Independent Türkçe’nin aktardığına nazaran, şeytan parçacıklarının varlığıysa teorik olarak birinci kere 70 yıl evvel ortaya atılmıştı. Bunlar, plazma ismi verilen yüklü parçacık yığınında ortaya çıktığı için bir çeşit plazmon olarak görülüyor.

Bu tıp plazmalar, elektronlar atomların ortasında hiçbir atoma çarpmadan akıp gittiğinde oluşabiliyor. Bu da hususa süperiletken halini veren özellik.

Plazmonlarsa bu plazmada güya bir parçacıkmış üzere davranan ve metallerin ışığı yansıtması ve emmesinde kıymetli rol oynayan titreşimler. Bu özellikleri onları yarı parçacık haline getiriyor.

1956’da fizikçi David Pines, farklı güçlere sahip iki plazmanın uyumsuz biçimde salındığında özel bir çeşit plazmon oluşması gerektiğini ortaya atmıştı.

Bunun şeffaf ve elektriksel açıdan nötr olan, ayrıyeten sese misal halde davranan olağandışı bir plazmon çeşidi olacağını iddia etmişti.

Öte yandan şeytan parçacığı ismi verilen bu plazmon çeşidi, şimdiye dek hiç gözlemlenememişti.

Elektriği hiç direnç göstermeden ileten hususlara süperiletken ismi veriliyor. Süperiletkenler, havada adeta uçarak saatte 500 kilometreden süratli giden maglev trenleri yahut uçan kaykaylar üzere yenilikçi teknolojilerin önünü açıyor.

“ONU ARAMIYORDUK BİLE”

ABD’deki Illinois Urbana-Champaign Üniversitesi’nden Peter Abbamonte ve meslektaşları, kısa müddet evvel bu tuhaf parçacığı tespit etmeyi başardı.

Ekip, stronsiyum rutenat ismi verilen süperiletken bir kristalde şeffaf ve yüksüz parçacığın varlığını saptadı.

Abbamonte, “Şeytan parçacıklarının var olduğu uzun müddettir kestirim ediliyor fakat deneyciler onları hiç inceleyemedi. Aslında biz de onu aramıyorduk bile. Lakin tam olarak hakikat şeyi yaptığımız ortaya çıktı ve onu bulduk” dedi.

Bir süperiletkenin içinde ‘şeytan’ parçacığı gözlemlendi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Independent Türkçe’nin aktardığına nazaran, şeytan parçacıklarının varlığıysa teorik olarak birinci sefer 70 yıl evvel ortaya atılmıştı. Bunlar, plazma ismi verilen yüklü parçacık yığınında ortaya çıktığı için bir cins plazmon olarak görülüyor.

Bu çeşit plazmalar, elektronlar atomların ortasında hiçbir atoma çarpmadan akıp gittiğinde oluşabiliyor. Bu da unsura süperiletken halini veren özellik.

Plazmonlarsa bu plazmada güya bir parçacıkmış üzere davranan ve metallerin ışığı yansıtması ve emmesinde kıymetli rol oynayan titreşimler. Bu özellikleri onları yarı parçacık haline getiriyor.

1956’da fizikçi David Pines, farklı güçlere sahip iki plazmanın uyumsuz biçimde salındığında özel bir cins plazmon oluşması gerektiğini ortaya atmıştı.

Bunun şeffaf ve elektriksel açıdan nötr olan, ayrıyeten sese misal halde davranan olağandışı bir plazmon tipi olacağını iddia etmişti.

Öte yandan şeytan parçacığı ismi verilen bu plazmon çeşidi, şimdiye dek hiç gözlemlenememişti.

Elektriği hiç direnç göstermeden ileten unsurlara süperiletken ismi veriliyor. Süperiletkenler, havada adeta uçarak saatte 500 kilometreden süratli giden maglev trenleri yahut uçan kaykaylar üzere yenilikçi teknolojilerin önünü açıyor.

