Sputnik’in aktardığına nazaran, Peskov, “Katar’ın yer aldığı çeşitli işbirliği seçenekleri var fakat şu anda bu bahiste değerli bir mutabakat bulunmuyor” cevabını verdi.

Peskov, tahıl muahedesi konusunda çeşitli formatlarda çeşitli tartışmalar yapıldığının da altını çizdi.

Tahıl muahedesinin sona erdiği tarihten bu yanaki ikinci geminin Kiev’in organize ettiği süreksiz koridor üzerinden Karadeniz’e açılmasını da pahalandıran Peskov, bunun tahıl mutabakatının yine yürürlüğe girme mümkünlüğünü etkilemeyeceğini, bunun muahedenin Rusya’yla ilgili kısmının uygulanmasına bağlı olduğunu vurguladı.

PUTİN-ERDOĞAN GÖRÜŞMESİ

Basın toplantısında Peskov’a yöneltilen bir öbür soru, Rusya Devlet Lideri Vladimir Putin ile AKP’li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ortasında beklenen görüşmenin Rusya’da yapılma mümkünlüğü oldu.

Peskov, “Görüşme yakında gerçekleşecek. Vakti geldiğinde bu hususta bilgi vereceğiz. Görüşmenin duyurulma tarihleriyle ilgili birtakım mutabakatlar var ve bunlara bağlı kalma niyetindeyiz” karşılığını verdi.

Kremlin: Rusya, Türkiye ve Katar ortasında tahıl muahedesi imzalanması konusunda bir mutabakat yok yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Açıklamada, dün Macaristan’da gerçekleştirilen merasimde tarihi mutabakata Güç ve Natürel Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar ve Macaristan Güç Bakanlığı Kamu İdaresinden Sorumlu Müsteşarı ve MVM CEEnergy İdare Şurası Lideri Gabor Czepek’in himayelerinde BOTAŞ Genel Müdürü ve İdare Konseyi Lideri Burhan Özcan ile MVM CEEnergy Üst Yöneticisi Laszlo Fritsch’in imza attığı aktarıldı.

Türkiye’den Macaristan’a doğalgaz sevkiyatının gelecek yıldan itibaren başlamasının öngörüldüğü belirtilen açıklamada, mutabakatın Türkiye’nin LNG altyapısının ve iki ülke doğalgaz depolama tesislerinin ortak menfaatleri çerçevesinde kullanılmasına dair iş birliğini de içerdiği lisana getirildi.

Açıklamada, “Ülkemizin doğalgaz arz güvenliğinin teminatı olan BOTAŞ, Türkiye’ye hudut komşusu olmayan bir Avrupa ülkesine boru sınırlarıyla doğalgaz ihracatı konusunda bir birinci olan mutabakatla Avrupa’nın güç arz güvenliğine de değerli bir katkı sağlayacaktır” tabiri kullanıldı.

Türkiye, Bulgaristan ile ocakta 13 yıl müddetle yıllık 1,5 milyar metreküp doğalgaz ihracatı yapmak üzere mutabakat imzalamıştı.

Türkiye, Macaristan ile doğalgaz ihracatı muahedesi imzaladı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Açıklamada, dün Macaristan’da gerçekleştirilen merasimde tarihi muahedeye Güç ve Alışılmış Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar ve Macaristan Güç Bakanlığı Kamu İdaresinden Sorumlu Müsteşarı ve MVM CEEnergy İdare Şurası Lideri Gabor Czepek’in himayelerinde BOTAŞ Genel Müdürü ve İdare Konseyi Lideri Burhan Özcan ile MVM CEEnergy Üst Yöneticisi Laszlo Fritsch’in imza attığı aktarıldı.

Türkiye’den Macaristan’a doğalgaz sevkiyatının gelecek yıldan itibaren başlamasının öngörüldüğü belirtilen açıklamada, mutabakatın Türkiye’nin LNG altyapısının ve iki ülke doğalgaz depolama tesislerinin ortak menfaatleri çerçevesinde kullanılmasına dair iş birliğini de içerdiği lisana getirildi.

Açıklamada, “Ülkemizin doğalgaz arz güvenliğinin teminatı olan BOTAŞ, Türkiye’ye hudut komşusu olmayan bir Avrupa ülkesine boru çizgileriyle doğalgaz ihracatı konusunda bir birinci olan mutabakatla Avrupa’nın güç arz güvenliğine de kıymetli bir katkı sağlayacaktır” tabiri kullanıldı.

