Lahbib, “Moldova’nın ortak bir tarihe, ortak bir mirasa ve ortak bir kültüre sahip Avrupa’nın ayrılmaz bir parçası olduğuna şüphe yok. Yakın ilişkimizin faydaları şimdiden ortada. AB, Moldova’nın en büyük ticaret ortağı olup, iş ve yabancı yatırım için önemli fırsatlar sunuyor” sözlerine yer verdi.

Gelinen noktadan memnun olan Ukrayna Cumhurbaşkanı Vladimir Zelenski, “Bugün, Ukrayna’nın Avrupa Birliği’ne katılımına ilişkin müzakerelerin resmi, fiili, gerçek başlangıcıdır. Ukrayna ve Avrupa Birliği’nin ilk hükümetler arası konferansını zaten düzenledik. Bugüne kadar aday statüsünü kazanmış bir devlettik, ancak tam bir güven sağlanamamıştı” ifadelerini kullandı.

Öte yandan, bu AB tarihinde ilkleri barındıran bir süreç ve Avrupa Birliği, ilk kez bir ülke ile başvuru tarihinden 2 yıl gibi kısa bir süre sonra masaya oturuyor. Yine AB ilk kez fiilen savaştaki bir ülke ile tam üyelik görüşmesi yapıyor.

İlerleyen süreçte her iki aday ülkenin Avrupa Birliği antlaşmasında yer alan insan hak ve onuruna saygı, özgürlük, demokrasi, eşitlik ve hukukun üstünlüğüne uygun düzenlemeleri hayata geçirip geçirmediği takip edilecek.

Ukrayna ve Moldova Avrupa Birliği’ne bir adım daha yaklaştı! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Gagavuz Türkleri, Hazar ve Karadeniz’in kuzeyinden göçüp bugünkü Romanya ve Bulgaristan’a yerleşmiş bir Türk uzunluğu. Başka Türk uzunluklarının pek birçoklarından farklı olarak Müslüman değil, Hıristiyan-Ortodokslar. Ruslar, 1800’lerin başlarında -o vakit Osmanlı toprağı olan- Bulgaristan’ı işgal edip geri çekilirken yanında yüz binlerce Bulgar köylüsüyle bir arada Gagavuzları da alıp buralara getirmiş. Evvelce beri Ruslara kendilerini yakın hissediyorlar. Moldovalıların hâkim etnik kümesinin Rumenlerle akraba olmasına karşılık Gagavuzlar, Rumenlerden hiç hazzetmiyor. Bu nedenle 1990’ların başında Sovyetler dağılma sinyali verip de Moldova’da, Romanya’yla birleşme eğilimleri güçlenince Gagavuzlar, Moldova’daki Ruslarla birlik olup isyan etti.

Ankara çözmüştü

Birkaç yıl süren kriz, 1994’te Türkiye’nin (dönemin Cumhurbaşkanı Demirel’in) teşebbüsüyle bir halde çözüldü ve Gagavuzlar, bir özerk bölgeye kavuştu. Lakin problemler bitmedi.

Moldova’nın kendisi, küçücük (33 bin 840 kilometrekare. Bizim yirmide birimiz). Gagavuz Özerk Bölgesi ise bu küçücük ülkenin küçücük bir modülü (1800 kilometrekare). Lakin gerek Moldova gerekse Gagavuz Yeri, yeni sorun bölgeleri olmaya aday.

Moldova hükümetleri, evvelden beri Gagavuz özerkliğini kısmaya çalışıyor, buraya yatırımın önüne geçiyordu. Moldova nüfusu zati fakir. Gagavuzlar, ortalamadan daha da fakir. (Moldovalılar çalışmak için Romanya ve AB ülkelerine giderken Gagavuzlar, Rusya ve Türkiye’yi seçiyor). Gagavuzlar, evvelce beri Rus yanlısı partilere oy veriyor.

Yeni bir çatışma alanı

Bu yıl kriz, yeni bir evreye girdi. Moldova’da 2020 sonundan beri iktidarda Batı yanlıları var ve Rusya’nın Ukrayna’yı işgali başlayınca Batı yanlıları, Batı’nın da takviyesiyle Moldova’da bütün kurumlarda kontrolü ele geçirdi. Gagavuzlarınsa büyük kısmı, hala Rusya’ya yakın. Bu mayısta düzenlenen Gagavuz Yeri başkanlık seçimlerini, Rusya yanlısı çizgideki Şor Partisi’nin adayı Yevgeniya Gutsul kazandı. Böylelikle, selefi İrina Vlah’ın akabinde, ikinci Gagavuz lideri oldu. Ne var ki başkanlığı, Moldova tarafından onaylanmadı. Anayasanın Gagavuz liderinin hükümette yer almasını öngörmesine karşılık Moldova hükümeti buna yanaşmıyor. Gagavuz Yeri, Rusya-Batı çatışmasının yeni bir alanına dönüşüyor. Türkiye’ye de 1994’tekinden daha güç bir işi çözmek düşüyor.

