‘TUZ ÜZERE ELİMİZDE KALIYORDU’

Hünkar Apartmanı’nda ablası, eniştesi ve yeğenini yitiren Samet Kılıç, sarsıntıdan çabucak sonra enkaza geldiğini söyleyerek “Beton tuz üzere ellerimizde kalıyordu ve demirlerin incecik ve yetersiz olduğu gözle görülüyordu. Bu türlü bir binanın raporda olmaması vahim bir ihmal” dedi.

AFAD’ın 2020’de  hazırladığı vilayet afet risk azaltma planında ilgili bölgeye ait yer sıvılaşması durumunun belirtildiğini anımsatan kayıp yakını Fatma Irmak ise “Buna rağmen neden raporda yer etüdü çalışmasıyla ilgili bilgi verilmedi” diye konuştu.

Raporda olağan olarak bedellendirilen karot sonuçlarına da reaksiyon gösteren Irmak, “Zeminden alınan karot numune pahaları olağan ise hakikaten üst katlar numune alamayacak kadar nasıl dağılabilir” sorusunu sordu.

Irmak ayrıyeten “Raporda statik proje raporlarının incelenip incelenmediğine ait hiçbir bilgi olmadığı üzere enkaz sırasında ortada olan demir numunelerinin de alınmadığının” altını çizdi. Irmak tüm bu çelişkiler nedeniyle savcılıktan yer etüdünü de kapsayan yeni bir uzman raporu isteyeceklerini belirtti.

(Polis memuru Ali Bozkuş, Ebrar Sitesi’nde yıkılan binadan 24 saat sonra yaralı kurtarılmıştı.)

ENKAZ SÜRATLE KALDIRILDI

Raporda zelzelede büsbütün çöken sitedeki binaların enkazının süratle kaldırılmış olması nedeniyle kolonların ve taşıyıcı sistemlerin kesilip kesilmediğine dair tespit yapılamadığı kaydedildi. Rapor, yıkılan binaların temel beton dayanımlarının büyük kısmının projelere uygun olduğunu lakin üst yapıların beton dayanımlarının projedeki bedellerin çok altında kaldığını da ortaya koydu.

Ebrar Sitesi’nde eksik rapora reaksiyon: Tuz üzere elimizde kalıyordu yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

‘TUZ ÜZERE ELİMİZDE KALIYORDU’

Hünkar Apartmanı’nda ablası, eniştesi ve yeğenini yitiren Samet Kılıç, zelzeleden çabucak sonra enkaza geldiğini söyleyerek “Beton tuz üzere ellerimizde kalıyordu ve demirlerin incecik ve yetersiz olduğu gözle görülüyordu. Bu türlü bir binanın raporda olmaması fecî bir ihmal” dedi.

AFAD’ın 2020’de  hazırladığı vilayet afet risk azaltma planında ilgili bölgeye ait yer sıvılaşması durumunun belirtildiğini anımsatan kayıp yakını Fatma Irmak ise “Buna rağmen neden raporda taban etüdü çalışmasıyla ilgili bilgi verilmedi” diye konuştu.

Raporda olağan olarak bedellendirilen karot sonuçlarına da reaksiyon gösteren Irmak, “Zeminden alınan karot numune kıymetleri olağan ise nitekim üst katlar numune alamayacak kadar nasıl dağılabilir” sorusunu sordu.

Irmak ayrıyeten “Raporda statik proje raporlarının incelenip incelenmediğine ait hiçbir bilgi olmadığı üzere enkaz sırasında ortada olan demir numunelerinin de alınmadığının” altını çizdi. Irmak tüm bu çelişkiler nedeniyle savcılıktan taban etüdünü de kapsayan yeni bir uzman raporu isteyeceklerini belirtti.

(Polis memuru Ali Bozkuş, Ebrar Sitesi’nde yıkılan binadan 24 saat sonra yaralı kurtarılmıştı.)

