ANOREKSİYA NERVOZA NEDEN OLUR?

Anoreksiya nervozanın yeme alışkanlıklarını önemli formda kısıtlayan ve kilo denetimine çok değer verilen bir yeme bozukluğu olarak tanımlandığını belirten Uzman Klinik Psikolog Özgenur Taşkın, “Bu durum, bireylerin kilolarını olağanın çok altına düşürmeye çalışmalarına, yemek yemekten kaçınmalarına yahut çok az yemek yemelerine neden olabilir. Anoreksiya, beden imgesi ile ilgili olumsuz algılarla da ilişkilendirilebilir ve kişinin kendini daima şişman hissetmesine yol açabilir.” dedi.

Anoreksiyanın farklı belirtilerinin görülebileceğini tabir eden Taşkın esas belirtileri şöyle sıraladı:

“Şiddetli kilo kaybı ve zayıflık, besin kısıtlamaları, beden imgesi bozukluğu, çok antrenman, yemekle ilgili davranışlar, beden sıcaklığında düşme, toplumsal izolasyon, bayanlarda adet döngüsünde düzensizlik yahut adet kesilmesi ve yorgunluk görülebilir. Bunların yanında beslenme yetersizliğine bağlı kalp meseleleri, kemik kaybı üzere sıhhat meseleleri, depresyon, anksiyete ve başka mental sıhhat problemleri ortaya çıkabilir.” 

Anoreksiya nervozanın kesin nedeninin bilinmediğini, birden fazla faktörün bir ortaya gelmesiyle ortaya çıktığının düşünüldüğünü lisana getiren Taşkın, “Anoreksiya riskini artırabilecek farklı alanlarda birçok faktör olabilir. Genetik faktörler, hormon seviyelerindeki muhtemel bozukluklar üzere biyolojik faktörler, düşük özsaygı, mükemmeliyetçilik, düşük benlik pahası üzere ruhsal faktörler anoreksiya riskini artırabilir. Ayrıyeten anksiyete, depresyon ve obsesif kanılar de tesirli olabilir. Toplumsal zorbalıklar yani toplumsal normlar, medya ve kültürel tesirler beden imgesi ve kilo algısını etkileyebilir. Bu da anoreksiya riskini artırabilir. Bunlara ek olarak aile ortamı, travma ve gerilim, moda sanayisi, reklamlar ve beden ülküleri üzere kültürel faktörlerin bir kombinasyonu, kişinin anoreksiya geliştirme riskini artırabilir.” açıklamasını yaptı. 

Toplumda var olan ‘zayıflık eşittir güzellik’ algısının, anoreksiyanın yaygınlaşmasında tesirli bir faktör olabileceğine dikkat çeken Uzman Klinik Psikolog Özgenur Taşkın, bu algının medya, reklamlar, modeller ve ünlülerin görselleri üzere birçok faktörün tesiriyle şekillendiğini belirtti.

Medya ve reklamlarda, zayıf beden tipinin ülkü hoşluk standardı olarak sunulmasının, gençleri ve yetişkinleri zayıf olmanın istek edilen bir özellik olduğuna inandırabileceğini de kelamlarına ekleyen Taşkın, şöyle devam etti:

“Reklamlar ve mecmua kapaklarındaki zayıf modeller, bu yanlış algının oluşmasına sebep olur. Toplumsal medya da, zayıf beden tipini öne çıkaran filtreler, fotoğraf düzenleme uygulamaları ve influencerların paylaşımlarıyla bu algının pekişmesine neden olabilir. Beşerler, bu platformlarda gördükleri ‘mükemmel’ bedenleri hedefleyebilirler. Moda dünyasında, ekseriyetle daha zayıf mankenler  tercih edilir ve bu da zayıflığın moda ve güzellikle ilişkilendirilmesine yol açabilir. Farklı kültürlerdeki hoşluk algıları da zayıflıkla ilgili olabilir. Toplumsal beklentiler ve normlar, bireyleri daha zayıf olmaya teşvik edebilir. Beşerler, etraflarındaki insanların beklentilerine uymak isteyebilirler. Şayet toplumda zayıf olmak övülen bir özellik olarak görülüyorsa, bu baskı bireyleri zayıf kalmaya teşvik edebilir.”

