NATO üyesi ülkelerin savunma bütçelerini artırmaları gerektiğine dair sık sık tehditkar açıklamalarda bulunan ABD Başkanı’nın Savunma Bakanı Pete Hegseth de geçen hafta benzer tonda açıklamalarda bulundu.

Hegseth, “ABD, Ukrayna’daki savaşta dengesiz ilişkiye daha fazla tahammül etmeyecek” demiş ve “Yüzde 2 yeterli değil. Üç ve dört ve hatta sonunda Başkan Trump’ın da dediği gibi yüzde 5 savunma bütçesi ayrılması kritik bir öneme sahip” ifadesini kullanmıştı.

POLONYA 1. SIRADA

Nefes’te yer alan habere göre, bu açıklamalar sonrasında gözler NATO müttefiki ülkelerin savunmaya harcadıkları paralar ve bütçelerine çevrildi.

NATO üyesi ülkeler arasında en büyük bütçe ayıran ülke gayri safi milli hasılatının yüzde 3.38’ini harcayan ABD’den geldi. ABD, savunmaya yaklaşık 967 milyar dolar harcıyor.

Trump, NATO üyesi ülkelerin GSMH’nın yüzde 5’ini savunmaya harcamaları gerektiğini açıklamış ve bu açıklama NATO müttefikleri arasında tepki çekmişti. Şu an resmi verilere göre GMSH’ya göre en çok bütçe sağlayan ülke yüzde 4.12 ile Polonya oldu.

İspanya, Kanada, İtalya ve Portekiz ise belirlenen yüzde 2’lik seviyeye de çıkamayarak dikkat çekiyor.

İŞTE SAVUNMAYA EN ÇOK BÜTÇE AYIRAN ÜLKELER:

1- ABD: 967 milyar dolar (GSMH’nin yüzde 3.38’i)

2- Almanya: 95 milyar dolar (GSMH’nin yüzde 2.12’si)

3- Birleşik Krallık: 81.4 milyar dolar (GSMH’nin yüzde 2.33’ü)

4- Fransa: 62.6 milyar dolar (GSMH’nin yüzde 2.06’sı)

5- İtalya: 33.6 milyar dolar (GSMH’nin yüzde 1.49’u)

6- Polonya: 37.8 milyar dolar (GSMH’nin yüzde 4.12’si)

7- Kanada: 28.7 milyar dolar (GSMH’nin yüzde 1.37’si)

8- Türkiye: 23.7 milyar dolar (GSMH’nin yüzde 2.09’u)

9- Hollanda: 20.9 milyar dolar (GSMH’nin yüzde 2.05’i)

10- İspanya: 20.7 milyar dolar (GSMH’nin yüzde 1.28’i)

TRUMP DAHA ÖNCE DE UYARMIŞTI

Trump, göreve gelmeden aylar önce de benzer bir çağrıda bulunmuştu. Trump, 2024’ün Mart ayında, NATO’nun bütçesinin neredeyse tamamının ABD tarafından ödendiğini iddia etmişti. Bu iddia büyük tepki çekerken Trump, “Eğer ABD olmasaydı, NATO olmazdı. Eğer üye ülkeler bütçelerini artırmazsa, ABD müttefiklerini savunmayacak” demişti.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte de, NATO üyesi ülkelerin bütçelerinin GSMH’nin yüzde 3’ünün üzerine çıkması gerektiğini dile getirmişti.

İşte NATO’daki bütçe dağılımı: Türkiye kaçıncı sırada yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Yazıda, Türkiye’de AKP’li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan‘ın iktidarının, NATO’nun “serseri mayınlarından biri” olduğu yazıldı.

MHP Genel Lideri Devlet Bahçeli‘nin “Eğer koşullar içinden çıkılmaz hale bürünürse NATO’dan ayrılmak bile alternatif bir tercih olarak gündeme alınmalıdır. NATO’yla doğmadık, NATO’suz da çok şükür ölmeyiz” tabirlerine atıfta bulunulan yazıda, kaydedildi.

Yazıda, “Batılı başkentlerde ve Kiev’de de Türkiye’nin Rusya’ya ahenk sağlama konusundaki istekliliğine dair hayal kırıklığı artıyor. Bu ülkelerdeki pek çok kişi Ukrayna’daki savaşın Erdoğan’ı Putin’le olan aşkını tekrar gözden geçirmeye zorlayacağını umuyordu. Bunun yerine fırsatçılık galip geldi. Ukrayna’ya SİHA satan ve Rus savaş gemilerinin Karadeniz’e çıkışını kapatan Türkiye, Batı’nın Rusya’ya yönelik yaptırımlarına karşı çıkıyor ve Rus sermayesine açıkça kur yapıyor. Türk medyasında yer alan bir habere nazaran, ortalarında Gazprom’un da bulunduğu onlarca Rus şirketi Avrupa’daki merkezlerini Türkiye’ye taşımayı planlıyor” denildi.