ENKAZ SÜRATLE KALDIRILDI

Raporda zelzelede büsbütün çöken sitedeki binaların enkazının süratle kaldırılmış olması nedeniyle kolonların ve taşıyıcı sistemlerin kesilip kesilmediğine dair tespit yapılamadığı kaydedildi. Rapor, yıkılan binaların temel beton dayanımlarının büyük kısmının projelere uygun olduğunu lakin üst yapıların beton dayanımlarının projedeki kıymetlerin çok altında kaldığını da ortaya koydu.

Ebrar Sitesi’nde eksik rapora reaksiyon: Tuz üzere elimizde kalıyordu yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

KULLANICILAR DİĞERLERİNİN SOHBET GEÇMİŞLERİNİ GÖRDÜ!

STM’nin siber güvenlik uzmanları tarafından hazırlanan rapor, 8 başka husus başlığından oluşuyor. Raporda, yapay zeka aracı ChatGPT’de yaşanan kesinti ve zafiyetler, güç bölümünde siber güvenlik yetkinlik modeli, siber-fiziksel sistemlerin güvenliği, en çok siber akın gerçekleştiren ülkeler üzere birçok yeni ve farklı mevzu başlığı yer alıyor.

Son vakitlerin en tanınan yapay zeka uygulamalarının başında gelen ve çıkış yaptığı birinci aylarda 100 milyon kullanıcı barajını aşan ChatGPT’nin fiyatlı abonelik sürümü olan “ChatGPT Plus” şubat ayında kullanıma sunulurken, ChatGPT’de mart ayının son haftasında birkaç saatlik kesinti meydana geldi. STM’nin raporuna nazaran, ChatGPT’nin kullandığı bir açık kaynak kütüphanesi bu kesintiye sebep oldu ve bu kütüphanede kullanıcıların birbirlerinin sohbet geçmişlerini görmesine imkan sağlayan zafiyetler oluştu.

OpenAI yaptığı açıklamada, ChatGPT Plus üyeliği olan kullanıcıların yüzde 1,2’sinin muhakkak bir saat diliminde faal bir halde platformu kullandılarsa, ödeme bilgilerinde data ifşasının gündeme geldiğine dikkati çekti. Raporda, o vakit dilimindeki faal kullanıcıların isim, soyisim, e-posta adresi, fatura adresi, kredi kartı tipi, kredi kartının son dört hanesi ve kredi kartının son kullanma tarihi üzere datalarının görüntülendiği tespiti yer aldı.

Raporda ele alınan bir başka bahis ise CPS (Cyber-Physical System) yani siber-fiziksel sistemler oldu.

Fiziksel ve dijital bileşenlerin birlikte çalıştığı gerçek vakitli gömülü sistemler olan CPS’nin günlük hayatta kullanımı giderek yaygınlaşıyor. Bir fabrikada otomatik makinelerin ve robotların birlikte çalışması, sıhhat kesiminde tıbbi aygıtların bilgi paylaşımı yahut sivil-askeri birçok alandaki sistemlerde gerçek vakitli data paylaşımı CPS örnekleri olarak ön plana çıkıyor.

Bu dijitalleşme birtakım riskleri de beraberinde getiriyor. Raporda, CPS’lerin berbat niyetli bireylerin siber akınlarına maruz kalabileceği, bu taarruzlar sonucunda sistemlerin kapalı kalmasına, bilgi kaybına, yanlışlı çalışmasına ve hatta kullanıcıların fizikî olarak ziyan görmesine neden olabileceği vurgulandı.

Bu tehditlerden korumak için data ve ağ güvenliği ile yazılım güvenliğinde gerekli tedbirlerin alınması gerektiği belirtilen raporda, “Güvenlik uzmanları, CPS sistemlerini daima olarak kıymetlendirmeli, güncellemeler yapmalı ve güvenlik açıklarını tespit etmeli.” ihtarına yer verildi.

