Türkiye’nin ihracatı 2025’te bir önceki yıla göre yüzde 4,5 artarak 273,4 milyar dolar oldu.

Makine İhracatçıları Birliği (MAİB) verilerinden derlenilen bilgilere göre, serbest bölgeler de dahil edildiğinde makine imalat sanayisinin konsolide ihracatı 2025’te yıllık bazda yüzde 1,9 artarak 28,7 milyar dolara yükseldi. Bu rakam, tüm zamanların en yüksek verisi olarak kayıtlara geçti.

Tonaj olarak düşüşün yaşandığı bu dönemde, kilogram başına ortalama ihracat fiyatı 8,1 dolarla tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı.

En yüksek ihracat Almanya’ya

Almanya’ya gerçekleştirilen ihracatın yüzde 6,8 artışla 3,2 milyar dolara yükseldiği bu dönemde, ABD’ye yapılan dış satım yüzde 9 artışla 2 milyar dolara yaklaştı. Suriye’ye makine ihracatının yüzde 189 artışla 130,6 milyon dolara ulaşması dikkati çekti.

Alt gruplar incelendiğinde, en yüksek ihracat artışının yüzde 6,6 ile içten yanmalı motorlar ve aksamlarında gerçekleştiği görülürken bunu inşaat ve madencilik makineleri ile yıkama ve kurutma makineleri izledi.

Türbin, turbojet ve hidrolik sistemlerde yüzde 17, gıda makinelerinde ise yüzde 14 artış kaydedildi.

“Katma değeri fazla ürünlere odaklanarak ihracat gelirlerimizi koruduk”

Makine İhracatçıları Birliği Başkanı Kutlu Karavelioğlu, ihracat verilerine ve sektördeki gelişmelere ilişkin yaptığı açıklamada, makine sanayisinin neredeyse her yıl ihracatta rekor kırar hale geldiğini söyledi.

Geçen yıl küresel makine ihracatının 2024’e göre yüzde 10 arttığını dile getiren Karavelioğlu, buna rağmen üretimdeki yükselişin daha sınırlı kaldığını, bu durumun makine fiyatlarındaki artışa işaret ettiğini anlattı.

Karavelioğlu, küresel talepteki dalgalanmalar, jeopolitik riskler, ticaret politikalarındaki belirsizlikler ve yurt içinde uygulanan sıkı para politikası ile maliyet baskılarının aynı anda hissedildiği bir yılı geride bıraktıklarını belirterek, “İç pazarda ucuz makinelerin yarattığı yoğun rekabete rağmen mühendislik içeriği yüksek, katma değeri fazla ve servis ihtiyacı düşük ürünlere odaklanarak ihracat gelirlerimizi koruduk.” dedi.

Sanayinin büyük bölümünün zorlu dezenflasyon yılını kayıplarla da olsa atlattığını ifade eden Karavelioğlu, buna rağmen işletmeler üzerindeki düşük kur-yüksek faiz baskısının hafiflediğini söylemek için henüz erken olduğunu vurguladı.

Karavelioğlu, “Geçen yıl global piyasalarda belirleyici olan uluslararası kurum ve kuralların aşınması, Çin kaynaklı haksız rekabet ve mütekabil tarifelerin yükselişi gibi risklerin yeni yıla da taşındığı düşünülürse, 2026’nın özellikle ilk yarısının firmalarımız için karlılık, nakit akışı ve sipariş sürekliliği açısından zorlayıcı bir dönem olacağı açık.” diye konuştu.

“Avrupa kadar, müttefiklerine de odaklanmalıyız”

Kutlu Karavelioğlu, Avrupa’da makine talebinin zayıf kalmaya devam ettiğini, savunma, altyapı, enerji ve büyük ölçekli işletme yatırımlarına yönelik siparişlerin neredeyse tamamının Avro Bölgesi dışından geldiğini, yurt içi yatırım iştahının ise zayıf seyrini sürdürdüğünü söyledi.