Türkiye, Bulgaristan ile ocakta 13 yıl müddetle yıllık 1,5 milyar metreküp doğalgaz ihracatı yapmak üzere mutabakat imzalamıştı.

Türkiye, Macaristan ile doğalgaz ihracatı muahedesi imzaladı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Independent Türkçe’nin aktardığına göre “ele geçirilen resmi yazışmalara” dayandırıldığı bildirilen haberde, 21 Temmuz ila 8 Ağustos’ta Türkiye ve Rusya’nın diplomatik temsilcilikleri ortasında gerçekleşen diyaloglarda Moskova’nın Karadeniz Tahıl Girişimi’nden çekilme planlarını tekraren Ankara’ya ilettiği belirtildi.

Bild, Ukrayna’nın Karadeniz’den 33 milyon tonluk besin ihraç etmesini sağlayan muahededen çekilecek Rusya’nın Türkiye’yle birlikte Katar’ı da yanına alarak yeni bir muahede hazırlamaya çalıştığını öne sürdü. 

Rusya’nın tahıl tedariğini sağlayacağı, Katar’ın sponsorluk yapacağı, Türkiye’nin ise muahedeyi organize etmeye çalıştığı bildirildi. Tahılın birincil maksadının Afrika ülkeleri olacağı da haberde yer aldı. 

Anlaşmanın bu haftasonu Macaristan’ın başşehri Budapeşte’de yapılabileceği söz edilirken, halihazırda Rusya’ya bağlı Tataristan’ın başkanı Rüstem Minnihanov‘un orada olduğu ve AKP’li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan‘ın da pazar günü günübirlik ziyarette bulunacağı hatırlatıldı.

Bild, BM ile uyumu sürdürmek isteyen Dışişleri Bakanı Hakan Fidan‘ın, Ukrayna’nın da yer aldığı evvelki tahıl muahedesinin devamı için Rusya’dan talepte bulunduğunu da savundu. 

Kremlin’in tahıl mutabakatına Kiev idaresinin ihracatını kesecek bir alternatif aradığı argümanı, 21 Temmuz’da Financial Times tarafından ortaya atılmıştı. Londra merkezli gazete, Türkiye ve Katar’ın şimdi bu fikri onaylamadığını bildirmişti.

NE OLMUŞTU?

Ukrayna-Rusya Savaşı’nın global besin fiyatları üzerindeki tesirini azaltmak için BM, Rusya, Türkiye ve Ukrayna, 22 Temmuz 2022’de İstanbul’da düzenlenen merasimde Karadeniz Tahıl Koridoru Muahedesi’ni imzalamıştı.

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, müddeti dolan mutabakata ait 17 Temmuz’da yaptığı açıklamada, “Tahıl koridoru muahedesi fiilen son buldu, durduruldu. Rusya, ilgili kurallar uygulanır uygulanmaz derhal tahıl mutabakatına geri dönecek. Mutabakatın Rusya’yla ilgili kısmı yerine getirilmedi” sözlerini kullanmıştı.

Alman basını: Rusya, Türkiye ve Katar yeni bir tahıl muahedesi hazırlıyor yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Matthew Miller, Rusya Devlet Lideri Vladimir Putin’in ağustos ayında Türkiye’ye yapacağı ziyaretle ilgili soruya, “Türkiye’nin Rusya’yı Karadeniz Tahıl Teşebbüsü’ne tekrar katılmaya zorlamada oynadığı rolü memnuniyetle karşıladığımızı söylemek dışında, ziyaretle ilgili konuşmayacağım” diye yanıt verdi.

Miller, Türkiye’nin tahıl teşebbüsündeki rolü hakkında, “En başında bu teşebbüs için muahedeye varılmasına ve Rusya’yı teşebbüsü sürdürmeye ikna etmede yardımcı olmak konusunda çok yapıcıydılar” tabirine yer verdi.

Bakanlık Sözcüsü, Türkiye’nin, tahıl mutabakatının devamı konusundaki “üretken rolünü” devam ettirmesini temennisini lisana getirdi.

ABD’den tahıl muahedesi açıklaması: ‘Türkiye’nin rolünden memnunuz’ yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Miller, Türkiye’nin tahıl teşebbüsündeki rolü hakkında, “En başında bu teşebbüs için mutabakata varılmasına ve Rusya’yı teşebbüsü sürdürmeye ikna etmede yardımcı olmak konusunda çok yapıcıydılar” tabirine yer verdi.

