Bu olaylar, İsrail Yüksek Mahkemesi’nin Ultra Ortodoks Yahudilerin zorunlu askerlikten muaf tutulamayacağına dair kararı sonrasında yaşandı. Mahkeme kararıyla birlikte, Haredi topluluğunun askerlik hizmeti konusunda devlet tarafından sağlanan desteklerden mahrum kalabileceği belirtildi. Bu karar, ülkede kültürel ve toplumsal çatışmalara yol açabilecek potansiyele sahip olarak değerlendiriliyor.

Haredilerin çoğunluğu, dini gerekçelerle askerlik hizmetini reddediyor ve bu durum, İsrail’in nüfusunun yaklaşık %12’sini oluşturan bu kesimin diğer toplum kesimleriyle olan ilişkilerini de etkiliyor.

İsrail’de Ortodoks Yahudiler ile polis çatıştı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Analizde, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) siyaset faiz oranlarını yükselttiği ve geçen yıl uygulanan ve bankaların çekirdek kararlılığına ziyan veren birçok bozucu makroihtiyati önlemi kademeli olarak kaldırdığı belirtildi.

Türk lirasının piyasa kaynaklı paha kaybının, ihracatçıların rekabet gücünü geri kazanmasına yardımcı olurken, TCMB’nin de döviz rezervlerini geri kazanmasına imkan sağladığı vurgulanan tahlilde, hükümetin zelzelenin akabinde yine inşa çalışmaları ve seçim harcamalarından kaynaklanan mali bozulmayı vergiler yoluyla düzeltmeye başladığı belirtildi.

ENFLASYONUN YÜKSEK DÜZEYDE KALACAĞINA İŞARET ETTİ

Analizde, Mart 2024’te yapılacak mahallî seçimlere kadar para siyaseti sıkılaştırmasının kademeli bir halde devam etmesinin beklendiği söz edilerek, bunun da enflasyonun gelecek aylarda yüksek düzeyde kalacağına işaret ettiği bildirildi.

Ülkenin ekonomik görümünün durağan olduğu ve istikrarlı riskleri yansıttığı kaydedilen tahlilde, “Ortodoks siyasetlere geçiş sürdürülürse ve makro dengesizliklerde sistemli bir azalmaya yol açarsa, görünüm müspete dönebilir ve not yükseltilebilir” değerlendirmesi yapıldı.

Analizde, ekonomik büyümenin siyasi olarak kabul edilebilir düzeyden daha keskin bir formda yavaşlaması durumunda, diğer bir siyaset değişikliği riskinin değerinin sürdüğüne işaret edilerek, ortodoks siyasetlere geçişin kısa ömürlü olması ve daha fazla makroekonomik gerilimin ortaya çıkması halinde görünümün negatife çevrilebileceği söz edildi.

“FAİZ ORANLARININ DAHA DA YÜKSELTİLMESİ MUHTEMEL”

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın tekrar seçilmesinin akabinde, Hazine ve Maliye Bakanı olarak Mehmet Şimşek ve TCMB Lideri olarak Hafize Gaye Erkan’ı atamasının ortodoks siyasetlere dönüşün sinyallerini verdiği vurgulanan tahlilde, Cumhurbaşkanlığı Yardımcılığına da evvelki hükümetlerde Kalkınma Bakanlığı yapmış ve ortodoks iktisat siyasetlerini desteklediği bilinen Cevdet Yılmaz’ın atandığı anımsatıldı.

Analizde, geçen ay sonunda da TCMB Lider yardımcılıklarına ortodoks görüşlere sahip atamalar yapıldığına değinilerek, şu değerlendirmede bulunuldu:

“Enflasyonu düşürmeyi, Türkiye’nin büyük dış dengesizliklerini azaltmayı ve mali disiplini sağlamaya kararlı olan yeni iktisat grubu, para ve maliye siyasetinin tarafını kademeli olarak düzeltmeye başladı. Daha ortodoks, kurallara dayalı ve öngörülebilir siyaset imaline geçiş, kredi açısından olumlu ve beklediğimizden daha erken gerçekleşti.”