Raporda, Türkiye’de 6 Haziran 2023’te yürürlüğe giren ve güç dalında kullanılan endüstriyel denetim sistemlerinin siber güvenliğini uygunlaştırmayı amaçlayan “Enerji Bölümünde Siber Güvenlik Yetkinlik Modeli Yönetmeliği” de ayrıntılı biçimde ele alındı.

Elektrik dağıtım şirketlerinden doğal gaz dağıtım kesimine kadar kritik güç tesislerinde siber güvenlik uygulamalarının sınıflandırması, yetkinlik modeli ve atılacak adımlar raporda yer aldı.

EN ÇOK SİBER TAARRUZ ABD’DEN

STM’nin kendi Honeypot sensörleri tarafından bilgiler dünya genelinde en çok siber hücum toplanan ülkeleri de ortaya koydu.

Yılın ikinci çeyreğinde STM’nin Honeypot’larına (bal küpü-tuzak sunucu) toplam 3 milyon 304 bin atak yansıdı.

Siber ataklara en çok kaynaklık eden ülke 194 bin ile ABD olurken, 185 bin atak ile Rusya ikinci sırada yer aldı. Bu ülkeleri Hindistan, Fransa, Hollanda, Almanya, Çin, Vietnam, Polonya ve Türkiye izledi.

ChatGPT’deki kesinti kullanıcı bilgilerini ifşa etti yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Funda Tekin tarafından kaleme alınan rapor, din, inanç yahut inançsızlık temelli nefret cürümlerinin, öteki nefret kabahatleri üzere, Türkiye’de değerli bir sorun olmaya devam ettiğine dikkat çekiyor. Türkiye’deki yasal mevzuat ve uygulamanın bu kabahatlere karşı epey etkisiz olduğu vurgulanan raporda nefret hatalarının toplumsal barışın önünde önemli bir pürüz olduğunun da altı çiziliyor.

Bu kabahatlerle çabanın bütünlüklü bir formda geliştirilmesine gereksinim duyulduğu kaydedilen raporda; nefret hatalarının kamu yetkilileri ve sivil toplum tarafından izlenip raporlanması, tesirli bir halde soruşturulması, ziyana ait tazmin, mağdurların desteklenmesine yönelik bütünsel bir yaklaşım ve çok paydaşlı çalışmalar temel gereksinimler olarak tespit ediliyor.

ALEVİLER VE HRİSTİYANLAR BİRİNCİ SIRADA

İzleme çalışması kapsamında, Ocak – Aralık 2022 aralığında din, inanç yahut inançsızlıkla temaslı 36 nefret kabahati yahut olayı bilgisine ulaşıldı.

2022 yılında, “hedef alınan kümeye göre” ulaşılan nefret suçu/olayı bilgisi şöyle:

Aleviler 15,

Hristiyanlar 15,

Yahudiler 4,

Ezidiler 1,

Müslümanlar 1.

Hristiyanların maruz kaldığı nefret cürümlerinin bir kısmında Ermeniler, Süryaniler, Yunanlar üzere etnik kimlikler maksat alındı

Raporda, dünya genelinde, nefret cürümlerinin yaşanandan az ihbar edildiği ve raporlandığı düşünüldüğünde bu sayıların olayların gerçek boyutunu yansıtmadığı belirtiliyor. 

Raporda ayrıyeten tekliflere de yer verildi: 

“Kamu yetkilileri; tüm nefret hatalarını engellemek ve bunlarla uğraş etmek gayesiyle nefret cürümlerine ait mevzuat düzenlenmesini, nefret cürümlerinin ayrıştırılmış bir halde kayıt altına alınmasını, faal bir halde soruşturulmasını, kovuşturulmasını ve uygun bir yaptırım uygulanmasını sağlamalı. Ayrıyeten, mağdurların desteklenmesi için gereksinimlerine yönelik çok boyutlu önlemler almalı.

