İşe alımlar yavaşladı, piyasalar sert geriledi

Trump yönetiminin açıkladığı yeni gümrük tarifeleri, borsalarda ciddi bir düşüşe neden oldu. Temmuz ayında yalnızca 73 bin yeni iş fırsatı yaratılırken, önceki iki ayın istihdam verileri de aşağı yönlü revize edildi. Bu durum, istihdam piyasasında süregelen zayıflığın altını çizdi.

Yüksek vergiler 90 yılın zirvesinde

Yeni gümrük vergileri, ürünlere %10 ila %41 arasında değişen oranlarda ek maliyet getirdi. Yale Bütçe Laboratuvarı’na göre bu artış, ABD’nin ortalama efektif tarife oranını %18,3’e çıkararak 1930’lardan bu yana en yüksek seviyeye ulaştırdı.

Stagflasyon riski güçleniyor, Fed sıkıştı

Moody’s, EY ve Fitch gibi kuruluşların ekonomistleri, yüksek vergiler ile istihdam kayıplarının birlikte ABD’yi stagflasyon tehlikesiyle karşı karşıya bırakabileceğini söylüyor. Moody’s Baş Ekonomisti Mark Zandi, yaşanan yavaşlamayı “vergi politikalarının doğrudan etkisi” olarak değerlendirdi.

Analistlere göre, ABD Merkez Bankası (Fed) da bu ortamda zor bir dengeyle karşı karşıya. Faiz artırımı büyümeyi daha da baskılayabilirken, indirimin ise enflasyonu körükleme riski bulunuyor.

Yatırım kararları erteleniyor, tüketici harcamaları düşüyor

EY Baş Ekonomisti Gregory Daco, artan belirsizliğin şirketleri yatırım kararlarını ertelemeye ittiğini belirtiyor. Bu durum, işe alımlarda düşüşe ve tüketici harcamalarında zayıflamaya yol açıyor. Enflasyonun %2,7’ye ulaştığı bir ortamda, ithal ürünlerdeki fiyat artışları daha da hissedilir hale geldi.

Beyaz Saray’da görev değişikliği, “en kötüsü henüz gelmedi” uyarısı

Olumsuz istihdam raporunun ardından Trump, ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu komiserini görevden aldı. Beyaz Saray Ekonomik Danışmanı Stephen Miran, bu rakamların “istenilen tabloyu yansıtmadığını” ve yaşanan belirsizliğin siyasi kararlarla doğrudan bağlantılı olduğunu ifade etti.

Ekonomistler ise önümüzdeki döneme dair daha karamsar: “En kötüsü henüz gelmedi.”

Moody’s’ten Beyaz Saray’ı panikleten analiz yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Raporda, Türkiye iktisadının bu yıl yüzde 4,2 ve gelecek yıl yüzde 3 büyümesinin beklendiği bildirildi.

Moody’s, mayıs ayında yayımladığı varsayımlarında Türkiye iktisadının bu yıl yüzde 2,6 ve gelecek yıl yüzde 2 büyüyeceğini öngörmüştü.

ENFLASYON TAHMİNİ

Raporda, 2023 yılının birinci yarısında ABD, İngiltere, Kanada, Fransa, Brezilya, Meksika, Hindistan ve Türkiye’nin de ortalarında bulunduğu birçok ülkede ekonomik faaliyetin beklentileri aştığı aktarıldı.

Enflasyon iddialarına de yer verilen raporda, Türkiye’de yıl sonu enflasyonun bu yıl yüzde 51,2 ve gelecek yıl yüzde 48,7 olmasının beklendiği kaydedildi.

Raporda, sıkı finansal şartların bu yıl global ekonomik büyümeyi baskılamaya devam edeceği ve büyümeyi 2024 yılında trendin altında tutacağı belirtildi.

