 metreküp üstü su kullananların neredeyse tamamına takmaya çalışıyoruz. 25-30 lira civarında bir şey lakin bunun adileri de var, onları tavsiye etmiyoruz. Bizim dağıttığımız perlatör yaklaşık yüzde 40’lık tasarruf sağlıyor.”

“EYLÜL AYINDA ARTIRIM TALEBİNDE BULUNACAĞIZ”

Eylül ayında artırım talebinde bulunacaklarını belirten İSKİ Genel Müdür Yardımcısı Solmaz, “Personel masraflarımız, güç, elektrik, dövizdeki artış aşikâr. Kullandığımız kimyasalların, yedek kesimlerin önemli bir döviz girdisi var münasebetiyle eylül ayında bir artırım talebinde bulunacağız” dedi.

İSTANBUL BARAJLARINDA SON DURUM

İstanbul’da barajlarda doluluk oranı bugün itibariyle 35,94 düzeyinde.

Barajlardaki doluluk oranı ise şöyle:

• Alibeyköy Barajı – Yüzde 17,82
• Terkos Barajı – Yüzde 23,1
• Elmalı Barajı – Yüzde 29,65
• Darlık Barajı – Yüzde 52.09
• Ömerli Barajı – Yüzde 69,24
• Büyükçekmece Barajı – Yüzde 16,97
• Sazlıdere Barajı – Yüzde 20,05
• Istrancalar Barajı – Yüzde 34,47
• Kazandere Barajı – Yüzde 7,82
• Pabuçdere Barajı – Yüzde 4,81

İstanbul’da kuraklık tedbiri: İSKİ, suya artırım için tarih verdi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.