Ülkelerin ve kıtaların sıcaklık pahaları toplanarak elde edilen global hava sıcaklığı, iklim krizi ile son yılların doruğuna ulaşıyor. Dünya Meteoroloji Örgütünün (WMO) bilgilerine nazaran, 2023-2027 ortasında global hava sıcaklığının, en az bir sefer, sanayi ihtilali öncesi sıcaklık düzeylerini 1,5 derece aşma mümkünlüğü yüzde 66 olarak hesaplanıyor. Global sıcaklığın gelecek 5 yıl içinde El Nino iklim modeliyle rekor düzeylere çıkması bekleniyor.

Kuzey Kutbu’nda 1991-2020 ortasındaki sıcaklık artışları göz önüne alındığında, gelecek 5 yıl içinde yaşanacak kış mevsimlerinin sıcaklık anomalisinin, global olarak kestirim edilen anomalinin 2 katından daha yüksek olması öngörülüyor.

2023-2027 yıllarının mayıs-eylül aralığı için yapılan yağış varsayımlarına nazaran ise 1991-2020 yıllarının tıpkı periyodu ile kıyaslandığında Sahel bölgesi, Kuzey Avrupa, Alaska ve Kuzey Sibirya’da yağış oranında artış, Amazon ve Avustralya’nın birtakım bölgelerinde ise yağışta azalma yaşanacağı kestirim ediliyor.

ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Yönetimi (NOAA) tarafından yayınlanan 2022 global iklim raporunda, 1880 yılında başlayan global sıcaklık ölçümlerine nazaran en sıcak yıllar listelendi. 2022 yılı en sıcak 6. yıl olarak listeye girerken, 143 yıldaki en sıcak 10 yılın tamamı, 2010’dan sonra yaşandı.

1880-2022 yılları ortasında kaydedilen en sıcak yıllar şu biçimde sıralandı:

DÜNYANIN EN SICAK İKİ GÜNÜ ARKA ARDA YAŞANDI

NOAA’nın Ulusal Çevresel Bilgi Merkezleri bilgilerine nazaran ise kara ve okyanus yüzeyi sıcaklığının 20. yüzyıl ortalaması olarak hesaplanan 15,8 derecenin 0,93 derece üzerinde tespit edildiği 2021 Temmuz ayı, en sıcak ay olarak kayıtlara geçti.

Küresel hava sıcaklığının artış göstermeye devam ettiği günlerde, sıcaklık rekorlarında da yeni düzeylere ulaşılıyor. ABD Meteoroloji Servisi Etraf Müdafaa Ulusal Merkezi’nden (NCEP) aktarılan bilgilere nazaran, 4 Temmuz’da ölçülen 17,18 derecelik global ortalama sıcaklık, 3 Temmuz’da kaydedilen 17,01 dereceyi aşarak yeni bir rekora imza attı. Yeni rekor sıcaklık ile 4 Temmuz, tüm vakitlerin en sıcak günü olarak kayıtlara geçti.

Küresel ortalama sıcaklığın rekor düzeylere ulaşan süratli artışına dikkati çeken Prof. Dr. Levent Kurnaz mevzuyla ilgili açıklamalarda bulundu.

Kömür, petrol ve doğal gaz üzere fosil yakıtlarla atmosfere salınan karbondioksit gazının global ısınmaya neden olduğunu ve bu yüzden de atmosferin her geçen gün ısınmaya devam ettiğini belirten Kurnaz, “Geçtiğimiz 3 sene içerisinde atmosferin kendi ısınmasını maskeleyen birtakım olaylar vardı. Bunlar da okyanus akıntılarıydı. La Nina, Pasifik Okyanusu’ndaki suların daha da soğumasına neden oluyordu. O denli olduğu için de dünyanın ne kadar ısındığı aşikâr olmuyordu. Lakin La Nina, nisan-mayıs üzere sona erdi ve bu maskeleme de ortadan kalktı. Artık, global ısınmanın ne manaya geldiğini görmeye başlıyoruz” dedi.

La Nina’nın karşıt tesirlerine sahip olan El Nino iklim olayının Pasifik Okyanusu’ndaki suların olağandan daha sıcak olmasını sağladığını söz eden Kurnaz, bu tesir ile sıcaklığın daha da artacağı ihtarını yaptı.

Dünya’nın 4’te 3’ünün okyanuslardan oluştuğunu, okyanus sularının ısınmasının da dünyanın ortalama sıcaklığını etkilediğini vurgulayan Kurnaz, El Nino tesirinin ne kadar ve ne şiddetle süreceği tam olarak belirli olmasa da 2024 yılına kadar devam edebileceğinin altını çizdi. Kurnaz, iklim olaylarının tesirlerinin vakit içerisinde şekilleneceğini aktardı.

