Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda sunum yaptı.

Karahan, küresel büyümede 2024 yılında sınırlı bir artış öngörüldüğünü ve son dönemde enerji hariç emtia fiyatlarında artış gözlemlendiğini belirtti.

Küresel enflasyonun hedeflerin üzerinde seyretmeye devam ettiğini kaydeden Karahan, “Merkez bankaları parasal sıkılığı korumaktadır. Son dönemde gelişmekte olan ülkelere portföy hareketleri dalgalı bir seyir izlemektedir. Yılın ilk çeyreğinde hem iç talep hem de net ihracat büyümeye pozitif katkı vermiştir. Yurt içi talepte direnç sürerken bazı normalleşme işaretleri mevcuttur. Arz koşulları talep koşullarına kıyasla daha ılımlı bir seyir izlemektedir” dedi.

Karahan, ihracat gelirlerinin yüzde 40’ının Türk lirasına çevrilmesine yönelik uygulamanın devamının öngörüldüğünü ancak bu oranın değerlendirilebileceğini belirtti.

“Çıktı açığının ilk çeyrekte bir miktar arttığı tahmin edilmektedir”
Karahan, birinci çeyrekte çıktı açığının bir miktar arttığının tahmin edildiğini ve cari işlemler dengesindeki iyileşmenin devam ettiğini söyledi.

Son dönemde hizmet fiyatlarının ana gruplar içerisinde öne çıktığını kaydeden Karahan, “Enflasyon göstergeleri ana eğilimde gerilemeye işaret etmektedir. Ana eğilimdeki yüksek seyirde hizmet fiyatlarının rolü belirgindir. Gelişmiş ülkelerde de hizmet enflasyonu manşet enflasyonun üzerindedir” dedi.

Karahan konut fiyatlarındaki artış eğiliminin yavaşladığını söylediği konuşmasında, dayanıklı tüketim mallarında fiyat artışlarının yavaşlamasının beklendiğini belirtti. Karahan sözlerine şöyle devam etti:

“Parasal sıkılaştırmanın beklentiler üzerindeki etkisi yakından takip edilmektedir. Parasal duruş belirgin şekilde sıkılaştırılmıştır. Parasal aktarım mekanizmasını destekleyen ve güçlendiren adımlar atılmıştır.

Miktarsal sıkılaşma ile likidite fazlası sterilize edilmektedir. Faiz artırımları ve makroihtiyati politika adımlarıyla finansal koşullar sıkılaşmıştır. Tüketici kredi büyümesi zayıflamaktadır. İlk çeyrekte güçlenen ticari kredi büyümesi faiz artışı sonrasında yavaşlamıştır. TL mevduat payı artmaya devam etmektedir. Tahvil getiri eğrisi parasal duruşla uyumlu şekillenmektedir. Risk primi iyileşme kaydetmiştir.

Türkiye’ye yönelik portföy girişleri ivme kazanmıştır. Parasal sıkılaşma süreci rezervlere olumlu yansımaktadır. Para politikasındaki sıkı duruş fiyat istikrarı sağlanana kadar kararlılıkla sürdürülecektir.”

“Kur kaynaklı ödeme olmayacağını düşünüyoruz”
Sunum sonrası soruları yanıtlayan ve sıkılaştırma politikası ile KKM’ye olan talebin azaldığını belirten Karahan, “130 milyar dolardan 70 milyar dolara geriledik. Devam eden bir azalma söz konusu. Son birkaç ayda açılan KKM hesaplarına kur kaynaklı ödeme olmayacağını düşünüyoruz” dedi.

Son 9 ayda, Türk lirası mevduat payı yaklaşık yüzde 32’den yüzde 48’e yükselirken Kur Korumalı Mevduat’ın payı yüzde 26’dan yüzde 13,4’e gerilediğini ifade eden Karahan, son düşüşlerle kur korumalı mevduatların 2,16 trilyon TL’ye düştüğünü söyledi.

KKM kaynaklı zararın büyüklüğü konusundaki soruya, “830-833 milyar lira olduğunu, bunun raporlarda yazdığını bankanın dönem zararının yüzde 100’ünden fazlasının KKM zararından kaynaklandığı” yanıtını veren Karahan, 500 lira ve üzeri bankont basılmasına ilişkin soruya da, ‘bu konuda incelemelerin devam ettiğini ve teknik analizlerin sürdüğü’ cevabını verdi.

“Konut fiyatları önemli”
Kripto varlıklarda aktif bir alınmadığı eleştirisine ilişkin MASAK, bankalar ve Merkez Bankası tarafından adımlar atılmış olduğunu belirten Karahan, kripto varlıkları için hizmetler ve düzenlemelerin değerlendirilmesi çalışmalarının Hazine ve Maliye Bakanlığı koordinasyonunda yürütüldüğünü, kanun taslağı hazırlandığını, 2021 yılında çıkarılan düzenleme ile kripto varlıkların ödemelerde kullanılmamasının amaçlandığını belirtti. “Merkez Bankası olarak bizi ilgilendiren ödeme konusu, biz zaten katkılarımızı yaptık, yapmaya da devam edeceğiz yasa çıktıktan sonra yönetmeliğin devam edip etmeyeceğini yeniden değerlendirebiliriz” diye konuştu.

