“Rogue One: Bir Star Wars Hikayesi”, 2016 üretimi bir sinema olup, çoğunlukla Ölüm Yıldızı planlarını çalan isyancı bir kümesi merkezine alsa da, gezegenleri yok edebilen bir harika silahın nasıl ortaya çıktığını anlatıyor. Bu sinema birebir vakitte “Catalyst” isimli tamamlayıcı romanla da desteklendi. Oppenheimer‘ın yarattığı bombalar üzere, Ölüm Yıldızı da tüm bir gezegeni yok edebilecek son bir yıkıcı güce sahip. Bu silahın maksadı yalnızca askeri değil, tıpkı vakitte politik olarak da kullanılmaktadır. Mevt Yıldızı’nın tasarımı, İmparatorluk’un gücünü başka sistemlere kabul ettirmesini hedeflemektedir. Bu durum, atom gücünün ABD hükümeti tarafından da misal halde kullanılmasına benzetilebilir.

Rogue One‘ın temel fikri, John Knoll isimli ünlü ILM görsel efekt süpervizörü tarafından ortaya atıldı. Öykü başlangıçta, Oppenheimer‘ın atom bombasını geliştirme sürecine duyduğu pişmanlığı yansıtarak “Dünyaların Yok Edicisi” ismini taşıyordu. Sonunda sinema, Ölüm Yıldızı planlarının nasıl çalındığını anlatan bir kıssaya dönüştü. Sinemanın gelişimi sırasında, Galen Erso‘nun rolü hayli kilit bir hale geldi.

Galen Erso‘nun karakteri, sinemadaki ana öykünün yanı sıra duygusal bir boyut eklemek gayesiyle tasarlandı. Galen, hem kızı Jyn Erso‘nun Asilerle birlikte misyona katılması için bir motivasyon sağlar hem de Ölüm Yıldızı‘nın dizaynında rol oynayan bir bilim adamının kıssasını anlatır. Galen’in yaptığı araştırmalar, gezegenleri yok edebilen Ölüm Yıldızı muhteşem lazerinin dizaynının temelini oluşturur.

Rogue One‘ın öyküsü, Ölüm Yıldızı ve atom bombası ortasındaki paralellikleri gözler önüne sermek maksadıyla geliştirilmiştir. Her iki silah da aslen yeterli niyetlerle başlayan, fakat sonunda büyük yıkım potansiyeline sahip silahlar olarak ortaya çıkmıştır. Bu noktada Galen Erso‘nun ve Oppenheimer‘ın kıssaları ortasındaki benzerlikleri görmek epeyce enteresandır.

Rogue One: Bir Star Wars Öyküsü, George Lucas’ın Yıldız Savaşları evrenindeki ilham kaynaklarından yalnızca biridir. Tıpkı Galen Erso‘nun kıssasında olduğu üzere, Yıldız Savaşları‘nın temelinde de tarihî ve mitolojik paralellikler bulunmaktadır. George Lucas‘ın seriyi oluştururken tarihi referanslarını ve mitleri nasıl kullandığını anlamak, Yıldız Savaşları‘nın derinliğini daha güzel kavramamıza yardımcı olabilir.

Sonuç olarak, “Oppenheimer” ve “Rogue One” üzere sinemalar, tarihi ve mitolojik referansları çağdaş bir bağlamda kullanarak güçlü ve manalı kıssalar anlatma geleneğini sürdürüyor. Bu tıp sinemalar, izleyicilere hem cümbüş hem de düşündürücü içerik sunarken, tıpkı vakitte geçmişle günümüz ortasındaki bağları da kurmamıza yardımcı oluyor.

‘Star Wars’ ve ‘Oppenheimer’ ortasındaki ortak nokta yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

“Rogue One: Bir Star Wars Hikayesi”, 2016 üretimi bir sinema olup, çoğunlukla Ölüm Yıldızı planlarını çalan isyancı bir kümesi merkezine alsa da, gezegenleri yok edebilen bir harika silahın nasıl ortaya çıktığını anlatıyor. Bu sinema tıpkı vakitte “Catalyst” isimli tamamlayıcı romanla da desteklendi. Oppenheimer‘ın yarattığı bombalar üzere, Ölüm Yıldızı da tüm bir gezegeni yok edebilecek en son bir yıkıcı güce sahip. Bu silahın emeli yalnızca askeri değil, tıpkı vakitte politik olarak da kullanılmaktadır. Mevt Yıldızı’nın tasarımı, İmparatorluk’un gücünü öteki sistemlere kabul ettirmesini hedeflemektedir. Bu durum, atom gücünün ABD hükümeti tarafından da benzeri halde kullanılmasına benzetilebilir.

Rogue One‘ın temel fikri, John Knoll isimli ünlü ILM görsel efekt süpervizörü tarafından ortaya atıldı. Öykü başlangıçta, Oppenheimer‘ın atom bombasını geliştirme sürecine duyduğu pişmanlığı yansıtarak “Dünyaların Yok Edicisi” ismini taşıyordu. Sonunda sinema, Ölüm Yıldızı planlarının nasıl çalındığını anlatan bir kıssaya dönüştü. Sinemanın gelişimi sırasında, Galen Erso‘nun rolü epeyce kilit bir hale geldi.

Galen Erso‘nun karakteri, sinemadaki ana öykünün yanı sıra duygusal bir boyut eklemek hedefiyle tasarlandı. Galen, hem kızı Jyn Erso‘nun Asilerle birlikte misyona katılması için bir motivasyon sağlar hem de Ölüm Yıldızı‘nın dizaynında rol oynayan bir bilim adamının öyküsünü anlatır. Galen’in yaptığı araştırmalar, gezegenleri yok edebilen Ölüm Yıldızı muhteşem lazerinin dizaynının temelini oluşturur.

Rogue One‘ın kıssası, Ölüm Yıldızı ve atom bombası ortasındaki paralellikleri gözler önüne sermek maksadıyla geliştirilmiştir. Her iki silah da aslen yeterli niyetlerle başlayan, lakin sonunda büyük yıkım potansiyeline sahip silahlar olarak ortaya çıkmıştır. Bu noktada Galen Erso‘nun ve Oppenheimer‘ın kıssaları ortasındaki benzerlikleri görmek hayli enteresandır.