“MİLYONLARCA KİŞİNİN SICAKTAN ÖLMESİNDEN BAHSEDİYORUZ”

Küresel hava sıcaklıklarında gerisi gerisine yaşanan rekorların süreceğini lisana getiren Kurnaz şu bilgileri verdi:

“4 Temmuz’un sıcaklığı 17,18 dereceydi. İki gün üst üste rekor tazelendi. Yarın daha da yüksek olur mu? Muhtemelen olur ancak kabaca şunu söylemek mümkün, ağustos ayının birinci yarısının sonuna kadar her gün yeni bir rekor beklenebilir. Bu da ağustos ayının sonuna kadar yaklaşık 10-15 rekor kırılacağı manasına gelmektedir.”

Kurnaz, artan hava sıcaklığında en büyük ziyanı, muhakkak bir sıcaklık, nem ve yağış istikrarına muhtaçlık duyan tarım eserlerinin görebileceğini, iklim değişikliğinin yalnızca Türkiye’de değil dünya genelinde tarım kesimini tehdit ettiğini bildirdi.

İklim değişikliği nedeniyle Pakistan, Hindistan ve Bangladeş üzere belirli başlı bölgelerin, dünyanın geri kalanına nazaran daha fazla ısındığını anlatan Kurnaz, şöyle devam etti:

“Bundan ötürü orada artık insan dayanıklılığının üstüne çıkacak sıcaklıklar oluşmaya başlayacak. Bu da açıkçası, beşerler düşüp ölecek demek ve bu sayılar 100-200 yahut 1000 kişiyi değil, milyonlarca insanı kapsayacak. Burada milyonlarca kişinin sıcaktan ölmesinden bahsediyoruz. Tüm bunlar bir sonraki adımda bu insanların göç etmesine yol açacaktır. Göç yolları da Türkiye ve Avrupa Birliği (AB) üzere yollardan geçtiği için yalnızca orada olan orada kalmayacak, yakın vakitte bütün dünyaya yayılan sorunlar yaşamaya başlayacağız.”

Kurnaz, dünya genelinde rekor sıcaklıklara ulaşılmasıyla, çok sıcaklara bağlı can kayıplarında büyük bir patlama yaşanabileceği konusunda dikkatli olunması davetinde bulundu. Büyük bir kısmı Fransa’nın başşehri Paris’te olmak üzere Avrupa’da 2003 yılında 35 bin kişinin çok sıcak nedeniyle hayatını kaybettiğini hatırlatan Kurnaz, ilerleyen günlerde yaşanabilecek ölümlerin olağan hale gelebileceğini ve bu sayının milyonları bulabileceğini kelamlarına ekledi.

Küresel ısınmanın tesirlerinin azaltılması için fosil yakıt kullanımının önüne geçilmesi gerektiğine değinen Kurnaz, kelamlarını, “Önlemler iki tarafta kıymetlendirilebilir. Bunun daha berbata gitmesini engellemek mümkün fakat artık geriye döndürmek mümkün değil. Ne tedbir alırsak alalım, ne yaptıysak o. Bu sorunun nedeni kömür, petrol ve doğal gaz yakmamız. Bunları yakmayı bırakacak olursak en azından durdurma bahtımız olur lakin o istikamette de hiçbir düzgünleşme yok dünyada.” diyerek tamamladı.

Çok sıcaklara bağlı vefatlar yeni olağan haline gelebilir yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Geçen 3 sene içerisinde La Nina denen, Pasifik Okyanusu’nun yüzey sularının biraz daha serin olmasına neden olan bir olgunun olduğunu, bundan ötürü da dünyanın ne kadar ısındığının fark edilmediğini söyleyen Prof. Dr. Kurnaz, “La Nina geçtiğimiz Nisan ayında bitmeye başladı. Şu anda nötrden onun tam aykırısı olan El Nino’ya gerçek geçiyoruz. La Nina’nın perdeleyici tesiri kalktığında sıcaklıklar birden, süratle üst yanlışsız gitmeye başladı. 4 Temmuz’da yaşadığımız olayda 17.18 dereceyle dünya insanın gördüğü, en sıcak günü yaşadı” sözlerini kullandı.