ZİHİN İLLÜZYONUNA NEDEN OLUYOR

Anoreksiyaya sahip şahısların beden imgesi bozukluğu yaşayabileceklerine vurgu yapana Taşkın, “Bu durum, bireyin kendi bedenini gerçekte olduğundan daha büyük yahut şişman olarak algılaması manasına gelir. Anoreksiya hastaları, ekseriyetle kilolarının çok olduğunu düşünürler ve bu nedenle zayıf olmayı ve kilo kaybetmeyi hedeflerler.” dedi.

Anoreksiya hastalarının kendilerini ‘çok güzel’ bulmalarının altında yatan nedenlerin karmaşık olabileceğini ve bireyden bireye farklılık gösterebileceğini lisana getiren Taşkın, “Anoreksiya nervoza bireyin görsel algısını etkileyebilir, yani zihin illüzyonuna neden olabilir. Aynaya baktığında yahut bedenini görüntülediğinde, gerçek imaj ile algıladığı imaj ortasında farklılıklar olabilir. Bu, onları sahiden olduğundan daha kilolu hissettirebilir. Anoreksiya, bir cins denetim düzeneği olarak da fonksiyon görebilir. Kişi, yemek yememe yahut kilo kaybetme üzerinde denetim sahibi olmanın verdiği bir hisle kendini yeterli hissedebilir. Anoreksiya hastaları ekseriyetle mükemmeliyetçi eğilimler gösterebilirler. Bu da onları daima daha yeterli olmaya, ülkü beden standartlarına ulaşmaya motive edebilir. Toplumda ‘zayıflık eşittir güzellik’ algısı yaygınsa, anoreksiya hastaları bu algıya uygun görünmek isteyebilirler. Münasebetiyle zayıf olduklarını düşünmek, onları ‘güzel’ hissettirebilir.” açıklamasını yaptı.

ANOREKSİYA RİSKİ NASIL AZALTILIR?

“Anoreksiya nervozanın büsbütün önlenmesi mümkün olmasa da, riskleri azaltmak ve şuurlu bir formda yaklaşmak mümkündür.” diyen Taşkın, anoreksiya riskini azaltmaya yardımcı olabilecek kimi adımları şöyle sıraladı:

“Kendinizi olduğunuz üzere kabul etmek ve sağlıklı bir beden imajına sahip olmak kıymetli. Zayıflık yahut kilo kaybı yalnızca hoşluk yahut bedelle ilgili değil. Medya ve reklamların yarattığı hoşluk standartlarına karşı eleştirel bir bakış açısıyla yaklaşılmalı. Gerçek ömürde insanların farklı beden tiplerine sahip olduğunu unutmamak gerekir. İstikrar ve çeşitlilik içeren bir beslenme alışkanlığı geliştirmek, bedenin muhtaçlık duyduğu besin hususlarını almasına yardımcı olur. Çok sıkı diyetlerden kaçınılmalı. Fizikî aktivite değerli, lakin çok antrenman yahut çok aktiviteye yönelmek yerine, istikrarlı ve keyif alınan aktiviteler seçilmeli. Duygusal ve zihinsel sıhhatinize değer vermek, özsaygınızı güçlendirebilir. Gerilim ve duygusal sıkıntılarla başa çıkmak için uygun dayanak aramaktan çekinilmemeli. Aile içi bağlantısı güçlendirmek ve açık bir irtibat ortamı yaratmak, gençlerin duygusal muhtaçlıklarını karşılamalarına yardımcı olabilir. Anoreksiya nervozanın belirtileri ve riskleri hakkında eğitim almak ve farkındalık oluşturmak, erken müdahale imkanını artırabilir. Kendinizde yahut diğerlerinde anoreksiya belirtileri görüyorsanız, bir sıhhat profesyoneli yahut ruh sıhhati uzmanından yardım almakta yarar var.”

ANOREKSİYA NERVOZA NASIL TEDAVİ EDİLİR?

Anoreksiyanın tedavisinde bireyin fizikî ve zihinsel sıhhatinin iyileştirilmesinin amaçlandığını belirten Uzman Klinik Psikolog Özgenur Taşkın, “Psikoterapi, anoreksiyanın temel nedenlerini anlamak ve değiştirmek için kullanılan tesirli bir yaklaşımdır. Bireyin niyet kalıplarını ve davranışlarını ele alarak daha sağlıklı bir beden imgesi ve beslenme alışkanlığı geliştirmesine yardımcı olabilir. Beslenme uzmanları, kişinin sağlıklı bir halde beslenmeyi öğrenmesine ve sağlıklı kilosuna ulaşmasına yardımcı olur. Sağlıklı beslenme alışkanlıkları kazanmak, güzelleşme sürecinde değerlidir.” dedi.