Moody’s’ten Türkiye için büyüme ve enflasyon kestirimi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Raporda, Türkiye iktisadının bu yıl yüzde 4,2 ve gelecek yıl yüzde 3 büyümesinin beklendiği bildirildi.

Moody’s, mayıs ayında yayımladığı iddialarında Türkiye iktisadının bu yıl yüzde 2,6 ve gelecek yıl yüzde 2 büyüyeceğini öngörmüştü.

ENFLASYON TAHMİNİ

Raporda, 2023 yılının birinci yarısında ABD, İngiltere, Kanada, Fransa, Brezilya, Meksika, Hindistan ve Türkiye’nin de ortalarında bulunduğu birçok ülkede ekonomik faaliyetin beklentileri aştığı aktarıldı.

Enflasyon iddialarına de yer verilen raporda, Türkiye’de yıl sonu enflasyonun bu yıl yüzde 51,2 ve gelecek yıl yüzde 48,7 olmasının beklendiği kaydedildi.

Raporda, sıkı finansal şartların bu yıl global ekonomik büyümeyi baskılamaya devam edeceği ve büyümeyi 2024 yılında trendin altında tutacağı belirtildi.

Moody’s’ten Türkiye için büyüme ve enflasyon iddiası yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Moody’s yayınladığı raporda, Türkiye’nin not görünümünün durağan olduğunu belirtirken, “Sıkı parasal duruşun sürdürülmesi ve ücret anlaşmalarının TCMB’nin enflasyonu önemli ölçüde düşürme hedefiyle uyumlu olması halinde görünüm pozitife çevrilebilir” dedi.

Kredi derecelendirme kuruluşu, ortodoks politikalara geçişin 2021 başlarında olduğu gibi kısa ömürlü olması ve daha fazla makroekonomik stresin ortaya çıkması halinde görünüm negatife çevrilebileceği ve nihayetinde notlar düşürülebileceği uyarısı da yaptı.

Moody’s Türkiye ekonomisinin 2023’te yüzde 4,0, 2024’te yüzde 2,5 ve 2025’te yüzde 3,0 büyümesini beklerken, ortalama enflasyonun 2023’te yüzde 53,5, 2024’te yüzde 58,9 ve 2025’te yüzde 39,1 olacağını öngördü. Türkiye’nin cari işlemler açığının GSYH’ye oranının 2023’te yüzde 4,7, 2024’te yüzde 3,4 ve 2025’te yüzde 3,0 olacağını tahmin etti.

Moody’s tarafından Türkiye için yapılan değerlendirmenin özeti şöyle:

Türkiye’nin not görünümü durağandır. Ortodoks para politikasına geri dönüş kesin olarak olumludur; Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) temel politika faizi Haziran sonunda sıkılaştırma başlamadan önceki %8,5 seviyesine kıyasla şu anda %40 seviyesindedir. Parasal sıkılaştırma aynı zamanda Türkiye’nin büyük dış dengesizliğinin azaltılması ve Merkez Bankası’nın döviz rezervlerinin yeniden inşa edilmesi beklentilerini de iyileştirmektedir ki her ikisi de ülkenin dış şoklara karşı kırılganlığını azaltacaktır. Ancak manşet enflasyonun yakın vadede daha da yükselmesi muhtemeldir ve enflasyon beklentileri çok yüksek kalmaya devam etmektedir.

Yakın vadedeki en önemli risk, talep kaynaklı enflasyonist baskıları daha da artırabilecek aşırı ücret artışlarıdır. Daha geniş kapsamlı ücret anlaşmaları için bir ölçüt teşkil eden asgari ücret genellikle her yılın Ocak ayında artırılmaktadır. Büyümede keskin bir yavaşlama başka bir risk oluşturmaktadır Çünkü bu durum, önceki alışılmışın dışındaki politikalara geri dönülmesi riskini artıracaktır.

