Geçen hafta ABD’de beklenenden zayıf gelen istihdam raporu sonrası küresel borsalar büyük bir çöküş yaşadı. Tek olumlu nokta, haftalık ipotek oranlarının Şubat ayından bu yana en düşük seviyeye düşmesiydi; bu nedenle potansiyel ev alıcıları veya yeniden finansman veya satış için bekleyenler için bu iyi bir haber olarak algılandı. Eylül ayında Fed’den faiz oranı indirimi neredeyse garanti olduğu için oranların daha da düşmesi muhtemel gözüküyor. Ancak uzmanlar, bunun yine de ülkenin konut krizini çözmeyeceği görüşünde.

Oranlar hala yüksek

Fortune’dan Alena Botros’un haberine göre, piyasaların dalgalı seyretmesi ve işsizliğin artmaya devam etmesi, daha düşük ipotek oranlarını daha az önemli kılıyor çünkü çalışmıyor ve para kazanmıyorsanız ev satın almak daha da zorlaşıyor.

Ayrıca, ipotek oranları hala o sihirli sayıya, yani yüzde 6 civarında veya altındaki ideal noktaya da ulaşmış değil; bu nedenle faiz indirimlerinin kenarda duranları oyuna geri döndürmeye yetmemesi muhtemel gözüküyor.

Her iki durumda da, 20 yıldan fazla bir süredir en yüksek seviyede bulunan federal fon oranının borçlanma maliyetlerini de etkilediğini belirtmek gerekiyor. Açık olan ise, şu anda çok fazla belirsizlik olması ve faiz oranı indirimlerinin, ABD nüfusunu barındırmak için hala yeterli ev olmadığı gerçeğini sihirli bir şekilde çözmeyecek olması.

Tahvil piyasası faiz indirimini zaten fiyatladı

Moody’s ekonomisti Nick Villa, “Eylül ayındaki faiz indirimi konut satın alınabilirliği krizini hafifletmeye yetmiyor” başlıklı yakın zamanda yayınladığı bir analizde, tahvil piyasasının yarım puan veya çeyrek puan da olsa, faiz indirimini zaten fiyatlandırdığını açıklıyor. 30 yıllık sabit ipotekteki ortalama faiz oranı, Mayıs 2023’ten bu yana en düşük seviye olan yaklaşık yüzde 3,7‘ye düşen 10 yıllık Hazine tahvillerinin getirileriyle ilişkili seyrediyor. Sabit faizli ipotekler ve Hazine getirileri şarap ve peynir gibi bir arada olma eğiliminde oluyor. Ancak bunun konut dünyasını nasıl etkileyeceği ise kesin olmaktan uzak.

Fed faiz oranlarını düşürdüğünde, ekonomiyi canlandırmak ve daha fazla borçlanmanın gerçekleşmesini sağlamak için bunu yapıyor. Merkez bankası çok uzun süre beklerse, bazıları ekonominin sert bir iniş yapacağından korkuyor; faiz oranlarını çok hızlı düşürürse, bazıları enflasyonun tekrar yükseleceğinden korkuyor ve bu iki seçenek de konut piyasası için iyi haber anlamına gelmiyor.

Ekonomist Nick Villa, “Bu artış döngüsünün ilk potansiyel faiz indiriminin Eylül ayında gerçekleşmesi muhtemel olsa bile, federal fon oranı hala kısıtlayıcı bölgede olacak ve konut piyasasını daha dengeli bir seviyeye geri döndürmek için ek indirimlere ihtiyaç duyulacak” diye yazıyor.

Denklemin diğer tarafı: Konut fiyatları

Fed faiz oranlarını iki yıldan fazla bir süre önce artırmaya başladı ve bu da ipotek oranlarını yükseltti; pandeminin tarihi düşük seviyeleri artık geride kaldı. Günlük ipotek oranları geçen yıl Ekim ayında yüzde 8,03‘e ulaştı ve o zamandan beri, özellikle son birkaç günde, soğuk ve zayıf ekonomik verilerin ardından düşüşe geçti. Son olarak günlük ipotek oranları yüzde 6,34 seviyesine gelerek 52 haftalık düşük seviyesine ulaştı.

