Gazeteci Fatih Altaylı’nın YouTube’daki programına konuk olan Prof. Dr. Naci Görür, yaptığı açıklamada şu tabirlere yer verdi:

“Benim zelzele beklentim biraz değişti. 6 Şubat sarsıntılarını çok olağan, rastgele herhangi bir levha içindeki bir fayın zelzele üretmesi üzere algılamamak lazım. Burada 3 levha bağıl olarak birbirlerine nazaran önemli hareket yaptılar. En azından 7,5 metre. Bu levhaların bu boyutta hareket etmeleri onların yakın etraflarındaki her şeyi etkiledi. Gerilim alanını değiştirdi. Gerilim bir fayın kendi içindeki kayayı kırmak için muhtaçlık duyduğu kuvvet. Bu levha hareketleri her fayın içine o kayaları kırmak için gereksinim duyduğu kuvveti yükledi.”

“FAYLAR ERKEN HAREKETE GEÇEBİLİR”

Görür değerlendirmelerine şöyle devam etti:

“Depremin olduğu gün ‘Hatay’a, Adana havzasına dikkat edin’ dedik. 15 gün sonra Hatay’da 6.3 oldu. Adana’da kimi sarsıntılar oldu. Malatya’ya Elazığ tarafına dikkat edin dedik. Elazığ 2020’de zelzele oluşturdu. Elazığ’da sorun görmüyorum. Hatta ‘Adana, Kayseri, Sivas ve Bingöl’de sarsıntı olursa şaşırmayın’ dedim.

Doğu Anadolu’da gerilimi biriktirmiş, sarsıntı oluşturma dönemi yaklaşmış olan faylarda erken harekete geçme olabilir. Doğu Anadolu Avrasya ile Arap Levhası ortasında sıkışıyor. Ne kadar sıkışmak demek o kadar gerilim. Bu çabucak sarsıntı olacak demek değil. İşte gerilim yükleme bardaktaki son damla misyonunu göreceği faylarda zelzelesi önceye çekmiş olabilir.

“ALARM VERİYORUZ”

Son olarak Kayseri’de yaşanan sarsıntıya karşın bazılarının “Kayseri’de 7 büyüklükte sarsıntı olmaz” dediğini söyleyen Görür “Kayseri halbuki canlı bir fayın üzerinde oturuyor. Üzerinde oturduğu fay 700 kilometre uzunluğunda. Bir fay zelzelesi ne vakit oluşturur? Tekerrür dönemi dolarsa. 99 sarsıntılarından sonra biz bağırdık; ‘Marmara tehlikede’ diye. Zira 99 zelzeleleri kıymetli ölçüde gerilime Marmara’nın altına yükledi. Olağanda 99 sarsıntıları olmasaydı zelzelesi olağan döneminde bekleyecektik. Halbuki artık erkene çekti, onun için alarm veriyoruz” diye konuştu. 

Prof. Dr. Naci Görür’den ‘canlı fay’ uyarısı: ‘Alarm veriyoruz’ diyerek açıkladı! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Gazeteci Fatih Altaylı’nın YouTube’daki programına konuk olan Prof. Dr. Naci Görür, yaptığı açıklamada şu tabirlere yer verdi:

“Benim sarsıntı beklentim biraz değişti. 6 Şubat sarsıntılarını çok olağan, rastgele herhangi bir levha içindeki bir fayın sarsıntı üretmesi üzere algılamamak lazım. Burada 3 levha bağıl olarak birbirlerine nazaran önemli hareket yaptılar. En azından 7,5 metre. Bu levhaların bu boyutta hareket etmeleri onların yakın etraflarındaki her şeyi etkiledi. Gerilim alanını değiştirdi. Gerilim bir fayın kendi içindeki kayayı kırmak için gereksinim duyduğu kuvvet. Bu levha hareketleri her fayın içine o kayaları kırmak için gereksinim duyduğu kuvveti yükledi.”

“FAYLAR ERKEN HAREKETE GEÇEBİLİR”

Görür değerlendirmelerine şöyle devam etti:

“Depremin olduğu gün ‘Hatay’a, Adana havzasına dikkat edin’ dedik. 15 gün sonra Hatay’da 6.3 oldu. Adana’da birtakım zelzeleler oldu. Malatya’ya Elazığ tarafına dikkat edin dedik. Elazığ 2020’de zelzele oluşturdu. Elazığ’da sorun görmüyorum. Hatta ‘Adana, Kayseri, Sivas ve Bingöl’de sarsıntı olursa şaşırmayın’ dedim.

Doğu Anadolu’da gerilimi biriktirmiş, zelzele oluşturma dönemi yaklaşmış olan faylarda erken harekete geçme olabilir. Doğu Anadolu Avrasya ile Arap Levhası ortasında sıkışıyor. Ne kadar sıkışmak demek o kadar gerilim. Bu çabucak zelzele olacak demek değil. İşte gerilim yükleme bardaktaki son damla misyonunu göreceği faylarda sarsıntısı önceye çekmiş olabilir.

“ALARM VERİYORUZ”

Son olarak Kayseri’de yaşanan sarsıntıya karşın bazılarının “Kayseri’de 7 büyüklükte sarsıntı olmaz” dediğini söyleyen Görür “Kayseri halbuki canlı bir fayın üzerinde oturuyor. Üzerinde oturduğu fay 700 kilometre uzunluğunda. Bir fay sarsıntısı ne vakit oluşturur? Tekerrür dönemi dolarsa. 99 sarsıntılarından sonra biz bağırdık; ‘Marmara tehlikede’ diye. Zira 99 zelzeleleri değerli ölçüde gerilime Marmara’nın altına yükledi. Olağanda 99 sarsıntıları olmasaydı sarsıntısı olağan döneminde bekleyecektik. Halbuki artık erkene çekti, onun için alarm veriyoruz” diye konuştu. 