Kendinizi daima ‘şişman’ hissediyorsanız dikkat! ‘Zayıflık eşittir güzellik’ algısı öldürüyor… yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

ANOREKSİYA NERVOZA NEDEN OLUR?

Anoreksiya nervozanın yeme alışkanlıklarını önemli formda kısıtlayan ve kilo denetimine çok değer verilen bir yeme bozukluğu olarak tanımlandığını belirten Uzman Klinik Psikolog Özgenur Taşkın, “Bu durum, bireylerin kilolarını olağanın çok altına düşürmeye çalışmalarına, yemek yemekten kaçınmalarına yahut çok az yemek yemelerine neden olabilir. Anoreksiya, beden imgesi ile ilgili olumsuz algılarla da ilişkilendirilebilir ve kişinin kendini daima şişman hissetmesine yol açabilir.” dedi.

Anoreksiyanın farklı belirtilerinin görülebileceğini söz eden Taşkın en önemli belirtileri şöyle sıraladı:

“Şiddetli kilo kaybı ve zayıflık, besin kısıtlamaları, beden imgesi bozukluğu, çok idman, yemekle ilgili davranışlar, beden sıcaklığında düşme, toplumsal izolasyon, bayanlarda adet döngüsünde düzensizlik yahut adet kesilmesi ve yorgunluk görülebilir. Bunların yanında beslenme yetersizliğine bağlı kalp sıkıntıları, kemik kaybı üzere sıhhat problemleri, depresyon, anksiyete ve öteki mental sıhhat problemleri ortaya çıkabilir.” 

Anoreksiya nervozanın kesin nedeninin bilinmediğini, birden fazla faktörün bir ortaya gelmesiyle ortaya çıktığının düşünüldüğünü lisana getiren Taşkın, “Anoreksiya riskini artırabilecek farklı alanlarda birçok faktör olabilir. Genetik faktörler, hormon seviyelerindeki mümkün bozukluklar üzere biyolojik faktörler, düşük özsaygı, mükemmeliyetçilik, düşük benlik bedeli üzere ruhsal faktörler anoreksiya riskini artırabilir. Ayrıyeten anksiyete, depresyon ve obsesif niyetler de tesirli olabilir. Toplumsal zorbalıklar yani toplumsal normlar, medya ve kültürel tesirler beden imgesi ve kilo algısını etkileyebilir. Bu da anoreksiya riskini artırabilir. Bunlara ek olarak aile ortamı, travma ve gerilim, moda sanayisi, reklamlar ve beden ülküleri üzere kültürel faktörlerin bir kombinasyonu, kişinin anoreksiya geliştirme riskini artırabilir.” açıklamasını yaptı. 

Toplumda var olan ‘zayıflık eşittir güzellik’ algısının, anoreksiyanın yaygınlaşmasında tesirli bir faktör olabileceğine dikkat çeken Uzman Klinik Psikolog Özgenur Taşkın, bu algının medya, reklamlar, modeller ve ünlülerin görselleri üzere birçok faktörün tesiriyle şekillendiğini belirtti.

Medya ve reklamlarda, zayıf beden tipinin ülkü hoşluk standardı olarak sunulmasının, gençleri ve yetişkinleri zayıf olmanın dilek edilen bir özellik olduğuna inandırabileceğini de kelamlarına ekleyen Taşkın, şöyle devam etti:

“Reklamlar ve mecmua kapaklarındaki zayıf modeller, bu yanlış algının oluşmasına sebep olur. Toplumsal medya da, zayıf beden tipini öne çıkaran filtreler, fotoğraf düzenleme uygulamaları ve influencerların paylaşımlarıyla bu algının pekişmesine neden olabilir. Beşerler, bu platformlarda gördükleri ‘mükemmel’ bedenleri hedefleyebilirler. Moda dünyasında, çoklukla daha zayıf mankenler  tercih edilir ve bu da zayıflığın moda ve güzellikle ilişkilendirilmesine yol açabilir. Farklı kültürlerdeki hoşluk algıları da zayıflıkla ilgili olabilir. Toplumsal beklentiler ve normlar, bireyleri daha zayıf olmaya teşvik edebilir. Beşerler, etraflarındaki insanların beklentilerine uymak isteyebilirler. Şayet toplumda zayıf olmak övülen bir özellik olarak görülüyorsa, bu baskı şahısları zayıf kalmaya teşvik edebilir.”