Ancak bu, denklemin sadece bir parçası: Tüm bu ipotek oranı dramasından önce, konut fiyatları önemli ölçüde yükseldi. Konut fiyatlarındaki enflasyon yavaşlamış olsa bile, bu durum tersine dönmüş değil. Villa, “Kira maliyetinin ev sahibi olma maliyetini aştığı yaklaşık 15 yılın ardından, bunun tersi bir durum söz konusu” diye yazıyor ve ikisi arasındaki farkın sonunda rekor seviyeye ulaştığının altını çiziyor.

Villa şöyle devam ediyor: “Faiz oranı indirimleri kesinlikle yardımcı olacaktır ancak Haziran 2024 itibarıyla mevcut konut fiyatlarının ortalaması baz alındığında, 30 yıllık sabit ipotek oranında 25 ila 50 baz puanlık bir düşüş, kiraların tekrar daha pahalı hale gelmesi için bir tersine dönüşe yetmeyecektir. Ortalama fiyatlı bir konut temelinde bunun gerçekleşmesi için 30 yıllık sabit ipotek oranının kabaca yüzde 5,25’in altına düşmesi gerekir.”

Asıl çözüm: Arz

Asıl çözüm ise arz ve arzı etkileyen esasen iki şey bulunuyor: Kilitlenme etkisi ve ev açığına yol açan yıllarca süren yetersiz inşaat. İlki geçici bir olgu olarak kabul ediliyor. İpotek oranları çok hızlı bir şekilde ve önemli ölçüde arttığı için, daha önce düşük bir oranı kilitleyen hiç kimse evini satmak istemiyor. Villa’nın açıkladığı gibi ‘piyasaya daha fazla arzın çıkmasını engelliyor’.

Neyse ki, şu anda iki yıl öncesine göre daha fazla arz var. Ancak, tüm bu süre boyunca, ortalama mevcut ev satış fiyatının tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştığı da bir sır değil.

Villa, “Daha düşük ipotek oranları daha fazla arzı açığa çıkarabilecek bir olasılık olsa da, günün sonunda ülkenin yapısal bir konut açığı var ve daha fazla ev inşa etmeye devam etmesi gerekiyor” diye yazıyor ve bu da arzı etkileyen ikincisi meseleye okları çeviriyor: “Küresel Finans Krizi’nden bu yana yıllarca süren yetersiz inşaat, tahmini olarak en az 1,9 milyon evlik bir konut açığına yol açtı.”

Ülkenin ne kadar konuta ihtiyacı olduğu konusunda çeşitli tahminler var ve hepsi milyonlarla ifade ediliyor. Moody’s’e göre, geçen yıl daha fazla konut inşa edildi ve bu yıl da bu anlamda güçlü bir yıl olacak ancak buna bir de faiz indirimini eklemek her şeyi çözmeye yetmeyece. Fed Başkanı Jerome Powell da benzer bir noktaya değiniyor: “Düşük oranlı ipotek kilitlenmesi ve yüksek ipotek oranları ve tüm bunlarla ilişkili sorunlar, ekonomi normale döndükçe ve oranlar normale döndükçe azalacak. Ancak yine de ulusal olarak konut sıkıntısının olduğu bir konut piyasasıyla baş başa kalacağız.”

Moody’s: ABD konut piyasasını faiz indirimi de kurtaramayabilir yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Bakan Şimşek: Moody’s kredi notumuzu 11 yıldır ilk kez yükseltti yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Kredi derecelendirme kuruluşundan yapılan açıklamada, Türkiye’nin kredi notunun “B3″ten “B1″e yükseltildiği, kredi notu görünümünün “pozitif” olarak korunduğu bildirildi.