Sivil toplum; nefret kabahatleriyle ilgili gerçek bilgileri yaygınlaştırmak ve nefret kabahatlerine dair farkındalığı artırmak için medyayla daha âlâ alakalar kurabilir, siyasetler, savunuculuk stratejileri ve nefret kabahatiyle uğraşta değişim yaratacak araçlar geliştirmek için farklı kümelerle iş birliği yapabilir, nefret kabahatlerine dair farkındalığı artırmak için faaliyetler yürütebilir, mağdurlara direkt takviye sunabilir ve nefret hatalarını izleyip raporlayabilir.

Din yahut inanç toplulukları; kendi toplulukları için farkındalık yükseltme çalışmaları yürütebilir, nefret hatalarıyla ilgili ihbarda bulunarak, kendi data tabanlarını oluşturarak ve bilgileri paylaşarak nefret kabahatlerinin görünürlüğünü artırmaya katkıda bulunabilir; mağdurlara pratik dayanak sunabilir ve bilgi paylaşabilir ve nefret kabahatleriyle ilgili çalışma yapan kuruluşlarla iş birliği yapabilir.”

‘İnanç Özgürlüğü’ raporu: Türkiye’de en çok Aleviler ve Hristiyanlar hedefte! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Funda Tekin tarafından kaleme alınan rapor, din, inanç yahut inançsızlık temelli nefret kabahatlerinin, başka nefret kabahatleri üzere, Türkiye’de değerli bir sorun olmaya devam ettiğine dikkat çekiyor. Türkiye’deki yasal mevzuat ve uygulamanın bu cürümlere karşı epey etkisiz olduğu vurgulanan raporda nefret hatalarının toplumsal barışın önünde önemli bir pürüz olduğunun da altı çiziliyor.

Bu cürümlerle çabanın bütünlüklü bir formda geliştirilmesine muhtaçlık duyulduğu kaydedilen raporda; nefret kabahatlerinin kamu yetkilileri ve sivil toplum tarafından izlenip raporlanması, tesirli bir halde soruşturulması, ziyana ait tazmin, mağdurların desteklenmesine yönelik bütünsel bir yaklaşım ve çok paydaşlı çalışmalar temel gereksinimler olarak tespit ediliyor.

ALEVİLER VE HRİSTİYANLAR BİRİNCİ SIRADA

İzleme çalışması kapsamında, Ocak – Aralık 2022 aralığında din, inanç yahut inançsızlıkla ilişkili 36 nefret cürmü yahut olayı bilgisine ulaşıldı.

2022 yılında, “hedef alınan kümeye göre” ulaşılan nefret suçu/olayı bilgisi şöyle:

Aleviler 15,

Hristiyanlar 15,

Yahudiler 4,

Ezidiler 1,

Müslümanlar 1.

Hristiyanların maruz kaldığı nefret kabahatlerinin bir kısmında Ermeniler, Süryaniler, Yunanlar üzere etnik kimlikler gaye alındı

Raporda, dünya genelinde, nefret cürümlerinin yaşanandan az ihbar edildiği ve raporlandığı düşünüldüğünde bu sayıların olayların gerçek boyutunu yansıtmadığı belirtiliyor.

Raporda ayrıyeten tekliflere de yer verildi:

“Kamu yetkilileri; tüm nefret cürümlerini engellemek ve bunlarla uğraş etmek hedefiyle nefret kabahatlerine ait mevzuat düzenlenmesini, nefret kabahatlerinin ayrıştırılmış bir biçimde kayıt altına alınmasını, faal bir halde soruşturulmasını, kovuşturulmasını ve uygun bir yaptırım uygulanmasını sağlamalı. Ayrıyeten, mağdurların desteklenmesi için gereksinimlerine yönelik çok boyutlu önlemler almalı.

