Merkez Bankası, Hafize Gaye Erkan başkanlığında birinci enflasyon raporu toplantısını 27 Temmuz’da yaptı.

Uzunca bir müddettir, bilhassa de Eylül 2021 sonrası devreye giren yeni iktisat modeli (YEM) devrinde, enflasyon raporları da o periyotta “önemsizleştirilen” Merkez Bankası ile birebir mukadderatı paylaştı.

Enflasyonla “mücadelesini” faiz indirimleri ile yapan ve bu suretle de enflasyonu rayından çıkaran bir Merkez Bankası’nın yayınladığı raporun piyasa uzmanları nezdinde bir geçerliliği kalmadı.

İşte bu nedenle Lider Erkan’la açılan yeni sayfanın nasıl bir tabana oturtulacağının birinci ağızdan anlatılması açısından geçen haftaki basın toplantısı değerliydi.

TOPLANTIDA NE SÖYLENDİ, NE SÖYLENMEDİ?

Merkez Bankası sene sonu enflasyon varsayımını yüzde 58’e yükseltti. Lider Erkan, enflasyonla uğraş için sıkı para siyaseti gerektiğini vurguladı.

Ancak enflasyonda böylesine güçlü bir artış beklenirken siyaset faizinin neden yüzde 17.5’de bırakıldığı sorularına tatmin edici açıklamalar veremedi. “Bütünsel yaklaşım” üzere muğlak ve ikna edici olmayan kaçamak karşılıklar geldi.

Faiz ve enflasyon ortasındaki nedensellik sorusu ise büsbütün yanıtsız kaldı.

Her ne kadar kulağa “siyasal” bir yanıt üzere gelse de aslında bu sorunun iktisat literatüründeki yanıtı net ve Cumhurbaşkanı’nın görüşüyle çelişiyor.

Erkan’ın sessiz kalması bir taraftan siyasi görüşe katılmadığını öbür yandan da Merkez Bankası’nın bağımsız olmadığını teyit etti kanımca.

Edindiğim genel izlenimim şu biçimde: Lider Erkan enflasyon sorununun farkında olduğunu, enflasyonu nasıl düşürmek gerektiğini bildiğini, lakin kendisine verilen siyaset alanının son derece hudutlu olduğunu ima ediyor. “Elden gelen bu kadar” demek politik olarak yanlışsız olmayacağı için de muğlak tabirlerle elini göstermekten kaçınıyor.

Öte yandan bu kadar yetersiz faiz artışları ile enflasyonla uğraş edemeyeceğini kendisi de bildiği için en azından enflasyon iddiasını gerçekçi bir düzeyde tutmak istiyor.

BBC

ENFLASYON RAPORUNU TAKİP EDEN GÜN ÜÇ LİDER YARDIMCISININ YENİLENMESİ

28 Temmuz tarihinde YEM periyodunda Para Siyaseti Kurulu’nda (PPK) yer alan ve bu periyotta Merkez Bankası’nın aldığı faiz indirim kararlarını destekleyen üç lider yardımcısı vazifeden alındı.

Yerlerine içlerinde Boğaziçi Üniversitesi’nde öğrencilik yıllarımdan danışman hocam Cevdet Akçay’ın da olduğu üç saygın isim geldi.

Merkez Bankası’nın üzerindeki siyasi baskıyı bertaraf etmeye bu üç isim ne kadar katkı verebilir emin değilim. Öte yandan emel siyasi baskıya karşı durup, önemli bir dezenflasyon programı uygulamak üzere de görünmüyor zati.

PEKİ O VAKİT YENİ TAKIMIN HEDEFİ NE?

Yeni Merkez Bankası takımının temel emelinin enflasyonu düşürmekten fazla YEM devrinden çıkışı sağlamak olduğunu düşünüyorum.

Bu çerçevede Merkez Bankası bir taraftan ölçülü faiz artışları ile döviz kuruna müdahaleyi kademeli olarak bırakacak, başka taraftan regülasyon ve kısıtlamaları kaldırarak piyasa şartlarını yine işler hale getirmeyi istek edecektir.

