OPPENHEİMER’DAKİ TARİHİ GERÇEKLİK

Slate’den Fred Kaplan, Oppenheimer‘ın tarihî doğruluğunun detaylı bir dökümünü sunuyor. İşin özü, sinemanın ekseriyetle gerçek olaylara çok sadık kalmasıdır. 1954 ve 1959 sahnelerinde diyaloğun birçok direkt kelam konusu duruşmaların transkriptlerinden alınmıştır. Bu, Nolan‘ın sinemanın renk kullanımı ve öznel ve objektif perspektif hakkındaki yorumlarına dikkat çekiyor. 1954 sahneleri çok sert, yıkanmış bir palette sunulurken, 1959 sahneleri büsbütün siyah beyazdır. Bu, Nolan’ın ismine çok kasıtlı bir seçim. Renk, sinemanın Oppenheimer’ın öznel bakış açısından sunulan kısımları ile daha objektif, ferdî olmayan bir yaklaşım benimseyenler ortasında bir ayrım yapmak için. 1954 ve 1959 sahneleri kaydedilmiş gerçeklere sıkı sıkıya bağlıyken, sinemanın geri kalanı Dr. Oppenheimer’ın şahsî bakış açısını keşfetmek için daha fazla alan bırakıyor.

Kaplan’ın açıkladığı üzere, sinemada gördüklerimizin birçok büyük ölçüde gerçek. Genç bir Oppenheimer’ın fizik profesörünü zehirlemeye çalıştığı sahne bile gerçekleşti. Sinema, Strauss‘u Dr. Oppenheimer‘a karşı derin bir ferdî kini olan bir adam olarak tasvir etmesinde de yanlışsız lakin bu kin sinemada görülen iki kışkırtıcı olaydan daha fazlasına dayanıyordu. Görünüşe nazaran Dr. Oppenheimer, kin tutma yeteneğiyle ünlü bir adam olan Strauss’a düşmanlık etme konusunda uzun bir geçmişe sahipti.

Kaplan’a nazaran; “Strauss’un meslektaşlarından biri daha sonra şöyle dedi: ‘Lewis ile rastgele bir mevzuda tıpkı fikirde değilseniz, birinci başta yalnızca bir aptal olduğunuzu varsayıyor. Fakat onunla birebir fikirde olmamaya devam edersen, hain olman gerektiği sonucuna varır.”

Film ayrıyeten, Oppenheimer’ın savaşın sona ermesinden sonraki ruh halini nasıl tasvir ettiği konusunda kimi özgürlükler de alıyor. Dr. Oppenheimer ve Gary Oldman‘ın Lideri Truman ortasındaki gergin sahne yaşanmış olsa da ve Truman nitekim de ellerinde kan olduğunu itiraf etse de, Kaplan, Oppenheimer’ın atom bombasına itirazlarının çoklukla düpedüz nükleer korkudan çok pratikliklerle ilgili olduğunu savunuyor. Örneğin, H bombasına karşı çıkmasının nedenlerinden biri, devasa patlama yarıçapının büyük kentleri tek pratik maksat haline getirmesiydi.

Kaplan, Oppenheimer’ın atom bombasına itirazlarının ekseriyetle direkt nükleer korkudan çok pratikliklerle ilgili olduğunu savunuyor:

“H bombasının, Sovyetlerin Batı Avrupa’yı işgal etmesi durumunda ordunun savaş alanında kullanılacak silahlar olarak inşa etmeye devam etmesi gerektiğini düşündüğü Hiroşima A tipi bombalardan para çekeceğinden tasa ederek hevessiz kaldı. H-bombalarının savaş alanı gayeleri için çok güçlü olduğunu – yalnızca büyük kentleri yok edebileceklerini – ve şayet Ruslar onları inşa ederse, bizim yaptığımız üzere, bir savaşın Amerikan kentlerini de mahvedeceğini savundu. Sonunda, sinemada tasvir edildiği üzere, bu karşılıklı kırılganlığın her iki tarafı da silahları kullanmaktan ve hatta savaşa girmekten caydırabileceği görüşüne vardı. Fakat genel olarak nükleer silahlara karşı değildi.“

Son olarak, Oppenheimer’ın Manhattan Projesi‘nde yer alan öteki birçok erkek ve bayanın katkılarını örtbas etme eğiliminde olduğu belirtilmelidir. Sinema birçok ünlü bilim insanına yer verebilir, lakin yalnızca birkaç durumda (Teller’in H-bombası araştırmasında olduğu gibi) sinema nitekim çalışmalarına giriyor. Oppenheimer, Manhattan Projesi’nin karşılaştığı öbür büyük zorluklardan yalnızca birine atıfta bulunuyor – bombaları mümkün kılmak için gereğince uranyum ve plütonyumun rafine edilmesine duyulan umutsuz gereksinim. Üç saatlik bir sinemada bile, böylesine büyük bir teşebbüsün öyküsünü anlatmak için çok fazla yer var.