Bu tablonun, Avrupa kadar onun müttefik ülkelerine de odaklanmayı zorunlu kıldığını belirten Karavelioğlu, AB’nin Arjantin, Brezilya, Paraguay ve Uruguay’ı kapsayan MERCOSUR Anlaşması gibi işbirlikleriyle cepheyi genişlettiğini, 25 yıllık müzakere sürecinin ardından imza aşamasına gelen bu anlaşmada başrolün makinelere ait olduğunu anlattı.

Karavelioğlu, Türkiye’nin AB ile mevcut anlaşmalarını yeniden ele alması gerektiğinin altını çizdi.

Küresel makine yatırımlarına da değinen Karavelioğlu, “Dünya genelinde sanayi yatırımlarının yönü, yeni kapasite kurmaktan ziyade mevcut makinelerin daha akıllı, verimli ve esnek hale getirilmesine doğru kayarken, savunma harcamaları yeni siparişleri sürüklüyor. Müşterilerimizin yeni makine alımlarını ertelediğini, mevcut makine ve tesislerin teknolojik ömürlerini servis hizmetleriyle uzatmaya odaklandığını görüyoruz.” şeklinde konuştu.

“İç pazarda koruyucu tedbirler yetersiz kaldı”

Karavelioğlu, küresel ölçekte görülmemiş hızda artan savunma sanayisi yatırımlarının ileri mühendislik kapasitesini yükseltirken genel imalat sanayisinde makine siparişlerindeki gerilemeyi telafi ettiğini kaydederek, “Türkiye açısından bu tablo, işleme, döküm ve ısıl işlem, kaplama, otomasyon ve test sistemleri gibi savunma sanayisi ihtiyacı yüksek alt sektörlerde rekabet avantajı yaratma potansiyelini güçlendiriyor.” dedi.

Türkiye’nin ithalat verilerine de değinen Karavelioğlu, kasım sonu itibarıyla sektör ithalatının yıllıklandırılmış bazda yüzde 4 artarak 45 milyar dolar eşiğini aştığını, bunun iç pazarda koruyucu tedbirlerin yetersiz kaldığını gösterdiğini ifade etti.

Karavelioğlu, ilk üç çeyrekte makine-teçhizat yatırımları artarken kapasite kullanım oranlarının düşmesinin ithalat baskısına işaret ettiğini belirterek, sözlerini şöyle tamamladı:

“Yerli üretimi, yatırımı ve teknolojik yetkinliği korumaya yönelik mevcut tedbirlerin dozunu, AB’deki İthalat Gözetim Çalışma Grubu benzeri hızlı tepki verebilen mekanizmalarla ayarlamakta fayda görüyoruz. Rekabetçilik ekseninde ele alınacak bütüncül bir sanayi ve finansman yaklaşımı, makine sektörünün hem üretim gücünü hem de ihracattaki stratejik konumunu yeniden tahkim etmenin en kritik aracı olarak öne çıkıyor.”

Türkiye’nin makine ihracatı rekor kırdı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Geçen yılın ilk 2 ayında yaşanan yüzde 20 düzeyindeki yüksek artışın baz etkisi gözlense de bu dönemde bir gerileme olmadı. İnşaat ve madencilik makineleri, tekstil ve konfeksiyon makineleri ile gıda sanayi makineleri ihracatı miktar olarak yüzde 29’a değer olarak yüzde 22’ye varan yükseliş oranlarıyla dikkati çekti.

Verilere göre, elektrik motorları ve jeneratörler ile takım tezgahları ihracatında miktar olarak yüzde 28’e, değer olarak yüzde 25’e varan gerilemeler meydana geldi.

Yaptırımlar nedeniyle ihracatın azalmaya devam ettiği Rusya’ya makine ihracatı, şubat sonunda 130 milyon dolar kadar geriledi. Serbest bölgeler dahil ihracatın ilk 2 ayda 950 milyon dolar olduğu Almanya ve ABD’nin, toplam makine ihracatı içindeki payı yüzde 21,5’e yükseldi.

