Atlantik Okyanusu’ndaki Titanik gemisinin enkazına 18 Haziran’da turistik seyahat düzenleyen OceanGate isimli şirkete ilişkin Titan denizaltısı patlayarak batmış ve 5 kişi ömrünü yitirmişti.

Titan’a ilişkin enkazın birinci modülleri, Kanada’nın St. John’s limanında toplanmaya başlanmış, vinçlerle gemiden indirilen kesimlerin plastik kollayıcı kaplamalarla koruma altına alındığı görülmüştü.

Titan’ın yüzeye çıkarılan birinci modüllerinde insan kalıntısı bulunmuştu.

ABD ve Kanada, seferi sırasından kaybolan Titan denizaltısının patlamasıyla ilgili 24 Haziran’da soruşturma başlatmıştı.

Beş bireye mezar olmuştu… OceanGate şirketi, tüm faaliyetlerini durdurdu yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

2022’de BBC’nin The Travel Show programının bir kısmı için yolcularla konuşurken görüntülenen Rush, mürettebattan birinin denizaltı okyanus yüzeyindeyken telaş verici bir ses duyduğundan bahsediyor.

Rush, gürültünün “rahatlatıcı bir ses olmadığını” söylese de tehlikeyi değersiz göstererek “neredeyse her derin dalış denizaltısı bir noktada ses çıkarır” diye ekliyor.

Gürültüye neyin neden olduğu aşikâr değil ama OceanGate’in eski çalışanları ve dal uzmanları, Titanik enkazına dalış sırasında patlayarak Rush ve gemideki öbür 4 kişinin vefatına neden olan Titan’ın yapısına dair tasalarını tekraren lisana getirdiklerini söylüyor.

Şirket içinden bilgi verenler, denizaltının “deneysel” karbon fiber gövdesinin derin deniz araştırmalarındaki çok derinlikler için uygun olmadığını ve istikrar torbalarının dikişlerinden tutkal sızdığını söyledi.

Titan bağımsız bir kuruluş tarafından verilmiş bir sertifikaya sahip değildi.

Independent Türkçe’de yer alan habere nazaran, Rush, BBC’deki programda yaptığı açıklamalarda, mürettebatı ve yolcuları Titanik enkazına inmenin tehlikelerine dair uyarıyor.

“Herkesin bu mevzuda tam bilgilendirilmesini istiyoruz. Bu deneysel bir denizaltı, tehlikeli bir ortam”

Geçen ay, OceanGate Expeditions’ın eski danışmanı Rob McCallum, Rush’a 2018’de “kendinizi ve müşterilerinizi potansiyel açıdan tehlikeli bir dinamiğe sokuyorsunuz” diye yazdığını açıklamıştı.

McCallum, Rush’a “Girişimciliği ve yenilikçiliği takdir etsem de muhtemelen tüm dalı riske atıyorsunuz” demiş.

Bu kaygılar, korkuların şahsına hakaret olduğunu söyleyen Rush tarafından “temelsiz yakarışlar” denerek göz gerisi edilmiş.

Rush, 2021’de verdiği bir röportajda Titan’ı inşa ederken “kuralları esnetmekle” övünüyor üzere görünmüştü.

OceanGate CEO’su Rush’ın Titan’da yaşanan büyük bir gürültüyü geçiştirdiği ortaya çıktı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

OCEANGATE ŞİRKETİ KİMİN, NE VAKİT KURULDU?

OceanGate Inc., Everett, Washington’da faaliyet gösteren özel bir ABD şirketidir. Şirket 2009 yılında Stockton Rush tarafından kuruldu.

2021’de OceanGate, ödeme yapan müşterileri Titan dalgıç aracıyla Titanik gemi enkazına ziyaretçi götürmeye başladı.

OCEANGATE BİLET FİYATLARI NE KADAR?

18 Haziran 2023’te Titanik gemi enkazı alanına yapılan bir seyahat sırasında, Titan denizaltısı ile ilişki koptu ve devam eden bir arama-kurtarma operasyonu başlatıldı. Biten araştırmalarda 5 milyarderin de öldüğü duyruldu.

Titanik’e denizaltı cinsleri düzenleyen OceanGate şirketi tekrar bilet satışlarına başladı.

12-20 Haziran ve 21-29 Haziran 2024 tarihleri ortasında gerçekleştirilecek olan iki sefer için bilet alınabiliyor. Biletlerin fiyatı internet sitesinde 250 bin dolar olarak listelenmiş durumda.