Oppenheimer’ın içinde yer alan gerçeklik yanlışsız mu? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

OPPENHEİMER’DAKİ TARİHÎ GERÇEKLİK

Slate’den Fred Kaplan, Oppenheimer‘ın tarihî doğruluğunun detaylı bir dökümünü sunuyor. İşin özü, sinemanın ekseriyetle gerçek olaylara çok sadık kalmasıdır. 1954 ve 1959 sahnelerinde diyaloğun birçok direkt kelam konusu duruşmaların transkriptlerinden alınmıştır. Bu, Nolan‘ın sinemanın renk kullanımı ve öznel ve objektif perspektif hakkındaki yorumlarına dikkat çekiyor. 1954 sahneleri çok sert, yıkanmış bir palette sunulurken, 1959 sahneleri büsbütün siyah beyazdır. Bu, Nolan’ın ismine çok kasıtlı bir seçim. Renk, sinemanın Oppenheimer’ın öznel bakış açısından sunulan kısımları ile daha objektif, ferdî olmayan bir yaklaşım benimseyenler ortasında bir ayrım yapmak için. 1954 ve 1959 sahneleri kaydedilmiş gerçeklere sıkı sıkıya bağlıyken, sinemanın geri kalanı Dr. Oppenheimer’ın şahsî bakış açısını keşfetmek için daha fazla alan bırakıyor.

Kaplan’ın açıkladığı üzere, sinemada gördüklerimizin birçok büyük ölçüde gerçek. Genç bir Oppenheimer’ın fizik profesörünü zehirlemeye çalıştığı sahne bile gerçekleşti. Sinema, Strauss‘u Dr. Oppenheimer‘a karşı derin bir ferdî kini olan bir adam olarak tasvir etmesinde de yanlışsız lakin bu kin sinemada görülen iki kışkırtıcı olaydan daha fazlasına dayanıyordu. Görünüşe nazaran Dr. Oppenheimer, kin tutma yeteneğiyle ünlü bir adam olan Strauss’a düşmanlık etme konusunda uzun bir geçmişe sahipti.

Kaplan’a nazaran; “Strauss’un meslektaşlarından biri daha sonra şöyle dedi: ‘Lewis ile rastgele bir bahiste birebir fikirde değilseniz, birinci başta yalnızca bir aptal olduğunuzu varsayıyor. Lakin onunla tıpkı fikirde olmamaya devam edersen, hain olman gerektiği sonucuna varır.”

Film ayrıyeten, Oppenheimer’ın savaşın sona ermesinden sonraki ruh halini nasıl tasvir ettiği konusunda birtakım özgürlükler de alıyor. Dr. Oppenheimer ve Gary Oldman‘ın Lideri Truman ortasındaki gergin sahne yaşanmış olsa da ve Truman sahiden de ellerinde kan olduğunu itiraf etse de, Kaplan, Oppenheimer’ın atom bombasına itirazlarının çoklukla düpedüz nükleer korkudan fazla pratikliklerle ilgili olduğunu savunuyor. Örneğin, H bombasına karşı çıkmasının nedenlerinden biri, devasa patlama yarıçapının büyük kentleri tek pratik maksat haline getirmesiydi.