ZİHİN İLLÜZYONUNA NEDEN OLUYOR

Anoreksiyaya sahip bireylerin beden imgesi bozukluğu yaşayabileceklerine vurgu yapana Taşkın, “Bu durum, bireyin kendi bedenini gerçekte olduğundan daha büyük yahut şişman olarak algılaması manasına gelir. Anoreksiya hastaları, çoklukla kilolarının çok olduğunu düşünürler ve bu nedenle zayıf olmayı ve kilo kaybetmeyi hedeflerler.” dedi.

Anoreksiya hastalarının kendilerini ‘çok güzel’ bulmalarının altında yatan nedenlerin karmaşık olabileceğini ve bireyden bireye farklılık gösterebileceğini lisana getiren Taşkın, “Anoreksiya nervoza bireyin görsel algısını etkileyebilir, yani zihin illüzyonuna neden olabilir. Aynaya baktığında yahut bedenini görüntülediğinde, gerçek imaj ile algıladığı imaj ortasında farklılıklar olabilir. Bu, onları sahiden olduğundan daha kilolu hissettirebilir. Anoreksiya, bir çeşit denetim düzeneği olarak da fonksiyon görebilir. Kişi, yemek yememe yahut kilo kaybetme üzerinde denetim sahibi olmanın verdiği bir hisle kendini uygun hissedebilir. Anoreksiya hastaları çoklukla mükemmeliyetçi eğilimler gösterebilirler. Bu da onları daima daha uygun olmaya, ülkü beden standartlarına ulaşmaya motive edebilir. Toplumda ‘zayıflık eşittir güzellik’ algısı yaygınsa, anoreksiya hastaları bu algıya uygun görünmek isteyebilirler. Hasebiyle zayıf olduklarını düşünmek, onları ‘güzel’ hissettirebilir.” açıklamasını yaptı.

ANOREKSİYA RİSKİ NASIL AZALTILIR?

“Anoreksiya nervozanın büsbütün önlenmesi mümkün olmasa da, riskleri azaltmak ve şuurlu bir formda yaklaşmak mümkündür.” diyen Taşkın, anoreksiya riskini azaltmaya yardımcı olabilecek birtakım adımları şöyle sıraladı:

“Kendinizi olduğunuz üzere kabul etmek ve sağlıklı bir beden imajına sahip olmak kıymetli. Zayıflık yahut kilo kaybı yalnızca hoşluk yahut bedelle ilgili değil. Medya ve reklamların yarattığı hoşluk standartlarına karşı eleştirel bir bakış açısıyla yaklaşılmalı. Gerçek ömürde insanların farklı beden tiplerine sahip olduğunu unutmamak gerekir. İstikrar ve çeşitlilik içeren bir beslenme alışkanlığı geliştirmek, bedenin muhtaçlık duyduğu besin hususlarını almasına yardımcı olur. Çok sıkı diyetlerden kaçınılmalı. Fizikî aktivite kıymetli, lakin çok antrenman yahut çok aktiviteye yönelmek yerine, istikrarlı ve keyif alınan aktiviteler seçilmeli. Duygusal ve zihinsel sıhhatinize kıymet vermek, özsaygınızı güçlendirebilir. Gerilim ve duygusal meselelerle başa çıkmak için uygun takviye aramaktan çekinilmemeli. Aile içi irtibatı güçlendirmek ve açık bir irtibat ortamı yaratmak, gençlerin duygusal gereksinimlerini karşılamalarına yardımcı olabilir. Anoreksiya nervozanın belirtileri ve riskleri hakkında eğitim almak ve farkındalık oluşturmak, erken müdahale imkanını artırabilir. Kendinizde yahut diğerlerinde anoreksiya belirtileri görüyorsanız, bir sıhhat profesyoneli yahut ruh sıhhati uzmanından yardım almakta yarar var.”

ANOREKSİYA NERVOZA NASIL TEDAVİ EDİLİR?

