ÖNCE KÜÇÜK KONSER…

Fazıl Say’ın, Nâzım Hikmet’in unutulmaz şiirlerinden esinlenerek bestelediği ve “Nâzım” başlığı altında sunduğu yapıtları Genco Erkal’dan dinlerken yaşadık.

İlk olarak küçük konserde Fazıl Say’dan; J S Bach, (Uyarlama F. Busoni) / “Re Minör Chaconne”, sonra F. J. Haydn / Piyano Sonatı No:35, Do Major Hob, XVI:35, en son ise uyarlaması Fazıl Say’a ilişkin G. Gershwin yapıtını dinledik.

Yağmurun yağmasına aldırmayan dinleyiciler, Erkal’dan “Kerem Gibi”, “Dizboyu Karlı Bir Gece”, “Akrep Üzeresin Kardeşim”, “Ben İçeri Düştüğümden Beri”, “Hapisten Çıktıktan Sonra”, “Dünyayı Çocuklara Verelim”, “Masalların Masalı”, “Nereden Gelip Nereye?”, “Mavi Liman”, “Memet’e Son Mektubumdur”, “Vasiyet” ve son olarak “Vatan Haini” şiirlerini dinlediler.

16 EYLÜL’E KADAR SÜRECEK

Bu ülkenin aydınlık yürekli sanatkarları Say ve Erkal, sahnede devleşen, kendi alanlarında muvaffakiyetten muvaffakiyete koşan, yiğit sanatçılar! Uzun yıllar sahnede olmaları biz seyircilerin en büyük dileği.

Farklı sanat kollarından örnekleri bir ortaya getiren program, 16 Eylül’e kadar devam edecek. Öğrenciler aktiflik biletlerini, sanatın erişimine katkı sağlamayı amaçlayan ENKA Sanat’ın 40. yaşına özel 40 TL’den edinebilecek. Sinema gösterimlerinde “1 bilet alana 1 bilet bedava” kampanyası tüm sanatseverler için geçerli olacak.

ENKA Açık Hava Sahnesi’nin açılışı dünyaca ünlü bestekar, piyanist Fazıl Say ve usta tiyatro sanatkarı Genco Erkal ile yapıldı. Yağmura karşın seyirciler, aktiflik alanını terk etmedi. İki ustanın sahneden ayrılması ise güç oldu, şov bitince seyirciler dakikalarca ayakta alkışladı.

Usta isimler evvelki akşam ENKA Açıkhava Tiyatrosu’ndaydı: Nâzım Hikmet, Say, Erkal ve yağmur… yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Çok uzun bir sanat seyahati… Bu seyahatte, ışığını hiç kaybetmemiş Erkal. Nâzım Hikmet’in, Can Yücel’in, Bertolt Brecth’in rehberliğinde lakin en kıymetlisi sanat aşkıyla seyahate son hız devam ediyor. Ustayı sahnede her seyrettiğimde daha da devleşiyor. Geleceğe umutla bakan sanatçı her şeye karşın “Gece uzun da olsa, güneş mutlak doğar” diyor. Ömrünü tiyatroya adayan Erkal’ın yakın vakitte Netfilix’te belgeseli yayımlandı. Hayatı sanatla seven ustayı uzun yıllar daha sahnede görmek istiyoruz.

Gazetede buluştuğumuz usta ile ülkeye, tiyatroya ve anılara dair umutlu bir sohbet ettik.

Sözü ustaya bırakmadan evvel, sohbetin rengi mavi, ana konusu ise umut oldu. Yaşamak ağır bastığından…

• Belgeselin başında geçmişimi arıyorum diyorsunuz? Herkes biraz geçmişini arar diye düşünüyorum. Pekala siz geçmişte o güne, o ana gitmek isterim ve tekrar yaşamak isterim o günü dediğiniz o anıyı bizimle paylaşır mısınız?