Kaplan, Oppenheimer’ın atom bombasına itirazlarının çoklukla direkt nükleer dertten fazla pratikliklerle ilgili olduğunu savunuyor:

“H bombasının, Sovyetlerin Batı Avrupa’yı işgal etmesi durumunda ordunun savaş alanında kullanılacak silahlar olarak inşa etmeye devam etmesi gerektiğini düşündüğü Hiroşima A tipi bombalardan para çekeceğinden telaş ederek hevessiz kaldı. H-bombalarının savaş alanı maksatları için çok güçlü olduğunu – yalnızca büyük kentleri yok edebileceklerini – ve şayet Ruslar onları inşa ederse, bizim yaptığımız üzere, bir savaşın Amerikan kentlerini de mahvedeceğini savundu. Sonunda, sinemada tasvir edildiği üzere, bu karşılıklı kırılganlığın her iki tarafı da silahları kullanmaktan ve hatta savaşa girmekten caydırabileceği görüşüne vardı. Lakin genel olarak nükleer silahlara karşı değildi.“

Son olarak, Oppenheimer’ın Manhattan Projesi‘nde yer alan öbür birçok erkek ve bayanın katkılarını örtbas etme eğiliminde olduğu belirtilmelidir. Sinema birçok ünlü bilim insanına yer verebilir, lakin yalnızca birkaç durumda (Teller’in H-bombası araştırmasında olduğu gibi) sinema sahiden çalışmalarına giriyor. Oppenheimer, Manhattan Projesi’nin karşılaştığı öteki büyük zorluklardan yalnızca birine atıfta bulunuyor – bombaları mümkün kılmak için gereğince uranyum ve plütonyumun rafine edilmesine duyulan umutsuz muhtaçlık. Üç saatlik bir sinemada bile, böylesine büyük bir teşebbüsün kıssasını anlatmak için çok fazla yer var.

Oppenheimer’ın içinde yer alan gerçeklik hakikat mu? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Çalışmaya nazaran Trinity ismi verilen ve ABD’nin New Mexico eyaletindeki boş bir çölde gerçekleştirilen bu testte ortaya çıkan radyoaktif materyal, aslında onlarca eyaleti birden etkilemişti.

Independent Türkçe’nin aktardığına nazaran atom bombasının mucidi J. Robert Oppenheimer‘ın hayatını husus alan sinema, birebir vakitte bombanın geliştirilme sürecini, Los Alamos’ta yürütülen araştırmaları ve Trinity denemesini de odağına alıyor.

Atom bombasının birinci çalışmaları II. Dünya Savaşı sırasında Manhattan Projesi ismiyle başlamıştı. 1942’de ABD’nin New Mexico eyaletindeki Los Alamos bölgesinde bir küme ünlü bilim insanı gizlice toplanmıştı. Bu şahıslar, Oppenheimer öncülüğünde üç yıl çalıştıktan sonra birinci bombayı yapmayı başarmıştı.

RADYOAKTİF TORTULAR, KANADA VE MEKSİKA’YA DA DAĞILDI

Böylelikle 16 Temmuz 1945’te yapılan Trinity denemesi, dünyadaki birinci nükleer patlama unvanını almıştı.

Yeni araştırma, bu test sırasında açığa çıkan radyoaktif tortuların 46 eyaletin yanı sıra Kanada ve Meksika’nın kimi bölgelerine dağılmasıyla sonuçlandığını gösteriyor.

Araştırmacılar, bu cinsten testlerin “radyoaktif serpintilerin geniş çapta yayılmasına” neden olduğunu ve “çevresel kirlenmeye ve maruziyete” yol açtığını vurguluyor.

ABD hükümeti ayrıyeten 1951 ve 1998 ortasında varsayımı 815 yer altı nükleer bombasını patlatarak kapsamlı testler yürütmüştü. Çalışmada bu testlerin tesirleri de ele alındı.

10 GÜN İÇİNDE 46 EYALETE ULAŞTI

Princeton Üniversitesi’nden Sébastien Philippe liderliğinde yürütülen çalışmada radyoaktif serpintilerin eriştiği alanları belirlemek için bu testlerden çabucak sonraki günlerin hava durumu kayıtları incelendi.

Henüz hakem değerlendirmesinden geçmeyen araştırma makalesinde Trinity testinden kaynaklanan radyoaktif serpintinin patlamadan sonraki 10 gün içinde 46 eyalete ulaştığı tabir edildi.

Bulgulara nazaran serpinti ABD’nin dışında Kanada ve Meksika’ya da ulaşmıştı.

Philippe, “Bu çok büyük bir keşif lakin kimseyi şaşırtmamalı” diye konuştu.

“SERPİNTİNİN TESİRLERİ HAFİFE ALINDI”

Ekibe nazaran Manhattan Projesi’nde çalışan bilim insanları, nükleer serpintinin tesirlerini hafife almıştı.