“Rusya yaptırımları rakiplerimizi veri gizler hale getirdi”

MAİB Başkanı Kutlu Karavelioğlu, ihracat rakamları ve sektördeki gelişmelere ilişkin AA muhabirine yaptığı açıklamada, dünyada yatırımların frene bastığı dönemde, makinecilerin ticari kayıplarını hafifletebilecekleri güçlü bir pazar olan Rusya’ya yönelik yaptırımların dünya makine ticareti üzerindeki etkilerine değinerek, şunları kaydetti:

“Rusya’nın savunma ihtiyaçlarında kullanılacağı var sayılan çifte kullanımlı ürünlere yönelik kısıtlamalardan, makine sektörü son dönemde yoğun olarak etkileniyor. Adı konulmamış bir ambargoya dönüşen bu süreçte, yaptırıma tabi ürünler listesindeki belirsizliğin giderek artması, siparişi ve avansı alınırken bu listede yer almayan bir makinenin teslimat sonrasında bakiye beklerken bu muğlak listeye girmiş olması ve paramızın Rusya’da kalması sektörümüzü bir süredir sıkıntıya sokuyor.

Bankacılık sistemi üzerinden uygulanan baskı Rusya’ya makine ihracatımızı ilk 2 ayda yüzde 37 kadar düşürdü; sene sonunda kaybımız 1 milyar doları aşabilir. Çin’e bırakıp gittiği bu büyük pazarı geri almanın zorluklarını bilen Batı ise işletmelerini riske sokmadan makinelerini göndermenin yollarını aramaktan vazgeçmiyor. Bu muvazaalı durum makine dış ticareti verilerinde önemli sapmalara sebep oluyor. Makinelerin imalatından ziyade ticaretinden kazanan bazı Avrupa ülkelerinin dış ticaret rakamlarını açıklamakta mütereddit kalmalarını ticaret rotalarındaki kaymalara bağlıyoruz.”

 

“Müşterilerimiz yavaşlarken rakiplerimiz hızlanıyor”

Karavelioğlu, küresel sıkılaşma ortamında mali toparlanmaya dair ilk işaretlerin oluşmakta olduğunu söyledi.

Karavelioğlu, Dünya Ticaret Örgütü verilerine göre dünya mal ticaretinin yüzde 5 kadar gerilediği 2023’te, AB makine ve teçhizat üretiminin baz etkisinden arındırılmış fiyatlarla yüzde 1,4 oranında gerilediğinin hesaplandığını vurguladı.

Finansman maliyetlerinin, kutuplaşmanın ve bölgesel çatışmaların bu derece yüksek olduğu bir ortamda, gelişmiş ülkelerde risk iştahının azalmasının doğal olduğunu kaydeden Karavelioğlu, şu ifadeleri kullandı:

“Aslında Avrupa için bu yönde bir gerileme salgın öncesinde başlamış, tedarik zincirlerindeki bozulmaya yönelik acil tedbirler sayesinde bölgenin zaafları görünmez hale gelmişti. Fakat her ülkenin makine imalat sanayi bu konjonktürden aynı oranda etkilenmiyor. Geçen ay Avro bölgesinde yüzde 46,5 seviyesine kadar gerileyen PMI verisi son yıllarda büyük makine yatırımlarını çekmeyi başarmış olan Hindistan, Brezilya ve Meksika gibi ülkelerde tavan yapmış durumda. Kısacası ana pazarımızdaki müşterilerimiz yavaşlarken gelişmekte olan ülkelerdeki rakiplerimiz hızlanıyor. Makine ihracatçısı ülkeler arasında kıran kırana süren yarışta Almanya ve ABD’ye makine ihracatımızın artmaya devam etmesi teknoloji geliştirme gücümüzün yanında, Batı’daki bağlarımızın sağlamlığını da ortaya koyuyor.”

“Yatırımların yoğunluğu haksız rekabete fırsat vermemeli”

Kutlu Karavelioğlu, üretimin yeniden paylaşımının ve ikiz dönüşümün merkezinde yer alan makine sektörüne yönelik stratejik yaklaşımın 12. Kalkınma Planı’nda da sürdüğüne dikkati çekti.

Karavelioğlu, dünyada 2019 ve 2023 arasında toplamda yüzde 12 artan makine ve teçhizat yatırımlarının, Türkiye’de yüzde 70 yükselerek yıllık 168 milyar dolara kadar geldiğini anımsattı.

