Türkiye Uzay Ajansı (TUA) ve TÜBİTAK Uzay Teknolojileri Araştırma Enstitüsü tarafından belirlenen deneylerden biri de “Mikro Yer Çekimi Altında Bitkilerde CRISPR Gen Düzenleme Verimliliğinin Araştırılması” başlıklı çalışma olacak.

Proje ile moleküler biyolojinin çağdaş gen düzenleme tekniklerinden biri olan CRISPR tekniğinin mikro yer çekimi ortamında bitkiler üzerindeki aktifliğinin araştırılması, gen transferi ve genetik müdahalenin uzayda yapılıp yapılamayacağının test edilmesi amaçlanıyor.

Yıldız Teknik Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Kısmı doktora öğrencisi Tuğçe Celayir’in yürütücülüğünü üstlendiği projede tıpkı kısımdan Tabip Öğretim Üyesi Şenay Vural Korkut ile lisans öğrencisi Sıla Yigit ve Dünyadaki Mars Projesi (Mars on Earth Project (MoEP) kurucularından Ruha Uslu yer alıyor.

TÜRKİYE’NİN UZAYDAKİ BİRİNCİ DENEYLERİ OLACAK

Laboratuvar çalışmalarına bu yılın mart ayında başlanan projenin bir sonraki safhasında, birinci Türk uzay yolcusu ile yer çekimsiz ortamdaki deneyler hayata geçirilecek.

Projenin ayrıntılarını anlatan Celayir, proje kapsamında uzay şartlarında bitkilerin üzerinde genetik müdahaleyi ve bu müdahalenin randımanını araştırdıklarını söyledi.

Önceliklerinin uzay platformunda gerçekleşecek deneylerin moleküler düzeydeki tahlillerinin gerçekleştirilmesi, proje kapsamında gönderilecek tüm gereçlerin hazırlanması ve optimizasyonların gerçekleştirilmesi olduğunu belirten Celayir, “Projemizde bitkilere yapacağımız genetik müdahale ile sıhhatini düzgünleştirmeye yönelik ileride yapılacak çalışmaları da destekleyecek formda birinci kere bir tahlilin yapılmasına odaklanıyoruz. Mikro yer çekiminde bu tahlil yapılabilir mi? Bu uygulama yapılabilir mi? Aslında bu soruların karşılıklarını arıyoruz.” dedi.

“Bitkiler, yapay bir ekosistemde oksijen kaynağı sağlaması maksadıyla kullanılabilir”

Projede kullandıkları model organizmanın “Arabidopsis thaliana” bitkisi olduğunu ve bu bitkiyi geniş kapsamlı kullanımı ve kısa çimlenme mühleti nedeniyle seçtiklerini vurgulayan Celayir, bitki üzerinde planladıkları genetik müdahalenin daha evvel hiç yapılmadığını, bu açıdan araştırmanın çığır açıcı olacağını söz etti.

Celayir, kelamlarını şöyle sürdürdü:

“Bu çalışma sonrası gelecekte besin kaynağı olabilecek bitkiler, yapay bir ekosistem oluşturulması ve bu ekosistem içinde oksijen kaynağı sağlaması maksadıyla da kullanılabilir. Geleceğin Mars kolonilerinin konuşulduğu günümüzde bilhassa uzun vadeli uzay misyonlarında hem astronotları destekleyecek bir ekosistem oluşturabilmek hem de oluşturulacak ekosistemde bu bitkilerin sıhhati için çalışmamız büyük ehemmiyet taşıyor. Uzun periyodik uzay misyonlarında karşılaştığımız en büyük sorun, mikro yer çekimi ortamı ve yüksek dozda radyasyon maruziyeti. Bu nasıl astronotları olumsuz etkiliyorsa, uzay aracındaki bütün canlıları da etkiliyor. Böylesi uzun periyodik uzay misyonlarında hayatı devam ettirebilmek ismine yapay bir ekosistem kurmamız gerekiyor. Bu ekosistem içinde kilit rol oynayan şey bitkiler zira fotosentez sayesinde oksijen üretebilir, besin kaynağı olarak kullanılabilirler. Bu nedenle uzun müddetli uzay misyonlarında bitkilerin sıhhati büyük kıymet taşıyor.”