Tekrar yaşamayı düşünebileceğim o kadar çok an ve anı var ki rastgele birini seçmek güç. Bütün oyunların birinci geceleri var örneğin, o coşku, o heyecan, yeni bir oyunun doğum anı unutulmaz. Oyun doğar ve bütün çocuklar üzere ömrünü sürdürür. Kimileri çok sevilir, yıllarca oynar, kimileri maksadı tutturamamıştır, izleyiciyle denk düşmez. Meğer biz onu ne çok sevmişizdir, ne büyük emek vermişizdir, izleyiciden karşılık görmez, unutulur masraf. Ancak biz onu unutmayız, içimizde daima yaşar.

MUHALİF SANATKARLARA YASAK!

• Netflix üzere bir platform olmasa sizin yaşamöykünüzü bu kadar detaylı bilemezdik ve doğal sizden dinleyemezdik. Hoş lakin başka taraftan baktığınızda da ne kadar da acı! Devlet ya da mevcut iktidar ülkemizin sanatkarlarına sahip çıkması gerekirken ve TRT üzere kanallarda bu belgeselleri seyretmemiz mümkünken, yasaklı sanatkarlar diye bir liste var. Ayrımcılık, ötekileştirme, bizim üzere düşünmüyorsa ya da bizim üzere yaşamıyorsa YASAKLI diye ilan etme.

Sadece TRT’yle de bitmiyor iş. İktidara ilişkin belediyelerin kültür merkezleri bize yasak, üniversitelerin tiyatro salonları, devlet tiyatrolarının salonları yasak. Muhalif sanatkarlara devlet yardımı da yapılmıyor artık. Beni çok fazla ilgilendirmiyor lakin kara listede olan sanatkarlara dizilerde rol verilmiyor. İnsanların ekmeğiyle oynuyorlar.

• Muammer Karaca Tiyatrosu denildiğinde aklıma birinci siz geliyorsunuz. Zira ben sizin oyunlarınızın birçoklarını o sahnede seyrettim. Sonra ise Kenter Tiyatrosu’nda. Şimdilerde birçok sahnede seyrediyoruz sizi. Bu iki tarihi tiyatro sizin için ne tabir ediyor?

Muammer Karaca Tiyatrosu benim profesyonel oyuncu olarak sahneye birinci adımımı attığım sahne. Sonraları yirmi küsur yıl boyunca bütün oyunlarımızı sergilediğimiz salon. Kenter tiyatrosu ise ustam Yıldız Kenter’in meskeni. Son yıllarda daima oynayıp ayakta tutuğumuz salon. Ayrıyeten her iki yapı da özel tiyatro sahipleri tarafından kendi emekleriyle meydana getirdikleri, tiyatro binası olarak inşa edilen salonlar. Muammer Karaca Tiyatrosu İstanbul’un en eski ikinci tiyatrosu. Kenter Tiyatrosu’nun 60 yıllık geçmişi var. Onlara gözümüz üzere bakmalıyız.

• Muammer Karaca Tiyatrosu şu an restore ediliyor aslında büyük bir kısmı yıkıldı, yine yapılıyor. Ancak Kenter Tiyatrosu’na tek bir çivi bile çakılmadı. Bir orta restore edilemez denildi, İBB’den sonra çalışmalar yapıyoruz üzere açıklamalar geldi. Müddet uzadıkça uzadı.

Ben o gelişmeleri takip etmekten usandım. İşlerin uygun gitmediği kesin. Hakikat dürüst açıklama da yapılmıyor. Muammer Karaca Tiyatrosu’nda inşaat ilerlemiyor. Kenter Tiyatrosu hayalet üzere duruyor. Her iki salon da bahtına terk edilmiş durumda, can çekişiyorlar.

HER VAKİT BİR ARADA…

• Nâzım Hikmet’in hayat kıssası ve şiirleri benim hayatımda da çok kıymetli bir yerde duruyor. Ortaokul yıllarımda okumaya başladığım büyük ozanın şiirleri yolumu aydınlattı. Sizin için de manası büyük biliyorum. Siz ve Nâzım Hikmet, desem siz ne dersiniz?