Büyümenin son çeyreklerde yavaşlamasına karşın mahallî seçimler öncesinde sağlamlığını koruyacağı belirtilen tahlilde, büyüme ivmesinin gelecek çeyreklerde, bilhassa sıkılaşan finansal şartların yansıması olarak, daha da yavaşlamasının beklendiği kaydedildi.

Analizde, TCMB’nin iki toplantıda kademeli olarak siyaset faizini yüzde 8,5’ten yüzde 17,5’e çıkardığına ve bunu daha da yükseltmesinin beklenen olduğuna işaret edilerek, maliye siyasetinin vergiler yoluyla sıkılaştırıldığı hatırlatıldı.

Ülkedeki kredi büyümesi, ihracat, sanayi üretimi, işsizlik oranı üzere datalara de atıfta bulunulan tahlilde, gelecek yıl, ortodoks iktisat siyasetlerinin devam etmesi ve nakdî sıkılaştırmanın hızlanması varsayımıyla Türkiye’nin yüzde 2,5 civarında büyümesinin iddia edildiği kaydedildi.

“MERKEZ BANKASI TEMKİNLİ HAREKET ETTİ”

Analizde, makroihtiyati önlemlerin gevşetilmesinin olumlu olduğu tabir edilerek, uzun vadeli büyüme beklentilerinin de güzel olduğuna dikkat çekildi.

Kamu borcunun GSYH’ye oranının bu yılın sonunda yüzde 32 olmasının beklendiği bildirilen tahlilde, bunun emsal ülkelerin borç oranlarına nazaran düşük bir düzey olduğu belirtildi.

Analizde, Türkiye’nin borç ölçütlerinin kur şokuna karşı hassas, büyüme ve mali şoklara karşı da yüksek hassasiyete sahip olduğu söz edildi.

Türk bankalarının, daha ortodoks para siyasetine dönüşten ve makroihtiyati önlemlerin kaldırılmasından yarar sağlayacağının altı çizilen tahlilde, daha yüksek faiz oranlarının bankaların temel marjlarının geri kazanılmasına yardımcı olacağı vurgulandı.

Analizde TCMB’nin kredi sıkılaştırıcı tedbirlerinin kredi provizyonunun düşmesine yol açacağı bunun da bankaların gelir artışını sınırlayacağı kaydedilerek, Bankanın şimdiye kadar temkinli hareket ettiği ve piyasa fonksiyonelliğini en çok bozan tedbirlere odaklandığı değerlendirmesi yapıldı.

Moody’s’ten Türkiye açıklaması yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Analizde, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) siyaset faiz oranlarını yükselttiği ve geçen yıl uygulanan ve bankaların çekirdek kararlılığına ziyan veren birçok bozucu makroihtiyati önlemi kademeli olarak kaldırdığı belirtildi.

Türk lirasının piyasa kaynaklı paha kaybının, ihracatçıların rekabet gücünü geri kazanmasına yardımcı olurken, TCMB’nin de döviz rezervlerini geri kazanmasına imkan sağladığı vurgulanan tahlilde, hükümetin zelzelenin akabinde yine inşa çalışmaları ve seçim harcamalarından kaynaklanan mali bozulmayı vergiler yoluyla düzeltmeye başladığı belirtildi.

ENFLASYONUN YÜKSEK DÜZEYDE KALACAĞINA İŞARET ETTİ

Analizde, Mart 2024’te yapılacak lokal seçimlere kadar para siyaseti sıkılaştırmasının kademeli bir halde devam etmesinin beklendiği söz edilerek, bunun da enflasyonun gelecek aylarda yüksek düzeyde kalacağına işaret ettiği bildirildi.

Ülkenin ekonomik görümünün durağan olduğu ve istikrarlı riskleri yansıttığı kaydedilen tahlilde, “Ortodoks siyasetlere geçiş sürdürülürse ve makro dengesizliklerde nizamlı bir azalmaya yol açarsa, görünüm olumluya dönebilir ve not yükseltilebilir” değerlendirmesi yapıldı.

Analizde, ekonomik büyümenin siyasi olarak kabul edilebilir düzeyden daha keskin bir formda yavaşlaması durumunda, diğer bir siyaset değişikliği riskinin değerinin sürdüğüne işaret edilerek, ortodoks siyasetlere geçişin kısa ömürlü olması ve daha fazla makroekonomik gerilimin ortaya çıkması halinde görünümün negatife çevrilebileceği söz edildi.