Stevens Teknoloji Enstitüsü’nde nükleer tarihçi Alex Wellerstein, “Radyoaktif tehlikeler olduğunun farkındaydılar lakin akut riskin patlamanın meydana geldiği yerin etrafındaki alanları kapsadığını düşünüyorlardı” dedi.

Tarihçiye nazaran Manhattan takımı, radyoaktif unsurların yakın ve uzak ekosistemlere nasıl yerleşebileceğini pek düşünmemişti:

“Düşük dozda radyoaktif hususun kalabalık nüfuslar üzerindeki tesirini nitekim düşünmemişlerdi.”

Bulgular, nükleer patlamalardan kaynaklanan radyasyona maruziyet nedeniyle federal hükümetten tazminat almaya hak kazanan bireylerin sayısının artmasını sağlayabilir.

Oppenheimer’ın atom bombası testinin, 46 eyaleti ve 3 ülkeyi etkilediği ortaya çıktı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Schrader, “Oppenheimer, bu yüzyılın en yeterli, en değerli sineması. Şayet bu yıl sinemalarda bir sinema izleyecekseniz bu Oppenheimer olmalı. Bir Nolan hayranı değilim, lakin bu sinema, kapıları menteşelerinden söküp atıyor” dedi ve Nolan’la birlikte çekilmiş bir fotoğrafını paylaştı.

20 Temmuz’da vizyona girmeden evvel, sinemanın ön gösterimine katılan başka eleştirmenler de yorumlarıyla Schrader’ı doğruladı.

ELEŞTİRMENLERDEN TAM NOT!

Sinema eleştirmeni Jacob Hubbard yorumunda, “#Oppenheimer, Christopher Nolan’ın sinema yapımcılığına dair en güzel taraflarını alıp bizleri 3 saatlik heyecanlı bir seyahate çıkarıyor… Cillian ve Downey katiyetle Oscar’a layık ve sinema muhtemelen tüm teknik mükafatları de alacak. Bilhassa son bir saatini izlemelisiniz!” tabirlerine yer verdi.

Bir öteki sinema eleştirmeni olan Carson Timar ise sinemanın yavaş ve kademeli ilerleyişini ele alarak şunları söyledi:

“Oppenheimer sinemaya alınmış en şiddetli ve akıldan çıkmayan biyografik öykülerden biri. Tempo ve yapıyla ilgili küçük meseleler sinemanın, Nolan’ın en yeni bombası olmasını engellemeye yetmiyor!”

Wow! #OPPENHEIMER It takes all of Christopher Nolan’s best aspects of filmmaking and makes a 3 hour thrill ride. Cillian and Downey are for sure Oscar worthy with the film probably getting all tech awards as well. Gotta process the movie espically the last hour!

Review Tomorrow! pic.twitter.com/jqBmgdaJox

— Jacob Hubbard (@Jacob_Hubby99) July 19, 2023

OPPENHEIMER is one of the most violent and haunting biopics put to film. Filled with a volatile intensity that builds to a grand final explosion with a stellar ensemble! Minor issues with pacing and structure are not enough to prevent this being Nolan’s newest bang! #Oppenheimer pic.twitter.com/2SEwVNXxUm

— Carson Timar (@BP_MovieReviews) July 19, 2023

FİLMİN KONUSU

Türkiye’de 21 Temmuz’da vizyona girecek sinema, Kai Bird ve Martin J. Sherwin‘in 2005 tarihli American Prometheus romanına dayanıyor.

İrlandalı aktör Cillian Murphy‘nin, İkinci Dünya Savaşı sırasında “dünyanın birinci atom bombasını yapmak için” bir küme bilim adamıyla birlikte çalışan Amerikalı fizikçi Robert J. Oppenheimer‘ın gerçek ömür hikayesini bahis alıyor.

Bu, tıpkı vakitte Nolan’ın yönettiği birinci biyografik sinema. Direktör, Batman üçlemesi, Dunkirk ve Inception sinemalarında rol alan Murphy ile de birinci kere çalışmıyor.

Murphy, Empire’a verdiği demeçte, “Bence bu nitekim kıymetli bir sinema tecrübesi. Ancak bunu sinemada mümkün olan en büyük ekranda görmelisiniz. İçinde insanların aklını başından alacak anlar var” diyor.

Eleştirmenler Oppenheimer’ın ‘bu yüzyılın en yeterli filmi’ olduğunu söylüyor yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.