TİTANİK SEYAHATİNDE KAYBOLAN DENİZALTI FACİASI

İngiliz milyarder Hamish Harding (58), Fransız kaşif Paul-Henry Nargeolet (77), OceanGate Expeditions’ın CEO’su ve kurucusu Stockton Rush, Pakistan asıllı İngiliz iş adamı Shahzada Dawood (48) daima birlikte Titanik’i görmek için bir maceraya atıldı. Meraklı bu dört kişi, bir denizaltına binip Atlantik Okyanusu’na açıldı. Dawood, bu seyahatte 19 yaşındakli oğlu Suleman Dawood‘u da yanına aldı. Ama bu merakları bir facia ile son buldu. OceanGate’in denizaltı aracı Titan ile bağlantı kesildi oksijenin bitmesinden saatler sonra Titanik enkazının yakınlarında bulundu. Denizaltının içindeki beş kişinin de basınç kaybından ötürü içe gerçek patlama sonucu hayatlarını kaybettikleri öğrenildi.

OceanGate şirketi kimin, ne vakit kuruldu? OceanGate bilet fiyatları ne kadar? Titanik’i gezisi bileti ne kadar? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Belgelere nazaran raporda, teknenin test edilme hali de dahil olmak üzere “ciddi güvenlik telaşları yaratan çok sayıda sorun tespit edilmişti”.

Lochridge, “denizaltı çok derinliklere ulaştığında Titan yolcuları için potansiyel tehlikeyi” vurgulamıştı.

Belgelere nazaran Lochridge ikazlarının dikkate alınmadığını ve OceanGate işverenlerini toplantıya çağırdığını lakin kovulduğunu söyledi.

Şirket zımnî bilgileri ifşa ettiği için kendisine dava açmış, o da haksız yere işten çıkarıldığı gerekçesiyle karşı dava açmıştı. Dava daha sonra mutabakatla sonuçlandı fakat mutabakatın detayları bilinmiyor.

BBC Lochridge’e ulaşmaya çalıştı lakin kendisi yorum yapmıyor.

Ayrıca, Deniz Teknolojisi Derneği (MTS) tarafından Mart 2018’de OceanGate’e gönderilen ve New York Times tarafından ele geçirilen bir mektupta “OceanGate tarafından benimsenen mevcut ‘deneysel’ yaklaşım… olumsuz sonuçlara (ufak bir felakete kadar) yol açabilir” sözü yer aldı.

OceanGate sözcüsü, Lochridge ve MTS tarafından lisana getirilen güvenlik problemleri hakkında yorum yapmadı.

Şirket tarafından “deneysel” olarak tanımlanan Titan denizaltı, derin deniz aracı için alışılmadık bir gereçten inşa edildi.

Getty Images – OceanGate Titan denizaltının içi

Deniz aracının gövdesi karbon fiberden, uç plakaları titanyumdan yapılan aracın bir ucunda küçük bir pencere bulunuyor.

Portsmouth Üniversitesi’nde deniz biyolojisi alanında öğretim vazifelisi olan Dr. Nicolai Roterdam, “Tipik olarak, derin deniz araçlarının insanları barındıran kısmı yaklaşık 2 metre çapında titanyum bir küre şeklindedir” dedi.

Derin sulardaki büyük basınca dayanması için güçlü materyaller gerekiyor.

Karbon fiber, titanyumdan ve çelikten daha ucuz ve son derece güçlü, lakin Titan üzere derin deniz gemileri için geniş çaplı bir formda test edilmedi.

OceanGate’in CEO’su Rush Stockton geçen yıl Oceanographic’e verdiği bir röportajda, “Karbon fiber, yatlarda ve havacılıkta muvaffakiyetle kullanılıyor, lakin mürettebatlı denizaltılarda kullanılmadı” demişti.

Mahkeme dokümanlarında şirketin eski çalışanı Lochridge, gövdenin uygun formda test edilmediğini argüman etti, bu testlerde gövde çok basınç altında tutulur ve muhtemel meseleler için tahlil edilir.

PA Media

Denizaltının daha küçük ölçekli bir modeli üzerinde yapılan denemelerde, basınç testi altında karbonda kusurlar olduğunun ortaya çıktığını argüman etti.

Lochridge ayrıyeten Titan’ın cam görüş alanı konusunu da gündeme getirdi. Malzemeyi üreten şirketin yalnızca 1.300 metreye kadar kullanımını onaylayacağını sav etti.

OceanGate’ten Aralık 2018’de yapılan bir açıklamada Titan’ın, “OceanGate’in yenilikçi mühendisliğini ve Titan’ın karbon fiber ve titanyum gövdesinin üretimini büsbütün doğrulayan” 4000 metrelik bir dalışı tamamladığı belirtildi.