Sivil toplum; nefret kabahatleriyle ilgili gerçek bilgileri yaygınlaştırmak ve nefret kabahatlerine dair farkındalığı artırmak için medyayla daha güzel ilgiler kurabilir, siyasetler, savunuculuk stratejileri ve nefret cürmüyle gayrette değişim yaratacak araçlar geliştirmek için farklı kümelerle iş birliği yapabilir, nefret hatalarına dair farkındalığı artırmak için faaliyetler yürütebilir, mağdurlara direkt takviye sunabilir ve nefret kabahatlerini izleyip raporlayabilir.

Din yahut inanç toplulukları; kendi toplulukları için farkındalık yükseltme çalışmaları yürütebilir, nefret kabahatleriyle ilgili ihbarda bulunarak, kendi bilgi tabanlarını oluşturarak ve dataları paylaşarak nefret kabahatlerinin görünürlüğünü artırmaya katkıda bulunabilir; mağdurlara pratik dayanak sunabilir ve bilgi paylaşabilir ve nefret kabahatleriyle ilgili çalışma yapan kuruluşlarla iş birliği yapabilir.”

‘İnanç Özgürlüğü’ raporu: Türkiye’de en çok Aleviler ve Hristiyanlar hedefte! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

“African Militant Islamist Group-Linked Fatalities at All-Time High” başlıklı raporda, Afrika’daki silahlı örgütlerin sayısının son 10 yılda artış gösterdiği belirtildi.

Rapora nazaran, Sahraaltı Afrika’da 2014’te Nijerya, Mali ve Somali üzere ülkelerde varlık gösteren silahlı örgütler, 2023 yılında Mozambik, Kenya, Kamerun, Burkina Faso, Moritanya ve Benin üzere ülkelere uzandı.

Silahlı örgütlere bağlı ölümlerin yüzde 80’inin Sahel bölgesi ve Somali’de kaydedildiğinin altı çizilen raporda, Sahel bölgesindeki hücumların ise yüzde 87’sinin Burkina Faso ve Mali’de yaşandığı tabir edildi.

Kıtanın farklı bölgelerindeki silahlı kümelerin neden olduğu ölümlerin tarihin en yüksek düzeyinde olduğuna dikkat çekilen raporda, askeri darbelerin şiddet olaylarını körüklediği bilgisi paylaşıldı.

Raporda, Somali’de Eş-Şebab terör örgütü kaynaklı ölümlerin geçen yıl yüzde 157 artış gösterdiği, Çad Gölü Havzası’nda ise Boko Haram ve Batı Afrika İslam Devleti’nin (ISWA) ölümlerin ana nedeni olduğu açıklandı.

Kuzey Afrika ülkelerindeki silahlı örgütlerin sayısının azaldığı vurgulanan raporda, Mozambik’te Ensar’us Sunna örgütünün 2017’den beri düzenlediği ataklarda yüzlerce kişinin hayatını kaybettiği belirtildi.

Afrika ülkelerinde berbat yönetişim ve siyasi istikrarsızlık, etnik çatışmalar, askeri darbeler ve kıta dışı ülkelerin güç gayreti silahlı örgütlerin tesir alanını genişletiyor.

Afrika’da silahlı örgütlerin sayısı son 10 yılda artış gösterdi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

“African Militant Islamist Group-Linked Fatalities at All-Time High” başlıklı raporda, Afrika’daki silahlı örgütlerin sayısının son 10 yılda artış gösterdiği belirtildi.

Rapora nazaran, Sahraaltı Afrika’da 2014’te Nijerya, Mali ve Somali üzere ülkelerde varlık gösteren silahlı örgütler, 2023 yılında Mozambik, Kenya, Kamerun, Burkina Faso, Moritanya ve Benin üzere ülkelere uzandı.

Silahlı örgütlere bağlı ölümlerin yüzde 80’inin Sahel bölgesi ve Somali’de kaydedildiğinin altı çizilen raporda, Sahel bölgesindeki atakların ise yüzde 87’sinin Burkina Faso ve Mali’de yaşandığı tabir edildi.