Bu sıra dışı performans ile 2023’te dünya makine teçhizat yatırımları içinde Türkiye’nin payının yüzde 3’e yükseldiğini söyleyen Karavelioğlu, “Bu yatırımların önemli kısmı makine imalatçılarımız tarafından yapıldığından, krizlerin egemen olduğu bu zorlu süreçte makine üretimi dünyada miktar bazında yüzde 12 artarken bizde yüzde 65 arttı. Bu canlılıkta, aynı 4 yılda verilen ve sabit yatırım tutarı toplamda 5 trilyon lirayı aşan teşvik belgelerinin katkısı yadsınamaz. Ancak, bütün faydalarına rağmen teşvik mevzuatının, ithalat rejimimizde dampingli mallara karşı geliştirilen savunma önlemlerini işlevsiz kılarak bir haksız rekabet unsuru oluşturabildiğini de görmeliyiz.” diye konuştu.

“Yerliye itibar etmeyen bir tek genel imalat sanayimiz kaldı”

MAİB Başkanı Karavelioğlu, dünya ticaretinin petrolden sonraki en büyük kalemini oluşturan makinelerdeki teknolojik kutuplaşmanın etkilerinin Türkiye’nin ihracatına olumlu yansımakla birlikte ithalatına fayda sağlamadığının altını çizdi.

Karavelioğlu, kendilerinin fiyat, kalite ve teknoloji çeşitliliğiyle Batılı rakipleri arasında iyi bir alternatif oluşturmakta oldukları bu ortamda, sanayicilerin makine satamadıkları Çin’den 12 milyar dolarlık makine ithal ederek dış ticaret açığını 17 milyar dolara taşıdıklarını ifade ederek, şöyle dedi:

” 2023 yılı ilk 4 ayından sonra açıklanmamakla birlikte, teşvikle alınmasına izin verilmiş makineler içinde yerli olanların payının enerji yatırımlarında yüzde 89, hizmetlerde yüzde 67, madende yüzde 71 ve tarımda yüzde 96 iken, genel imalat sanayiinde yüzde 39,6 seviyesinde kalmasının öz eleştirisini herkes yapmalıdır. 2023’te verilen 1,25 trilyon lira tutarında yatırım teşvik belgesi kapsamında gümrüksüz ve KDV’siz getirilecek makinelerin payı 18 milyar doları buluyor. 3,3 milyar dolarlık makine ithal ettiğimiz ocak ayında üretimimiz salgından bu yana ilk defa ve yüzde 5,5 gibi ciddi bir oranda geriledi. Ana pazarımızda daralma, Rusya’da zemin kaybı sürerken ithalatın yükselmeye devam etmesi son 4 yıllık üstün performansımızı kesintiye uğratabilecek bir tehdittir.”

Makine ihracatı ilk 2 ayda 4,4 milyar dolar oldu yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Bu durumdan en fazla etkilenen değerli kesimlerden biri hazırgiyim geliyor. Türkiye’nin hazırgiyim ihracatı yılın birinci 7 ayında yüzde 7 azaldı. Kapasite kullanım oranı Haziran 2023’te yüzde 70.8’e kadar geriledi.

Yılbaşından bu yana sakinlik yaşanan hazırgiyimde meseleler geçen haziran ayı ile birlikte ayyuka çıktı. Birçok atölye ve fabrika kapanma noktasına gelirken toplu üretim tesisi satışları da başladı.

Bu gelişmeden en çok etkilenen kesim olan makineciler, yaşananları 2000 krizine benzetiyor. Hazırgiyimci sakinliğe dayanamayıp atölyesini satmak isterken makineci “Herkes kapatıyor alan yok. Bizim de ödeme istikrarımız bozuldu” diyor.