“ONU ARAMIYORDUK BİLE”

ABD’deki Illinois Urbana-Champaign Üniversitesi’nden Peter Abbamonte ve meslektaşları, kısa müddet evvel bu tuhaf parçacığı tespit etmeyi başardı.

Ekip, stronsiyum rutenat ismi verilen süperiletken bir kristalde şeffaf ve yüksüz parçacığın varlığını saptadı.

Abbamonte, “Şeytan parçacıklarının var olduğu uzun müddettir iddia ediliyor lakin deneyciler onları hiç inceleyemedi. Aslında biz de onu aramıyorduk bile. Lakin tam olarak hakikat şeyi yaptığımız ortaya çıktı ve onu bulduk” dedi.

Bir süperiletkenin içinde ‘şeytan’ parçacığı gözlemlendi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Bilim insanları müonlar üzerinde bilinmeyen bir kuvvetin tesirli olabileceğine inanıyor.

Bu sonuçları doğrulamak için daha fazla bilgiye gereksinim var, lakin doğrulanmaları halinde fizikte bir ihtilalin başlangıcı olabilir.

Günlük yaşantımızda daima deneyimlediğimiz tüm kuvvetler şu an dört kategoriye indirgenebilir: yerçekimi, elektromanyetizm, güçlü nükleer kuvvet ve zayıf nükleer kuvvet. Bu dört temel kuvvet, cihandaki tüm objelerin ve parçacıkların birbirleriyle etkileşime girme biçimini belirler.

Yeni bulgular Fermilab isimli bir ABD parçacık hızlandırıcı tesisinde elde edildi ve Fermilab takımının birinci kere 2021 yılında beşinci bir tabiat kuvveti mümkünlüğünü öne sürdüğü sonuçların üzerine inşa edildi.

Fermilab’da kıdemli bir bilim insanı olan Dr. Brendan Casey’e nazaran, araştırma takımı o tarihten beri daha fazla data topladı ve ölçümlerinin belirsizliğini epeyce azaltmış oldu.

“YENİ BİR BÖLGEYİ ARAŞTIRIYORUZ”

Casey, “Gerçekten yeni bir bölgeyi araştırıyoruz. (Ölçümleri) daha evvel hiç görülmediği kadar âlâ bir hassasiyetle yapıyoruz” diyor.

‘g eksi iki (g-2)’ üzere akılda kalıcı bir ismi olan deneyde araştırmacılar müon ismi verilen atom altı parçacıkları 15 metre çapındaki bir halkanın etrafında hızlandırarak neredeyse ışık suratında yaklaşık bin defa dolaştırıyor.

Araştırmacılar, müonların yeni bir tabiat gücünün tesiri nedeniyle Standart Model olarak isimlendirilen mevcut teori ile açıklanamayacak formda davranıyor olabileceklerine dair bilgiler elde etti.

Veriler güçlü olsa da Fermilab takımı şimdi kesin bir delile sahip değil.

Şimdiye kadar bunu elde etmeyi umuyorlardı, fakat teorik fizikteki gelişmeler nedeniyle standart modelin müonlardaki yalpalama ölçüsünün ne olması gerektiği konusundaki belirsizlikler arttı.

Böylece deneysel fizikçiler için maksat kriterler değişmiş oldu.

“BAŞLANGIÇ FİTİLİNİ ATEŞLYECEK”

Araştırmacılar gereksinim duydukları bilgilere sahip olacaklarına ve teorik belirsizliğin iki yıl içinde amaçlarına ulaşmalarına yetecek kadar azalacağına inanıyorlar.

Avrupa’daki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’ndaki (LHC) rakip bir takım ise bu amaca daha evvel ulaşmayı umuyor.

Imperial College London’dan Dr. Mitesh Patel, LHC’de Standart Model’deki kusurları bulmaya çalışan binlerce fizikçiden biri. BBC News’a verdiği demeçte, standart modelle çelişen deneysel sonuçları bulan birinci şahısların fizikte tüm vakitlerin en büyük buluşlarından birini yapacağını belirtiyor.