Ben Nâzım Hikmet’i geç keşfettim. Yasaklıydı zira. 60’lı yılların başında kitapları yayımlanmaya başlayınca birinci kitabını okudum ve ona tutkuyla bağlandım. Birinci Nâzım oyunum olan Kerem Gibi’yi 1975 yılında sahneledim ve o gün bugün ayrılmadık. Uzun bir seyahat bizimki. Neredeyse 48 yıl olmuş. Daima beraberiz. Sevdalı Bulut, İnsanlarım, Nâzım’a Armağan, Yaşamaya Dair, Nâzım Oratoryosu. Ayrılmaz bir ikili olduk. Onunla özdeşleştim, onun yaşayan sesi oldum. Yalnızca sahnede değil, politik toplantılarda, 1 Mayıs mitinglerinde, anma gecelerinde daima onunla beraberdik.

• Nâzım Hikmet seyahatinize yenileri eklenecek mi?
  

Şu an onu bilemiyorum. Fakat belirli olmaz, bakarsınız yeni bir oyun çıkıverir ortaya.

• Ali Paşa Hanı’nda sizi seyretme bahtım oldu. “Yaşamaya Dair – Bursa Cezaevi’nden Mektuplar” isimli oyununuzu, doğal dekor içinde seyretmenin bende ki memnunluğunu anlatamam. Tarihi yerlerde ve antik tiyatrolarda oynamak sizin için çok keyifli biliyorum. Bu yaz ya da önümüzdeki dönem sizi tarihi bir yerde seyredebilecek miyiz?

Daha yaz programımız kesinleşmedi. Daima yeni yerler arıyoruz. Beni çok heyecanlandıran bir tasarı var. Gerçekleşirse çok sevineceğim. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Anadolu Hisarı’nda bir şov merkezi oluşturmuş. Orada sahne almak keyifli olacak. Rumeli Hisarı’nı yok ettiler. Hiç olmazsa Anadolu Hisarı yaşasın bari.

NÂZIM HİKMET’TEN, BRECTH’E…

• Nâzım Hikmet’ten sonra Brecht’ten bahsetmesek olmaz. Bu kıymetli iki ismin sizin hayatınızda yeri büyük. Sizden de dinlemek isteriz Brecht’i…

Evet bende Nâzım Hikmet’ten sonra Brecht gelir. Politik tiyatro yapıyorsan Brecht’siz olmaz. Oyunlarıyla, şiirleriyle, kuramsal yazılarıyla senin yol göstericin, ilham kaynağın olur. Ucu bucağı olmayan bir deryadır Brecht. Pek çok oyununu sahneledik, şiir ve müziklerinden oyunlar ürettik. Nâzım daha duygusaldır. Yaşamöyküsünü yazan İngiliz müellif ona romantik komünist demiş. Brecht ise daha soğuk, daha akılcıdır. Cüret Ana oyununda izleyiciler duygulanıp ağlıyorlar diye kuliste olmadık gürültüler çıkarıp onları uyarırmış. İzleyici daima diken üstünde olacak, olup biteni aklıyla kıymetlendirecek, izlediği oyundan dersler çıkaracak. Bence en kıymetli yanı hınzır bir mizah gücüne sahip olması. En önemli oyununda bile izleyiciye göz kırpan muzip bir mizahçı vardır sahnede. Çok ince bir mizahtır bu. İzleyicinin aklını, zekâsını tetikler. Birinci fırsatta onun Galileo’sunu yeni bir yorumla bir defa daha koymak ve oynamak isterim. 1983-84 yıllarında iki dönem uzunluğu oynamıştık, o oyuna doyamadım.

• Nâzım Hikmet’ten sonra Can Yücel, Ahmed Arif sırada kim var?