BİTKİLER YER ÇEKİMİNİ ALGILIYOR

Bitkilerin bütün çevresel faktörleri algıladıkları üzere yer çekimini de algıladıklarını kaydeden Celayir, “Mikro yer çekiminde bugüne kadar yapılan öbür çalışmalara bakıldığında bitki kökleri farklılıklar gösteriyor, farklı taraflara saçılarak büyüme eğilimi gösteriyor. Ayrıyeten uzay deneylerinde topraklı kültürler yerine özel besi yerlerinin kullanıldığı görüyoruz. Bizimkinde de özel besi yeri üzerinde, bir nevi petri kaplarında bitkilerimiz büyümekte.” diye konuştu.

Celayir, “Fırlatma tarihi şimdi kesin değil lakin 2023 yılının son çeyreğinde gerçekleşmesi planlanıyor. Daha sonra dünyaya geri gelen örneklerde tahlillerimiz devam edecek ve projemiz tamamlanacak.” sözünü kullandı.

NASA’nın akabinde Türk bilim insanları uzayda bitki yetiştirecek yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Türkiye Uzay Ajansı (TUA) ve TÜBİTAK Uzay Teknolojileri Araştırma Enstitüsü tarafından belirlenen deneylerden biri de “Mikro Yer Çekimi Altında Bitkilerde CRISPR Gen Düzenleme Verimliliğinin Araştırılması” başlıklı çalışma olacak.

Proje ile moleküler biyolojinin çağdaş gen düzenleme tekniklerinden biri olan CRISPR tekniğinin mikro yer çekimi ortamında bitkiler üzerindeki aktifliğinin araştırılması, gen transferi ve genetik müdahalenin uzayda yapılıp yapılamayacağının test edilmesi amaçlanıyor.

Yıldız Teknik Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Kısmı doktora öğrencisi Tuğçe Celayir’in yürütücülüğünü üstlendiği projede birebir kısımdan Hekim Öğretim Üyesi Şenay Vural Korkut ile lisans öğrencisi Sıla Yigit ve Dünyadaki Mars Projesi (Mars on Earth Project (MoEP) kurucularından Ruha Uslu yer alıyor.

TÜRKİYE’NİN UZAYDAKİ BİRİNCİ DENEYLERİ OLACAK

Laboratuvar çalışmalarına bu yılın mart ayında başlanan projenin bir sonraki safhasında, birinci Türk uzay yolcusu ile yer çekimsiz ortamdaki deneyler hayata geçirilecek.

Projenin ayrıntılarını anlatan Celayir, proje kapsamında uzay şartlarında bitkilerin üzerinde genetik müdahaleyi ve bu müdahalenin randımanını araştırdıklarını söyledi.

Önceliklerinin uzay platformunda gerçekleşecek deneylerin moleküler düzeydeki tahlillerinin gerçekleştirilmesi, proje kapsamında gönderilecek tüm gereçlerin hazırlanması ve optimizasyonların gerçekleştirilmesi olduğunu belirten Celayir, “Projemizde bitkilere yapacağımız genetik müdahale ile sıhhatini güzelleştirmeye yönelik ileride yapılacak çalışmaları da destekleyecek halde birinci sefer bir tahlilin yapılmasına odaklanıyoruz. Mikro yer çekiminde bu tahlil yapılabilir mi? Bu uygulama yapılabilir mi? Aslında bu soruların yanıtlarını arıyoruz.” dedi.

“Bitkiler, yapay bir ekosistemde oksijen kaynağı sağlaması hedefiyle kullanılabilir”

Projede kullandıkları model organizmanın “Arabidopsis thaliana” bitkisi olduğunu ve bu bitkiyi geniş kapsamlı kullanımı ve kısa çimlenme müddeti nedeniyle seçtiklerini vurgulayan Celayir, bitki üzerinde planladıkları genetik müdahalenin daha evvel hiç yapılmadığını, bu açıdan araştırmanın çığır açıcı olacağını söz etti.