“Standart Model’in öngörüleriyle uyuşmayan davranışları ölçmek parçacık fiziği açısından beklenen gayedir. Model 50 yılı aşkın bir müddettir tüm deneysel testlere dayandığı için anlayışımızda bir ihtilal bakımından başlangıç fitilini ateşleyecek.”

Fermilab, bir sonraki sonuçlarının teori ve deney ortasında yeni parçacıkları yahut kuvvetleri ortaya çıkarabilecek “nihai veriler” olacağını söylüyor.

STANDART MODEL NEDİR?

Peki, Standart Model nedir ve onun öngörülerine tam olarak uymayan deneysel bir sonuç elde etmek neden bu kadar büyük bir olay?

Etrafımızdaki her şey atomlardan oluşuyor; atomlar da daha küçük parçacıklardan meydana geliyor. Bunlar etkileşime girerek tabiatın dört kuvvetini oluşturuyor: elektrik ve manyetizma (elektromanyetizm), iki nükleer kuvvet ve yerçekimi (kütleçekim).

50 yıl boyunca bunların hareket biçimi hiçbir yanılgı olmaksızın standart model tarafından harika bir biçimde öngörülmüş durumda.

Müonlar atomların yörüngesinde dönen ve elektrik akımlarından sorumlu olan elektronlara benzerler, lakin 200 kat kadar daha büyüktürler.

Deneyde güçlü, harika iletken mıknatıslar kullanıldı.

Sonuçlar müonların standart modelin öngördüğünden daha süratli yalpaladıklarını gösterdi. Projenin önde gelen araştırmacılarından Liverpool Üniversitesi’nden Profesör Graziano Venanzoni, bunun bilinmeyen yeni bir kuvvetten kaynaklanabileceğini söyledi.

“Şu anda farkında olmadığımız öbür bir güç olabileceğini düşünüyoruz. Bu, ‘beşinci kuvvet’ olarak isimlendirdiğimiz farklı bir şey. Bu farklı, şimdi bilmediğimiz bir şey, ancak değerli olmalı, zira Cihan hakkında yeni bir şey söylüyor.”

Eğer doğrulanırsa bu, Einstein’ın izafiyet kuramından bu yana geçen yüz yılın en büyük bilimsel atılımlarından biri olacak. Zira beşinci bir kuvvet ve bununla bağlantılı rastgele bir parçacık, parçacık fiziğinin mevcut Standart Modelinin bir kesimi değil.

Araştırmacılar, “Standart Model’in ötesinde fizik” olarak tanımladıkları şeyin var olduğunu biliyorlar, zira mevcut teori astronomların uzayda gözlemlediği pek çok şeyi açıklayamıyor.

Bunlar ortasında galaksilerin cihanı yaratan Büyük Patlama’dan sonra genişlemenin yavaşlaması yerine birbirlerinden ayrılmaya devam etmeleri de yer alıyor. Bilim insanları bu hızlanmanın karanlık güç ismi verilen bilinmeyen bir güç tarafından yönlendirildiğini söylüyor.

Galaksiler ayrıyeten, içlerinde ne kadar unsur olduğuna dair anlayışımıza nazaran, olması gerekenden daha süratli dönüyorlar. Araştırmacılar bunun karanlık husus ismi verilen ve tekrar Standart Model’in bir kesimi olmayan görünmez parçacıklardan kaynaklandığına inanıyor.

Araştırmanın sonuçları Physical Review Letters dergisinde yayımlandı.

Bilim insanlarından yeni arayış: ‘Beşinci Temel Kuvvet’ bulunmaya çalışılıyor yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Bilim insanları müonlar üzerinde bilinmeyen bir kuvvetin tesirli olabileceğine inanıyor.

Bu sonuçları doğrulamak için daha fazla dataya muhtaçlık var, lakin doğrulanmaları halinde fizikte bir ihtilalin başlangıcı olabilir.

Günlük yaşantımızda daima deneyimlediğimiz tüm kuvvetler şu an dört kategoriye indirgenebilir: yerçekimi, elektromanyetizm, güçlü nükleer kuvvet ve zayıf nükleer kuvvet. Bu dört temel kuvvet, kainattaki tüm objelerin ve parçacıkların birbirleriyle etkileşime girme biçimini belirler.