Henüz tam olarak bilmiyorum lakin arayışlarım var. Büyük ozanları çalışmak, onlara emek vermek hoşuma gidiyor. Ülkemizde bütünüyle şiirlerden oluşan birinci tiyatro oyununu ben kotardım. O yolda emek vermeyi sürdürmek isterim.

İKİ BAŞKA DÜNYA GÖRÜŞÜ

• Türkiye’nin en büyük kaygısı sizce nedir?

Bölünmüşlük. Ülkenin yarısı Batı’ya gidelim diyor, yarısı Doğu’ya. Yarısı çağdaş dünyayla, akılcı, laik, bilimle donanmış, insan haklarına, demokrasiye inanan, aydınlık bir dünyayla bütünleşmek istiyor, yarısı bir Ortadoğu ülkesi olmaya özeniyor. Bilimden çok dini kıymetlere ehemmiyet veren, muhafazakâr, tek adam rejimini yeğleyen otokrat bir toplum olmak istiyor. Tümüyle birbirinin zıddı olan iki başka dünya görüşü. Ve bu ayrım o kadar kemikleşmiş, iki yarı o kadar birbirini dışlamış ki artık ülkenin birliği olanaksız hale gelmiş.

• Bu kederden kurtulmak mümkün olacak mı?

Çok sıkıntı. Lakin her iki tarafı kucaklayacak, her iki tarafa da kendini kabul ettirecek bir politik hareket, güçlü bir başkanla bu bölünmüşlük aşılabilir. O denli bir seçenek şu anda var üzere görünmüyor.

• Maviyi kaybetmeden umudu yitirmeden devam mı?

Umut her vakit var olacak, onu kaybetmeden yol almak zorundayız. “Gece uzun da olsa, güneş mutlak doğar”

Usta sanatçı Genco Erkal: Gece uzun da olsa, güneş mutlak doğar! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Çipras, halkın sıkıntılarını daha âlâ anlayacak yeni bir SYRIZA’nın kurulması için elinden gelen bütün çabası göstereceğini söylerken çok sevdiği Nazım Hikmet’in “En hoş deniz şimdi gidilmemiş olandır” şiirindeki mısrasına atıfta bulundu.

Çipras, istifa kararını açıkladığı konuşmasında, şimdi 34 yaşında iken yüzde 3,5 oy oranındaki radikal sol SYRIZA’yı 2015 yılında yüzde 36 oy oranına getirdiğini ve iflasın eşiğindeki ülkenin idaresine geldiğini anımsattı.

Çipras, o periyotta “Gerek Avrupa Birliği’nin Yunanistan’a düşmanca bakışlarına, bir dizi tehdit, şantaj ve ülke içinde birtakım güçlerin bu tehditlere dayanak vermesine rağmen, SYRIZA’nin dik durduğunu ve ülkeyi bataklıktan çıkarmayı başardığı için gurur duyduğundan” kelam etti.

Çipras, SYRIZA hükümetinin 2015-2019 yılları ortasındaki “başarılarından” kelam ederken “En büyük başarılarımızdan biri de, yıllardır tahlil bulamayan Makedonya sıkıntısını çözmekte gösterdiğimiz cüret oldu” dedi.

Çipras, partisinin liderliğinden Nazım Hikmet’in dizesiyle istifa etti yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

(Zeynep Oral mükafatını Moskova Kuzey Bölgesi Kültür Yönetimi Müdiresi Aleksandra İlyina’nın elinden aldı.)