2020 yılında GeekWire’a verdiği bir röportajda Rush, Titan’ın gövdesinin “döngüsel yorgunluk belirtileri gösterdiğini” ortaya koyan testler yapıldığını söyledi.

Mayıs 2021’de yapılan bir mahkeme müracaatında şirket, Titan’ın Bahamalar açıklarındaki derin sularda ve bir basınç odasında Titanik enkazının bulunduğu muadil derinlik de dahil olmak üzere 50’den fazla test dalışına tabi tutulduğunu söyledi.

Titan’ın formu de alışılmışın dışında.

Bir derin dalış denizaltısının gövdesi çoklukla globaldir, yani her noktada eşit ölçüde basınç alır, fakat Titan’ın gövdesinin silindire benzeri formda olması basıncın eşit olarak dağılmadığı manasına gelir.

Dr. Roterman, “Titan, araştırmalarda kullanılanlara kıyasla epey farklı bir derin deniz dalgıç aracı” dedi.

“Ancak kompozit gereçlerle yapılan bu dizaynın yapısal bir zayıflık teşkil edip etmediğine mühendisler karar verecektir” diye ekledi.

• Titan: Titanik’i ziyaret ederken irtibatı kesilen denizaltı hakkında neler biliniyor?

PA Media

DENİZALTI NEDEN SERTİFİKA ALMADI?

Lochridge, mahkeme dokümanlarında OceanGate’i denizaltıyı denetletmeye ve sertifikalandırmaya çağırdığını da söyledi.

Denizaltılar denizcilik kuruluşları tarafından – örneğin Amerikan Denizcilik Ofisi (ABS) yahut DNV (Norveç merkezli global bir akreditasyon kuruluşu) yahut Lloyds of London tarafından – sertifikalandırılabilir yahut “sınıflandırılabilir”.

Bu esasen aracın stabilite, direnç, güvenlik ve performans üzere konularda makul standartları karşılaması manasına gelir.

Süreç, tasarım ve yapının gözden geçirilmesini, test ve denemelerin kıymetlendirilerek sertifikalandırılmasını içerir. Denizaltı hizmete girdikten sonra da bu kriterleri hâlâ karşıladığından emin olmak için periyodik olarak denetim edilmesi gerekir.

Ancak denizaltıların sertifikalandırılması zarurî değil.

Titan bu süreçlerden geçmedi. Şirket 2019’da bu bahiste bir blog yazdı.

Titan’ın tasarlanma formunun kabul edilen sistemin dışında kaldığını, lakin bunun “OceanGate’in geçerli olan standartları karşıladığı manasına gelmediğini” söyledi.

Sınıflandırma kurumlarının “inovasyonu yavaşlattığı… her inovasyonun gerçek dünyada test edilmeden evvel dışarıdan bir kurum tarafından incelenmesinin süratli inovasyonun önüne geçtiği” de belirtildi.

2022’de Titan’a binen bir CBS muhabiri, insanların binmeden evvel imzaladıkları feragatnamede “fiziksel yaralanma, duygusal travma yahut mevtle sonuçlanabilecek rastgele bir düzenleyici kurum tarafından onaylanmamış yahut sertifikalandırılmamış deneysel bir dalgıç gemi” sözünün yer aldığını aktardı.

4000 metrenin üzerinde dalış yapan her denizaltı tek sefer yapan bir araçtır – seri üretilen bir şey değildir – ve bu derinliklerde hayatta kalmak için yenilik ve yeni tasarım gerektirir.

Ancak bu, bunun sınıflandırma sisteminin dışında kaldığı manasına gelmez.

Örneğin Limiting Factor isimli denizaltıyı ele alalım. Triton denizaltıları tarafından tasarlanan bu gemi tekraren okyanusun en derin yerlerine gitmiş ve 11 km derinlikteki Mariana Çukuru’nun tabanına kadar birçok dalış gerçekleştirmişti.

TRITON

Gerçekten eşsiz ve son teknoloji eseri olan bu aracın gerisindeki takım, dizayndan inşa ve test kademesine kadar DNV sınıflandırma kuruluşuyla işbirliği yaptı. Ve Limiting Factor okyanusun her derinliğine tekrar tekrar ve inançlı bir formda dalmak üzere büsbütün sertifikalandırıldı.

Katkıda bulunan: Thomas Spencer

Titanik enkazına giden denizaltı hakkında beş yıl evvel ikazda bulunulduğu ortaya çıktı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.