Rogue One: Bir Star Wars Kıssası, George Lucas’ın Yıldız Savaşları evrenindeki ilham kaynaklarından yalnızca biridir. Tıpkı Galen Erso‘nun kıssasında olduğu üzere, Yıldız Savaşları‘nın temelinde de tarihi ve mitolojik paralellikler bulunmaktadır. George Lucas‘ın seriyi oluştururken tarihi referanslarını ve mitleri nasıl kullandığını anlamak, Yıldız Savaşları‘nın derinliğini daha düzgün kavramamıza yardımcı olabilir.

Sonuç olarak, “Oppenheimer” ve “Rogue One” üzere sinemalar, tarihî ve mitolojik referansları çağdaş bir bağlamda kullanarak güçlü ve manalı öyküler anlatma geleneğini sürdürüyor. Bu çeşit sinemalar, izleyicilere hem cümbüş hem de düşündürücü içerik sunarken, birebir vakitte geçmişle günümüz ortasındaki bağları da kurmamıza yardımcı oluyor.

‘Star Wars’ ve ‘Oppenheimer’ ortasındaki ortak nokta yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Filmde, Robert Oppenheimer‘ın hayatındaki kıymetli devirler ve bilimsel çalışmaları anlatılıyor. Downey Jr. ise Louis Strauss karakterini canlandırıyor. Strauss, Oppenheimer’ın çalıştığı enstitünün mütevellisi ve sonrasında Atom Gücü Komisyonu‘nun lideri olarak yer alıyor. RDJ, alıştığımız yumuşak konuşan başına buyruk karakterlerinden farklı bir biçimde, bu rolde serinkanlı ve hesaplı bir berbat adam performansı sergiliyor.

Oppenheimer, doğrusal olmayan kurgusuyla Oppenheimer ve Strauss‘un kıssalarını birbirine bağlıyor ve karakterlerin gerçek tabiatlarını ortaya çıkaran etkileyici bir twist içeriyor. Robert Downey Jr.‘ın karaktere olan uyumlu oyunculuğu ve karakterin gizemini ustalıkla canlandırması, izleyiciyi sinemanın sonunda şaşırtan bir halde etkiliyor.

Robert Downey Jr.‘ın Oppenheimer’daki performansı, oyuncunun yalnızca kahraman karakterleri değil, karmaşık ve berbat adam rollerini de muvaffakiyetle canlandırabileceğini gösteriyor. Oyuncunun performansı, sinemadaki başka oyuncuların mükemmel performanslarıyla birleşerek Oppenheimer’ı çarpıcı ve unutulmaz bir tecrübe haline getiriyor.

Robert Downey Jr. üzere tecrübeli bir aktörün böylesine güçlü bir karaktere hayat vermesi, Oppenheimer’ı başarılı bir sinema ve oyuncu performansı olarak pahalandıran izleyicileri hayli etkiledi..

Oppenheimer’da Robert Downey Jr.’ın yaşattığı ikilem yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Filmde, Robert Oppenheimer‘ın hayatındaki değerli devirler ve bilimsel çalışmaları anlatılıyor. Downey Jr. ise Louis Strauss karakterini canlandırıyor. Strauss, Oppenheimer’ın çalıştığı enstitünün mütevellisi ve sonrasında Atom Gücü Komisyonu‘nun lideri olarak yer alıyor. RDJ, alıştığımız yumuşak konuşan başına buyruk karakterlerinden farklı bir formda, bu rolde serinkanlı ve hesaplı bir makus adam performansı sergiliyor.

Oppenheimer, doğrusal olmayan kurgusuyla Oppenheimer ve Strauss‘un öykülerini birbirine bağlıyor ve karakterlerin gerçek tabiatlarını ortaya çıkaran etkileyici bir twist içeriyor. Robert Downey Jr.‘ın karaktere olan uyumlu oyunculuğu ve karakterin gizemini ustalıkla canlandırması, izleyiciyi sinemanın sonunda şaşırtan bir biçimde etkiliyor.

Robert Downey Jr.‘ın Oppenheimer’daki performansı, oyuncunun yalnızca kahraman karakterleri değil, karmaşık ve makus adam rollerini de muvaffakiyetle canlandırabileceğini gösteriyor. Oyuncunun performansı, sinemadaki öteki oyuncuların süper performanslarıyla birleşerek Oppenheimer’ı çarpıcı ve unutulmaz bir tecrübe haline getiriyor.

Robert Downey Jr. üzere tecrübeli bir aktörün böylesine güçlü bir karaktere hayat vermesi, Oppenheimer’ı başarılı bir sinema ve oyuncu performansı olarak kıymetlendiren izleyicileri epey etkiledi..

Oppenheimer’da Robert Downey Jr.’ın yaşattığı ikilem yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

“Şimdi muvaffakiyetinizin sonuçlarıyla yüzleşme sırası sizde.”

Bu cümleyi Albert Einstein; Oppenheimer’ın 1940’larda ABD’nin Manhattan Projesi’ni yöneterek atom bombasının “babası” haline gelmesinin hikayesini anlatan tıpkı isimli sinemanın sonunda söylüyor.

Filmde Einstein, Oppenheimer’ın hayatının son devrinde görülüyor. İki bilim insanı da; Oppenheimer’ın 1947’den 1966’ya kadar yöneticiliğini yaptığı Princeton İleri Çalışmalar Enstitüsü’ndeyken…

İkisi de devrin en değerli bilim insanlarındandı. Fakat hem fiziği nasıl anladıkları hem de araştırmalarının dünyaya nasıl hizmet edebileceğine ya da ziyan verebileceğine dair inançlarında değerli farklılıklar vardı.

Oppenheimer, 1965’te Einstein’ın vefatının onuncu yıl dönümü sebebiyle Paris’te düzenlenen bir konferansta “Biz yakın birer meslektaş ve biraz da arkadaştık” diyecekti.