Daha sonra ise Moskova Nâzım Hikmet Kültür ve Sanat Vakfı tarafından “Nâzım Hikmet Dostluk Ödülü” sahiplerine sunuldu. Vakıf, daha evvelki yıllarda yapıldığı üzere bir Türk bir de Rus tarafı olmak üzere iki farklı isme ödül verdi. Rus tarafında Nâzım Hikmet’in eşi Vera Tulyakova-Hikmet’in kızı, tiyatro bilimci ve profeso¨r Anna Anatolyevna Stepanova, Türk tarafında ise gazetemiz muharriri ve PEN Muharrirler Derneği Türkiye Lideri Zeynep Oral, Türkiye ile Rusya ortasındaki kültürel bağların gelişmesine ve Nâzım Hikmet’in edebi mirasının korunmasına yönelik katkılarından dolayı mükafatların sahibi oldular.

‘BÖYLE İSİMLERLE BİRLİKTE…’

Zeynep Oral konuşmasında, bugüne kadar birçok mükafata layık görüldüğünü lakin Nâzım’ın ismini taşıyan bu özel mükafatı almanın kendisine yaşattığı eşsiz sevincin her vakit başka bir yeri olacağını söyledi. Oral, “Üstelik şimdiye kadar bu mükafatı almış olan Ataol Behramoğlu, Zülfü Livaneli, Rutkay Aziz, Genco Erkal, Hıfzı Topuz üzere isimlerin yanında adımın yer alması beni çok keyifli ediyor” dedi.

Etkinlikte anma, ödül merasimi, konser ve Rus halk dansları şovları düzenlendi. Merasimin açılış konuşmasını yapan Moskova Nâzım Hikmet Kültür ve Sanat Vakfı Lideri Ali Galip Savaşır Moskova’da yakın vakitte Nâzım Hikmet’in ismini taşıyacak kültür merkezinin açılacağının muştusunu verdi.

YAŞAR KEMAL UNUTULMADI

Etkinlikte usta müellif Yaşar Kemal için 2017 yılında Moskova’da gösterimi yapılan belgeselden derlenen sinemanın gösterimi de yapıldı. Merasimde Yaşar Kemal Vakfı Lideri Ayşe Semiha Baban Gökçeli de yer aldı.

Programın konser kısmında yer alan Onur Akın, hazırlanan özel repertuvarla birbirinden ünlü müziklerinin yanı sıra Nâzım Hikmet’in yapıtlarından bestelenen yapıtları seslendirdi.

Zeynep Oral’a ‘Nâzım Hikmet Dostluk Ödülü’ verildi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Nazım Hikmet Kültür Sanat Vakfı İdare Şurası tarafından yapılan açıklama şöyle oldu:

Nazım Hikmet Şiiri Okumak Özgürlüktür

Tehlikeli ve Ceza Artırıcı Olamaz

Cumhuriyet Halk Partisi İstanbul Vilayet Lideri Canan Kaftancıoğlu’na beş başka suçlamadan toplam 9 ay 8 yıl mahpus cezası verildi. Yıllar evvel attığı tweetlerden dolayı açılan davada verilen mahkumiyet kararları ertelenmedi ve kararın açıklanması geri bırakılmadı. 

Mahkemenin karar metninde Nazım Hikmet’in Peyami Sefa’ya yazdığı hiciv dizelerini duruşma salonu dışında okuması Kaftancıoğlu’nun pişmanlık duymamasına münasebet gösterilerek cezasında indirime gidilmediği açıklandı.

Başta Cumhurbaşkanı olmak üzere üst kurum yöneticileri tarafından meydanlarda okunan ülkemizin yüz akı şairimiz Nazım Hikmet’in şiirlerinin, 2019 Türkiye’sinde “tehlikeli” ve “ceza artırıcı” bir aksiyon olarak gösterilmesi kabul edilemez.

Nazım Hikmet şiiri okumak ceza ile değil özgürlük ile muadildir. 

Nazım Hikmet ve Canan Kaftancıoğlu gönüllerimizde çoktan beraat etmiştir. 

Nazım Hikmet Kültür Sanat Vakfı İdare Kurulu

Nazım Hikmet Kültür ve Sanat Vakfı: Nazım Hikmet şiiri okumak ceza ile değil özgürlük ile muadildir yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.