Yeni bulgular Fermilab isimli bir ABD parçacık hızlandırıcı tesisinde elde edildi ve Fermilab takımının birinci sefer 2021 yılında beşinci bir tabiat kuvveti mümkünlüğünü öne sürdüğü sonuçların üzerine inşa edildi.

Fermilab’da kıdemli bir bilim insanı olan Dr. Brendan Casey’e nazaran, araştırma grubu o tarihten beri daha fazla data topladı ve ölçümlerinin belirsizliğini hayli azaltmış oldu.

“YENİ BİR BÖLGEYİ ARAŞTIRIYORUZ”

Casey, “Gerçekten yeni bir bölgeyi araştırıyoruz. (Ölçümleri) daha evvel hiç görülmediği kadar uygun bir hassasiyetle yapıyoruz” diyor.

‘g eksi iki (g-2)’ üzere akılda kalıcı bir ismi olan deneyde araştırmacılar müon ismi verilen atom altı parçacıkları 15 metre çapındaki bir halkanın etrafında hızlandırarak neredeyse ışık suratında yaklaşık bin defa dolaştırıyor.

Araştırmacılar, müonların yeni bir tabiat gücünün tesiri nedeniyle Standart Model olarak isimlendirilen mevcut teori ile açıklanamayacak biçimde davranıyor olabileceklerine dair bilgiler elde etti.

Veriler güçlü olsa da Fermilab grubu şimdi kesin bir delile sahip değil.

Şimdiye kadar bunu elde etmeyi umuyorlardı, fakat teorik fizikteki gelişmeler nedeniyle standart modelin müonlardaki yalpalama ölçüsünün ne olması gerektiği konusundaki belirsizlikler arttı.

Böylece deneysel fizikçiler için amaç kriterler değişmiş oldu.

“BAŞLANGIÇ FİTİLİNİ ATEŞLYECEK”

Araştırmacılar muhtaçlık duydukları bilgilere sahip olacaklarına ve teorik belirsizliğin iki yıl içinde maksatlarına ulaşmalarına yetecek kadar azalacağına inanıyorlar.

Avrupa’daki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’ndaki (LHC) rakip bir takım ise bu maksada daha evvel ulaşmayı umuyor.

Imperial College London’dan Dr. Mitesh Patel, LHC’de Standart Model’deki kusurları bulmaya çalışan binlerce fizikçiden biri. BBC News’a verdiği demeçte, standart modelle çelişen deneysel sonuçları bulan birinci şahısların fizikte tüm vakitlerin en büyük buluşlarından birini yapacağını belirtiyor.

“Standart Model’in öngörüleriyle uyuşmayan davranışları ölçmek parçacık fiziği açısından beklenen amaçtır. Model 50 yılı aşkın bir müddettir tüm deneysel testlere dayandığı için anlayışımızda bir ihtilal bakımından başlangıç fitilini ateşleyecek.”

Fermilab, bir sonraki sonuçlarının teori ve deney ortasında yeni parçacıkları yahut kuvvetleri ortaya çıkarabilecek “nihai veriler” olacağını söylüyor.

STANDART MODEL NEDİR?

Peki, Standart Model nedir ve onun öngörülerine tam olarak uymayan deneysel bir sonuç elde etmek neden bu kadar büyük bir olay?

Etrafımızdaki her şey atomlardan oluşuyor; atomlar da daha küçük parçacıklardan meydana geliyor. Bunlar etkileşime girerek tabiatın dört kuvvetini oluşturuyor: elektrik ve manyetizma (elektromanyetizm), iki nükleer kuvvet ve yerçekimi (kütleçekim).

50 yıl boyunca bunların hareket formu hiçbir yanılgı olmaksızın standart model tarafından kusursuz bir biçimde öngörülmüş durumda.