Yönetmen Christopher Nolan, sinemasında iki fizikçinin kurgusal bir konuşmasını izleyiciyle buluşturuyor. Bu diyalogda, bunalmış bir Oppenheimer, babacan bir Einstein’ın tavsiyesine gereksinim duyuyor.

Universal Pictures Christopher Nolan’ın sinemasında Albert Einstein’ı canlandıran Tom Conti ve Robert Oppenheimer’ı canlandıran Cillian Murphy’nin konuştuğu sahne.

Paralel iki hayat

Gerçek hayatta değerli farklılıklara sahip olmalarına karşın iki fizikçinin birbirlerine çok hürmet duyduğu biliniyor.

Genç Robert Oppenheimer, 1920’lerde mezun olup teorik fizik üzerine uzmanlaşmaya başladığında Einstein halihazırda fizik kolunda Nobel Mükafatı kazanmış, genel görelilik teorisi (1915) ve Amerikan bilim insanlarını etkileyen öbür çalışmalarıyla bilim dünyasının ana isimlerinden biri olmuştu.

Einstein, Almanya’daki Yahudi zulmü nedeniyle Avrupa’yı terk etmiş, 1932’de çalışmalarına devam ettiği ABD’deki Princeton’a yerleşmişti.

Bir mühlet sonra, Ağustos 1939’da iş arkadaşı Leo Szilard’ın ABD Lideri Franklin D. Roosevelt’e yazdığı mektubu imzalamıştı. Bu mektupta, Beyaz Saray, Almanya’nın atom bombası geliştirme ihtimaline karşı uyarılıyordu.

Bunun 1942’de başlayan çok bilinmeyen Manhattan Projesi’nin ortaya çıkışının önünü açtığı düşünülüyor. Projenin başına, artık bu alanda önde gelen isimlerden Oppenheimer getirilecekti.

Getty Images Szilard’ın Ağustos 1939’da ABD Lideri Roosevelt’e yazdığı, Einstein tarafından imzalanan mektup.

Farklı kaynaklara nazaran 64 yaşındaki Einstein, Almanya kökeni ve solcu fikirleri nedeniyle projeye dahil değildi. Fakat bunda, onunla Oppenheimer ortasındaki fizik teorileri üzerindeki niyet farklılıklarının tesiri de olmuştu.

Nolan’ın sinemasının temelini oluşturan Kei Bird ve Martin J. Sherwin’ın Oppenheimer hakkında yazdıkları biyografide, Amerikalı fizikçinin Einstein’ı “çalışan bilim insanı” olarak değil “fiziğin yaşayan hami sevgilisi olarak” gördüğü belirtiliyor.

Nolan sinemada ikilinin bu münasebetini yansıtmaya çalışıyor. New York Times’a, bunu, yerini kaybeden bir ustayla, onun çalışmalarını devralan bir gencin münasebeti olarak gördüğünü söylüyor.

Einstein atom bombasında vazife aldı mı?

Manhattan Projesi’nin art planda olduğu sinemada, Oppenheimer geliştirdiği atom bombasının yaratacağı patlamanın kapsamıyla ilgili kuşkularını sunuyor. Fizikçi, fikrini almak için Einstein’a gidiyor.

Ancak gerçekte sinemadaki üzere bir fikir alışverişi yaşanmadı. Bu ABD’li direktörün yaratıcılığıydı:

“Değiştirdiğim şeylerden biri bu. Sahiden Oppenheimer’ın danıştığı kişi Einstein değil, Chicago Üniversitesi’nde Manhattan Projesi’ne takviye veren Arthur Compton’dı.

“Einstein seyircinin tanıdığı bir isim.”

Getty Images Oppenheimer ve grubu birinci atom bombasını geliştirdi.

Oppenheimer 1943-1945 yılları ortasında Princeton’dan binlerce kilometre uzakta, New Mexico’daki Los Alamos Laboratuvarı’nda çalıştı. Bu süreçte Einstein’la görüştüğüne ya da ona danıştığına dair kesin bir bilgi yok.

Ancak Oppenheimer, Einstein’ın atom bombasının yaratılmasına bir biçimde dahil olduğuna dair argümanlara, 1965’teki Paris Konferansı’nda, “Benim niyetime nazaran bu tezler yanlış” biçiminde yorum yaptı.

Ona nazaran, Lider Roosevelt’in Almanya’nın atom bombası geliştirme ihtimaline karşı uyarıldığı 1939 tarihli mektubun gerçekte ABD hükümetine bir tesiri olmadı.

Oppenheimer güvenlik tehdidi olarak görüldü

İlk atom bombası denemesinin başarılı olmasının akabinde Oppenheimer, çalışmasının Ağustos 1945’te Hiroshima ve Nagasaki’deki patlamalarla yalnızca bir tehdit değil kitlesel yıkım yaratan bir silah olarak kullanılmasının getirdiği etik sıkıntıyla yüzleşti.

Einstein, Szilard ve başkaları dahil çeşitli bilim insanları, bombaların Japon kentlerine atılmasını kınadılar, zira ülkenin zati pratikte yenilmiş olduğunu düşünüyorlardı.

Nolan’ın sinemasının kurgusu, Oppenheimer’ın, geliştirdiği teknolojinin kullanımına hudut getirilmesi gerektiğine dair Washington’daki hükümeti ikna etmeye çalışmasını inceliyor. Lakin politikler ona karşı geldi ve ulusal güvenlik tehdidi olarak düşünülerek onun komünistlerle eski bağlantılarını sorguladı.

Universal Pictures Nolan sinemasında Oppenheimer’ın atom bombasının sonuçlarından ötürü duyduğu sorumluluğu yansıtmaya çalışıyor

Bird ve Sherwin, Oppenheimer’ın sekreteri Verna Hobson’ın, Einstein’ın Amerikalı fizikçiye “ülkesine düzgün hizmet ettiği için cadı avına boyun eğmek zorunda olmadığını” söylediğine şahit olduğunu yazıyor.