Kıtanın farklı bölgelerindeki silahlı kümelerin neden olduğu ölümlerin tarihin en yüksek düzeyinde olduğuna dikkat çekilen raporda, askeri darbelerin şiddet olaylarını körüklediği bilgisi paylaşıldı.

Raporda, Somali’de Eş-Şebab terör örgütü kaynaklı ölümlerin geçen yıl yüzde 157 artış gösterdiği, Çad Gölü Havzası’nda ise Boko Haram ve Batı Afrika İslam Devleti’nin (ISWA) ölümlerin ana nedeni olduğu açıklandı.

Kuzey Afrika ülkelerindeki silahlı örgütlerin sayısının azaldığı vurgulanan raporda, Mozambik’te Ensar’us Sunna örgütünün 2017’den beri düzenlediği ataklarda yüzlerce kişinin hayatını kaybettiği belirtildi.

Afrika ülkelerinde makus yönetişim ve siyasi istikrarsızlık, etnik çatışmalar, askeri darbeler ve kıta dışı ülkelerin güç uğraşı silahlı örgütlerin tesir alanını genişletiyor.

Afrika’da silahlı örgütlerin sayısı son 10 yılda artış gösterdi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Partiler üstü milletvekillerinden oluşan komitenin raporunda, “Wagner Grubu” yerine “Wagner Ağı” sözünün kullandığına işaret edilerek, bu ağın, kümenin kurucusu Yevgeniy Prigojin’le ilişkili olan ve milletlerarası alanda askeri, ekonomik ve siyasi operasyonlar yürüten kişi ve kuruluşlardan oluştuğu belirtildi.

Raporda, 2014’te kurulan Wagner’in askeri faaliyetlerine Ukrayna’da başladığı, kümenin daha sonra Afrika ve Orta Doğu’daki öteki birtakım ülkelere de yayıldığına dikkat çekildi.

Wagner’in kuruluşundan bu yana Ukrayna, Suriye, Orta Afrika Cumhuriyeti (OAC), Sudan, Libya, Mozambik ve Mali olmak üzere en az 7 ülkede askeri operasyonlar yürüttüğü belirtilen raporda, “Wagner’i topraklarına davet eden yetkililerin öncelikli hedefi, başarısız ya da kırılgan rejimlerin iktidarlarını muhafazalarına yardımcı olmaktı” denildi.

“İNGİLİZ HÜKÜMETİ, WAGNER’İN KURULUŞUNDAN BU YANA DENGELİ STRATEJİDEN MAHRUM KALDI”

Raporda değerlendirmelerine yer verilen Komite Lideri Alicia Kearns, Wagner’e ait hükümetin tavrıyla ilgili şu tabirleri kullandı:

“İngiliz hükümeti, Wagner Ağı’nın kuruluşundan bu yana geçen 10 yıl içinde dengeli bir stratejiden mahrum kaldı ve Wagner’le manalı formda uğraş etme uğraşları mevcut değildi. Bu durum ağın büyümesine, kollarını Afrika’nın derinliklerine yaymasına ve çatışma ya da istikrarsızlık nedeniyle diz çökmüş ülkeleri sömürmesine imkan sağladı”

“TEMEL BİLGİ VE SİYASET EKSİKLİĞİ VAR”

Raporda, “Faaliyetlerinin İngiltere’nin yurt dışındaki çıkarları üzerindeki tesiri ve yarattığı zenginliğin büyük ölçüde Afrika’da bulunduğu gerçeği göz önüne alındığında, Wagner Ağı’nın coğrafik yayılımını öncelikle Avrupa prizmasından görmek değerli eksikliktir” değerlendirmesinde bulunuldu.

Bu nedenle raporda İngiltere’nin Wagner’i anlamakta başarısız olduğu ve “Afrika’daki faaliyetlerine çok dar biçimde odaklandığı” tenkitlerine yer verildi.