Müonlar atomların yörüngesinde dönen ve elektrik akımlarından sorumlu olan elektronlara benzerler, lakin 200 kat kadar daha büyüktürler.

Deneyde güçlü, üstün iletken mıknatıslar kullanıldı.

Sonuçlar müonların standart modelin öngördüğünden daha süratli yalpaladıklarını gösterdi. Projenin önde gelen araştırmacılarından Liverpool Üniversitesi’nden Profesör Graziano Venanzoni, bunun bilinmeyen yeni bir kuvvetten kaynaklanabileceğini söyledi.

“Şu anda farkında olmadığımız öteki bir güç olabileceğini düşünüyoruz. Bu, ‘beşinci kuvvet’ olarak isimlendirdiğimiz farklı bir şey. Bu farklı, şimdi bilmediğimiz bir şey, lakin kıymetli olmalı, zira Cihan hakkında yeni bir şey söylüyor.”

Eğer doğrulanırsa bu, Einstein’ın izafiyet kuramından bu yana geçen yüz yılın en büyük bilimsel atılımlarından biri olacak. Zira beşinci bir kuvvet ve bununla bağlantılı rastgele bir parçacık, parçacık fiziğinin mevcut Standart Modelinin bir modülü değil.

Araştırmacılar, “Standart Model’in ötesinde fizik” olarak tanımladıkları şeyin var olduğunu biliyorlar, zira mevcut teori astronomların uzayda gözlemlediği pek çok şeyi açıklayamıyor.

Bunlar ortasında galaksilerin cihanı yaratan Büyük Patlama’dan sonra genişlemenin yavaşlaması yerine birbirlerinden ayrılmaya devam etmeleri de yer alıyor. Bilim insanları bu hızlanmanın karanlık güç ismi verilen bilinmeyen bir güç tarafından yönlendirildiğini söylüyor.

Galaksiler ayrıyeten, içlerinde ne kadar husus olduğuna dair anlayışımıza nazaran, olması gerekenden daha süratli dönüyorlar. Araştırmacılar bunun karanlık unsur ismi verilen ve yeniden Standart Model’in bir kesimi olmayan görünmez parçacıklardan kaynaklandığına inanıyor.

Araştırmanın sonuçları Physical Review Letters dergisinde yayımlandı.

Bilim insanlarından yeni arayış: ‘Beşinci Temel Kuvvet’ bulunmaya çalışılıyor yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Teorik fizikçiler, kainatın yaklaşık 13 milyar yıl evvel meydana geldiği varsayılan Büyük Patlama’dan bu yana genişlediğini düşünüyor. Evvelce kainatın genişleme suratının sabit olduğuna inanılıyordu. Bunun için de “kozmolojik sabit” ismi verilen bir terim kullanılıyordu. Genel görelilik kuramında yer alan kozmolojik sabit, boş uzaydaki güç yoğunluğuna denk geliyor.

Independent Türkçe’nen aktardığı ayrıntılarda kozmolojik sabit, gökbilimciler için bir baş ağrısı olageldi. Çünkü parçacık fizikçilerinin kıymet iddiaları gerçek müşahedelerden 120 kat farklı. Bu nedenle kozmolojik sabit, “fizik tarihindeki en berbat tahmin” diye tanımlanıyor.

Kozmologlar bu kıymetler ortasındaki tutarsızlığı ekseriyetle yeni parçacıklar yahut fizikî kuvvetler önererek çözmeye çalıştı. Lombriser ise bundan farklı bir prosedür benimsemeye karar verdi.

“EVREN DÜZ VE DURAĞAN”

Bilim beşerinin matematiksel yorumuna nazaran cihan genişlemiyor. Hatta Albert Einstein’ın bir vakitler inandığı üzere düz ve durağan.

Fizikçiye nazaran genişlemeye işaret eden bulgular; protonlar ve elektronlar üzere parçacıkların kütlelerinin vakit içindeki evrimiyle açıklanabilir. Bu teoride kelam konusu parçacıkların uzay-zamana nüfuz eden bir alandan ortaya çıktığı ileri sürülüyor. Kozmolojik sabit de bu alanın kütlesi tarafından belirleniyor ve bu alan dalgalandığı için doğurduğu parçacıkların kütleleri de dalgalanıyor.