Einstein ona, “Eğer ABD’nin sunduğu ödül bu ise, buna sırtını çevirmesi gerektiğini” söylemişti.

Ancak Hobson, Oppenheimer’ın “Amerika’yı sevdiğini” ve bu sevginin fiziğe olan sevgisi kadar derin olduğunu sav ediyor.

Oppenheimer ise Hobson’a, “Einstein’ın bunu anlamayacağını” söylemişti.

Einstein’a kalırsa, Oppenheimer’ın Washington’dan fazla bir beklentisi olmamalıydı.

Getty Images Bird ve Sherwin’a nazaran Princeton’ın yöneticisi Oppenheimer’ın Einstein’ın meskeninde bir anteni vardı, böylelikle New York’taki klasik müzik konserlerini dinleyebiliyordu. Oppenheimer (solda) ve Einstein (ortada), ailesiyle Princeton’da.

Anlaşmazlıklarına karşın ikisinin de kendilerine has, karşılıklı takdir ve hürmeti vardı.

Einstein’ın Oppenheimer için “çok istikametli eğitimiyle sık rastlanmayacak biçimde yetenekli bir adam” dediği, onun fizik anlayışını değil ancak kişiliğini takdir ettiği biliniyor.

Buna karşılık Oppenheimer, vefatının 10. yılında onun hakkında, “Einstein’ın erken çalışması (Genel görelilik teorisi) inanılmaz hoş lakin yanılgı dolu” demiş ardındansa onun düzeltmelerine katıldığını ve bunun 10 yıl aldığını ekleyerek “Hatalarını düzeltmek 10 yıl sürdüyse, o olağanüstü bir adamdı” demişti.

Oppenheimer ve Einstein’ın karmaşık bağı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

“Şimdi muvaffakiyetinizin sonuçlarıyla yüzleşme sırası sizde.”

Bu cümleyi Albert Einstein; Oppenheimer’ın 1940’larda ABD’nin Manhattan Projesi’ni yöneterek atom bombasının “babası” haline gelmesinin hikayesini anlatan birebir isimli sinemanın sonunda söylüyor.

Filmde Einstein, Oppenheimer’ın hayatının son periyodunda görülüyor. İki bilim insanı da; Oppenheimer’ın 1947’den 1966’ya kadar yöneticiliğini yaptığı Princeton İleri Çalışmalar Enstitüsü’ndeyken…

İkisi de devrin en kıymetli bilim insanlarındandı. Lakin hem fiziği nasıl anladıkları hem de araştırmalarının dünyaya nasıl hizmet edebileceğine ya da ziyan verebileceğine dair inançlarında değerli farklılıklar vardı.

Oppenheimer, 1965’te Einstein’ın vefatının onuncu yıl dönümü sebebiyle Paris’te düzenlenen bir konferansta “Biz yakın birer meslektaş ve biraz da arkadaştık” diyecekti.

Yönetmen Christopher Nolan, sinemasında iki fizikçinin kurgusal bir konuşmasını izleyiciyle buluşturuyor. Bu diyalogda, bunalmış bir Oppenheimer, babacan bir Einstein’ın tavsiyesine muhtaçlık duyuyor.

Universal Pictures Christopher Nolan’ın sinemasında Albert Einstein’ı canlandıran Tom Conti ve Robert Oppenheimer’ı canlandıran Cillian Murphy’nin konuştuğu sahne.

Paralel iki hayat

Gerçek hayatta değerli farklılıklara sahip olmalarına karşın iki fizikçinin birbirlerine çok hürmet duyduğu biliniyor.

Genç Robert Oppenheimer, 1920’lerde mezun olup teorik fizik üzerine uzmanlaşmaya başladığında Einstein halihazırda fizik kolunda Nobel Mükafatı kazanmış, genel görelilik teorisi (1915) ve Amerikan bilim insanlarını etkileyen öbür çalışmalarıyla bilim dünyasının ana isimlerinden biri olmuştu.

Einstein, Almanya’daki Yahudi zulmü nedeniyle Avrupa’yı terk etmiş, 1932’de çalışmalarına devam ettiği ABD’deki Princeton’a yerleşmişti.

Bir mühlet sonra, Ağustos 1939’da iş arkadaşı Leo Szilard’ın ABD Lideri Franklin D. Roosevelt’e yazdığı mektubu imzalamıştı. Bu mektupta, Beyaz Saray, Almanya’nın atom bombası geliştirme ihtimaline karşı uyarılıyordu.

Bunun 1942’de başlayan çok kapalı Manhattan Projesi’nin ortaya çıkışının önünü açtığı düşünülüyor. Projenin başına, artık bu alanda önde gelen isimlerden Oppenheimer getirilecekti.

Getty Images Szilard’ın Ağustos 1939’da ABD Lideri Roosevelt’e yazdığı, Einstein tarafından imzalanan mektup.

Farklı kaynaklara nazaran 64 yaşındaki Einstein, Almanya kökeni ve solcu niyetleri nedeniyle projeye dahil değildi. Lakin bunda, onunla Oppenheimer ortasındaki fizik teorileri üzerindeki fikir farklılıklarının tesiri de olmuştu.

Nolan’ın sinemasının temelini oluşturan Kei Bird ve Martin J. Sherwin’ın Oppenheimer hakkında yazdıkları biyografide, Amerikalı fizikçinin Einstein’ı “çalışan bilim insanı” olarak değil “fiziğin yaşayan kollayıcı sevgilisi olarak” gördüğü belirtiliyor.

Nolan sinemada ikilinin bu münasebetini yansıtmaya çalışıyor. New York Times’a, bunu, yerini kaybeden bir ustayla, onun çalışmalarını devralan bir gencin münasebeti olarak gördüğünü söylüyor.

Einstein atom bombasında misyon aldı mı?

Manhattan Projesi’nin art planda olduğu sinemada, Oppenheimer geliştirdiği atom bombasının yaratacağı patlamanın kapsamıyla ilgili kuşkularını sunuyor. Fizikçi, fikrini almak için Einstein’a gidiyor.