ENFLASYON YAŞANIYOR

İstanbul’da faaliyet gösteren Sandıkçı Makine’nin sahibi Mustafa Sandıkçı satışların geçen yıla nazaran yarı yarıya düştüğünü belirterek “Şubatta sakinlik başladı. Ramazan Bayramı’ndan bu yana da piyasada hiç iş yok. Büyük fabrikalar da kapanıyor. Seçimden sonra toparlanma bekliyorduk lakin olmadı. En son 2000 yılı krizinde görmüştüm bu türlü bir durgunluğu” dedi.

30 yıldır kesimde olduğunu söyleyen makineci Selim Liv ise yaşananları bir öteki kriz yılı olan 2008’e benzetiyor. Var olan makine stoğuna konfeksiyoncuların sattığı makineler de eklenince piyasada makine enflasyonu yaşandığını söyleyen Liv şöyle devam etti:

“Yaz başından bu yana sert bir düşüş var. Anadolu’da yüksek adetli üretim yapan yerler de kapanmaya başladı. İhracat müşterisi Bangladeş ve Hindistan’a gitti bu da bizim fabrikaları boş bıraktı. En son 2008’de yaşamıştım buna misal bir periyodu fakat tabi o daha berbattı. Umarım bugünlerin sonu da o gün üzere olmaz.” 

40 yıldır bölümde olan bir öbür makineci ise son bir ayda 20 hazırgiyim atölyesinin makinelerini satmak için kendilerini aradığını belirtti.

Merter’de makine satışı yapan bir diğer makineci ise şunları söyledi:

“Bizim de nakit akışımız durdu. Borçların günü geldi, konfeksiyoncunun yanında biz de zordayız.” 

‘ÇALIŞANA İŞSİZLİK YA DA AÇLIK KALDI’

Sektördeki sıkıntıları doğrulayan Birleşik Dokuma, Dokuma ve Deri Emekçileri Sendikası (Birtek-Sen) Lideri Mehmet Türkmen, daralmanın tesiriyle son bir yılda 150 bin istihdam kaybı yaşandığını söyledi.

İşten çıkarılmayan emekçilerin de düşük fiyatlarla açlığa mahkum edildiğini vurgulayan Türkmen, “Patronlar, ‘Global markalar fiyat sebebiyle Türkiye’den kaçıyor’ diyorlar. Onların ucuz üretim talebi personelin üstüne yıkılıyor. Bu yükü emekçiye yıkmak yerine bizi ucuzlukla tehdit eden markaları boykot edelim” dedi.

Hazırgiyim dalındaki sakinlik krize döndü üretici atölyesini kapatmaya başladı: Makineler satılıyor yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Bu durumdan en fazla etkilenen değerli dallardan biri hazırgiyim geliyor. Türkiye’nin hazırgiyim ihracatı yılın birinci 7 ayında yüzde 7 azaldı. Kapasite kullanım oranı Haziran 2023’te yüzde 70.8’e kadar geriledi.

Yılbaşından bu yana sakinlik yaşanan hazırgiyimde meseleler geçen haziran ayı ile birlikte ayyuka çıktı. Birçok atölye ve fabrika kapanma noktasına gelirken toplu üretim tesisi satışları da başladı.

Bu gelişmeden en çok etkilenen kesim olan makineciler, yaşananları 2000 krizine benzetiyor. Hazırgiyimci sakinliğe dayanamayıp atölyesini satmak isterken makineci “Herkes kapatıyor alan yok. Bizim de ödeme istikrarımız bozuldu” diyor.

ENFLASYON YAŞANIYOR

İstanbul’da faaliyet gösteren Sandıkçı Makine’nin sahibi Mustafa Sandıkçı satışların geçen yıla nazaran yarı yarıya düştüğünü belirterek “Şubatta sakinlik başladı. Ramazan Bayramı’ndan bu yana da piyasada hiç iş yok. Büyük fabrikalar da kapanıyor. Seçimden sonra toparlanma bekliyorduk lakin olmadı. En son 2000 yılı krizinde görmüştüm bu türlü bir durgunluğu” dedi.