Bakanlık Sözcüsü, Türkiye’nin, tahıl mutabakatının devamı konusundaki “üretken rolünü” devam ettirmesini temennisini lisana getirdi.

ABD’den tahıl muahedesi açıklaması: ”Türkiye’nin rolünden memnunuz” yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Miller, Türkiye’nin tahıl teşebbüsündeki rolü hakkında, “En başında bu teşebbüs için mutabakata varılmasına ve Rusya’yı teşebbüsü sürdürmeye ikna etmede yardımcı olmak konusunda çok yapıcıydılar” sözüne yer verdi.

Bakanlık Sözcüsü, Türkiye’nin, tahıl muahedesinin devamı konusundaki “üretken rolünü” devam ettirmesini temennisini lisana getirdi.

ABD’den tahıl muahedesi açıklaması: ”Türkiye’nin rolünden memnunuz” yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Biden ise yazılı açıklamasında, kelam konusu yasanın, Tayvan ile anayasal telaşlara yol açan birtakım ek ticaret mutabakatlarının müzakere edilmesine yönelik gereklilikleri de içerdiğini kaydetti.

ABD ve Tayvan’ın “21. Yüzyıl Ticaretinde ABD-Tayvan Girişimi” müzakereleri çerçevesinde, gümrük yönetimi ve ticaretin kolaylaştırılması, güzel düzenleyici uygulamalar, yolsuzlukla çaba ile küçük ve orta ölçekli işletmeler üzere bahislerde mutabakata varılmıştı.

Söz konusu mutabakatla ABD’li işletmelerin Tayvan’a ve Tayvanlı müşterilere daha fazla eser sağlarken, bilhassa küçük ile orta ölçekli işletmeler için her iki pazarda da yatırım ve ekonomik fırsatları kolaylaştırabilecek daha şeffaf, kolaylaştırılmış düzenleyici prosedürlerin oluşturulabileceği kaydedilmişti.

Anlaşmanın, personeller ve işletmeler için inovasyonu ile kapsayıcı ekonomik büyümeyi teşvik etmek maksadıyla ticaret iştirakini derinleştireceği, ABD ile Tayvan ortasındaki ticareti geliştireceği söz edilmişti.

ABD-Tayvan ticaret muahedesi maddeleşti yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Biden ise yazılı açıklamasında, kelam konusu yasanın, Tayvan ile anayasal tasalara yol açan birtakım ek ticaret mutabakatlarının müzakere edilmesine yönelik gereklilikleri de içerdiğini kaydetti.

ABD ve Tayvan’ın “21. Yüzyıl Ticaretinde ABD-Tayvan Girişimi” müzakereleri çerçevesinde, gümrük yönetimi ve ticaretin kolaylaştırılması, düzgün düzenleyici uygulamalar, yolsuzlukla uğraş ile küçük ve orta ölçekli işletmeler üzere hususlarda mutabakata varılmıştı.

Söz konusu mutabakatla ABD’li işletmelerin Tayvan’a ve Tayvanlı müşterilere daha fazla eser sağlarken, bilhassa küçük ile orta ölçekli işletmeler için her iki pazarda da yatırım ve ekonomik fırsatları kolaylaştırabilecek daha şeffaf, kolaylaştırılmış düzenleyici prosedürlerin oluşturulabileceği kaydedilmişti.

Anlaşmanın, emekçiler ve işletmeler için inovasyonu ile kapsayıcı ekonomik büyümeyi teşvik etmek maksadıyla ticaret iştirakini derinleştireceği, ABD ile Tayvan ortasındaki ticareti geliştireceği söz edilmişti.

ABD-Tayvan ticaret muahedesi maddeleşti yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Statista datalarına nazaran 2022/23 periyodunda, Ukrayna dünya arpa pazarının yüzde 5,9‘unu, mısır pazarının yüzde 4,9‘unu ve buğday pazarının da yeniden yüzde 4,9‘unu elinde bulunduruyor. Bu oranların savaş müddetince, bir evvelki periyoda nazaran yarı yarıya düştüğü görülüyor. Ancak buna karşın Ukrayna, “dünyanın en kıymetli tahıl ihracatçılarından biri” olma özelliğini sürdürüyor.

UKRAYNA TAHILI NEREYE GİDİYOR?