Yani kozmolojik sabit vakitle değişiyor ve bu teoriye nazaran kelam konusu değişim, cihanın genişlemesinden değil, parçacık kütlesinin vakit içinde değişmesinden kaynaklanıyor.

KIRMIZIYA KAYMA

Evrenin giderek genişlediğini belirten bilim insanları, bu kanıyı kırmızıya kayma ismi verilen ve gözlemlenebilen bir fenomene de dayandırıyor.

Bir obje Dünya’dan uzaklaştıkça o objenin yaydığı ışığın dalga uzunluğu, ışık spektrumunun daha kırmızı olan ucuna hakikat uzar. Bu duruma kırmızıya kayma ismi veriliyor.

Uzaktaki galaksilerden gelen ışığın giderek kırmızıya kayması, kelam konusu galaksilerin Dünya’dan daha da uzaklaştığını düşündürüyor. Bu da kainatın daima genişlediğine yönelik kabulün kıymetli desteklerinden biri.

Lombriser’ın teorisine nazaran bu kırmızıya kayma olaylarının da nedeni alan dalgalanmaları. Hatta kelam konusu dalgalanmalar, uzak galaksi kümeleri için klâsik kozmolojik modellerin öngördüğünden daha büyük çaplı kırmızıya kaymalara neden oluyor.

Böylece kozmolojik sabit, başka teorik fizikçilerin iddialarının bilakis, Lombriser’ın teorisine sadık kalabilir.

Kolombiya’daki ECCI Üniversitesi’nden doktora sonrası araştırmacı Luz Ángela García, Lombriser’ın yeni yorumundan etkilendiğini söylüyor.

García, Livescience’a yaptığı açıklamada, “Makale oldukça değişik ve kozmolojideki birçok sorun için alışılmadık sonuçlar sağlıyor” dedi.

Ancak García, makalenin bulgularını değerlendirirken ihtiyatlı davranmak gerektiğini vurguladı. Çünkü makalede öne sürülenlerin yakın gelecekte müşahedelerle kanıtlanması pek mümkün görünmüyor.

İsviçreli fizik profesörü: Uzayın genişlemesi bir serap olabilir yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

FİZİĞİN TEMELLERİ İÇİN DEĞERLİ BİR KEŞİF

Higgs bozonu, Higgs alanının kuantum uyarılmasıyla üretilen temel bir parçacığı tabir ediyor. Standart Model’e nazaran, “Tanrı parçacığı” olarak isimlendirilen (11 yıl evvel keşfedilen) bu parçacık son derece kararsız olup, üretildikten çabucak sonra öbür parçacıklara bozunuyor. Higgs bozonu tıpkı vakitte Standart Model’in de kıymetli bir bileşeni zira bilim insanları birçok temel parçacığın kütlesinin buna bağlı olduğunu düşünüyor.

DonanımHaber’de yer alan bilgilere nazaran Higgs bozonunun keşfinden bu yana, Avrupa Nükleer Araştırma Kurulu’nda (CERN) bulunan Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’ndaki (LHC) ATLAS ve CMS deneyleri, bu temel parçacığın iç özelliklerini “özenle” araştırmak için kullanıldı. Araştırmacılar bu parçacığın nasıl ortaya çıktığını ve çabucak akabinde öbür parçacıklara nasıl bozunduğunu keşfetmekle ilgileniyor.

Geçtiğimiz günlerde Belgrad’da düzenlenen Büyük Hadron Çarpıştırıcısı Fiziği Konferansı sırasında CERN bilim insanları, bir Higgs parçacığının bir Z bozonuna ve bir fotona bozunduğunu gösteren az bir süreci tespit ettiklerini duyurdular. Z bozonu zayıf kuvvetin “elektriksel olarak nötr” taşıyıcısıdır, foton ise elektromanyetik enerjiyi taşır. Bu ortada anekdot bilgi olarak: Z bozonu, zayıf kuvvetin “elektriksel olarak nötr” taşıyıcısı iken, foton elektromanyetik enerjiyi taşıyan bir parçacıktır.