Bu sayede kısa vadeli döviz girişi sağlayarak kuruyan döviz likiditesini bir kesim olsun yerine koymayı hedefleyecektir.

Merkez Bankası’nın misyonunu bu halde daha mütevazı olarak tanımladığımızda, yeni grubun bu sonlu çerçevede başarılı olabileceğini düşünüyorum.

İlave olarak üçü de akademi ve araştırma tabanlı bu yeni üyelerin TCMB’de önemli biçimde ihmal edilmiş araştırma ünitesini canlandırabileceğini, dağılmış takımları toparlayabileceğini ve yıllardır gitmeyi özlediğimiz konferansları ve araştırma bildirilerini tekrar etkin hale getirebileceklerini düşünüyorum.

YEM’in 1,5 senede enflasyonda yarattığı devasa ziyanı ortadan kaldırmak, Eylül 2021 öncesindeki yüzde 20’li düzeyleri görebilmek ise grubun birincil önceliği üzere durmuyor ve önümüzdeki 3-4 yıllık periyotta de maalesef mümkün görünmüyor. Umarım yanılıyorumdur.

KREDİBİLİTEYİ ARTIRACAK ADIMLAR

TCMB’nin yıpranmış kredibilitesini yine kazanmak için atması gereken kolay ve güç adımlar var.

En kolay kazanımlar, gerçekçi kestirimler koyarak ve atılacak adımlarla koyulan amaçlar ortasında içsel tutarlılık sağlayarak mümkün.

Bu suretle piyasalar Merkez Bankası’nın kendileri ile tıpkı lisanı konuştuğuna ikna olduklarında, bir sonraki basamakta beklentilerini oluştururken Merkez Bankası’nın iddialarını kerteriz almaya başlarlar.

Zor olan kazanımlar ise liyakatlı takımların, atılması gerektiğini düşündükleri adımları korkmadan ve siyasi baskıya maruz kalmadan atılabilmesidir.

Enflasyon raporu şu kolay kazanımları hedeflemiş:

1. Sene sonu iddiasındaki 40 puana yakın güncelleme

Bu kadar büyük bir revizyonu son üç aydaki sürpriz gelişmelerle açıklayamazsınız. Hakikaten Merkez Bankası da güncellemenin dörtte birinin “yaklaşım değişikliği” kaynaklı olduğunu söylüyor.

Ben rapora yeni eklenmiş bu kalemi üstü kapalı bir formda “bir evvelki takımın olduğundan düşük gösterdiği sene sonu iddiasını biz daha gerçekçi düzeylere çekecek bir yaklaşımı benimsedik” halinde yorumladım.

Bu revizyonun kıymeti nedir?

Bir merkez bankasının elindeki en kıymetli iki araçtan birisi siyaset faizi ise başkası irtibat gücüdür.

Sözüne emniyetli bir merkez bankası faal irtibatla enflasyon beklentilerini denetim altına alabilir ve makul düzeylerde çıpalayabilir. Bunu başarabildiği sürece de fazla faiz artışına gitmesine gerek kalmaz.

2. Atılacağı kestirim edilen adımlar ve enflasyon varsayımı ortasındaki uyum

Sıkı para siyaseti döngüsüne başlayan bir merkez bankası, şayet niyetinde önemli ise, bunu önden yüklemeli bir faiz artışı ile başlatmasının sinyal kıymeti büyük olur.

Bu suretle ileriye yönelik niyeti konusunda piyasaları ikna ederek daha yüklü faiz artışlarına gerek kalmadan enflasyon beklentilerini denetim altına almayı maksatlar. Sonradan gelecek faiz artışlarının dozu tipik olarak azalır.

Şayet bunu yapmaz ve faiz artışlarının dozunu giderek artırırsa o vakit piyasalar merkez bankasının evvelden öngöremediği bir sorun olduğunu düşünerek kendi enflasyon beklentilerini de üst çekerler. O yüzden kademeli faiz artışları tipik olarak yüksek dozda başlar ve doz azaltarak devam eder.

Bu beklentiden yola çıkarak TCMB’nin en ağır silahını baştan çektiğini ve bunun da iki toplantıda toplam 9 puanlık bir faiz artışı olduğunu düşünürsek sene sonuna kadar toplam 2-3 puan üzere minimal bir faiz artışı beklemek gerçekçi olabilir.