Şubat 2022’de patlak veren Rusya-Ukrayna savaşı, değerli birer tahıl ihracatçısı pozisyonunda olan Rusya ve Ukrayna’dan deniz yoluyla dünyaya yapılan tahıl sevkiyatını büyük ölçüde sekteye uğrattı. Bu durum, besin fiyatlarının global çapta yükselmesine neden oldu.

Tahıl mutabakatı imzalanmadan evvel Batı merkezli ağır bir propaganda savaşı yürütüldü. Temelde, “Ukrayna tahıl ihracatının Rusya tarafından engellendiği ve bu durumun, düşük gelirli ülkelerde kıtlığa neden olduğu” söyleniyordu. Bu şartlar altında imzalanan muahede uyarınca, Ukrayna tahılının başta fakir ülkelere sevk edilmesi öngörülüyordu, lakin gemi hareketlerine ait BM bilgileri, bunun bu türlü olmadığını gösteriyor. İlgili bilgilere buradaki adresten ulaşılabilir, fakat biz tekrar de okurlarımız için özetleyelim.

ASLAN HİSSESİ KİMİN?

2023 Temmuz ortalarına kadar Ukrayna limanlarından 45 ülkeye yaklaşık 33 milyon ton tahıl ve başka besin eserlerini taşıyan 1000’den fazla sefer yapıldı.

Ukrayna’dan en fazla tahıl ithal eden birinci beş ülke sırasıyla 8 milyon ton ile Çin, 6 milyon ton ile İspanya, 3.2 milyon ton ile Türkiye, 2.1 milyon ton ile İtalya ve 2 milyon ton ile Hollanda oldu. En çok ihracat yapan birinci beş ülkenin toplam ihracatı 21.3 milyon tona tekabül ediyor.

BM tablosunda alt – orta gelir kümesi ülkeler ortasında Mısır, Bangladeş, Tunus, Kenya, Hindistan, Libya ve Endonezya göze çarpıyor. Onların da toplam ihracatı yalnızca 5.4 milyon tona tekabül ediyor. Bu sayı nüfusa oranlandığında ise epey dramatik bir tablo ortaya çıkıyor.

Kıtlık, kuraklık, savaşlar ve iç çatışmalarla boğuşan Cibuti, Etiyopya, Somali, Sri Lanka, Sudan ve Yemen üzere ülkelerin toplam ihracattaki hissesi ise gözle görülemeyecek kadar az.

T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın datalarına nazaran, tahıl yüklü gemilerin yüzde 47’si yüklerini Avrupa limanlarına boşalttı. Sonuç olarak, açlıkla boğuşan ülkelere gitmesi gereken tahılın kıymetli bir kısmı gelişmiş ülkelere sevk edilmiş oldu.

Öte yandan Rusya Devlet Lideri Vladimir Putin, 27 Temmuz’da St. Petersburg’da düzenlenen Rusya-Afrika Doruğu’nda yaptığı konuşmada, Batılı ülkeleri Rus tarım ihracatına yönelik yaptırımlar nedeniyle ikiyüzlülükle suçlayarak, “Gelecek 3-4 ay içerisinde, Burkina Faso, Zimbabve, Mali, Somali, Orta Afrika Cumhuriyeti ve Eritre’ye 25 ila 50 bin ton tahılı bedelsiz bir formda sevk etmeye hazır olacağız” dedi.

Rusya-Afrika Tepesi, 27-28 Temmuz, St. Petersburg, Rusya

MEVCUT DURUM

Rusya, taraf olduğu muahedenin devamı için Avrupa Birliği‘nden (AB), Rusya Ziraat Bankası‘nın (Rosselkhozbank), SWIFT ağına tekrar bağlanmasını kaide koşmuştu. Lakin bu hususta bir uzlaşı sağlanamadı. Rus işçi, tahıl koridorunun işlemesi için İstanbul’da kurulan ortak uyum merkezinden ayrıldı.

Moskova idaresi ayrıyeten, Ukrayna’nın Karadeniz’deki limanlarından birine yanaşan rastgele bir geminin, “potansiyel askeri kargo gemisi” olarak değerlendirileceğini açıkladı. Buna ek olarak, seyrüsefer güvenliği garantilerini geri çekerek, Karadeniz’deki insani koridoru kısıtladı ve Karadeniz’in kuzeybatısında tekrar “geçici tehlikeli bölge” rejimini tesis etti. Bunlar, Karadeniz’e kıyısı olan Türkiye açısından epeyce değerli gelişmeler olarak öne çıkmakta.