Celayir, kelamlarını şöyle sürdürdü:

“Bu çalışma sonrası gelecekte besin kaynağı olabilecek bitkiler, yapay bir ekosistem oluşturulması ve bu ekosistem içinde oksijen kaynağı sağlaması maksadıyla da kullanılabilir. Geleceğin Mars kolonilerinin konuşulduğu günümüzde bilhassa uzun vadeli uzay misyonlarında hem astronotları destekleyecek bir ekosistem oluşturabilmek hem de oluşturulacak ekosistemde bu bitkilerin sıhhati için çalışmamız büyük değer taşıyor. Uzun müddetli uzay vazifelerinde karşılaştığımız en büyük sorun, mikro yer çekimi ortamı ve yüksek dozda radyasyon maruziyeti. Bu nasıl astronotları olumsuz etkiliyorsa, uzay aracındaki bütün canlıları da etkiliyor. Böylesi uzun vadeli uzay misyonlarında ömrü devam ettirebilmek ismine yapay bir ekosistem kurmamız gerekiyor. Bu ekosistem içinde kilit rol oynayan şey bitkiler zira fotosentez sayesinde oksijen üretebilir, besin kaynağı olarak kullanılabilirler. Bu nedenle uzun vadeli uzay vazifelerinde bitkilerin sıhhati büyük ehemmiyet taşıyor.”

BİTKİLER YER ÇEKİMİNİ ALGILIYOR

Bitkilerin bütün çevresel faktörleri algıladıkları üzere yer çekimini de algıladıklarını kaydeden Celayir, “Mikro yer çekiminde bugüne kadar yapılan başka çalışmalara bakıldığında bitki kökleri farklılıklar gösteriyor, farklı taraflara saçılarak büyüme eğilimi gösteriyor. Ayrıyeten uzay deneylerinde topraklı kültürler yerine özel besi yerlerinin kullanıldığı görüyoruz. Bizimkinde de özel besi yeri üzerinde, bir nevi petri kaplarında bitkilerimiz büyümekte.” diye konuştu.

Celayir, “Fırlatma tarihi şimdi kesin değil lakin 2023 yılının son çeyreğinde gerçekleşmesi planlanıyor. Daha sonra dünyaya geri gelen örneklerde tahlillerimiz devam edecek ve projemiz tamamlanacak.” tabirini kullandı.

NASA’nın akabinde Türk bilim insanları uzayda bitki yetiştirecek yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Ingenuity isimli helikopter, NASA’nın Perseverance Mars gezgininin orta kısmına bağlı olarak 18 Şubat 2021’de Mars’ın Jezero Krateri’ne ulaştı. Helikopter, birinci sefer öbür bir gezegende motorlu uçuşu test etmek için gerçekleştirilen bir teknoloji gösterimi olma özelliğini taşıyor.

NASA’ya nazaran helikopter, yerden yaklaşık 3 ila 4,5 metre yükseklikte, bir seferde 90 saniye müddete ve yaklaşık 300 metre aralığa kadar uçacak formda tasarlandı.

NASA’nın Mars helikopteri uçuşunu tamamladı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Ingenuity isimli helikopter, NASA’nın Perseverance Mars gezgininin orta kısmına bağlı olarak 18 Şubat 2021’de Mars’ın Jezero Krateri’ne ulaştı. Helikopter, birinci kere diğer bir gezegende motorlu uçuşu test etmek için gerçekleştirilen bir teknoloji gösterimi olma özelliğini taşıyor.

NASA’ya nazaran helikopter, yerden yaklaşık 3 ila 4,5 metre yükseklikte, bir seferde 90 saniye mühlete ve yaklaşık 300 metre araya kadar uçacak halde tasarlandı.

NASA’nın Mars helikopteri uçuşunu tamamladı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Bu özel araçları üretme ihalesini kazanan Kaliforniya merkezli Canoo Technologies, büsbütün elektrikli, mürettebat taşıyıcı üç “astrovan”ı NASA’nın Florida’daki Kennedy Uzay Merkezi’ne salı günü teslim etti.

NASA’dan yapılan açıklamada “çevre dostu” bu araçların, gelişmiş Orion mürettebat hayat sistemi uzay giysileri içindeki 4 astronotun yanı sıra bir uzay giysisi teknisyeni dahil takviye çalışanını de taşımak üzere tasarlandığı belirtildi.

TASARIM ÖGELERİ YARATICI BİR TAKIM TARAFINDAN SEÇİLDİ

Minibüsler, NASA’nın Artemis misyonları için belirlediği eşsiz özelliklere uygun biçimde tasarlandı ve Ay’a gerçekleşecek fırlatma öncesinde 39B no’lu Fırlatma Platformu’na giderken kullanılacak özel ekipmanlar için de yer sağlandı.