Anoreksiyanın tedavisinde bireyin fizikî ve zihinsel sıhhatinin iyileştirilmesinin amaçlandığını belirten Uzman Klinik Psikolog Özgenur Taşkın, “Psikoterapi, anoreksiyanın temel nedenlerini anlamak ve değiştirmek için kullanılan tesirli bir yaklaşımdır. Bireyin niyet kalıplarını ve davranışlarını ele alarak daha sağlıklı bir beden imgesi ve beslenme alışkanlığı geliştirmesine yardımcı olabilir. Beslenme uzmanları, kişinin sağlıklı bir formda beslenmeyi öğrenmesine ve sağlıklı kilosuna ulaşmasına yardımcı olur. Sağlıklı beslenme alışkanlıkları kazanmak, güzelleşme sürecinde değerlidir.” dedi.

Kendinizi daima ‘şişman’ hissediyorsanız dikkat! ‘Zayıflık eşittir güzellik’ algısı öldürüyor… yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Son bir haftada, Afganistan’ın yüklü doğu vilayetlerini tesiri altına alan çok yağışlar nedeniyle 40’dan fazla insan hayatını yitirdi. Buna paralel olarak binlerce hayvan telef oldu, binlerce dönüm tarım toprağı kullanılamaz hale geldi ve tekrar binlerce konut ağır hasar aldı.

Geçen yıl da birebir vilayetleri vuran çok yağışlar, 400’e yakın Afgan’ın hayatını yitirmesine ve ağır maddi kayba neden olmuştu. Bu durumun en kıymetli nedenleri ortasında, yanlış yapılaşma ve suyu kanalize edecek uygun altyapının olmaması bulunuyor.

HER 10 AFGANDAN 8’İ PAK OLMAYAN SULARI İÇİYOR

Son yılların en sert kuraklığını yaşayan Afganistan’da halkın pak suya, sanitasyon ve hijyen imkanlarına erişimi gün geçtikçe zorlaşıyor.

Birleşmiş Milletler İnsani İşler Uyum Ofisi (OCHA) datalarına nazaran, 2021’de ülke genelinde suya erişim kıtlığı yaşayan hanelerin oranı yüzde 48 iken, 2022’de bu oran yüzde 60’a çıktı.

UNICEF’e nazaran ise her 10 Afgan’dan 8’i pak olmayan suları içiyor.

Temiz suya, sanitasyon ve hijyen imkanlarına ulaşımın daralması halihazırda ülkede önemli birer sorun olan ishal, kolera, dizanteri, hepatit A, tifo, çocuk felci ve gibisi hastalıkların artma ihtimalini güçlendiriyor. Ülkede her yıl yüzlerce insan, pak olmayan su içtiği için ya hasta oluyor ya da hayatını kaybediyor.

“İNSANLAR DERE YATAKLARINDAN UZAKLAŞTIRILMALI”

AA muhabirine konuşan etraf uzmanları, Afganistan’daki su krizinin tahlili için ivedilikle altyapı projelerine odaklanılması ve insanların bu bahiste bilinçlendirilmesi gerektiğini kaydetti.

Çevre ve Su Uzmanı Abdul Gaffar Koyuk, yağışlarla gelen can ve mal kayıplarına “yanlış yapılaşmanın” neden olduğunu kaydederek, bu hususta hemen tedbirler alınması gerektiğini belirtti. Koyuk, Afganistan’da gerçek dürüst bir su altyapısının bulunmadığını ve bu nedenle yağışların her yıl birçok insanın hayatına ve mülklerini kaybetmesine yol açtığını söyledi.

Derelerin ıslah edilmesi gerektiğini vurgulayan Koyuk,  “Derelerde de hiçbir vakit temizleme çalışması yapılmıyor. Bir de dağlık alandaki meskenlerin birden fazla dere yataklarında kuruluyor. Bu da selin meskenleri yıkmasına ve insanların vefatına neden oluyor. Ülkemizde altyapı diye bir şey yok. Beşerler dere yataklarından uzaklaştırılmalı.” diye konuştu.

Koyuk, tedbir alınmadığı takdirde her sene gibisi ölümlerin yaşanacağını söz etti.

YER ALTI SU KAYNAKLARI DERİNE İNMEYE BAŞLADI

Çevre ve Su Uzmanı Sayed Kayyum Haşimi ise tüm dünyayı etkileyen global ısınma nedeniyle Afganistan’ın yer üstü su kaynaklarının azalmasına paralel olarak yer altı su kaynaklarının da gün geçtikçe derine yanlışsız çekildiğini kaydetti.