“FAİZ ORANLARININ DAHA DA YÜKSELTİLMESİ MUHTEMEL”

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yine seçilmesinin akabinde, Hazine ve Maliye Bakanı olarak Mehmet Şimşek ve TCMB Lideri olarak Hafize Gaye Erkan’ı atamasının ortodoks siyasetlere dönüşün sinyallerini verdiği vurgulanan tahlilde, Cumhurbaşkanlığı Yardımcılığına da evvelki hükümetlerde Kalkınma Bakanlığı yapmış ve ortodoks iktisat siyasetlerini desteklediği bilinen Cevdet Yılmaz’ın atandığı anımsatıldı.

Analizde, geçen ay sonunda da TCMB Lider yardımcılıklarına ortodoks görüşlere sahip atamalar yapıldığına değinilerek, şu değerlendirmede bulunuldu:

“Enflasyonu düşürmeyi, Türkiye’nin büyük dış dengesizliklerini azaltmayı ve mali disiplini sağlamaya kararlı olan yeni iktisat takımı, para ve maliye siyasetinin istikametini kademeli olarak düzeltmeye başladı. Daha ortodoks, kurallara dayalı ve öngörülebilir siyaset üretimine geçiş, kredi açısından olumlu ve beklediğimizden daha erken gerçekleşti.”

Büyümenin son çeyreklerde yavaşlamasına karşın lokal seçimler öncesinde sağlamlığını koruyacağı belirtilen tahlilde, büyüme ivmesinin gelecek çeyreklerde, bilhassa sıkılaşan finansal şartların yansıması olarak, daha da yavaşlamasının beklendiği kaydedildi.

Analizde, TCMB’nin iki toplantıda kademeli olarak siyaset faizini yüzde 8,5’ten yüzde 17,5’e çıkardığına ve bunu daha da yükseltmesinin beklenen olduğuna işaret edilerek, maliye siyasetinin vergiler yoluyla sıkılaştırıldığı hatırlatıldı.

Ülkedeki kredi büyümesi, ihracat, sanayi üretimi, işsizlik oranı üzere bilgilere de atıfta bulunulan tahlilde, gelecek yıl, ortodoks iktisat siyasetlerinin devam etmesi ve mali sıkılaştırmanın hızlanması varsayımıyla Türkiye’nin yüzde 2,5 civarında büyümesinin iddia edildiği kaydedildi.

“MERKEZ BANKASI TEMKİNLİ HAREKET ETTİ”

Analizde, makroihtiyati önlemlerin gevşetilmesinin olumlu olduğu söz edilerek, uzun vadeli büyüme beklentilerinin de güzel olduğuna dikkat çekildi.

Kamu borcunun GSYH’ye oranının bu yılın sonunda yüzde 32 olmasının beklendiği bildirilen tahlilde, bunun emsal ülkelerin borç oranlarına nazaran düşük bir düzey olduğu belirtildi.

Analizde, Türkiye’nin borç ölçütlerinin kur şokuna karşı hassas, büyüme ve mali şoklara karşı da yüksek hassasiyete sahip olduğu söz edildi.

Türk bankalarının, daha ortodoks para siyasetine dönüşten ve makroihtiyati önlemlerin kaldırılmasından yarar sağlayacağının altı çizilen tahlilde, daha yüksek faiz oranlarının bankaların temel marjlarının geri kazanılmasına yardımcı olacağı vurgulandı.

Analizde TCMB’nin kredi sıkılaştırıcı tedbirlerinin kredi provizyonunun düşmesine yol açacağı bunun da bankaların gelir artışını sınırlayacağı kaydedilerek, Bankanın şimdiye kadar temkinli hareket ettiği ve piyasa fonksiyonelliğini en çok bozan tedbirlere odaklandığı değerlendirmesi yapıldı.

Moody’s’ten Türkiye açıklaması yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Demiralp’e nazaran, fakat yatırımcı nezdinde ikna edici, yani kredibilite sahibi bir program faiz artışlarının getirdiği acı reçeteyi minimuma indirebilir. Prestijli bir program, enflasyon beklentilerini denetim altına alabileceği üzere kemer sıkma önlemlerinin süratli biçimde sonuç vermesini ve uzun vadede sağlanacak toplumsal yararlara daha erken ulaşılmasını sağlayabilir.