“NATO İÇİNDEKİ POZİSYONU DAHA DA ZEDELENDİ”

Türkiye’nin, Ukrayna’ya yönelik tavrı eleştirilen yazıda, “Başlangıcında birkaç kınama sözcüğü dışında Türkiye, Rusya ile her vakit âlâ bağlantılar içinde oldu. Lavrov, Ankara’yı ziyaret ettiğinde Türk mevkidaşı, Rusya’nın Ukrayna limanlarına uyguladığı ablukayı hafifletmesi halinde Batı’nın Rusya’ya yönelik yaptırımları hafifletmesi gerektiğini nazik bir lisanla tabir etti. Lavrov, Rusya’nın Ukrayna’yı neo-Nazilerden kurtarmak için işgal ettiği savını tekrarladığında Türkiye hiçbir şey söylemedi” tabirleri kullanıldı.

Erdoğan’ın, birinci başlarda İsveç ve Finlandiya’nın NATO üyeliğini veto etmesinin Türkiye’nin ittifak içindeki pozisyonunu “daha da zedelediği” belirtilen yazıda, şunlar kaydedildi:

“Vetosunu geri çekmesi karşılığında Amerika’dan ya da tam aksisini yapması karşılığında Rusya’dan taviz koparmaya çalışıyor olabilir. Erdoğan vakit zaman NATO’nun genişlemesine prensip sorunu olarak karşı çıkıyor. Yakın vakitte The Economist için kaleme aldığı bir köşe yazısında Finlandiya ve İsveç’i ittifaka katılma talebinde bulunarak NATO’nun gündemine gereksiz bir husus eklemekle suçlayacak kadar ileri gitti.”

“DİKKATLERİ DAĞITMAK İÇİN DIŞ KRİZE GEREKSİNİM DUYUYOR”

Erdoğan’ın, “dikkatleri süratle iktisattaki aksiliklerden uzaklaştırmak için birkaç dış krize gereksinim olduğunu düşünmüş olabileceği” savunulan yazıda, Türkiye ile Yunanistan ortasındaki gerginlikler hatırlatıldı.

Yazıda, “Avrupa’da savaş sürerken Finlandiya ve İsveç’in NATO üyeliğini engellemenin, Erdoğan geri adım atsa bile sonuçları olacaktır. İsveç, Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne üyelik umutlarını canlı tutan birkaç ülkeden biriydi. Bu dayanak artık yok” tabirleri kullanıldı.

“Batılıların, Türkiye’nin Kürtlere talep ettikleri hakları vermeyi reddederek PKK’nın ortaya çıkmasında büyük bir cürmü olduğuna inanma eğiliminde” oldukları belirtilen yazıda, “Batılılar, kimin terörist olup olmadığına karar verme konusunda Erdoğan’a güvenilemeyeceği sonucuna varmışlardır. Erdoğan, binlerce beşere bu yaftayı yapıştırarak ve onları sık sık silahlı militanlarla tıpkı hapishanelere atarak, Türkiye’nin para ünitesini olduğu kadar bu terimi de ucuzlattı” denildi.

Yazıda, “Türkiye ve Batı, bu mevzuda hiçbir vakit tıpkı fikirde olmayacak ve Erdoğan’ın maskaralıkları ve ülkesi için en büyük tehdidin Rusya değil Batı olduğunu söyleme alışkanlığı işleri daha da kötüleştirecek. Yakın vakitte yapılan bir ankete nazaran Türklerin %65’i NATO’ya güvenmediğini söylerken, %60’ı ittifak üyeliğini destekliyor” sözleri yer aldı.

“TÜRKİYE, NATO İÇİN BİR BAŞ AĞRISI OLMAYA DEVAM EDECEK”

“Batılı ülkelerin, Finlandiya ve İsveç’e güvenlik garantileri vererek Türkiye’nin vetosunu aşmaya çalışacakları” savunulan yazıda, “Bu da Türkiye’yi ittifak içinde kenara itebilir. Fakat, NATO’dan ayrılması ya da çıkarılması hala bir hayal. Bilhassa de Rusya’nın Ukrayna’daki savaşının akabinde Türkiye’nin NATO üyeliğinin sağladığı caydırıcılık gücünden vazgeçmeye niyeti yok” denildi.

Yazıda, “Erdoğan devre dışı kaldığında bile Türkiye muhtemelen ittifak için bir baş ağrısı olmaya devam edecek. Lakin bu, NATO’nun birlikte yaşamak zorunda kalacağı bir baş ağrısı” sözleri kullanıldı.

The Economist: Erdoğan’ın iktidarı, NATO’daki serseri mayınlardan biri yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.