YÜKSELTMEYE YOL AÇABİLECEK FAKTÖRLER

Sıkı parasal duruşun sürdürülmesi ve ücret anlaşmalarının TCMB’nin enflasyonu önemli ölçüde düşürme hedefiyle uyumlu olması halinde görünüm pozitife çevrilebilir. Cari açığın azaldığına ve döviz rezervlerinin arttığına dair daha fazla kanıt, özellikle de bu eğilimlerin ülkenin dış rekabet gücündeki iyileşmenin ve sermaye girişlerinin devam etmesinin bir sonucu olması halinde, not için olumlu olacaktır.

NOT İNDİRİMİNE YOL AÇABİLECEK FAKTÖRLER

Ortodoks politikalara geçişin 2021 başlarında olduğu gibi kısa ömürlü olması ve daha fazla makroekonomik stresin ortaya çıkması halinde görünüm negatife çevrilebilir ve nihayetinde notlar düşürülebilir. Böyle bir senaryoda, döviz kuru üzerindeki baskı muhtemelen artacak ve döviz rezervleri yeniden tükenecektir. Kamu borcunun önemli ölçüde artacağı ve buna bağlı olarak borcun ödenebilirliğinin bozulacağı beklentileri de not üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturacaktır.”

Kaynak: Foreks

Moody’s’ten beklenen Türkiye raporu geldi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Analizde, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) siyaset faiz oranlarını yükselttiği ve geçen yıl uygulanan ve bankaların çekirdek kararlılığına ziyan veren birçok bozucu makroihtiyati önlemi kademeli olarak kaldırdığı belirtildi.

Türk lirasının piyasa kaynaklı paha kaybının, ihracatçıların rekabet gücünü geri kazanmasına yardımcı olurken, TCMB’nin de döviz rezervlerini geri kazanmasına imkan sağladığı vurgulanan tahlilde, hükümetin zelzelenin akabinde yine inşa çalışmaları ve seçim harcamalarından kaynaklanan mali bozulmayı vergiler yoluyla düzeltmeye başladığı belirtildi.

ENFLASYONUN YÜKSEK DÜZEYDE KALACAĞINA İŞARET ETTİ

Analizde, Mart 2024’te yapılacak mahallî seçimlere kadar para siyaseti sıkılaştırmasının kademeli bir halde devam etmesinin beklendiği söz edilerek, bunun da enflasyonun gelecek aylarda yüksek düzeyde kalacağına işaret ettiği bildirildi.

Ülkenin ekonomik görümünün durağan olduğu ve istikrarlı riskleri yansıttığı kaydedilen tahlilde, “Ortodoks siyasetlere geçiş sürdürülürse ve makro dengesizliklerde sistemli bir azalmaya yol açarsa, görünüm müspete dönebilir ve not yükseltilebilir” değerlendirmesi yapıldı.

Analizde, ekonomik büyümenin siyasi olarak kabul edilebilir düzeyden daha keskin bir formda yavaşlaması durumunda, diğer bir siyaset değişikliği riskinin değerinin sürdüğüne işaret edilerek, ortodoks siyasetlere geçişin kısa ömürlü olması ve daha fazla makroekonomik gerilimin ortaya çıkması halinde görünümün negatife çevrilebileceği söz edildi.

“FAİZ ORANLARININ DAHA DA YÜKSELTİLMESİ MUHTEMEL”

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın tekrar seçilmesinin akabinde, Hazine ve Maliye Bakanı olarak Mehmet Şimşek ve TCMB Lideri olarak Hafize Gaye Erkan’ı atamasının ortodoks siyasetlere dönüşün sinyallerini verdiği vurgulanan tahlilde, Cumhurbaşkanlığı Yardımcılığına da evvelki hükümetlerde Kalkınma Bakanlığı yapmış ve ortodoks iktisat siyasetlerini desteklediği bilinen Cevdet Yılmaz’ın atandığı anımsatıldı.