Haşimi, “Bu durum halk için büyük problemlere yol açacak. İklim değişikliği hem yağışların mevsimini hem de ölçüsünü değiştirdi. Yaz aylarında mevsim sıcaklığının üzerinde sıcaklık yaşanıyor. Bu da dağlarda kar yağışlarıyla oluşan kar deposunun vaktinden daha erken erimesine neden oluyor.” dedi.

Su konusunda Afganistan’da büyük bir altyapı sorunu yaşandığını kaydeden Haşimi, yer altı sularının da denetimsiz bir halde kullanıldığını belirtti.

Haşimi, nüfusun çoğalmasıyla su tüketiminin arttığını ve daha derine inmesiyle suların azaldığını hatırlatarak, “Bu gidişle ülkede gelecekte daha çok su meselesiyle karşı karşıya kalacağız.” diye konuştu.

“HERKES TASARRUF ETMELİ”

Taliban idaresinin Su ve Güç Bakanlığına bağlı Yer altı Su Kaynakları Daire Lideri Azizurrahman Azizi, nüfus artışı ve global ısınmanın yanı sıra sanayi kuruluşlarının yer altı su kaynaklarını kullanmasının da su problemine olumsuz tesir ettiğini söyledi.

Azizi, Kabil’in yaklaşık 6 milyon nüfusa mesken sahipliği yaptığını ve su konusunda insanların bilinçlendirilmesinin hayati değer arz ettiğini söz etti. Kabil’in birçok bölgesine su ulaştırdıklarını kaydeden Sevgilisi, insanlardan su tasarrufu yapmalarını istedi.

Azizi, “Herkes günlük 1 litre su tasarruf etse, toplamda 6 milyon litre su tasarruf etmiş oluruz. Yer altı sularının beslenme kaynağı yağışlardır. Yağışlar dereleri dolduruyor ve dereler de yer altı su kaynaklarını dolduruyor.” tabirlerini kullandı.

Ülkede üst üste kuraklık yaşandığını vurgulayan Sevgilisi, kuraklık ve susuzluktan en çok Hilmend vilayetinin etkilendiğini belirterek, “Bu vilayette derelerin suyu azaldı. Yağışlar da neredeyse yok denecek kadar az. Bu bölgedeki insanların bir birçok kuraklık ve susuzluk nedeniyle öbür vilayetlere göç etti.” diye konuştu.

Afganistan’ın derinleşen su sorunu: Varlığı da yokluğu da öldürüyor! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Son bir haftada, Afganistan’ın yüklü doğu vilayetlerini tesiri altına alan çok yağışlar nedeniyle 40’dan fazla insan hayatını yitirdi. Buna paralel olarak binlerce hayvan telef oldu, binlerce dönüm tarım toprağı kullanılamaz hale geldi ve tekrar binlerce mesken ağır hasar aldı.

Geçen yıl da tıpkı vilayetleri vuran çok yağışlar, 400’e yakın Afgan’ın ömrünü yitirmesine ve ağır maddi kayba neden olmuştu. Bu durumun en değerli nedenleri ortasında, yanlış yapılaşma ve suyu kanalize edecek uygun altyapının olmaması bulunuyor.

HER 10 AFGANDAN 8’İ PAK OLMAYAN SULARI İÇİYOR

Son yılların en sert kuraklığını yaşayan Afganistan’da halkın pak suya, sanitasyon ve hijyen imkanlarına erişimi gün geçtikçe zorlaşıyor.

Birleşmiş Milletler İnsani İşler Uyum Ofisi (OCHA) bilgilerine nazaran, 2021’de ülke genelinde suya erişim kıtlığı yaşayan hanelerin oranı yüzde 48 iken, 2022’de bu oran yüzde 60’a çıktı.

UNICEF’e nazaran ise her 10 Afgan’dan 8’i pak olmayan suları içiyor.

Temiz suya, sanitasyon ve hijyen imkanlarına ulaşımın daralması halihazırda ülkede önemli birer sorun olan ishal, kolera, dizanteri, hepatit A, tifo, çocuk felci ve gibisi hastalıkların artma ihtimalini güçlendiriyor. Ülkede her yıl yüzlerce insan, pak olmayan su içtiği için ya hasta oluyor ya da hayatını kaybediyor.