Bu kaideler altında sene sonu enflasyon kestiriminin bugünkü düzeyinin yaklaşık 20 puan üzerine çıkarılması “yapılması gerekeni bilsek de elimizde bu kadar alan var” demenin bir öbür türlüsü olup, maksat ve araç ortasındaki tutarlılık boyutu nedeni ile olumlu karşılanabilir.

Merkez Bankası’nın Enflasyon Raporu ve yeni atamalar ne manaya geliyor? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Merkez Bankası, Hafize Gaye Erkan başkanlığında birinci enflasyon raporu toplantısını 27 Temmuz’da yaptı.

Uzunca bir müddettir, bilhassa de Eylül 2021 sonrası devreye giren yeni iktisat modeli (YEM) periyodunda, enflasyon raporları da o devirde “önemsizleştirilen” Merkez Bankası ile tıpkı mukadderatı paylaştı.

Enflasyonla “mücadelesini” faiz indirimleri ile yapan ve bu suretle de enflasyonu rayından çıkaran bir Merkez Bankası’nın yayınladığı raporun piyasa uzmanları nezdinde bir geçerliliği kalmadı.

İşte bu nedenle Lider Erkan’la açılan yeni sayfanın nasıl bir yere oturtulacağının birinci ağızdan anlatılması açısından geçen haftaki basın toplantısı değerliydi.

TOPLANTIDA NE SÖYLENDİ, NE SÖYLENMEDİ?

Merkez Bankası sene sonu enflasyon varsayımını yüzde 58’e yükseltti. Lider Erkan, enflasyonla uğraş için sıkı para siyaseti gerektiğini vurguladı.

Ancak enflasyonda böylesine güçlü bir artış beklenirken siyaset faizinin neden yüzde 17.5’de bırakıldığı sorularına tatmin edici açıklamalar veremedi. “Bütünsel yaklaşım” üzere muğlak ve ikna edici olmayan kaçamak karşılıklar geldi.

Faiz ve enflasyon ortasındaki nedensellik sorusu ise büsbütün karşılıksız kaldı.

Her ne kadar kulağa “siyasal” bir yanıt üzere gelse de aslında bu sorunun iktisat literatüründeki karşılığı net ve Cumhurbaşkanı’nın görüşüyle çelişiyor.

Erkan’ın sessiz kalması bir taraftan siyasi görüşe katılmadığını öteki yandan da Merkez Bankası’nın bağımsız olmadığını teyit etti kanımca.

Edindiğim genel izlenimim şu formda: Lider Erkan enflasyon sorununun farkında olduğunu, enflasyonu nasıl düşürmek gerektiğini bildiğini, fakat kendisine verilen siyaset alanının son derece sonlu olduğunu ima ediyor. “Elden gelen bu kadar” demek politik olarak hakikat olmayacağı için de muğlak tabirlerle elini göstermekten kaçınıyor.

Öte yandan bu kadar yetersiz faiz artışları ile enflasyonla çaba edemeyeceğini kendisi de bildiği için en azından enflasyon kestirimini gerçekçi bir düzeyde tutmak istiyor.

BBC

ENFLASYON RAPORUNU TAKİP EDEN GÜN ÜÇ LİDER YARDIMCISININ YENİLENMESİ

28 Temmuz tarihinde YEM devrinde Para Siyaseti Kurulu’nda (PPK) yer alan ve bu devirde Merkez Bankası’nın aldığı faiz indirim kararlarını destekleyen üç lider yardımcısı vazifeden alındı.

Yerlerine içlerinde Boğaziçi Üniversitesi’nde öğrencilik yıllarımdan danışman hocam Cevdet Akçay’ın da olduğu üç saygın isim geldi.

Merkez Bankası’nın üzerindeki siyasi baskıyı bertaraf etmeye bu üç isim ne kadar katkı verebilir emin değilim. Öte yandan gaye siyasi baskıya karşı durup, önemli bir dezenflasyon programı uygulamak üzere de görünmüyor esasen.