Standart Model, Higgs bozonlarının yaklaşık yüzde 0,15’inin bir Z bozonuna ve bir fotona bozunması gerektiğini ve Higgs bozonunun yaklaşık 125 milyar elektronvoltluk bir kütleye sahip olduğunu öngörüyor. Lakin ATLAS ve CMS’den elde edilen yeni deneysel bilgiler, bozunma oranının Standart Model tarafından öngörülenden çok daha yüksek olduğunu ve bozunmanın hadiselerin yaklaşık yüzde 6,6’sında gerçekleştiğini gösteriyor.

Çalışma, şimdi hakemli bir mecmuada yayınlanmamış ve sonucun kesin olarak kabul edilebileceği ispatlara ulaşamamış olsa da datalar, bilim dünyasını parçacık fiziği teorisindeki Standart Model’in ötesinde büsbütün yeni alanlara ve parçacıklara taşıyabilir.

2012’de Higgs bozonunun keşfinden bu yana bilim insanları unsurun ve kainatın gerçek tabiatı hakkında yeni ipuçları bulmak için bu garip parçacığı derinlemesine inceliyorlar. Artık ise CERN araştırmacıları, parçacığın bozunmasında, parçacık fiziğinin Standart Model’in ötesine uzanan heyecan verici ve hayati bir davranış gözlemlediklerini belirtiyorlar.

İLK DEFA 60’LI YILLARDA ÖNE SÜRÜLDÜ

Higgs Bozonu yahut Higgs Parçacığı, birinci kere 1960’larda öne sürülmüştü. Parçacık fiziğinin en temel teklifleri ve sorularından olan Higgs Bozonu’nun varlığı, birinci defa 2010’ların başında CERN’de yapılan deneyler sırasında açığa çıkartıldı. O vakitten bu yana Higgs Bozonu, temel parçacıkların neden kütleye sahip olduğunu açıklamak için kullanılıyor. Bu “kütle” telaffuzunun içerisine elektronlardan tutun da uzayın kendisine kadar her şey giriyor.

Bu nedenle, Higgs Bozonu’na “Tanrı Parçacığı” olarak da anılıyor.

Bilim dünyası uzunca bir müddettir Higgs Bozonu’nun özelliklerini ve bozunarak başka parçacıkları nasıl ortaya çıkardığını anlamak için efor harcıyor. Bunun tespiti çok güç çünkü, Higgs’in varlığı ve öteki parçacıkların ortaya çıkışı çok kısa bir müddette gerçekleşiyor. Bu, gökyüzünden düşen güvercin tüylerine benzetilebilir. Güvercini görmemiş olabilirsiniz lakin gördüğünüz tüyler, temelinde güvercinin varlığını kanıtlıyor.

Bilim insanları da çarpıştırıcıdaki bu “tüyleri” gözlemliyor. Mevcut dataların tamamı 2015-2018 yılları ortasında yapılan çalışmalara dayanıyor. Büyük Hadron Çarpıştırıcısı, şu anda üçüncü çalışmasına devam ediyor, hasebiyle Higgs bozonu hakkındaki bilgilerin önümüzdeki birkaç yıl içinde artması bekleniyor.

Büyük Hadron Çarpıştırıcısı deneyinde bir fenomenin birinci ispatı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Astrofizikçiler Michael Wondrak, Walter van Suijlekom ve Heino Falcke tarafından yapılan araştırmada, olay ufkunun çökeceği, sürecin yalnızca kara deliklere has olmadığı, uzay-zaman eğrisinde oluşacak bir bükülmenin de bu olayı tetikleyebileceği anlaşıldı.

Araştırmanın Hawking radyasyonunun yahut ona çok benzeri bir yayılımın kara deliklerle hudutlu olmayabileceğini, bunun her yerde yaşanabileceğini ve cihanın yavaş biçimde buharlaştığını gösterdiği kaydedildi.