Konut fiyatlarına ilişkin soru üzerine konut fiyatlarındaki artışın gerçekten önemli olduğunu dile getiren Karahan, enflasyonun kalıcı bir şekilde düşürülmesinin barınma gibi sorunların giderilmesi için de önemli olduğunu belirtti.

Kaynak: Bloomberg HT

Merkez Başkanı Karahan: Konut piyasasındaki gelişmeleri yakından takip ediyoruz yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Fitch’in Türkiye’nin uzun vadeli yabancı para cinsinden borç notunu B’den B+’ya, görünümünü ise nötrden pozitife yükseltmesinin, Türkiye’nin sağlam ekonomi politikalarının gücünü yansıttığını bildirdi.

X platformu üzerinden açıklama yapan Şimşek, “Sağlam politikaları sürdürmeye ve yapısal reformları uygulamaya kararlıyız. Bu ay yapılacak yerel seçimlerin ardından Türkiye, verimliliği ve rekabet gücünü artıracak reformları da içeren orta vadeli programı uygulamak için seçimsiz uzun bir döneme sahip olacak” dedi.

Şimşek’in açıklaması şöyle:

Fitch’in Türkiye’nin uzun vadeli yabancı para cinsinden borç notunu B’den B+’ya, görünümünü ise nötrden pozitife yükseltmesi, Türkiye’nin sağlam ekonomi politikalarının gücünü yansıtmaktadır.

Sağlam politikaları sürdürmeye ve yapısal reformları uygulamaya kararlıyız.

– Fiyat istikrarının sağlanması en önemli önceliğimiz olmaya devam etmektedir.

– Büyümenin yeniden dengelenmesi iyi bir şekilde devam etmektedir; iç tüketim ılımlılaşmakta ve net ihracat güçlenmektedir.

– Cari işlemler açığı öngörülenden daha hızlı bir şekilde daralmakta ve bu yıl GSYH’nin %3’ünün oldukça altına düşme yolunda ilerlemektedir.

– Türk lirası mevduatların toplam mevduatlar içindeki payı Ağustos ayından bu yana yüzde 12 puan artmıştır. Programımıza olan güven arttıkça bu eğilim devam edecektir.

– Mali sağlığın yeniden tesis edilmesi de kilit bir hedeftir. Mali itici gücün bu yıl içinde azalması ve gelir politikalarının daha destekleyici olmaya başlaması beklenmektedir.

Depremle ilgili harcamalar da dahil olmak üzere mali açığı önümüzdeki yıl GSYH’nin %3’ünün altına indirmeye kararlıyız.

Fiyat istikrarının sağlanmasının zaman alacağını unutmamak önemlidir.

Bu ay yapılacak yerel seçimlerin ardından Türkiye, verimliliği ve rekabet gücünü artıracak reformları da içeren orta vadeli programı uygulamak için seçimsiz uzun bir döneme sahip olacak. Döviz piyasasında son dönemde yaşanan dalgalanma geçici olarak görülmelidir. TCMB, elindeki tüm araçları kullanarak enflasyon beklentilerini çıpalamaya kararlıdır. TCMB’nin enflasyonu düşürmesine yardımcı olmak için maliye politikasını sıkılaştırmaya devam edeceğiz. Özetle, Eylül ayında açıkladığımız program beklendiği gibi işlemektedir.

Bakan Şimşek: Döviz piyasasındaki dalgalanma geçici olarak değerlendirilmelidir yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Hürriyet’ten Gülistan Alagöz’ün haberine göre ofis ve işyeri gibi ticari gayrimenkuller, profesyonellere hitap ettiği için bireysel yatırımcı açısından zorlu alan olarak görülmeye devam ediliyor.

İHTİYAÇ OLSA DA EV SATIŞI DÜŞÜYOR

Konuta talep var ama erişim oldukça zor. Ocak-ekim döneminde konut satışları geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 14.3 düşerek 993 bin 835 oldu. Yılın 1.2 milyon bandında kapatılması bekleniyor. Son 3 yılda ise yıllık satış 1.4-1.5 milyon seviyesinde olmuştu. Bu yıl konut satışlarının düşmesinde artan fiyatlar, yüksek faiz oranları, kredilere gelen yasal sınırlama ve mevduat faizindeki artış etkili oldu.