Ancak gerçekte sinemadaki üzere bir fikir alışverişi yaşanmadı. Bu ABD’li direktörün yaratıcılığıydı:

“Değiştirdiğim şeylerden biri bu. Hakikaten Oppenheimer’ın danıştığı kişi Einstein değil, Chicago Üniversitesi’nde Manhattan Projesi’ne dayanak veren Arthur Compton’dı.

“Einstein seyircinin tanıdığı bir isim.”

Getty Images Oppenheimer ve takımı birinci atom bombasını geliştirdi.

Oppenheimer 1943-1945 yılları ortasında Princeton’dan binlerce kilometre uzakta, New Mexico’daki Los Alamos Laboratuvarı’nda çalıştı. Bu süreçte Einstein’la görüştüğüne ya da ona danıştığına dair kesin bir bilgi yok.

Ancak Oppenheimer, Einstein’ın atom bombasının yaratılmasına bir biçimde dahil olduğuna dair tezlere, 1965’teki Paris Konferansı’nda, “Benim fikrime nazaran bu argümanlar yanlış” biçiminde yorum yaptı.

Ona nazaran, Lider Roosevelt’in Almanya’nın atom bombası geliştirme ihtimaline karşı uyarıldığı 1939 tarihli mektubun gerçekte ABD hükümetine bir tesiri olmadı.

Oppenheimer güvenlik tehdidi olarak görüldü

İlk atom bombası denemesinin başarılı olmasının akabinde Oppenheimer, çalışmasının Ağustos 1945’te Hiroshima ve Nagasaki’deki patlamalarla yalnızca bir tehdit değil kitlesel yıkım yaratan bir silah olarak kullanılmasının getirdiği etik meseleyle yüzleşti.

Einstein, Szilard ve başkaları dahil çeşitli bilim insanları, bombaların Japon kentlerine atılmasını kınadılar, zira ülkenin esasen pratikte yenilmiş olduğunu düşünüyorlardı.

Nolan’ın sinemasının kurgusu, Oppenheimer’ın, geliştirdiği teknolojinin kullanımına hudut getirilmesi gerektiğine dair Washington’daki hükümeti ikna etmeye çalışmasını inceliyor. Fakat politikler ona karşı geldi ve ulusal güvenlik tehdidi olarak düşünülerek onun komünistlerle eski bağlantılarını sorguladı.

Universal Pictures Nolan sinemasında Oppenheimer’ın atom bombasının sonuçlarından ötürü duyduğu sorumluluğu yansıtmaya çalışıyor

Bird ve Sherwin, Oppenheimer’ın sekreteri Verna Hobson’ın, Einstein’ın Amerikalı fizikçiye “ülkesine uygun hizmet ettiği için cadı avına boyun eğmek zorunda olmadığını” söylediğine şahit olduğunu yazıyor.

Einstein ona, “Eğer ABD’nin sunduğu ödül bu ise, buna sırtını çevirmesi gerektiğini” söylemişti.

Ancak Hobson, Oppenheimer’ın “Amerika’yı sevdiğini” ve bu sevginin fiziğe olan sevgisi kadar derin olduğunu argüman ediyor.

Oppenheimer ise Hobson’a, “Einstein’ın bunu anlamayacağını” söylemişti.

Einstein’a kalırsa, Oppenheimer’ın Washington’dan fazla bir beklentisi olmamalıydı.

Getty Images Bird ve Sherwin’a nazaran Princeton’ın yöneticisi Oppenheimer’ın Einstein’ın meskeninde bir anteni vardı, böylelikle New York’taki klasik müzik konserlerini dinleyebiliyordu. Oppenheimer (solda) ve Einstein (ortada), ailesiyle Princeton’da.

Anlaşmazlıklarına karşın ikisinin de kendilerine has, karşılıklı takdir ve hürmeti vardı.

Einstein’ın Oppenheimer için “çok taraflı eğitimiyle sık rastlanmayacak biçimde yetenekli bir adam” dediği, onun fizik anlayışını değil lakin kişiliğini takdir ettiği biliniyor.

Buna karşılık Oppenheimer, vefatının 10. yılında onun hakkında, “Einstein’ın erken çalışması (Genel görelilik teorisi) inanılmaz hoş fakat kusur dolu” demiş ardındansa onun düzeltmelerine katıldığını ve bunun 10 yıl aldığını ekleyerek “Hatalarını düzeltmek 10 yıl sürdüyse, o olağanüstü bir adamdı” demişti.

Oppenheimer ve Einstein’ın karmaşık ilgisi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

OPPENHEİMER’DAKİ TARİHİ GERÇEKLİK

Slate’den Fred Kaplan, Oppenheimer‘ın tarihî doğruluğunun detaylı bir dökümünü sunuyor. İşin özü, sinemanın ekseriyetle gerçek olaylara çok sadık kalmasıdır. 1954 ve 1959 sahnelerinde diyaloğun birçok direkt kelam konusu duruşmaların transkriptlerinden alınmıştır. Bu, Nolan‘ın sinemanın renk kullanımı ve öznel ve objektif perspektif hakkındaki yorumlarına dikkat çekiyor. 1954 sahneleri çok sert, yıkanmış bir palette sunulurken, 1959 sahneleri büsbütün siyah beyazdır. Bu, Nolan’ın ismine çok kasıtlı bir seçim. Renk, sinemanın Oppenheimer’ın öznel bakış açısından sunulan kısımları ile daha objektif, ferdî olmayan bir yaklaşım benimseyenler ortasında bir ayrım yapmak için. 1954 ve 1959 sahneleri kaydedilmiş gerçeklere sıkı sıkıya bağlıyken, sinemanın geri kalanı Dr. Oppenheimer’ın şahsî bakış açısını keşfetmek için daha fazla alan bırakıyor.