30 yıldır kesimde olduğunu söyleyen makineci Selim Liv ise yaşananları bir öbür kriz yılı olan 2008’e benzetiyor. Var olan makine stoğuna konfeksiyoncuların sattığı makineler de eklenince piyasada makine enflasyonu yaşandığını söyleyen Liv şöyle devam etti:

“Yaz başından bu yana sert bir düşüş var. Anadolu’da yüksek adetli üretim yapan yerler de kapanmaya başladı. İhracat müşterisi Bangladeş ve Hindistan’a gitti bu da bizim fabrikaları boş bıraktı. En son 2008’de yaşamıştım buna misal bir periyodu fakat tabi o daha berbattı. Umarım bugünlerin sonu da o gün üzere olmaz.” 

40 yıldır bölümde olan bir öbür makineci ise son bir ayda 20 hazırgiyim atölyesinin makinelerini satmak için kendilerini aradığını belirtti.

Merter’de makine satışı yapan bir diğer makineci ise şunları söyledi:

“Bizim de nakit akışımız durdu. Borçların günü geldi, konfeksiyoncunun yanında biz de zordayız.” 

‘ÇALIŞANA İŞSİZLİK YA DA AÇLIK KALDI’

Sektördeki problemleri doğrulayan Birleşik Dokumacılık, Dokuma ve Deri Çalışanları Sendikası (Birtek-Sen) Lideri Mehmet Türkmen, daralmanın tesiriyle son bir yılda 150 bin istihdam kaybı yaşandığını söyledi.

İşten çıkarılmayan emekçilerin de düşük fiyatlarla açlığa mahkum edildiğini vurgulayan Türkmen, “Patronlar, ‘Global markalar fiyat sebebiyle Türkiye’den kaçıyor’ diyorlar. Onların ucuz üretim talebi emekçinin üstüne yıkılıyor. Bu yükü çalışana yıkmak yerine bizi ucuzlukla tehdit eden markaları boykot edelim” dedi.

Hazırgiyim kesimindeki sakinlik krize döndü üretici atölyesini kapatmaya başladı: Makineler satılıyor yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

ENFLASYON YAŞANIYOR

İstanbul’da faaliyet gösteren Sandıkçı Makine’nin sahibi Mustafa Sandıkçı, satışların geçen yıla nazaran yarı yarıya düştüğünü belirterek “Şubatta sakinlik başladı. Ramazan Bayramı’ndan bu yana da piyasada hiç iş yok. Büyük fabrikalar da kapanıyor. Seçimden sonra toparlanma bekliyorduk lakin olmadı. En son 2000 yılı krizinde görmüştüm bu türlü bir durgunluğu” dedi. 30 yıldır dalda olduğunu söyleyen makineci Selim Liv ise yaşananları bir diğer kriz yılı olan 2008’e benzetiyor. Var olan makine stokuna konfeksiyoncuların sattığı makineler de eklenince piyasada makine enflasyonu yaşandığını söyleyen Liv şöyle devam etti: “Yaz başından bu yana sert bir düşüş var. Anadolu’da yüksek adetli üretim yapan yerler de kapanmaya başladı. İhracat müşterisi Bangladeş ve Hindistan’a gitti bu da bizim fabrikaları boş bıraktı. En son 2008’de yaşamıştım buna emsal bir periyodu fakat doğal o daha berbattı. Umarım bugünlerin sonu da o gün üzere olmaz.”

40 yıldır kesimde olan bir öbür makineci ise son bir ayda 20 hazırgiyim atölyesinin makinelerini satmak için kendilerini aradığını belirtti. Merter’de makine satışı yapan bir öbür makineci ise şunları söyledi: “Bizim de nakit akışımız durdu. Borçların günü geldi, konfeksiyoncunun yanında biz de zordayız.”

Hazırgiyim kesimindeki sakinlik krize döndü, üretici atölyesini satıyor: Makineciler borca battı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Edinilen bilgiye nazaran saat 11.00 civarında gelen ihbarlar üzerine olay yerine çok sayıda itfaiye aracı sevk edildi. Ayrıyeten suyla tepkiye giren materyaller sebebi ile müdahalede zahmet yaşandığı ve yangının ormanlık alanı da etkilediği öğrenildi.

Son Dakika: Makine ve Kimya Sanayisi’nin fabrikasında patlama! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.