Açıklamada, kredi notunun B1’e yükseltilmesinin temel itici gücünün yönetimdeki gelişmeler, özellikle ortodoks para politikasına kararlı ve giderek daha iyi yerleşen geri dönüş olduğu belirtildi.

Bunun Türkiye’nin başlıca makroekonomik dengesizliklerinin azaltılması açısından ilk gözle görülür sonuçları verdiği kaydedilen açıklamada, “Enflasyonun ve iç talebin ılımlı hale gelmesi başlaması, enflasyonist baskıların gelecek aylarda ve 2025’e doğru önemli ölçüde hafifleyeceğine dair bize daha fazla güven veriyor.” değerlendirmesinde bulunuldu.

Açıklamada, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) para politikasının kredibilitesini hızla artırdığı ve bunun da Türk Lirası’na olan güvenin yeniden tesis edilmesine yardımcı olduğu aktarıldı.

Ayrıca sıkı politika duruşunun Türkiye’nin yüksek dış kırılganlığını önemli ölçüde azalttığına işaret edilen açıklamada, pozitif görünümün yukarı yönlü risk dengesini yansıttığı kaydedildi.

Moody’s Türkiye kararını açıkladı: Kredi notu 2 kademe yükseldi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Moody’s Türkiye’nin kredi notu görünümünü yükseltmesinin ardından Türk bankaları için not değerlendirmesinde bulundu.

Kredi derecelendirme kuruluşundan yapılan açıklamada, Türkiye’de 17 bankanın not görünümünün “durağan”dan “pozitif”e çevrildiği belirtildi.

Moody’s, 12 Ocak’ta yaptığı değerlendirmede, Türkiye’nin kredi notunu “B3” olarak teyit ederken, not görünümünü “durağan”dan “pozitif”e çevirmişti.

Moody’s 17 Türk bankasının kredi notu görünümünü yükseltti yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Görünümün pozitife çekilmesindeki temel nedeninin para politikasındaki değişim olduğu belirtildi. Bu politikaların, çok yüksek seyreden enflasyonu sürdürülebilir seviyeye indirme ihtimalini artırdığı ifade edildi.

Raporda manşet enflasyonun kısa vadede artabileceği, ancak enflasyon dinamiklerinin değişmeye başladığına dair işaretler olduğu, bunun da ‘para politikasının güvenilirliği ve etkinliğini yeniden kazandığının göstergesi’ olduğu vurgulandı.

Enflasyonun yılın ikinci yarısında ılımlaşmaya başlayacağı, yıl sonunda yüzde 45 civarında olacağı öngörüldü.

Raporda “Parasal sıkılaştırma aynı zamanda Türkiye’nin dış dengesizliğinin azaltılması ve TCMB’nin Döviz rezervlerinin yeniden yapılandırılması olasılığını artırıyor. Her ikisi de ülkenin dış şoklara karşı kırılganlığını azaltacak” değerlendirmesi yapıldı.

Moody’s Türkiye’nin kredi notunu değiştirdi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Moody’s, Türkiye’nin kredi notuna ilişkin değerlendirme yapılmadığını duyurdu.

Moody’s’ten yapılan açıklamada, takvimde hakkında değerlendirmede bulunulması için 15 Aralık tarihi verilen Türkiye için güncelleme yapılmadığı bildirildi.

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşlarının yıllık takvimlerinde, ülkelerin kredi notu ve not görünümleri için tarih vermesi, kesin olarak güncelleme yapılacağı anlamına gelmiyor. Kredi derecelendirme kuruluşları belirtilen tarih dışında da bir değerlendirmede bulunabiliyor.

Moody’s, halihazırda Türkiye’nin kredi notunu “B3” ve not görünümünü “durağan” olarak değerlendiriyor.

Moody’s Türkiye’nin kredi notuna ilişkin değerlendirme yapmadı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Moody’s, Türk bankalarının görünümünü negatiften durağana çevirdiğini duyurdu.