“10-12 TANE DAHA REKORLU GÜN YAŞAYACAĞIZ”

Prof. Dr. Kurnaz, “Hepimiz biliyoruz ki Temmuz ayının başı en sıcak günler değildir. Daha Temmuz’un ortası, Ağustos’un başı var sıcak günlerde… Münasebetiyle sıcaklık bundan sonra artmaya devam edecek. Bir de bunun üstüne gitgide artan El Nino tesiri binecek. Onun için yaklaşık olarak Ağustos ayının ortasına kadar her gün neredeyse yeni bir rekor kırıyor olabiliriz. Bir gün sıcaktır, bir gün biraz daha az sıcaktır. Bu sene içerisinde yaklaşık 10-12 tane daha rekorlu gün yaşayacağımızı bekliyorum. Bu durumda 2023 dünyanın, insanların yaşadığı en sıcak sene olacak” dedi.

“KURAKLIK YÜZDE 20 DAHA AZ YAĞIŞ DÜŞMESİNE NEDEN OLACAK”

Kuraklığa da değinen Prof. Dr. Kurnaz, “Kış sıcak geçecek, ondan sonraki ilkbahar da sıcak geçecek, ondan sonraki yaz da sıcak geçecek. Bundan sonra bu türlü. Yaşayacağımız her mevsim kendi mevsimleriyle kıyaslandığında, yani kış bir evvelki kışlarla kıyaslandığında daha sıcak geçiyor olacak. Kuraklık öbür ögelere da bağlı lakin bizim yaşadığımız bölgede Akdeniz Havzası’nın doğusunda kuraklık önümüzdeki 50 sene içerisinde neredeyse yüzde 20 daha az yağış düşmesine neden olacak. Bu nedenle de bizim artık az suyla yaşamayı öğrenmeye başlamamız gerekiyor” tabirlerini kullandı.

“50 DERECENİN ÜSTÜNÜ GÖRECEĞİMİZİ DÜŞÜNÜYORUM”

Prof. Dr. Kurnaz, “17.5- 18 dereceye hakikat bir şeyler görüyor olmamız çok sürpriz olmaz. Bunun normali 16.6 üzere bir şeydi. Şu anda olağanın hayli üstündeyiz. Meteorolojik olarak baktığımızda ortalamanın bu kadar üstünde olmak bayağı büyük bir şeydir. Halk olarak baktığımızda yarım derece diyoruz lakin ortalamaların bu kadar üstünde olmak hiç güzel bir şey değil zira bununla birlikte uç olaylar artıyor. Türkiye’de bu sene çok büyük ihtimalle en yüksek sıcaklık rekorunu kıracağız. Şimdiye kadar 49.1 derece görmüştük, 50 derecenin üstünü çok rahat göreceğimizi düşünüyorum” diye konuştu.

“KÜRESEL ISINMANIN ÖNÜNE GEÇMEK MÜMKÜN LAKİN ESKİYE DÖNDÜRMEK MÜMKÜN DEĞİL”

Kurnaz, “Şu anda Pakistan’da, Hindistan’da, Çin’de, Moğolistan’da o kadar çok sıcaklar var ki Meksika’da bu sıcaklardan yüzlerce insan ölüyor. Biz daha makus kısmını çok yaşamamış olabiliriz lakin dünya çok önemli sorunlar yaşıyor. Genç bile olsanız dışarısı 40 dereceyken bana bir şey olmaz demeyeceksiniz. Bu sıcaklık herkesin sıhhatine dokunabilir lakin öncelikle bebekleri ve yaşlıları muhafazamız gerekiyor. Onların bulundukları ortamlar 40 dereceyi falan bulmamalı. Onları biraz daha serin ortamlarda oluyorsa klima, olmuyorsa vantilatör bir biçimde serinletmemiz gerekiyor. Bu sıcaklıklar yavaş yavaş onlara ziyan vermeye başlayacak.

Geçtiğimiz yıllarda Paris’te, Fransa’da, bu sene Hindistan’da, Meksika’da bu sıcak hava dalgalarından olan can kayıpları gençleri değil yaşlıları etkiliyor. Gençler de kendilerine çok güvenmesinler lakin yaşlıları mutlaka bu hava durumundan müdafaamız gerekiyor. Global ısınmanın önüne geçmek mümkün fakat eskiye döndürmek mümkün değil. Daha berbat olmasını engelleyebiliriz ancak daha güzel olması en azından yakın vadede çok mümkün değil. Birkaç yüzyıl sonra biz şu anda bir şeyler yapmaya başladığımızda sıcaklıklar düşmeye başlayabilir ancak şimdiye kadar yaptığımız kötülüklerle sıcaklıklar bugün dursak bile daha da artmaya devam edecek. Kömür, petrol ve doğal gazdan vazgeçeceğiz, tek devası bu. Geri kalan her şey detay” tabirlerini kullandı.