Komitenin raporunda, ayrıyeten şunlar kaydedildi:

“Wagner savaşçılarının neredeyse 10 yıldır en az 7 ülkede askeri operasyonlar yürütmesine karşın, İngiliz hükümetinin Wagner’in ağını anlamak için daha fazla kaynak ayırmaya başlamasının, geçen yılın başlarına kadar gerçekleşmemiş olması son derece üzücü. Hükümetin Wagner Ağı’nı ele almaması, başka berbat niyetli özel askeri şirketler hakkında temel bilgi ve siyaset eksikliği olduğu sonucuna varılmasına neden oldu”

İngiliz hükümetine Wagner eleştirisi: ‘Hafife alma’ yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Raporda, Covid-19 salgınından ve Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinden sonraki global toparlanmanın yavaşladığına işaret edilerek, geçen yılki büyümeyi engelleyen güçlerin sürdüğüne dikkati çekildi.

Hala yüksek olan enflasyonun hanehalkının satın alma gücünü aşındırmaya devam ettiği kaydedilen raporda, merkez bankalarının enflasyona karşı siyaset sıkılaştırmasının, borçlanma maliyetini yükselterek ekonomik aktiviteyi sınırladığı tabir edildi.

Raporda, bilhassa dünyanın en yoksul ülkeleri için salgın öncesi varsayımlarla karşılaştırıldığında çıktı kayıplarının büyük olmaya devam ettiği vurgulandı.

Ters rüzgarlara karşın global ekonomik aktivitenin yılın birinci çeyreğinde hizmet dalının tesiriyle dirençli olduğuna değinilen raporda, imalat da dahil hizmet dışı dalların zayıflık gösterdiği ve ikinci çeyreğe ait yüksek frekanslı göstergelerin, faaliyette daha geniş bir yavaşlamaya işaret ettiği bildirildi.

DAHA FAZLA ŞOK DURUMUNDA ENFLASYONUN YÜKSEK KALABILECEĞİ UYARISI

Raporda, memleketler arası ticaret ile imalat bölümündeki talep ve üretim göstergelerinin tümünün daha fazla zayıflığa işaret ettiği belirtilerek, salgın sırasında biriken fazla tasarrufların, bilhassa ABD’de olmak üzere gelişmiş ekonomilerde azaldığı, bunun da şoklara karşı korunmak için daha ince bir tampon manasına geldiği kaydedildi.

Ukrayna’daki savaşın şiddetlenmesi ve çok hava olayları üzere daha fazla şok meydana gelmesi durumunda enflasyonun yüksek kalabileceğine işaret edilen raporda, piyasaların merkez bankalarının daha fazla siyaset sıkılaştırmasına ahenk sağlarken, finans kesimindeki çalkantının yine başlayabileceğinin altı çizildi.

Raporda, birden fazla iktisatta önceliğin bir yandan finansal istikrarı sağlarken bir yandan da enflasyonu düşürmek olduğu, bu nedenle merkez bankalarının fiyat istikrarını yine tesis etmeye odaklanması gerektiği aktarıldı.

Raporda, ABD’de borç limiti açmazının çözülmesinin ve yetkililerin ABD ile İsviçre bankacılığındaki türbülansı denetim altına almak için attığı güçlü adımların finans dalı risklerini azalttığına dikkati çekildi.

2023 ENFLASYON BEKLENTİSİ YÜZDE 6,8’E ÇEKİLDİ

IMF’nin raporunda, geçen yıl yüzde 3,5 büyüdüğü iddia edilen dünya iktisadının, 2023 ve 2024’te yüzde 3 büyümesinin beklendiği söz edildi.

Fon’un nisan ayında yayımladığı varsayımlarda dünya iktisadının 2023’te yüzde 2,8 ve 2024’te yüzde 3 büyüyeceği öngörülmüştü.