Kaplan’ın açıkladığı üzere, sinemada gördüklerimizin birçok büyük ölçüde gerçek. Genç bir Oppenheimer’ın fizik profesörünü zehirlemeye çalıştığı sahne bile gerçekleşti. Sinema, Strauss‘u Dr. Oppenheimer‘a karşı derin bir ferdî kini olan bir adam olarak tasvir etmesinde de yanlışsız lakin bu kin sinemada görülen iki kışkırtıcı olaydan daha fazlasına dayanıyordu. Görünüşe nazaran Dr. Oppenheimer, kin tutma yeteneğiyle ünlü bir adam olan Strauss’a düşmanlık etme konusunda uzun bir geçmişe sahipti.

Kaplan’a nazaran; “Strauss’un meslektaşlarından biri daha sonra şöyle dedi: ‘Lewis ile rastgele bir mevzuda tıpkı fikirde değilseniz, birinci başta yalnızca bir aptal olduğunuzu varsayıyor. Fakat onunla birebir fikirde olmamaya devam edersen, hain olman gerektiği sonucuna varır.”

Film ayrıyeten, Oppenheimer’ın savaşın sona ermesinden sonraki ruh halini nasıl tasvir ettiği konusunda kimi özgürlükler de alıyor. Dr. Oppenheimer ve Gary Oldman‘ın Lideri Truman ortasındaki gergin sahne yaşanmış olsa da ve Truman nitekim de ellerinde kan olduğunu itiraf etse de, Kaplan, Oppenheimer’ın atom bombasına itirazlarının çoklukla düpedüz nükleer korkudan çok pratikliklerle ilgili olduğunu savunuyor. Örneğin, H bombasına karşı çıkmasının nedenlerinden biri, devasa patlama yarıçapının büyük kentleri tek pratik maksat haline getirmesiydi.

Kaplan, Oppenheimer’ın atom bombasına itirazlarının ekseriyetle direkt nükleer korkudan çok pratikliklerle ilgili olduğunu savunuyor:

“H bombasının, Sovyetlerin Batı Avrupa’yı işgal etmesi durumunda ordunun savaş alanında kullanılacak silahlar olarak inşa etmeye devam etmesi gerektiğini düşündüğü Hiroşima A tipi bombalardan para çekeceğinden tasa ederek hevessiz kaldı. H-bombalarının savaş alanı gayeleri için çok güçlü olduğunu – yalnızca büyük kentleri yok edebileceklerini – ve şayet Ruslar onları inşa ederse, bizim yaptığımız üzere, bir savaşın Amerikan kentlerini de mahvedeceğini savundu. Sonunda, sinemada tasvir edildiği üzere, bu karşılıklı kırılganlığın her iki tarafı da silahları kullanmaktan ve hatta savaşa girmekten caydırabileceği görüşüne vardı. Fakat genel olarak nükleer silahlara karşı değildi.“

Son olarak, Oppenheimer’ın Manhattan Projesi‘nde yer alan öteki birçok erkek ve bayanın katkılarını örtbas etme eğiliminde olduğu belirtilmelidir. Sinema birçok ünlü bilim insanına yer verebilir, lakin yalnızca birkaç durumda (Teller’in H-bombası araştırmasında olduğu gibi) sinema nitekim çalışmalarına giriyor. Oppenheimer, Manhattan Projesi’nin karşılaştığı öbür büyük zorluklardan yalnızca birine atıfta bulunuyor – bombaları mümkün kılmak için gereğince uranyum ve plütonyumun rafine edilmesine duyulan umutsuz gereksinim. Üç saatlik bir sinemada bile, böylesine büyük bir teşebbüsün öyküsünü anlatmak için çok fazla yer var.

Oppenheimer’ın içinde yer alan gerçeklik yanlışsız mu? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

OPPENHEİMER’DAKİ TARİHÎ GERÇEKLİK

Slate’den Fred Kaplan, Oppenheimer‘ın tarihî doğruluğunun detaylı bir dökümünü sunuyor. İşin özü, sinemanın ekseriyetle gerçek olaylara çok sadık kalmasıdır. 1954 ve 1959 sahnelerinde diyaloğun birçok direkt kelam konusu duruşmaların transkriptlerinden alınmıştır. Bu, Nolan‘ın sinemanın renk kullanımı ve öznel ve objektif perspektif hakkındaki yorumlarına dikkat çekiyor. 1954 sahneleri çok sert, yıkanmış bir palette sunulurken, 1959 sahneleri büsbütün siyah beyazdır. Bu, Nolan’ın ismine çok kasıtlı bir seçim. Renk, sinemanın Oppenheimer’ın öznel bakış açısından sunulan kısımları ile daha objektif, ferdî olmayan bir yaklaşım benimseyenler ortasında bir ayrım yapmak için. 1954 ve 1959 sahneleri kaydedilmiş gerçeklere sıkı sıkıya bağlıyken, sinemanın geri kalanı Dr. Oppenheimer’ın şahsî bakış açısını keşfetmek için daha fazla alan bırakıyor.

Kaplan’ın açıkladığı üzere, sinemada gördüklerimizin birçok büyük ölçüde gerçek. Genç bir Oppenheimer’ın fizik profesörünü zehirlemeye çalıştığı sahne bile gerçekleşti. Sinema, Strauss‘u Dr. Oppenheimer‘a karşı derin bir ferdî kini olan bir adam olarak tasvir etmesinde de yanlışsız lakin bu kin sinemada görülen iki kışkırtıcı olaydan daha fazlasına dayanıyordu. Görünüşe nazaran Dr. Oppenheimer, kin tutma yeteneğiyle ünlü bir adam olan Strauss’a düşmanlık etme konusunda uzun bir geçmişe sahipti.

Kaplan’a nazaran; “Strauss’un meslektaşlarından biri daha sonra şöyle dedi: ‘Lewis ile rastgele bir bahiste birebir fikirde değilseniz, birinci başta yalnızca bir aptal olduğunuzu varsayıyor. Lakin onunla tıpkı fikirde olmamaya devam edersen, hain olman gerektiği sonucuna varır.”