Prof. Dr. Levent Kurnaz’dan sıcaklık uyarısı: ‘Yeni bir rekor kırıyor olabiriz’ yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

EL NİNO SICAKLIK REKORUNUN KIRILMASINA NEDEN OLACAK

Son yıllarda Pasifik Okyanusu’nda yaşanan La Nina tesiriyle global ortalama sıcaklıkların rekor düzeye ulaşmadığına dikkati çeken Kurnaz, şöyle devam etti:
“Üç yıl süren uzun bir La Nina’dan sonra gelmekte olan şiddetli El Nino, yakın gelecekte sıcaklık rekorlarının kırılmasını neredeyse kesin hale getirdi. Bu rekorlar ülkemiz için olduğu kadar şu an için sıcaklığın tehlikeli boyutlara ulaştığı Güney Asya için de büyük sorun yaratabilir. WMO, 2023-2027 ortasında yıllık global ortalama yüzey sıcaklığının, 1850-1900 ortalamasından 1,1 ila 1,8 santigrat derece daha yüksek olacağını iddia ediyor. Bu iddianın uç kıymeti olan 1,8 derece artış bilhassa tarım bölümü açısından önemli riskleri de beraberinde getiriyor olacaktır.”

Küresel ortalama sıcaklığın 1850-1900 ortalamasının 1,29 santigrat derecenin üzerinde olduğu 2016’nın, şimdiye kadar insanlığın yaşadığı en sıcak yıl olarak kayıtlara geçtiğini hatırlatan Kurnaz, bunun en kıymetli nedenlerinden birinin Pasifik Okyanusu sularının olağandan hayli sıcak olmasını sağlayan El Nino olayının şiddetli yaşanması olduğunu anlattı.

2022’deki global ortalama sıcaklığın bu ortalamanın 1,15 santigrat derece üzerinde olduğunu aktaran Kurnaz, 2016’daki şiddetli El Nino olayından sonra Pasifik Okyanusu sularının serinlediğini, bu durumun, global ortalama sıcaklıkların iklim değişikliğine rağmen 2016 yılı düzeyine ulaşmasını engellediğini söz etti.

Kurnaz, “WMO’nun değerlendirmesinde 2023-2027 ortasındaki bir yılın, en sıcak yıl olan 2016’dan da sıcak olmasına neredeyse kesin gözüyle bakıyor. Bu da son yıllarda fazla artmayan sıcaklıkların, artışını sürdüreceği manasına geliyor.” diye konuştu.

“KUZEY KUTBU’NUN 3 KAT FAZLA ISINACAĞI ÖNGÖRÜLÜYOR”

Paris Muahedesi’nin bu yüzyılda global sıcaklık artışının 2 santigrat derecenin epeyce altında ve mümkünse 1,5 santigrat derece ile sonlandırılmasını sağlamak için uzun vadeli amaçlar koyduğunu vurgulayan Kurnaz, “WMO’nun değerlendirmesi, 1,5 santigrat derecelik sıcaklık artışı maksadının büyük ihtimalle 2023-2027 aralığında aşılacağını ortaya koyuyor.” dedi.

Kuzey Kutbu’ndaki ısınmanın yeryüzünün geri kalanına oranla hayli yüksek olduğunun altını çizen Kurnaz, bu bölgede önümüzdeki 5 yılda ölçülecek sıcaklıkların, yeryüzünün geri kalanındaki sıcaklık artışından üç kat daha büyük olmasının beklendiğini kaydetti.

Önümüzdeki 5 yıldaki yağış değişimi varsayımlarına de değinen Kurnaz, 1991-2020 ortalamasına kıyasla mayıs-eylül ayları ortasında, Sahel, Kuzey Avrupa, Alaska ve Kuzey Sibirya’da yağışların artacağını ve Amazon ve Avustralya’nın kimi bölgelerinde azalacağını, kış yağışlarında ise Akdeniz Havzası’nın batısında ortalama yağışların azalmasının, ülkemizi de içine alan doğusunda ise ortalamalarda kalmasının beklendiğini bildirdi.

Kurnaz, iklim değişikliğinin denetimden çıkmaması için devletlerin çok daha sıkı efor göstermesi gerektiğini lisana getirdi.

El Nino yakacak! Gelecek 5 yıl için ‘rekor sıcaklık’ uyarısı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.