Analizde, geçen ay sonunda da TCMB Lider yardımcılıklarına ortodoks görüşlere sahip atamalar yapıldığına değinilerek, şu değerlendirmede bulunuldu:

“Enflasyonu düşürmeyi, Türkiye’nin büyük dış dengesizliklerini azaltmayı ve mali disiplini sağlamaya kararlı olan yeni iktisat grubu, para ve maliye siyasetinin tarafını kademeli olarak düzeltmeye başladı. Daha ortodoks, kurallara dayalı ve öngörülebilir siyaset imaline geçiş, kredi açısından olumlu ve beklediğimizden daha erken gerçekleşti.”

Büyümenin son çeyreklerde yavaşlamasına karşın mahallî seçimler öncesinde sağlamlığını koruyacağı belirtilen tahlilde, büyüme ivmesinin gelecek çeyreklerde, bilhassa sıkılaşan finansal şartların yansıması olarak, daha da yavaşlamasının beklendiği kaydedildi.

Analizde, TCMB’nin iki toplantıda kademeli olarak siyaset faizini yüzde 8,5’ten yüzde 17,5’e çıkardığına ve bunu daha da yükseltmesinin beklenen olduğuna işaret edilerek, maliye siyasetinin vergiler yoluyla sıkılaştırıldığı hatırlatıldı.

Ülkedeki kredi büyümesi, ihracat, sanayi üretimi, işsizlik oranı üzere datalara de atıfta bulunulan tahlilde, gelecek yıl, ortodoks iktisat siyasetlerinin devam etmesi ve nakdî sıkılaştırmanın hızlanması varsayımıyla Türkiye’nin yüzde 2,5 civarında büyümesinin iddia edildiği kaydedildi.

“MERKEZ BANKASI TEMKİNLİ HAREKET ETTİ”

Analizde, makroihtiyati önlemlerin gevşetilmesinin olumlu olduğu tabir edilerek, uzun vadeli büyüme beklentilerinin de güzel olduğuna dikkat çekildi.

Kamu borcunun GSYH’ye oranının bu yılın sonunda yüzde 32 olmasının beklendiği bildirilen tahlilde, bunun emsal ülkelerin borç oranlarına nazaran düşük bir düzey olduğu belirtildi.

Analizde, Türkiye’nin borç ölçütlerinin kur şokuna karşı hassas, büyüme ve mali şoklara karşı da yüksek hassasiyete sahip olduğu söz edildi.

Türk bankalarının, daha ortodoks para siyasetine dönüşten ve makroihtiyati önlemlerin kaldırılmasından yarar sağlayacağının altı çizilen tahlilde, daha yüksek faiz oranlarının bankaların temel marjlarının geri kazanılmasına yardımcı olacağı vurgulandı.

Analizde TCMB’nin kredi sıkılaştırıcı tedbirlerinin kredi provizyonunun düşmesine yol açacağı bunun da bankaların gelir artışını sınırlayacağı kaydedilerek, Bankanın şimdiye kadar temkinli hareket ettiği ve piyasa fonksiyonelliğini en çok bozan tedbirlere odaklandığı değerlendirmesi yapıldı.

Moody’s’ten Türkiye açıklaması yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Analizde, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) siyaset faiz oranlarını yükselttiği ve geçen yıl uygulanan ve bankaların çekirdek kararlılığına ziyan veren birçok bozucu makroihtiyati önlemi kademeli olarak kaldırdığı belirtildi.

Türk lirasının piyasa kaynaklı paha kaybının, ihracatçıların rekabet gücünü geri kazanmasına yardımcı olurken, TCMB’nin de döviz rezervlerini geri kazanmasına imkan sağladığı vurgulanan tahlilde, hükümetin zelzelenin akabinde yine inşa çalışmaları ve seçim harcamalarından kaynaklanan mali bozulmayı vergiler yoluyla düzeltmeye başladığı belirtildi.