Değerlendirmede Türk bankaları için faaliyet ortamının, ekonomik büyümede beklenen yavaşlama ve devam eden yüksek enflasyon nedeniyle kuvvetli ve dalgalı olmaya devam ettiğini belirten Moody’s hükümetin Mayıs 2023’teki seçimlerin akabinde ortodoks siyasetlere dönme tarafındaki birinci adımlarının, Türk bankaları için faaliyet şartlarını desteklediğini tabir etti.

Moody’s’in değerlendirmesine nazaran çok yüksek enflasyon, daha yüksek vergiler ve liranın pahasında daha fazla bozulma, tüketici harcamaları üzerinde baskı oluşturacak ve borçluların geri ödeme kapasitesini zayıflatarak bankaların varlık kalitesini baskı altına alacak.

LİKİDİTE BEKLENTİSİ 

TL’deki kıymet kaybı ve kredi hacmindeki genişlemenin, 2022’ye kıyasla daha yavaş olsa da, görünüm devrinde kesimin sermaye yeterliliğini zorlayacağını tabir eden Moody’s kârlılığın 2022’de kaydedilen doruklara nazaran olağanlaşacağını lakin tekrar de güçlü kalmaya devam edeceğini belirtti.

Moody’s değerlendirmesinde bankaların dış fonlama durumu ve dolarizasyon düzeylerinin güzelleştiğini ve bilhassa yabancı para olmak üzere likiditenin kâfi kalmasını beklediklerini söz etti.

BANKACILIK ENDEKSİ YÜKSELDİ

Moodys’in kararı bankacılık paylarını de yakından etkiledi.

Açıklama öncesinde düşüş yaşanan BIST bankacılık endeksi, dünü 7.179 puandan tamamlarken öğle saatlerinde 7000 puana kadar gerilemişti. 

Moody’s, Türk bankalarının görünümünü negatiften durağana çevirmesinin akabinde BIST bankacılık endeksİ 7.300 puanı aştı.

Saat 15.30 prestijiyle bankacılık endeksindeki yükseliş yüzde 2’yi buldu.

Moody’s’in kararı sonrası bankacılık payları yükseldi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Kuruluştan yapılan açıklamada Türk bankacılık sistemi için görünümün durağan olarak değiştirildiği belirtildi.

Değerlendirmede Türk bankaları için faaliyet ortamının, ekonomik büyümede beklenen yavaşlama ve devam eden yüksek enflasyon nedeniyle kuvvetli ve dalgalı olmaya devam ettiğini belirten Moody’s hükümetin Mayıs 2023’teki seçimlerin akabinde ortodoks siyasetlere dönme istikametindeki birinci adımlarının, Türk bankaları için faaliyet şartlarını desteklediğini söz etti.

Moody’s’in değerlendirmesine nazaran çok yüksek enflasyon, daha yüksek vergiler ve liranın bedelinde daha fazla bozulma, tüketici harcamaları üzerinde baskı oluşturacak ve borçluların geri ödeme kapasitesini zayıflatarak bankaların varlık kalitesini baskı altına alacak.

SERMAYE YETERLİLİĞİ ZORLANACAK

TL’deki paha kaybı ve kredi hacmindeki genişlemenin, 2022’ye kıyasla daha yavaş olsa da, görünüm periyodunda kesimin sermaye yeterliliğini zorlayacağını tabir eden Moody’s kârlılığın 2022’de kaydedilen tepelere nazaran olağanlaşacağını lakin tekrar de güçlü kalmaya devam edeceğini belirtti.

Moody’s değerlendirmesinde bankaların dış fonlama konumu ve dolarizasyon düzeylerinin güzelleştiğini ve bilhassa yabancı para olmak üzere likiditenin kâfi kalmasını beklediklerini tabir etti.