PEKİ O VAKİT YENİ TAKIMIN GAYESİ NE?

Yeni Merkez Bankası takımının temel emelinin enflasyonu düşürmekten çok YEM periyodundan çıkışı sağlamak olduğunu düşünüyorum.

Bu çerçevede Merkez Bankası bir taraftan ölçülü faiz artışları ile döviz kuruna müdahaleyi kademeli olarak bırakacak, öbür taraftan regülasyon ve kısıtlamaları kaldırarak piyasa şartlarını tekrar işler hale getirmeyi dilek edecektir.

Bu sayede kısa vadeli döviz girişi sağlayarak kuruyan döviz likiditesini bir modül olsun yerine koymayı hedefleyecektir.

Merkez Bankası’nın misyonunu bu biçimde daha mütevazı olarak tanımladığımızda, yeni takımın bu hudutlu çerçevede başarılı olabileceğini düşünüyorum.

İlave olarak üçü de akademi ve araştırma tabanlı bu yeni üyelerin TCMB’de önemli halde ihmal edilmiş araştırma ünitesini canlandırabileceğini, dağılmış takımları toparlayabileceğini ve yıllardır gitmeyi özlediğimiz konferansları ve araştırma bildirimlerini tekrar faal hale getirebileceklerini düşünüyorum.

YEM’in 1,5 senede enflasyonda yarattığı devasa ziyanı ortadan kaldırmak, Eylül 2021 öncesindeki yüzde 20’li düzeyleri görebilmek ise takımın birincil önceliği üzere durmuyor ve önümüzdeki 3-4 yıllık devirde de maalesef mümkün görünmüyor. Umarım yanılıyorumdur.

KREDİBİLİTEYİ ARTIRACAK ADIMLAR

TCMB’nin yıpranmış kredibilitesini tekrar kazanmak için atması gereken kolay ve sıkıntı adımlar var.

En kolay kazanımlar, gerçekçi varsayımlar koyarak ve atılacak adımlarla koyulan amaçlar ortasında içsel tutarlılık sağlayarak mümkün.

Bu suretle piyasalar Merkez Bankası’nın kendileri ile tıpkı lisanı konuştuğuna ikna olduklarında, bir sonraki etapta beklentilerini oluştururken Merkez Bankası’nın varsayımlarını kerteriz almaya başlarlar.

Zor olan kazanımlar ise liyakatlı takımların, atılması gerektiğini düşündükleri adımları korkmadan ve siyasi baskıya maruz kalmadan atılabilmesidir.

Enflasyon raporu şu kolay kazanımları hedeflemiş:

1. Sene sonu iddiasındaki 40 puana yakın güncelleme

Bu kadar büyük bir revizyonu son üç aydaki sürpriz gelişmelerle açıklayamazsınız. Hakikaten Merkez Bankası da güncellemenin dörtte birinin “yaklaşım değişikliği” kaynaklı olduğunu söylüyor.

Ben rapora yeni eklenmiş bu kalemi üstü kapalı bir biçimde “bir evvelki takımın olduğundan düşük gösterdiği sene sonu kestirimini biz daha gerçekçi düzeylere çekecek bir yaklaşımı benimsedik” halinde yorumladım.

Bu revizyonun ehemmiyeti nedir?

Bir merkez bankasının elindeki en kıymetli iki araçtan birisi siyaset faizi ise başkası bağlantı gücüdür.

Sözüne sağlam bir merkez bankası faal bağlantıyla enflasyon beklentilerini denetim altına alabilir ve makul düzeylerde çıpalayabilir. Bunu başarabildiği sürece de fazla faiz artışına gitmesine gerek kalmaz.

2. Atılacağı varsayım edilen adımlar ve enflasyon varsayımı ortasındaki uyum

Sıkı para siyaseti döngüsüne başlayan bir merkez bankası, şayet niyetinde önemli ise, bunu önden yüklemeli bir faiz artışı ile başlatmasının sinyal kıymeti büyük olur.

Bu suretle ileriye yönelik niyeti konusunda piyasaları ikna ederek daha yüklü faiz artışlarına gerek kalmadan enflasyon beklentilerini denetim altına almayı amaçlar. Sonradan gelecek faiz artışlarının dozu tipik olarak azalır.