“İNSANLAR DERE YATAKLARINDAN UZAKLAŞTIRILMALI”

AA muhabirine konuşan etraf uzmanları, Afganistan’daki su krizinin tahlili için ivedilikle altyapı projelerine odaklanılması ve insanların bu bahiste bilinçlendirilmesi gerektiğini kaydetti.

Çevre ve Su Uzmanı Abdul Gaffar Koyuk, yağışlarla gelen can ve mal kayıplarına “yanlış yapılaşmanın” neden olduğunu kaydederek, bu bahiste ivedilikle tedbirler alınması gerektiğini belirtti. Koyuk, Afganistan’da gerçek dürüst bir su altyapısının bulunmadığını ve bu nedenle yağışların her yıl birçok insanın hayatına ve mülklerini kaybetmesine yol açtığını söyledi.

Derelerin ıslah edilmesi gerektiğini vurgulayan Koyuk,  “Derelerde de hiçbir vakit temizleme çalışması yapılmıyor. Bir de dağlık alandaki konutların birçok dere yataklarında kuruluyor. Bu da selin meskenleri yıkmasına ve insanların vefatına neden oluyor. Ülkemizde altyapı diye bir şey yok. Beşerler dere yataklarından uzaklaştırılmalı.” diye konuştu.

Koyuk, tedbir alınmadığı takdirde her sene gibisi ölümlerin yaşanacağını tabir etti.

YER ALTI SU KAYNAKLARI DERİNE İNMEYE BAŞLADI

Çevre ve Su Uzmanı Sayed Kayyum Haşimi ise tüm dünyayı etkileyen global ısınma nedeniyle Afganistan’ın yer üstü su kaynaklarının azalmasına paralel olarak yer altı su kaynaklarının da gün geçtikçe derine gerçek çekildiğini kaydetti.

Haşimi, “Bu durum halk için büyük meselelere yol açacak. İklim değişikliği hem yağışların mevsimini hem de ölçüsünü değiştirdi. Yaz aylarında mevsim sıcaklığının üzerinde sıcaklık yaşanıyor. Bu da dağlarda kar yağışlarıyla oluşan kar deposunun vaktinden daha erken erimesine neden oluyor.” dedi.

Su konusunda Afganistan’da büyük bir altyapı sorunu yaşandığını kaydeden Haşimi, yer altı sularının da denetimsiz bir formda kullanıldığını belirtti.

Haşimi, nüfusun çoğalmasıyla su tüketiminin arttığını ve daha derine inmesiyle suların azaldığını hatırlatarak, “Bu gidişle ülkede gelecekte daha çok su meselesiyle karşı karşıya kalacağız.” diye konuştu.

“HERKES TASARRUF ETMELİ”

Taliban idaresinin Su ve Güç Bakanlığına bağlı Yer altı Su Kaynakları Daire Lideri Azizurrahman Azizi, nüfus artışı ve global ısınmanın yanı sıra sanayi kuruluşlarının yer altı su kaynaklarını kullanmasının da su meselesine olumsuz tesir ettiğini söyledi.

Azizi, Kabil’in yaklaşık 6 milyon nüfusa konut sahipliği yaptığını ve su konusunda insanların bilinçlendirilmesinin hayati ehemmiyet arz ettiğini söz etti. Kabil’in birçok bölgesine su ulaştırdıklarını kaydeden Sevgilisi, insanlardan su tasarrufu yapmalarını istedi.

Azizi, “Herkes günlük 1 litre su tasarruf etse, toplamda 6 milyon litre su tasarruf etmiş oluruz. Yer altı sularının beslenme kaynağı yağışlardır. Yağışlar dereleri dolduruyor ve dereler de yer altı su kaynaklarını dolduruyor.” sözlerini kullandı.

Ülkede üst üste kuraklık yaşandığını vurgulayan Sevgilisi, kuraklık ve susuzluktan en çok Hilmend vilayetinin etkilendiğini belirterek, “Bu vilayette derelerin suyu azaldı. Yağışlar da neredeyse yok denecek kadar az. Bu bölgedeki insanların bir birçok kuraklık ve susuzluk nedeniyle öbür vilayetlere göç etti.” diye konuştu.

Afganistan’ın derinleşen su sorunu: Varlığı da yokluğu da öldürüyor! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.