ENFLASYONUN YÜKSEK DÜZEYDE KALACAĞINA İŞARET ETTİ

Analizde, Mart 2024’te yapılacak lokal seçimlere kadar para siyaseti sıkılaştırmasının kademeli bir halde devam etmesinin beklendiği söz edilerek, bunun da enflasyonun gelecek aylarda yüksek düzeyde kalacağına işaret ettiği bildirildi.

Ülkenin ekonomik görümünün durağan olduğu ve istikrarlı riskleri yansıttığı kaydedilen tahlilde, “Ortodoks siyasetlere geçiş sürdürülürse ve makro dengesizliklerde nizamlı bir azalmaya yol açarsa, görünüm olumluya dönebilir ve not yükseltilebilir” değerlendirmesi yapıldı.

Analizde, ekonomik büyümenin siyasi olarak kabul edilebilir düzeyden daha keskin bir formda yavaşlaması durumunda, diğer bir siyaset değişikliği riskinin değerinin sürdüğüne işaret edilerek, ortodoks siyasetlere geçişin kısa ömürlü olması ve daha fazla makroekonomik gerilimin ortaya çıkması halinde görünümün negatife çevrilebileceği söz edildi.

“FAİZ ORANLARININ DAHA DA YÜKSELTİLMESİ MUHTEMEL”

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yine seçilmesinin akabinde, Hazine ve Maliye Bakanı olarak Mehmet Şimşek ve TCMB Lideri olarak Hafize Gaye Erkan’ı atamasının ortodoks siyasetlere dönüşün sinyallerini verdiği vurgulanan tahlilde, Cumhurbaşkanlığı Yardımcılığına da evvelki hükümetlerde Kalkınma Bakanlığı yapmış ve ortodoks iktisat siyasetlerini desteklediği bilinen Cevdet Yılmaz’ın atandığı anımsatıldı.

Analizde, geçen ay sonunda da TCMB Lider yardımcılıklarına ortodoks görüşlere sahip atamalar yapıldığına değinilerek, şu değerlendirmede bulunuldu:

“Enflasyonu düşürmeyi, Türkiye’nin büyük dış dengesizliklerini azaltmayı ve mali disiplini sağlamaya kararlı olan yeni iktisat takımı, para ve maliye siyasetinin istikametini kademeli olarak düzeltmeye başladı. Daha ortodoks, kurallara dayalı ve öngörülebilir siyaset üretimine geçiş, kredi açısından olumlu ve beklediğimizden daha erken gerçekleşti.”

Büyümenin son çeyreklerde yavaşlamasına karşın lokal seçimler öncesinde sağlamlığını koruyacağı belirtilen tahlilde, büyüme ivmesinin gelecek çeyreklerde, bilhassa sıkılaşan finansal şartların yansıması olarak, daha da yavaşlamasının beklendiği kaydedildi.

Analizde, TCMB’nin iki toplantıda kademeli olarak siyaset faizini yüzde 8,5’ten yüzde 17,5’e çıkardığına ve bunu daha da yükseltmesinin beklenen olduğuna işaret edilerek, maliye siyasetinin vergiler yoluyla sıkılaştırıldığı hatırlatıldı.

Ülkedeki kredi büyümesi, ihracat, sanayi üretimi, işsizlik oranı üzere bilgilere de atıfta bulunulan tahlilde, gelecek yıl, ortodoks iktisat siyasetlerinin devam etmesi ve mali sıkılaştırmanın hızlanması varsayımıyla Türkiye’nin yüzde 2,5 civarında büyümesinin iddia edildiği kaydedildi.

“MERKEZ BANKASI TEMKİNLİ HAREKET ETTİ”

Analizde, makroihtiyati önlemlerin gevşetilmesinin olumlu olduğu söz edilerek, uzun vadeli büyüme beklentilerinin de güzel olduğuna dikkat çekildi.