Film ayrıyeten, Oppenheimer’ın savaşın sona ermesinden sonraki ruh halini nasıl tasvir ettiği konusunda birtakım özgürlükler de alıyor. Dr. Oppenheimer ve Gary Oldman‘ın Lideri Truman ortasındaki gergin sahne yaşanmış olsa da ve Truman sahiden de ellerinde kan olduğunu itiraf etse de, Kaplan, Oppenheimer’ın atom bombasına itirazlarının çoklukla düpedüz nükleer korkudan fazla pratikliklerle ilgili olduğunu savunuyor. Örneğin, H bombasına karşı çıkmasının nedenlerinden biri, devasa patlama yarıçapının büyük kentleri tek pratik maksat haline getirmesiydi.

Kaplan, Oppenheimer’ın atom bombasına itirazlarının çoklukla direkt nükleer dertten fazla pratikliklerle ilgili olduğunu savunuyor:

“H bombasının, Sovyetlerin Batı Avrupa’yı işgal etmesi durumunda ordunun savaş alanında kullanılacak silahlar olarak inşa etmeye devam etmesi gerektiğini düşündüğü Hiroşima A tipi bombalardan para çekeceğinden telaş ederek hevessiz kaldı. H-bombalarının savaş alanı maksatları için çok güçlü olduğunu – yalnızca büyük kentleri yok edebileceklerini – ve şayet Ruslar onları inşa ederse, bizim yaptığımız üzere, bir savaşın Amerikan kentlerini de mahvedeceğini savundu. Sonunda, sinemada tasvir edildiği üzere, bu karşılıklı kırılganlığın her iki tarafı da silahları kullanmaktan ve hatta savaşa girmekten caydırabileceği görüşüne vardı. Lakin genel olarak nükleer silahlara karşı değildi.“

Son olarak, Oppenheimer’ın Manhattan Projesi‘nde yer alan öbür birçok erkek ve bayanın katkılarını örtbas etme eğiliminde olduğu belirtilmelidir. Sinema birçok ünlü bilim insanına yer verebilir, lakin yalnızca birkaç durumda (Teller’in H-bombası araştırmasında olduğu gibi) sinema sahiden çalışmalarına giriyor. Oppenheimer, Manhattan Projesi’nin karşılaştığı öteki büyük zorluklardan yalnızca birine atıfta bulunuyor – bombaları mümkün kılmak için gereğince uranyum ve plütonyumun rafine edilmesine duyulan umutsuz muhtaçlık. Üç saatlik bir sinemada bile, böylesine büyük bir teşebbüsün kıssasını anlatmak için çok fazla yer var.

Oppenheimer’ın içinde yer alan gerçeklik hakikat mu? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Aslında sinemada atom bombalamaların kendisi dışında her şey var. Nolan, birinci atom bombası denemesini hayranlık uyandırarak gösteriyor; Hiroşima ve Nagazaki’ye yapılan hücumların öncesindeki siyasi olayların ve hücumun Oppenheimer‘ın ruhunda yarattığı tahribatı gösteriyor; hatta Oppenheimer‘ın kabus üzere, gerilime bağlı halüsinasyonlarından birinde, Oppenheimer kömürleşmiş bir vücudun üzerine basmadan evvel bir bayanın bedeninden eriyen eti tasvir ederek bize bombanın fecî tesirlerini gösteriyor. Lakin Nolan bize hiçbir vakit bombanın halk üzerinde bıraktığı etkiyi göstermez. Bunun yerine Oppenheimer’ı sabahın erken saatlerinde uyanmış, Harry S. Truman‘ın ABD’nin “tarihteki en büyük bilimsel kumar için 2 milyar dolar harcadığını ve kazandığını” ilan eden konuşmasını beklerken görüyoruz.

NEREDE BU ATOM BOMBASI?

Filmin rastgele bir yerinde atom bombasına yer verilmemesi eleştirmenler ve sinema tutkunları tarafından büyük bir eksiklik olarak yorumlanabilir. Düşünüldüğünde atom bombasının yarattığı tesir, halkta oluşturduğu yıkım, yaşattığı acı ve daha birçoğu atom bombasının babasının psikolojisinden daha değersiz olamaz. Lakin Oppenheimer ile ilgili değişik olan ve onu tüm vakitlerin en güzel biyografik sinemalarından biri yapan şey, aksini düşündürmemesidir.

Aslında, bu katliamdan uzaklaşma hissi sinemanın tüm maksadının bir kesimi. Sinemanın isminin kitaptaki üzere American Prometheus ya da Destroyer of Worlds formunda değil de Oppenheimer olmasının bir nedeni var: Senaryonun büyük kısmının birinci tekil şahıs ağzından yazıldığı sinema, ağır bir biçimde karakterin kendisine odaklanıyor. Yani “Oppenheimer odanın içinde yürüyor” yerine, “Ben odanın içinde yürüyorum“. Bu alışılmamış bir senaryo seçimi.

Los Alamos’taki Manhattan Projesi‘nin başkanı olarak, olup bitenler üzerinde tam denetim sahibi olan Oppenheimer; işçi kararlarını verir, projeyi formülleriyle yönlendirir ve sorun yaşamayı bırakmadığı asker Leslie Groves‘a (Matt Damon) karşı kendini inançla savunur. Oppenheimer, bir belediye lideri ve orkestra şefinin birleşimi üzere, bombayı başarılı bir teste götürür. Lakin yarattığı şey üzerinde bir kelamı olmadığını görür.

Oppenheimer ne kadar sorun yaratsa da vazifesine bağlı olduğunu göstererek Groves‘a Washington’da kendisine gereksinim duyulup duyulmayacağını sorar. Groves’un verdiği neden karşılığı Oppenheimer’a ordu kelam konusu olduğunda bilim beşerinin işinin bittiğini göstermektir. Oppenheimer ataklardan evvel bir Bakanlar Heyeti toplantısına katılsa da, katkısı sonludur.