Şayet bunu yapmaz ve faiz artışlarının dozunu giderek artırırsa o vakit piyasalar merkez bankasının evvelden öngöremediği bir sorun olduğunu düşünerek kendi enflasyon beklentilerini de üst çekerler. O yüzden kademeli faiz artışları tipik olarak yüksek dozda başlar ve doz azaltarak devam eder.

Bu beklentiden yola çıkarak TCMB’nin en ağır silahını baştan çektiğini ve bunun da iki toplantıda toplam 9 puanlık bir faiz artışı olduğunu düşünürsek sene sonuna kadar toplam 2-3 puan üzere minimal bir faiz artışı beklemek gerçekçi olabilir.

Bu kurallar altında sene sonu enflasyon iddiasının bugünkü düzeyinin yaklaşık 20 puan üzerine çıkarılması “yapılması gerekeni bilsek de elimizde bu kadar alan var” demenin bir öteki türlüsü olup, amaç ve araç ortasındaki tutarlılık boyutu nedeni ile olumlu karşılanabilir.

Merkez Bankası’nın Enflasyon Raporu ve yeni atamalar ne manaya geliyor? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

GAVS NE DEMEK?

Gavs sözünün tam karşılığı birtakım mevzularda kendisine müracaat edilen evliya ve alim mertebesindeki kişi manasına gelir. Tasavvufta ve divan edebiyatında gavs terimini anlayabilmek için Kabz ve Bast tabirlerini bilmek gerekiyor.

Bast, ruhen rahatlama ve ferahlık manasına gelir. Mutasavvıflar bu anlarında Allah’a yakın olduğu için, şeytanın vesveselerinden ve kahırlardan uzaktır. Kabz ise kulun bunalması, ruhen daralması ve güç durumda olması demektir. Kişi, bast halindeyken gavsa sığınır ve ondan yardım ister.

GAVS KİMLERE DENİR?

TASAVVUFTA ‘YA GAVS’ SÖZÜ NE MANAYA GELİR?

Bir tasavvuf ehlinden yardım istemek için ”yetiş ya gavs” denir. Çoklukla beceri yoluna yeni girmiş mutasavvıflar tarafından yardım istemek için lisana getirilir. Gavsın yardımıyla kişi ruhi ıstıraplarından kurtulur ve manen rahatlar.

Gavs ne demek, kimlere denir? Gavs ne manaya geliyor? Tasavvufta ‘Ya Gavs’ sözü ne manaya gelir? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

iPHONE SAKLILIK İHLALİ OLUYORSA SİZE BİLDİRİYOR

iPhone ekranınızın üst kısmında, öne bakan kamera lensine yakın bir yerde, vakit zaman küçük, renkli noktaların belirdiğini fark etmiş olabilirsiniz. Fakat az kişi bunların ne manaya geldiğini biliyor.

iPhone modelleri, gizliliğinizin ihlal edildiği durumlar için yerleşik ihtar sinyallerine sahip ve bu noktalar kullanıcılara güvenliklerinin risk altında olabileceği konusunda ihtar verebiliyor. Apple durum çubuğu simgeleri olarak da bilinen ve telefon ekranının üst kısmında görünen üç adet renkli ‘nokta’ bulunuyor.

Chip’te yer alan ayrıntılarda içinde sağa gerçek işaret eden beyaz bir ok bulunan mavi nokta, dikkat edilmesi gereken sonuncu noktadır. Bir uygulama pozisyonunuza erişmeye çalışırken görünür.

Sarı olarak da görünebilen turuncu nokta, aygıtınızın mikrofonunun o anda kullanımda olduğu manasına gelir.

Turuncu nokta ile tıpkı boyut ve formdaki yeşil nokta, kameranızın o anda bir uygulama tarafından kullanılmakta olduğu manasına gelir.

Bu, telefonunuzun ana ekranında uygulamaların yanında görünebilen mavi nokta ile karıştırılmamalıdır. Bu yalnızca bir uygulamanın yakın vakitte güncellendiği manasına gelir ve tasa edilecek bir şey değil.