ALICI PAZARI

İstanbul Gayrimenkul Değerleme (İGD) Yönetici Ortağı Dr. Ahmet Büyükduman düşüşe ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı:

“Konut satışlarının azalmasında faiz oranlarındaki artış nedeniyle kredili konut satışlarında gözlemlenen yüzde 60’lık azalış en önemli etken. Kredili olmayan satışlarda da hafif bir gerileme görülse de esasen adet olarak hâlâ güçlü görünüyor.”

 

Yüzlerce emlak ofisini bünyesinde barındıran MasterTürk Grubu’nun Başkanı Gökhan Taş, konutun yatırım aracı olmaktan uzaklaştığını, ihtiyacı olanın aldığını belirtti ve şunları söyledi: “Fiyat olarak TL bazında bir düşüş yok, olmaz da. Ama bu enflasyon şartlarında aynı kalması da düşüş anlamına geliyor. İkinci elde alıcı pazarının hakim olduğu, yani pazarlık marjının arttığı bir dönemdeyiz. 2024 yazına kadar bunun sürmesini bekliyoruz. Yeni proje için yoğun ruhsat başvurusu var. Yeni maliyet ve yeni fiyatlarla konutlar satışa çıkınca genel piyasada artışlar başlayacaktır.”

GAYRİMENKULÜN YENİ GÖZDESİ ARSA-TARLA

Pandemi sonrası artan müstakil yaşam isteği ve deprem endişesi arsa-tarla satışını tetikleyen en önemli faktörler oldu. Zaman içinde konuta erişemeyenlerin yönü de bu alana çevrildi. Yılın ilk 7 ayında 1 milyon 617 bin 812 adet gayrimenkul el değiştirdi. Bu satışların 675 bin 327’si konut olurken, 942 bin 485’i arsa, tarla ve işyerinden oluşan ‘konut dışı gayrimenkul’ satışı olarak gerçekleşti. Eylül ayında ise 280 bin 58 gayrimenkul satışı yapıldı, bunun da 100 bin 839’u konut, 144 bin 931’i arsa ve tarla oldu.

BALON RİSKİ

Tarla ağırlıklı olmak üzere arazi satışlarında son üç yılda hızlı bir artış yaşandığını söyleyen Ahmet Büyükduman şunları söyledi:

“Pandemi sürecindeki kırsala yönelim ve yüksek enflasyona karşı servet koruma güdüsü konut satın almaya yetecek yeterli birikimi olmayanları tarla piyasasına yöneltti. Artan tarla fiyatları daha çok yatırımcıyı cezbettiği için bu ivme devam ediyor. Ancak kanaatimce bu eğilim ekonomik temellerden kopuk psikolojik bir sürü güdüsüne dönüşmüş durumda. Tarla piyasası balon riski taşıyor.”

 

Türkiye’de yatırımcıların tapu sevdiğini hatırlatan Gökhan Taş ise şu değerlendirmeyi yaptı: “Elinde 2 milyonu, 1 milyonu olan kişi ev alamıyor, ama arsa ve tarla ile tapu sahibi oluyor. Bir de konutta fiyat TL bazında sabitken, doğru arsa yatırımında fiyat artıyor. Bu nedenle önümüzdeki dönemde bu alan cazibesini korumaya devam edecek.”

İŞYERİ VE OFİS PROFESYONEL ALAN

Ofisler, işyerleri ya da sanayi siteleri ise diğer iki seçenekten oldukça farklı bir noktada. Satış bedelleri çoğunlukla diğer gayrimenkullere kıyasla daha yüksek. Konuttaki kira sınırlaması ticari mülklerde yok. Bu, yatırımcı için avantaj olsa da, bu tip mülklerin profesyonel yatırım ve işletme gerektirdiği de unutulmamalı. Konut dışı gayrimenkul piyasasında da zorlu bir döneme girildiğini dile getiren Ahmet Büyükduman “İçinde bulunduğumuz ekonomik konjonktürde ticari olarak tanımlayabileceğimiz bu segmentte satış adetlerinin daralacağını tahmin ediyorum” dedi.

‘FİYAT ARTIYOR’

Göktan Taş ise ticari gayrimenkulde daralma değil, canlılık beklerken nedenini şöyle anlattı: “Yeni ofis projesi yapılmıyor, arz yok. A sınıfı ofislerde doluluk yüzde 100’e geldi. Talep canlı, arz yokken bu alanda fiyat artışı kaçınılmaz. İşyeri için de doğru lokasyonda olan yerlerde kira artışları sürüyor. İstanbul’daki sanayi sitelerinde satış ve kiralama oldukça hızlı. İhtiyacı olan için de yatırımcı için de ticari gayrimenkul iyi bir seçenek. Ama bu alan konut gibi herkese açık değil, profesyonel yatırımcılara hitap ediyor.”

Uzmanlar emlak piyasasındaki son durumu değerlendirdi: Gayrimenkulün yeni gözdesi Arsa-Tarla yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.