Independent Türkçe’nin haberine nazaran araçların tıpkı vakitte NASA’nın beşerli uzay uçuşu ve uzay keşfi gayretleri mirasına da hürmet duruşunda bulunduğunu belirten ajans, araçların iç ve dış çizgileriyle renkleri üzere tasarım ögelerinin yaratıcı bir takım tarafından seçildiğini de ekledi.

Aralarında NASA’nın Houston’daki Astronot Ofisi ve Artemis fırlatma yöneticisinin de bulunduğu temsilciler, Canoo’nun geçen nisanda üretimi için kontrat imzaladığı aracın dizaynına dair görüşlerini bildirdi.

NASA’nın Artemis fırlatma yöneticisi Charlie Blackwell-Thompson, “Canoo ve NASA temsilcilerimiz ortasındaki iş birliği, mürettebatın Ay’a seyahati öncesinde platforma giden yolda güvenliği ve konforuna odaklandı” dedi.

Bu yeni araçları gören herkesin, mürettebatlı Artemis vazifelerinin bu yeni teşebbüsü için duyduğum gururla birebir şeyi hissedeceğinden hiç kuşkum yok

Artemis II, Artemis programı kapsamında 4 astronotu Ay’ın yörüngesine gönderecek ve tekrar konuta getirecek birinci mürettebatlı vazife olacak.

NASA misyon öncesinde, astrovan filosunun “astronot eğitim tatbikatları” için uzay üssünde kullanılacağını açıkladı.

Artemis II’nin fırlatılışını, NASA’nın Ay’a birinci bayanın ve beyaz olmayan birinci insanın ayak basmasını ve gelecekte daha fazla Ay yüzeyi misyonunun önünü açmasını planladığı Artemis III misyonu izleyecek.

NASA’nın Ay’a gidecek astronotlarına özel araçları tanıtıldı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

NASA’nın Perseverance keşif aracının bulduğu organik moleküller Mars’ta ömrün yapı taşı olarak görülürken, gezegende daha karmaşık bir jeokimyasal döngünün var olabileceği kestirim ediliyor.

Molekülün oluşum sürecine ait farklı hipotezler olmasına rağmen, araştırmacılar organik moleküllerin hangi tıp olduğunu şimdi tespit edemedi.

Karbonun keşfi, Mars’ta ömür ihtimalini ortaya koysa da biyolojik olmayan süreçlerle de oluşma ihtimali bedellendiriliyor.

Daha evvel Mars’taki Gale Kraterinde de organik molekül tespit edilmişti.

NASA’nın Mars’ta organik molekül keşfettiği açıklandı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Fotoğrafta, Jüpiter’in yüzeyini kaplayan bulutların içinde “yeşil şimşekler çakan parlak bir küre”nin yer aldığı söz edildi.

NASA, Dünya’daki şimşeklerin, ekvator üzerinde bulunan bulutlardaki sudan kaynaklandığını, Jüpiter’deki şimşeklerin ise bulutların barındırdığı amonyak-su karışımından oluştuğunu ve gezegenin kutuplarının yakınlarında bu çeşit oluşumlara sıklıkla rastlandığını kaydetti.

“YEŞİL ŞİMŞEKLER ÇAKAN PARLAK BİR KÜRE”

Yeşil kürenin fotoğrafının, Juno’nun Jüpiter’in bulutlarından 19 bin 900 mil (yaklaşık 32 bin kilometre) yükseklikteki yörünge uçuşunda çekildiği bilgisi paylaşıldı.

Fotoğrafın, NASA Jet Tahrik Laboratuvarında çalışan bilim insanı Kevin M. Gill tarafından tespit edildiği aktarıldı.

Jüpiter’deki şimşeklerin, Dünya’da yaşananlara oranla 10 kat güçlü olduğu, öbür gezegenlerde de şimşek tespit edildiği, Satürn’de saniyede 10 kere çakan şimşekler yaşandığı vurgulandı.

Juno’nun 2016’da vazifeye başlamasından itibaren Jüpiter’in yörüngesinde 35 sefer döndüğü, gezegendeki soluk toz halkaları, “Büyük Mavi Nokta”, ekvator yakınındaki manyetik alan ve gezegenin bilinmeyenleri hakkında data toplamaya devam ettiği belirtildi.

NASA’nın aracı, Jüpiter’de “yeşil parlak bir kürenin” fotoğrafını çekti yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.