Bu noktalardan birinin görünmesi lakin bir uygulamanın kameranızı, mikrofonunuzu yahut pozisyon servislerinizi kullanmasını beklemiyorsanız endişelenmeniz için bir neden olabilir. Hangi uygulamanızın bu özellikleri kullandığını telefonunuzun Denetim Merkezi’ne girip en üstteki nokta simgesini kullanarak denetim edebilirsiniz.

Ayrıca Ayarlar’a girip Uygulama Saklılık Raporu’nu açarak hangi uygulamaların hassas ‘izinlerinizi’ ne vakit kullandığına dair çalışan bir günlük görebilirsiniz.

iPhone ekranının üstündeki küçük noktalar ne manaya geliyor? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Twitter, geçen hafta platforma erişim ve kullanıcıların içerik görüntüleme alışkanlıklarına ait bir dizi yeni kısıtlama getirdi.

Cumartesi günü platforma abone olan ve olmayanların görebilecekleri tweet sayısı sonlandırılmış, platforma üye olmayanların da tweetlere erişmesi engellenmişti.

Ekim 2022’de Twitter’ı satın alan milyarder iş insanı Elon Musk, kendi hesabından yaptığı paylaşımda, “Aşırı seviyede bilgi kazıma ve sistem manipülasyonuyla gayret etmek için süreksiz sınırlamaların” getirildiğini duyurdu.

Yapılan birinci açıklamada doğrulanmamış, yani mavi tiki olmayan hesapların günde 600 gönderi görüntüleyebileceği açıklandı. Bu daha sonra 1000’e yükseltildi.

Doğrulanmış hesapların ise günde 10 bin içeriğe erişebileceği belirtildi.

Öte yandan Pazartesi günü yapılan bir açıklamada Twitter kullanıcılarının TweetDeck’i kullanmak için yakında doğrulanması gerekeceği duyuruldu.

Veri kazımayla çaba etmeye çalıştığını tez eden Musk, bir müddettir yapay zeka şirketlerinin lisan modellerini eğitmek için Twitter datalarını kullanmasından şad olmadığını söylüyordu.

Ancak son aylarda reklam gelirlerinde önemli kayıp yaşayan ve faturalarını ödemediği teziyle hakkında çeşitli davalar açılan Twitter’ın gidişatını takip edenler, Musk’ın yeni gelir kaynakları aradığını düşünüyor.

Musk, şirketi satın aldığından bu yana kullanıcıları aylık aboneliğe para ödemeye ikna etmek için çabalıyor.

Twitter CEO’su artık de bilgiyi parasallaştırmaya çalışıyor.

Öte yandan Twitter’ın başka toplumsal medya şirketleriyle rekabeti sürüyor.

Facebook’un sahibi Meta, Twitter’a rakip olarak geliştirdiği Threads platformunun Perşembe günü kullanıma açılacağını duyurdu.

2016’da kurulan Mastodon ve Twitter’ın eski CEO’su Jack Dorsey tarafından geliştirilen Bluesky platformları, Twitter’a alternatif olarak ağır ilgi görüyor.

Musk’ın son açıklamaları, baş karışıklığına neden oldu ve Twitter kullanıcılarının sert eleştirisiyle karşılandı.

Milyonlarca kişi Musk’ın bir sonraki atılımını bekliyor.

Veri kazımayı neden engellemeye çalışıyor?

Elon Musk, yüzlerce kuruluşun Twitter bilgilerini “son derece agresif bir şekilde” kazıyarak kullanıcı tecrübesini etkilediğini söyledi.

Veri kazıma, yapay zeka üzere otomatik hizmetlerin bir web sitesindeki herkese açık bilgileri toplaması manasına geliyor.

Bu prosedür çok yaygın bir biçimde kullanılıyor.

Twitter kamusal olması nedeniyle bilginin çok kolay çekilebildiği bir platform.

Musk, Nisan ayında Twitter’ın API’ını, yani bilgiye erişimini fiyatlı hale getirdi.

APİ için aylık abonelik fiyatı artık 42 bin dolardan başlıyor.