Kremlin sözcüsü Dimitri Peskov, kısa bir mühlet evvel Karadeniz Tahıl Girişimi‘nin askıya alındığını duyurdu. Moskova idaresi, talepleri doğrultusunda “somut sonuçlar” elde etmeleri halinde mutabakata kalındığı yerden devam edileceğini açıkladı.

RUSYA MUAHEDEDEN NEDEN ÇEKİLDİ?

Rusya’nın tahıl muahedesine ait temel itirazlarını hatırlayalım:

Başta, tahıl ihracatının yönelik baskının kaldırılmasına karşılık öne sürülen temel taleplerin yerine getirilmemesi geliyor.

Örneğin;

• Rosselkhozbank‘ın SWIFT sistemine yine dahil edilmemesi ve bu yüzden Rusya’nın tahıl ihracatını resmi yollardan gerçekleştirememesi
• Rusya’ya uygulanan ambargolar nedeniyle gemi sigortalarının karşılanamaması
• SWAP ambargosu nedeniyle para alışverişinin gerçekleştirilememesi
• Togliatti-Odessa Amonyak Boru Hattı‘nın açılmaması (Söz konusu sınır Haziran ayında Kiev tarafından havaya uçuruldu)
• Tahıl taşıyan gemilerin geçişi için oluşturulan insani koridorun Ukrayna tarafından Kırım’daki gayelere saldırmak için kullanılması
• Başlangıçta mutabakat global besin krizini engellemek için yapılmış olsa da Ukrayna’dan gelen besinin Afrika ve Asya‘daki fakir ülkelere ulaştırılmamış olması…

ZELENSKİ’NİN DAVETİ, RUSYA’NIN TEPKİSİ

Ancak Kremlin sözcüsü Peskov, 18 Temmuz’da, tahıl koridorunun Ukrayna’daki savaş bölgesine yakınlığı göz önüne alındığında, “anlaşmayı Moskova’nın iştiraki olmadan sürdürme teşebbüslerinin risklere yol açacağı” konusunda uyardı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 2 Ağustos’ta Rusya Devlet Lideri Vladimir Putin ile bir telefon görüşmesi yaptı. Bağlantı Başkanlığı bu görüşmede, Putin’in Türkiye’ye bir ziyaret gerçekleştirmesi konusunda mutabık kalındığını açıkladı.

Türk tarafı görüşmede tahıl muahedesinin ehemmiyetini vurgularken Rus tarafı, yükümlülüklerin fiilen yerine getirilmesi halinde, muahedeye geri dönmeye hazır olduklarını teyit etti.

RUSYA’SIZ BİR MUAHEDE MÜMKÜN MÜ?

Bugün, Rusya’yı dışlayan bir tahıl mutabakatının tertibinde yer almak her şeyden evvel bir taraf seçmek manasına gelecektir ve bunun Türkiye’ye getiriden çok götürüsü olacağı aşikardır. Çünkü Rusya ile ortamızda devam eden, Avrupa’nın sahip olmadığı tipten bir güç muahedesi bulunmaktadır. Bu mutabakatın kapsamının genişletilmesi gündemdedir. Mutabakat, ağır enflasyon baskısı altında ezildiğimiz bu günlerde değerini çok daha fazla hissettirmektedir.
Buna ilaveten, Rusya ve Türkiye, Kafkaslar’dan Ortadoğu’ya, oradan Kuzey Afrika’ya pek çok global problemde tıpkı tarafta olmasa bile tıpkı masada oturmaktadır. Sıkıntıların ortak çıkarlar tabanında tahlili için daha fazla müzakereye muhtaçlık vardır. Alakalarda ilerleme azami dikkat ve çabayı gerekli kılmaktadır. Bu gayret, NATO ittifakının da çıkarları gereğidir.

Türkiye’nin elbet, insanlığın ortak mirasını tehdit eden tansiyonları yatıştırma ve Rusya’nın da dahil olacağı çeşitten bölgesel bir global güvenlik mimarisinin inşasında üstleneceği kıymetli roller vardır.

Tahıl mutabakatı konusunda yürütülen diplomasi ve edinilen kazanımlar bu minvalde kıymetli bir yer kaplamaktadır.

Rusya’sız bir tahıl muahedesi mümkün mü? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.