Prof. Dr. Naci Görür’den ‘canlı fay’ uyarısı: ‘Alarm veriyoruz’ diyerek açıkladı! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Fay sınırı, Şubat ayındaki Kahramanmaraş zelzelesinin gerçekleştiği bölgeydi. Sarsıntıların vakti ve büyüklüğünü iddia etmeye yardımcı olmasa da, yerbilimcilerin bölgenin ne kadar vakittir sismik olarak etkin olduğunu ve büyük zelzelelerin bölgeyi vakitle nasıl şekillendirdiğini daha düzgün anlamasına imkan sağlayan bulgular, altyapı ve konutların yapılacağı yerler hakkında alınacak kararlara istikamet verebilir.

Populer Science Türkçe’nin aktardığı makale, Amerika Yerbilim Derneğince yayımlanan ve yerbilimleri alanlarında faaliyet gösteren hakem kontrollü öncü akademik bülten Geology‘de yayımlandı.

Dünya’nın yüzeyinde gördüğümüz kırıklar, gezegenin devasa tektonik levhalarının hareket etmesiyle oluşan birer çatlak. Bu hareketler basıncın birikmesine sebep olurken, bu basıncın hür kalması ise insanların yüzeyde yaşadığı zelzelelere sebep oluyor.

Minnesota Üniversitesi Dünya ve Etraf Bilimleri Fakültesinde çalışan makalenin baş muharriri Prof. Donna Whitney, “Dünya’da çok sayıda tektonik levha var” diyor. “Şekilleri, boyutları ve pozisyonları vakitle değişiyor lakin çok nadiren de olsa oluşumlarına tanıklık ediyoruz. Anadolu levhası, jeolojik manada çok yakın bir tarihte oluşmuş. Dolasıyla jeolojisini inceleyerek, bu levhayı oluşturan süreçleri ortaya çıkarmak daha kolay. Anadolu levhasının ve Doğu Anadolu fayının yaşıyla ilgili çok tartışma yaşandı. Ama biz, bilgilerimizle birlikte muhtemelen beş milyon yıl evvel oluştuğunu gösterebiliyoruz.”

Araştırmacıların bulguları, ABD Ulusal Bilim Vakfınca fonlanan ve Whitney’nin önayak olduğu Kıtasal Dinamikler-Orta Anadolu Tektonikleri (CD-CAT) projesinden çıkmış. Birden fazla ülkeyi ve yerbilim kısmını bir ortaya getiren projede, Anadolu levhası ve levhayla alakalı fay bölgeleri inceleniyor.

Whitney ve araştırma kadrosu, Anadolu levhasının orta kısmının onlarca milyon yıldır hal değiştirdiğini gösteren ispatlara ulaştığı için levha üzerinde çalışmaya 2011 yılında başlandı. Kelam konusu süreç, genelde tektonik levhaların yalnızca kenarlarında gerçekleşiyor. Akabinde beş milyon yıl evvel çarpıcı bir değişim yaşanmış. Bu vakitten beri ise neredeyse bütün tektonik hareketler, zelzele meydana getiren iki büyük fayın; Kuzey Anadolu Fayı ve Doğu Anadolu Fayı’nın etrafında toplandı.

CD-CAT projesinde çalışan araştırmacılar, Doğu Anadolu fayındaki kayaların soğuma tarihini belirleyip proje sırasında toplanan sismik datalara bakarak, kıtaların ve bölgenin altındaki mantonun yapısını belirleyip, bu beş milyon yıllık noktanın Anadolu levhasının oluşumunu temsil ettiğini doğruladı.

“Bu bölgenin sismik tarihinin bilinmesi, insanların bölge ile etkileşim formuyla bağlantılı felaketlerin evvelce iddia edilmesi tarafından çok önemli” diyor Whitney. “Bu yarar belirli bir vakitte ‘X’ büyüklüğünde bir zelzelenin olup olmayacağını varsayım edemiyoruz lakin fayın geçmişteki faaliyetinden, evvelki olayların büyüklüğünden ve fay çizgisinin bölgeyi nasıl etkilediğinden mana çıkarabiliriz. Bu yapıları anlamamız gerekiyor zira yakınlarında beşerler yaşıyor ve altyapı var.”

Whitney’e ek olarak, çalışmaya büyük katkı sunan iki öteki isim ise Purdue Üniversitesinde çalışan yardımcı sismoloji profesörü Jonathan Delph ve yaş verisi tahlilinin büyük bir kısmını halleden, Arizona Üniversitesinde çalışan yer kronoloğu Stuart Thomson oldu.

Takımın öteki üyeleri ise Ortadoğu Teknik Üniversitesinde çalışan Nurettin Kaymakçı ve Bora Rojay, İstanbul Teknik Üniversitesinde çalışan Aral Okay, Twin Cities – Minnesota Üniversitesinde çalışan Christian Teyssier, Arizona Üniversitesinde çalışan Susan Beck, Lyon Üniversitesinde çalışan Gilles Brocard, ABD Jeolojik Tetkik Kurumundan Michael Cosca, Northern Arizona Üniversitesinden Michael Darin ve Paul Umhoefer ve Graz Üniversitesinden Maud Meijers.

Doğu Anadolu Fay Sınırı’nın kaç yaşında olduğu bulundu yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.