Wondrak, “Bilinen Hawking radyasyonuna ek olarak, yeni bir radyasyon çeşidinin de olduğunu gösterdik.” açıklamasını yaptı.

Hawking radyasyonu şimdiye kadar gözlemlenemeyen bir olgu fakat teori ve deneyler bunun olabileceğini gösteriyor.

OLAY UFUKLARININ YARATTIĞI KUANTUM DALGALANMALARI YENİ PARÇACIKLARIN OLUŞMASINA YOL AÇIYOR

Kara deliklerin çekim gücünün kütleden çok kütlenin çok küçük bir alana sıkışması nedeniyle oluştuğunu belirten bilim insanları, bu yüksek çekimden Cihan’da bilinen en süratli obje olan ışığın bile kaçamadığını belirterek ışığın kaçamadığı kara deliğe kritik yakınlığı olay ufku olarak isimlendiriyor.

Hawking’in matematiksel olarak olay ufuklarının, kuantum alanları boyunca dalgalanmalar oluşturduğunu gösterdiği, bu dalgalanmaların sönümlenmek yerine dengesizliklere yol açarak yeni parçacıklar meydana getirdiği kaydedildi.

Küçük kara deliklerde bu parçacıkların kara deliğin olay ufku yakınında oluşacağı, kara deliğin büyük ölçülerdeki gücünün süratle uzaklaşması nedeniyle de vakit içinde yok olacağı belirtildi.

Büyük kara deliklerin ise bu durumda tespit edilmesi güç bir soğuk ışık yaymaya başlayacağı, gücü ve kütlesini ise daha uzun periyotta yitireceği vurgulandı.

GÜÇLÜ ÇEKİME SAHİP GÖK CİSİMLERİNİN OLUŞTURDUĞU DALGALANMALAR DA PARÇACIK OLUŞUMUNU TETİKLİYOR

Schwinger tesiri olarak bilinen misal bir durumun elektriksel kuantum alanlarında da yaşandığı, gereğince güçlü elektriksel dalgaların oluşturduğu dengesizliklerin parçacık oluşumunu tetiklediği vurgulandı.

Wondrak ve araştırma grubu, Schwinger tesirine benzeyen uzay-zamandaki bükülmelerde de parçacık ortaya çıkıp çıkmayacağını görmek için çeşitli çekimsel şartları matematiksel olarak oluşturdu.

Suijlekom, “Bir kara deliğin çok ötesinde de uzay-zamanın bükülmesinin radyasyon oluşturmada büyük rol oynadığını gösterdik. Parçacıklar esasen yerçekimi alanının gelgit kuvvetleri tarafından birbirinden ayrılıyordu.” açıklamasını yaptı.

Araştırmacılar kara deliklerden öteki, büyük kütleli yahut yoğunluğu yüksek nötron yıldızların, beyaz cücelerin ve galaksi kümelerinin de çekim gücünden etkilenen uzay-zamanın büküldüğünü kaydetti.

Bu üzere yüksek çekim alanlarında dalgalanmalar oluştuğu için Hawking radyasyonu gibisi yeni parçacık oluşumlarının tetiklendiği belirtildi.

Falcke, “Bu, meyyit yıldızların kalıntıları üzere Cihan’daki öbür büyük objelerin, bir olay ufku olmadan da bu tıp radyasyon yayabileceği manasına geliyor. Bu olgu, çok uzun bir mühlet sonra, Cihan’daki her şeyin tıpkı kara delikler üzere buharlaşmasına yol açacaktır. Bu yalnızca Hawking radyasyonu anlayışımızı değil, birebir vakitte Cihan ve geleceği hakkındaki görüşümüzü de değiştirmektedir.” sözlerini kullandı.

Ancak araştırmacılar bunun görülebilir gelecekte olmayacağını kelamlarına ekledi.

Araştırma, Physical Review Letters’da yayımlandı.

Cihan yavaş yavaş buharlaşacak ve en sonunda her şey yok olacak yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.