[email protected]

Deniz Berktay ile Kuzeyden notlar: Gagavuz Türkleri krizin ortasında yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Gagavuz Türkleri, Hazar ve Karadeniz’in kuzeyinden göçüp bugünkü Romanya ve Bulgaristan’a yerleşmiş bir Türk uzunluğu. Öbür Türk uzunluklarının pek birçoklarından farklı olarak Müslüman değil, Hıristiyan-Ortodokslar. Ruslar, 1800’lerin başlarında -o vakit Osmanlı toprağı olan- Bulgaristan’ı işgal edip geri çekilirken yanında yüz binlerce Bulgar köylüsüyle bir arada Gagavuzları da alıp buralara getirmiş. Evvelden beri Ruslara kendilerini yakın hissediyorlar. Moldovalıların hâkim etnik kümesinin Rumenlerle akraba olmasına karşılık Gagavuzlar, Rumenlerden hiç hazzetmiyor. Bu nedenle 1990’ların başında Sovyetler dağılma sinyali verip de Moldova’da, Romanya’yla birleşme eğilimleri güçlenince Gagavuzlar, Moldova’daki Ruslarla birlik olup isyan etti.

Ankara çözmüştü

Birkaç yıl süren kriz, 1994’te Türkiye’nin (dönemin Cumhurbaşkanı Demirel’in) teşebbüsüyle bir halde çözüldü ve Gagavuzlar, bir özerk bölgeye kavuştu. Lakin meseleler bitmedi.

Moldova’nın kendisi, küçücük (33 bin 840 kilometrekare. Bizim yirmide birimiz). Gagavuz Özerk Bölgesi ise bu küçücük ülkenin küçücük bir kesimi (1800 kilometrekare). Fakat gerek Moldova gerekse Gagavuz Yeri, yeni sorun bölgeleri olmaya aday.

Moldova hükümetleri, evvelden beri Gagavuz özerkliğini kısmaya çalışıyor, buraya yatırımın önüne geçiyordu. Moldova nüfusu zati fakir. Gagavuzlar, ortalamadan daha da fakir. (Moldovalılar çalışmak için Romanya ve AB ülkelerine giderken Gagavuzlar, Rusya ve Türkiye’yi seçiyor). Gagavuzlar, evvelden beri Rus yanlısı partilere oy veriyor.

Yeni bir çatışma alanı

Bu yıl kriz, yeni bir evreye girdi. Moldova’da 2020 sonundan beri iktidarda Batı yanlıları var ve Rusya’nın Ukrayna’yı işgali başlayınca Batı yanlıları, Batı’nın da takviyesiyle Moldova’da bütün kurumlarda kontrolü ele geçirdi. Gagavuzlarınsa büyük kısmı, hala Rusya’ya yakın. Bu mayısta düzenlenen Gagavuz Yeri başkanlık seçimlerini, Rusya yanlısı çizgideki Şor Partisi’nin adayı Yevgeniya Gutsul kazandı. Böylelikle, selefi İrina Vlah’ın akabinde, ikinci Gagavuz lideri oldu. Ne var ki başkanlığı, Moldova tarafından onaylanmadı. Anayasanın Gagavuz liderinin hükümette yer almasını öngörmesine karşılık Moldova hükümeti buna yanaşmıyor. Gagavuz Yeri, Rusya-Batı çatışmasının yeni bir alanına dönüşüyor. Türkiye’ye de 1994’tekinden daha güç bir işi çözmek düşüyor.

[email protected]

Deniz Berktay ile Kuzeyden notlar: Gagavuz Türkleri krizin ortasında yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

“Saldırgan, İstanbul-Kişinev güzergahıyla geldi, saat 14.48’de iniş yaptı. 15:21’de kelam konusu kişinin evrakları, Hudut Polisi tarafından incelendi, o sırada kişi tecrit edildi ve Moldova Cumhuriyeti topraklarına girişinin kabul edilemeyeceği bildirildi.

Saldırganın giriş anında Interpol, Europol üzere milletlerarası ofisler tarafından aranmadığı, lakin olayın akabinde yapılan soruşturma sonucunda Tacikistan’daki meslektaşlardan memleketler arası alanda arandığı karşılığı alındı.”

TERÖR KABAHATİNDEN DAVA AÇILMADI

“Başsavcılık, terör kabahatinden dava açılmadığını belirterek ağırlaştırıcı sebeplerle cinayet kabahatinden ceza davası açtı.”

“(Saldırganın) Askeri kümelerle kontaklı olduğuna dair doğrulanmış bir bilgi yok.”

“Sınırda alıkonulma nedeni, kişinin geliş nedenini ve Moldova Cumhuriyeti topraklarında bulunma maksadını çok net bir halde açıklayamamasıydı.”

“Tacikistan’daki yetkililerle yapılan direkt irtibatın sonucunda, bu kişinin bir banka müdürünü kaçırdıktan sonra memleketler arası seviyede arandığı öğrenildi. Şimdi Moldova Cumhuriyeti topraklarına giriş yapmamış öteki şahısların de buna karıştığı tespit edildi.”

Moldova, saldırganın memleketler arası seviyede arandığını açıkladı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.