Uzmanlar bu düzenlemeden sonra bilgi kazıma süreçlerinin sürat kazandığını, Musk’ın da son atılımıyla bunu engellemeye çalıştığını söylüyor.

BBC Türkçe‘ye konuşan Bilgi Üniversitesi Medya Kısmı’ndan Prof. Dr. Erkan Latife, bundan sonra data çekmek için devamlı yeni formüller aranacağını, Musk’ın ise bunu parasallaştırmak için uğraşlarına devam edeceğini söylüyor.

Saka, “Akademik de dahil çok sayıda kuruluşun kullandığı APİ’ın engellenmesi sonucunda kimileri hizmetlerini sonlandırıyor, kimileri da para ödememek için diğer yollara deniyor. Bu cins denemeler yapılacak ve yapıldıkça Musk bunları engellemeye ve parasallaştırmaya çalışacak” diyor ve devam ediyor:

“Öyle ya da bu türlü oturmuş bir ekosistemi vardı Twitter’ın ve Elon Musk bu sistemi bozdu. Bu da sıradan kullanıcı için eziyet olmaya başladı. Ancak Musk’ın gözünde biz sıradan kullanıcılar hiçbir şeyiz zaten” diyor.

BBC Türkçe‘ye konuşan internet ve toplum araştırmaları merkezi Gözlemevi’nin kurucusu ve eski Google çalışanı Handan Uslu ise Musk’ın öbür teknoloji şirketlerinin Twitter bilgilerini kullanarak güçlenmesini istemediğine dikkat çekiyor:

“Bizim datalarımız şirketler için son derece kıymetli. Örneğin data kalitesinin biraz düşmesi bile Facebook’un reklam gelirlerinin azalmasına neden oldu ve işten çıkarmalar yaşandı. Bizim ne kadar bilgimizi alır, etkileşimi arttırır ve nokta atışı reklam verirse o kadar çok para kazanıyor bu firmalar. Elon Musk’ın yönetimindeyse genel olarak diğer bir teknoloji sitesi güçlenmesin bakış açısı var.”

Uzmanlar, etkileşimden beslenen bir platform için, içerik görüntüleme sınırlaması getirmenin eşi gibisi görülmemiş bir taktik olduğunu ve sürdürülemeyeceğini söylüyor.

Musk, şimdi kısıtlamanın devam edip etmeyeceği konusunda açıklama yapmadı.

Habere ve gerçek bilgiye erişim kısıtlanacak mı?

Son kısıtlamalardan etkilenenler ortasında Twitter’ı bilgi doğrulama ve canlı haber transferi için kullanan gazeteciler de var.

İngiltere merkezli haber sitesi Independent’ın muhabiri Bel Trew, Pazar günü Twitter hesabından yaptığı paylaşımda, “Twitter içeriklerine ulaşamıyorum. Twitter Blue için para ödediğimi itiraf etmekten utanıyorum lakin sıcak bir haberin ortasındayım” dedi.

ABD’de çalışan bir muhabir ise iki kişinin öldürüldüğü bir silahlı taarruz sırasında tıpkı sıkıntıyla karşı karşıya kaldığını aktardı.

BBC Türkçe‘ye konuşan Teyit.org Yazı İşleri Sorumlusu Emre İlkan Saklıca, gelişmelerin çok yeni olduğunu, şimdi tedbir alınamadığını ve grubun haber tarama çalışmalarının da etkilendiğini aktarıyor.

Saklıca, “Kriz anlarında beşerler toplumsal medyadan yardım davetlerinde bulunuyor, taleplerini iletmeye çalışıyor. Okuma sayısına kısıtlama koyulduğu takdirde bu paylaşımlar görünmüyor” diyor ve devam ediyor:

“Siz zelzele anında enkaz altında kalan birinin yardım davetini da, seçim anında toplu oy kullanıldı tezini da göremeyeceksiniz. Bunların hepsi kuşkulu haberler olmasının yanı sıra bir de insanların geniş kesitlere ulaştırmaya çalıştığı paylaşımlar. Bu toplumsal medyanın bütün yapısına, mantığına alışılmamış.”