Moody’s Türkiye’nin kredi notunu revize etti yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Moody’s, Türk bankalarının görünümünü negatiften durağana çevirdiğini duyurdu.

Değerlendirmede Türk bankaları için faaliyet ortamının, ekonomik büyümede beklenen yavaşlama ve devam eden yüksek enflasyon nedeniyle güçlü ve dalgalı olmaya devam ettiğini belirten Moody’s hükümetin Mayıs 2023’teki seçimlerin akabinde ortodoks siyasetlere dönme tarafındaki birinci adımlarının, Türk bankaları için faaliyet şartlarını desteklediğini söz etti.

Moody’s’in değerlendirmesine nazaran çok yüksek enflasyon, daha yüksek vergiler ve liranın bedelinde daha fazla bozulma, tüketici harcamaları üzerinde baskı oluşturacak ve borçluların geri ödeme kapasitesini zayıflatarak bankaların varlık kalitesini baskı altına alacak.

LİKİDİTE BEKLENTİSİ 

TL’deki paha kaybı ve kredi hacmindeki genişlemenin, 2022’ye kıyasla daha yavaş olsa da, görünüm devrinde bölümün sermaye yeterliliğini zorlayacağını söz eden Moody’s kârlılığın 2022’de kaydedilen tepelere nazaran olağanlaşacağını lakin yeniden de güçlü kalmaya devam edeceğini belirtti.

Moody’s değerlendirmesinde bankaların dış fonlama durumu ve dolarizasyon düzeylerinin düzgünleştiğini ve bilhassa yabancı para olmak üzere likiditenin kâfi kalmasını beklediklerini tabir etti.

BANKACILIK ENDEKSİ YÜKSELDİ

Moodys’in kararı bankacılık paylarını de yakından etkiledi.

Açıklama öncesinde düşüş yaşanan BIST bankacılık endeksi, dünü 7.179 puandan tamamlarken öğle saatlerinde 7000 puana kadar gerilemişti. 

Moody’s, Türk bankalarının görünümünü negatiften durağana çevirmesinin akabinde BIST bankacılık endeksİ 7.300 puanı aştı.

Saat 15.30 prestijiyle bankacılık endeksindeki yükseliş yüzde 2’yi buldu.

Moody’s’in kararı sonrası bankacılık payları yükseldi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Kuruluştan yapılan açıklamada Türk bankacılık sistemi için görünümün durağan olarak değiştirildiği belirtildi.

Değerlendirmede Türk bankaları için faaliyet ortamının, ekonomik büyümede beklenen yavaşlama ve devam eden yüksek enflasyon nedeniyle şiddetli ve dalgalı olmaya devam ettiğini belirten Moody’s hükümetin Mayıs 2023’teki seçimlerin akabinde ortodoks siyasetlere dönme istikametindeki birinci adımlarının, Türk bankaları için faaliyet şartlarını desteklediğini tabir etti.

Moody’s’in değerlendirmesine nazaran çok yüksek enflasyon, daha yüksek vergiler ve liranın pahasında daha fazla bozulma, tüketici harcamaları üzerinde baskı oluşturacak ve borçluların geri ödeme kapasitesini zayıflatarak bankaların varlık kalitesini baskı altına alacak.

SERMAYE YETERLİLİĞİ ZORLANACAK

TL’deki kıymet kaybı ve kredi hacmindeki genişlemenin, 2022’ye kıyasla daha yavaş olsa da, görünüm periyodunda kesimin sermaye yeterliliğini zorlayacağını söz eden Moody’s kârlılığın 2022’de kaydedilen doruklara nazaran olağanlaşacağını ancak tekrar de güçlü kalmaya devam edeceğini belirtti.

Moody’s değerlendirmesinde bankaların dış fonlama konumu ve dolarizasyon düzeylerinin güzelleştiğini ve bilhassa yabancı para olmak üzere likiditenin kâfi kalmasını beklediklerini tabir etti.

Moody’s Türkiye’nin kredi notunu revize etti yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.