Kamu borcunun GSYH’ye oranının bu yılın sonunda yüzde 32 olmasının beklendiği bildirilen tahlilde, bunun emsal ülkelerin borç oranlarına nazaran düşük bir düzey olduğu belirtildi.

Analizde, Türkiye’nin borç ölçütlerinin kur şokuna karşı hassas, büyüme ve mali şoklara karşı da yüksek hassasiyete sahip olduğu söz edildi.

Türk bankalarının, daha ortodoks para siyasetine dönüşten ve makroihtiyati önlemlerin kaldırılmasından yarar sağlayacağının altı çizilen tahlilde, daha yüksek faiz oranlarının bankaların temel marjlarının geri kazanılmasına yardımcı olacağı vurgulandı.

Analizde TCMB’nin kredi sıkılaştırıcı tedbirlerinin kredi provizyonunun düşmesine yol açacağı bunun da bankaların gelir artışını sınırlayacağı kaydedilerek, Bankanın şimdiye kadar temkinli hareket ettiği ve piyasa fonksiyonelliğini en çok bozan tedbirlere odaklandığı değerlendirmesi yapıldı.

Moody’s’ten Türkiye açıklaması yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Moody’s analistleri yaptıkları açıklamada, 2021 yılında onaylanan on milyarlarca dolarlık kredinin keskin bir şekilde artan faiz maliyetleri ve yavaşlayan ekonomi nedeniyle 1,4 milyon dolarlık özel kredi sektörünün “ilk ciddi zorluğuyla” karşı karşıya olduğu uyarısını yaptı.

Moody’s ‘in sektörün en büyük iki oyuncusu olan Ares ve Owl Rock tarafından yönetilen fonları öne çıkaran uyarısı, 2022’de finansal piyasalar sıkılaşmadan önce yeni müşteri kazanmak için yarışan kredi verenlerin karşılaştığı zorlukların altını çizdi.

Bu krediler büyük ölçüde faiz oranlarının sıfıra yakın olduğu ve ABD’de ekonomik büyümenin hala hızla devam ettiği bir dönemde onaylandı. O ortam ABD Merkez Bankası’nın (Fed) ABD enflasyonunu düşürmek amacıyla Faiz oranlarını agresif bir şekilde yükseltmeye başlamasıyla birlikte ortadan kayboldu.

“SEKTÖR ÇAPINDA İLK TESTİNE İŞARET EDECEK”

Moody’s analistlerinden Christina Padgett, “Makro ve piyasa koşullarındaki bu değişim, banka dışı özel kredi verenlerin durgunluk ve borçlu temerrütlerindeki artışla başa çıkma becerilerinin sektör çapında ilk testine işaret edecek” dedi.

Moody’s bir uyarıda bulunmuş olsa da, iş geliştirme şirketleri olarak adlandırılan halka açık kredi araçları konumundaki Ares veya Owl Rock fonlarından herhangi birinin notunu ya da kredi görünümünü düşürmedi.

Özel kredi sektörü, büyük ABD bankalarının kaldıraçlı satın alma işlemlerine olan risklerini azalttığı 2008 mali krizinden bu yana önemli ölçüde değişti. Ares gibi özel kreditörler ilk başta finanse edecek küçük ve orta ölçekli devralmalar bulmaya odaklandı.

Zaman içinde daha büyük anlaşmaları hedeflemeye başladılar. Bu değişim, Kovid-19 salgınının derinliklerinde gruplara milyarlarca dolarlık satın alma kredileri sağlamak için ateş gücü veren bir bağış toplama saldırısı ile teşvik edildi.

Özel kredi veren şirketlerin 2021’de üstlendikleri kredilerin çoğu riskliydi. Bazı krediler, bankaların finanse edemediği kârsız şirketlere verilirken; söz konusu şirketin yinelenen gelirlerine ve gelecekteki kârlara ilişkin iddialı projeksiyonlara dayanıyordu.

Moody’s’ten kredi piyasalarına uyarı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.