OPPENHEİMER’IN SUÇLULUĞU KENDİNE HİZMET EDİYORDU

Bombalamalar gerçekleşir ve Oppenheimer bunları görmediği için biz de görmeyiz. Oppenheimer’ın iç çalkantılarını görüyoruz elbette fakat bu noktada içeriden hiçbir bilgiye sahip değil: Nolan’ın da belirttiği üzere, o da meskendeki sıradan sivillerle birebir gemide. Oppenheimer Başkan Truman‘a (Gary Oldman) “ellerinde kan olduğu” tasasıyla yaklaştığında, Truman ona küçümseyerek karşılık verir. “Hiroşima ve Nagazaki halkının bombayı kimin yaptığını umursadığını mı sanıyorsun?” diyerek ” sulu göz” der. Bu duygusuzca diyalog Oppenheimer’ın azalan gücünü çok net gösterir.

Oppenheimer’ın atom bombasını muvaffakiyetle test etmeden evvel bile suçluluk duyacağı pek çok şey vardır: Jean Tatlock‘la (Florence Pugh) yaşadığı aşk, onun intihar ya da cinayet sonucu vefatına neden olur ve Manhattan Projesi’ndeki çalışmaları onu karısı Kitty (Emily Blunt) için eksik bir koca haline getirir.

Bomba yapıldığında ve ABD ordusu bombayı kullandığında o zayıf bir adama dönüşür. Dinleyen herkese hidrojen bombasının ve nükleer silahların yayılmasının tehlikelerini anlatmaya çalışır ve söylediklerine samimiyetle inandığı açıktır. Fakat baş düşman pozisyonundaki Lewis Strauss‘un (Robert Downey Jr.) dikkat çektiği üzere, bu kamu kefaretinde kendine hizmet eden bir öge da vardır. Kitty’nin Oppenheimer’a, “Günahı işleyip geri kalanımızın da sonuçları olduğu için senin için üzülmesini bekleyemezsin” demesinin emeli kocasının Tatlock’la alakasına gönderme yapmaktır ancak bu kelam bombanın yaratılması için de geçerli durumdadır.

YILLARCA SÜREBİLECEK YÜZLEŞME

Filmde Oppenheimer‘ın nükleer bombanın dehşetiyle direkt yüzleştiği tek bir nokta vardır. Seyirciye görünmeden, bir sunucu Hiroşima’nın akabinde çekilen fotoğrafların slaytları üzerinden geçerek bir salon dolusu beşere (Oppenheimer dahil) yangın fırtınalarının ve radyasyon zehirlenmesinin tesirlerini gösterir. Oppenheimer, ellerini ovuşturmasına ve insanlığın geleceği için duyduğu gerçek endişeye karşın, bakmaya cüret edemez…

Oppenheimer’da yer almayan o sahne hayranları tarafından eleştirildi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Aynı vakitte, Christopher Nolan‘ın yönettiği ve Cillian Murphy‘nin başrolde yer aldığı Oppenheimer da memleketler arası gişede büyük bir muvaffakiyet elde etti. 78 pazarda gösterime giren sinema, 93,7 milyon dolarlık yurtdışı hasılatıyla tüm dünyada ilgi gördü. Oppenheimer, Nolan’ın Kara Şövalye üçlemesinin son iki sinemasından sonra dünya çapında en büyük açılışı elde etti ve birebir vakitte bir biyografik sinema için dünya çapında gün ve tarih bazında en büyük açılış olarak rekor kırdı.

DİJİTAL PLATFORMLARLA REKABET SÜRECEK Mİ?

Dijital yayın platformlarının yükselişe geçmesiyle sinemaya olan ilgi son devirde önemli bir düşüşe geçmişti. Bu hafta izleyicisi ile buluşan Barbie ve Oppenheimer sayesinde önemli bir artış gözler önüne serildi. Bu muvaffakiyet ne kadar büyük olsa da grevler de kesime önemli bir risk yaşatıyor.

Stüdyo çalışanları sanayinin genişlemesine olan inancını artırsa da Hollywood grevlerinin uzaması riski varken, Barbie ve Oppenheimer’ın gösterdiği ivme, sanayi için harikulade bir gelişme olarak görülüyor.

Barbie’nin memleketler arası gişedeki büyük başarısı; Margot Robbie, Ryan Gosling ve Greta Gerwig için mesleklerinde âlâ bir yurtdışı başlangıcını ve birçok ülkede yılın en büyük kesim açılışını işaret ediyor. Birebir formda, Oppenheimer da Cillian Murphy ve Christopher Nolan için büyük bir muvaffakiyet ve birçok ülkede tarihi açılışlar elde etmiş bir sinema olarak dikkat çekiyor.

Warner Bros Memleketler arası Tiyatro Dağıtım Lideri Andrew Cripps, “Dünya çapında gördüğümüz inanılmaz sonuçlar, sinema yapımcılarının her yaştan izleyicinin eğlenceli ve güçlü bir formda cevap verdiği eğlenceli ve ilgi alımlı bir tecrübe sunma konusundaki tekil vizyonunun bir kanıtıdır” dedi.

Universal Pictures Memleketler arası Dağıtım Lideri Veronika Kwan Vandenberg de şunları söyledi: 

“Chris Nolan ve Emma Thomas, harikulâde oyuncular ve takım, IMAX’teki ortaklarımız ve dünyanın dört bir yanındaki gösterimler için daha keyifli olamazdık.”

PÜRÜZLERE KARŞIN SAĞLAM BİR YÜKSELİŞ

Grevlerin gidişatında bir değişim olmasa da başka stüdyo sinemaları de Barbie ve Oppenheimer üzere güçlü performanslar sergiledi. Mission: Impossible – Dead Reckoning Part One ve Elemental üzere sinemalar de gişede etkileyici sayılar elde etti. Gişede 3 milyar doları aşarak Universal, 2023’te bu muvaffakiyete ulaşan ikinci stüdyo oldu.

Tüm bu başarılarla birlikte, sinema sanayisinin olumlu bir ivme kazandığını söylemek mümkün. Sinema salonları, izleyicilerin ilgisini çekmeye yine başladı ve büyük üretimlerin yanı sıra mahallî imaller da başarılı performanslar sergilemeye devam ediyor.

“Barbenheimer”dan hafta sonu hasılatı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.