Öte yandan Gözlemevi kurucusu Handan Uslu, dezenformasyon ve yanlış bilgiyi merkezinde barındırdığını söylediği Twitter ve başka toplumsal medya platformlarında kullanıcıların geçirdiği mühlete kıstılama getirmenin olumlu olabileceğini düşünüyor:

“Yanlış bilgi bu firmalara dışarıdan bulaşan bir şey değil, direkt onlar tarafından teşvik ediliyor. Tetikleyici, sorunlu içerikler çok daha fazla etkileşim alıyor. Twitter üzere bir altyapı olmasa birden fazla yanlış içerik yayılmaz bu biçimde. Az kullanılmaları, dezenformasyonun da azalması manasına gelebilir.”

Alternatifler ne?

Twitter’a rakip olan çok sayıda platform var lakin uzmanlar “toplu bir göçün” yakın vakitte yaşanacağını düşünmüyor.

Bilgi Üniversitesi’nden Prof. Dr. Erken Latife, fiyatsız, açık kaynaklı, merkeziyetsiz bir toplumsal medya platformu olarak tanımlanan Mastadon’un düzgün bir alternatif olduğunu lakin kullanıcı konforu açısından geliştirilmesi gerektiğini düşünüyor:

“Mastadon’da orta yüzlere ve kolaylaştırıcı araçlara gereksinim var. Twitter üzere merkezi bir akışı olmadığı için beşerler biraz şaşırıyor lakin bence kolay kolay öğrenilir” diyen Latife şöyle devam ediyor:

“Twitter o kadar yerleşik bir kamusal alan mecrası olmuş ki kolay kolay beşerler bırakmıyor. Musk da bunu uygun biliyor ve parasallaştırma yollarını zorluyor.”

Gözlemevi’nden Handan Uslu, Twitter’ın muvaffakiyetinin platformda yer alan dezenformasyon ve kutuplaştırıcı içerikle gerçek orantılı olduğuna inanıyor.

Uslu, “Twitter bu kadar tetikleyici bir yer olmasaydı bu kadar kullanılmazdı. Siyasi olarak nefret içeren içerikler bundan sonra etkileşim almayacak dedikleri bir sisteme geçseler, ki bunun kodunu yazmak çok kolay olur, beşerler sıkılmaya başlar ve kullanmaz” diyor.

Teyit.org’dan Emre İlkan Saklıca ise hala oturmuş bir platform olan Facebook’a dönüş yaşanabileceğini düşünüyor, insanların gündem tarama ve habere erişim alışkanlıklarında değişim olacağına inanıyor.

Elon Musk’ın tweet sınırlaması ne manaya geliyor, Twitter için yeni atılımı ne olabilir? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

“Erdoğan Naci Ağbal’ı vazifeden aldığından beri faizleri indireceğini söylüyor. En sonda balkon konuşmasında da faizi indirdik dedi. Nisan ayında da faize karşı savaş açtığını anlattı. Bunun altını net olarak her kezinde çiziyor” diyen Şatıroğlu “Mehmet Şimşek gelecek ancak faizi falan artıramayacak” diye konuştu.

Dolardaki artışı yorumlayan Şatıroğlu “Sıkıntı büyüktü ve o yüzden de dediler ki yüzde 5’lik bir artışa razıyız. İhracatçıyı rahatlatmak için. Baraj kapağını denetimli formda açtılar. Fakat bu başta devam etmek istiyorlar. Dolan kurunun bu ay 24-25’e gitmesini istemiyorlar.

Ne var ne yok satarak devam etmek istiyorlar. Seçim sonrası pahalılık artmasın diye bırakmamış olabilirler. Mehmet Şimşek gelip bu hususlara el atabilecek durumdaysa eyvallah, tablo değişir. Yüzde 5 arttı dolar, gelecek ay yüzde 2-3 ne yaparlarsa yaparlar. O para bitinceye kadar bu biçimde devam edecek. Ondan sonra ise 2001 krizinden daha büyük bir kriz bizi bekliyor” diye konuştu.

Dolardaki Artış Ne Manaya Geliyor? Ekonomik Kriz 2001’den Büyük Olacak yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.