Ancak Demiralp düşük maliyetli olarak nitelediği bu formülün uygulanmasını mümkün görmüyor.

AKP’li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın düşük faiz ısrarı TL’nin son iki yılda sert kıymet kaybetmesine yol açarken tıpkı esnada yüzde 80’in üzerini gören enflasyon da kalıcı bir sorun haline geldi.

Seçim sonrası geçmiş devirde daha piyasa dostu olarak tanınan Mehmet Şimşek’i iktisat idaresinin başına getirmesi ise Erdoğan’ın faiz ısrarından vazgeçtiği izlenimi doğurdu.

İki yıl evvel faiz indirimlerine başlayan TCMB, seçimlerin akabinde yeni idare altında yaptığı iki toplantıda 900 baz puan faiz artırımına gitti. Son olarak geçen hafta beklentilerin altında bir artışla siyaset faizini yüzde 15’ten yüzde 17,5’e yükseltti.

Politika faizinin siyasi nedenlerle düşük artış gerçekleştiği tasası ve alışılagelmiş iktisat uygulamalarına tekrar geçişte değişimin “yavaş” olacağı beklentisiyle dolar/TL de tarihi doruklarında seyrediyor. TL, dolar karşısında yüzde 20’si haziran ayında olmak üzere bu yıl yüzde 31 paha kaybetti.

KREDİBİLİTE EROZYONU

“TCMB’nin bu düşük maliyetli alternatifi uygulayabilmesi ise mümkün görünmüyor” diyen Demiralp, TCMB’nin kredibilitesinin 2018 sonrası devirde önemli erozyon uğradığını hatırlattı ve şunları söyledi:

“Bu ortamda salt ‘gerekirse faizleri artıracağız’ söylemi ile ilerlemek beklentileri denetim altına almaya yetmez, hakikaten de yetmiyor. Zira piyasalar hem yüzde 40’lı düzeylerde devralınmış bir enflasyon için faiz artışlarının esasen gerektiğinin bilincindeler hem de cumhurbaşkanının sık sık hatırlattığı halde kendisinin düşük faiz konusundaki tercihinin değişmedigini biliyorlar.”

‘MERKEZ’İN ADIMLARI YETERSİZ’

900 baz puanlık faiz artışının enflasyonist trendi aksine çevirmek için kâfi olmadığını tabir eden Demiralp, “Merkez Bankası’nın böylesine güçlü bir enflasyonist trendi bugüne kadar yaptığı 900 baz puanlık faiz artışı ile aşağı çevirebilmesi imkansız. Tersine bu yetersiz adımlar Merkez Bankası’nın alanının son derece sonlu olduğunun teyidi olduğu için bu adımlar sonrasında beklentilerin daha da bozulduğunu ve kur üzerindeki baskıların arttığını görüyoruz” dedi.

FAİZDE, KURDA VE ENFLASYONDA YÜKSELİŞ BEKLENTİSİ

TCMB nakdî sıkılaşma sürecini destekleyecek seçici kredi ve miktarsal sıkılaştırma kararları açıkladı.

Bankacılar tedbirlerin iç talebi ve TÜFE’deki yükselişi sınırlayabileceğine dikkat çekiyor. Kimi bankacılar iç talep için atılan adımların son faiz artışından daha tesirli adımlar içerdiğine dikkat çekiyor.

Ekonomide stagflasyon, yani büyümede yavaşlama ile eş vakitli enflasyon riski gördüğünü de belirten Demiralp, “Bir taraftan faizler artarken öbür yandan kur ve enflasyonun artmasını bekliyorum. TCMB’nin faiz artışlarının yetersiz kaldığı bir ortamda beklentilerin denetim edilememesi nedeni ile uzun vadeli faizlerin de artmasını, bunun üzerine de enflasyonun alım gücünü düşürücü tesiri ile ekonomik büyümenin yavaşlamasını bekliyorum” dedi.

Ekonomist Selva Demiralp: ‘Ortodoks siyasete dönüş için piyasaları inandırmak gerekir’ yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.