Raporda, büyüme kestirimin bir evvelki rapora kıyasla daha yüksek olsa da tarihi standartlara nazaran zayıf kaldığına dikkati çekilerek, merkez bankalarının enflasyonla uğraş kapsamında siyaset faiz oranlarında yaptığı artışların ekonomik aktivite üzerinde baskı yaratmaya devam ettiği vurgulandı.

Küresel manşet enflasyonun 2022’deki yüzde 8,7’den 2023’te yüzde 6,8’e ve 2024’te yüzde 5,2’ye düşmesinin beklendiği aktarılan raporda, çekirdek enflasyonun da kademeli olarak düşmesinin öngörüldüğü kaydedildi.

IMF’nin nisan raporunda global enflasyon beklentisi bu yıl için yüzde 7 olmuştu.

ABD BÜYÜME VARSAYIMI BU YIL İÇİN ÜST YÖNLÜ

Raporda, geçen yıl yüzde 2,1 büyüdüğü kestirim edilen ABD iktisadının, bu yıl yüzde 1,8 ve 2024’te yüzde 1 büyümesinin beklendiği bildirildi.

IMF’nin nisan ayındaki varsayımlarında, ABD iktisadının bu yıl yüzde 1,6 ve 2024’te yüzde 1,1 büyüyeceği öngörülmüştü.

Geçen yıl yüzde 3,5 olduğu iddia edilen Avro Bölgesi iktisadının büyüme suratının da bu yıl yüzde 0,9’a gerilemesinin beklendiği aktarılan raporda, bölge iktisadının 2024’te yüzde 1,5 büyümesinin iddia edildiği kaydedildi.

IMF’nin nisan ayındaki varsayımlarında, Euro bölgesi iktisadının bu yıl yüzde 0,8 ve gelecek yıl yüzde 1,4 büyüyeceği öngörülmüştü.

Raporda, daha evvel bu yıl yüzde 0,1 küçülmesi öngörülen Almanya iktisadının, 2023’te yüzde 0,3 küçülmesinin beklendiği belirtilirken, Fransa iktisadı ile ilgili büyüme kestiriminin bu yıl için yüzde 0,7’den yüzde 0,8’e çıkarıldığı aktarıldı.

İtalya ile ilgili büyüme beklentisinin bu yıl için yüzde 0,7’den yüzde 1,1’e yükseltildiği kaydedilen raporda, İspanya ile ilgili büyüme iddiasının yüzde 1,5’ten yüzde 2,5’e çıkarıldığı bildirildi.

Raporda, gelecek yıla ait büyüme iddialarının Almanya için yüzde 1,1’den yüzde 1,3’e ve İtalya için yüzde 0,8’den yüzde 0,9’a çıkarıldığı, Fransa için yüzde 1,3 ve İspanya için yüzde 2’de sabit bırakıldığı kaydedildi.

Daha evvel bu yıl yüzde 0,3 daralması öngörülen İngiltere iktisadının yüzde 0,4 büyümesinin beklendiği aktarılan raporda, ülke iktisadı için 2024 yılı büyüme kestiriminin yüzde 1’de tutulduğu bildirildi.

Raporda, kelam konusu revizyonlarla gelişmiş ülkeler kümesine yönelik büyüme beklentileri 2023 yılı için yüzde 1,3’ten yüzde 1,5’e çıkarılırken, 2024 için yüzde 1,4 olarak korundu.

ÇİN İKTİSADININ BÜYÜME VARSAYIMI DEĞİŞMEDİ

Yükselen piyasalar ve gelişmekte olan ülke ekonomilerinin büyüme iddialarına de yer verilen raporda, Çin’in bu yıla ait ekonomik büyüme beklentisinin yüzde 5,2 ve 2024 yılı büyüme varsayımının yüzde 4,5 olarak korunduğu aktarıldı.

Hindistan iktisadının büyüme beklentisinin bu yıl için yüzde 5,9’dan yüzde 6,1’e çıkarıldığı ve gelecek yıl için yüzde 6,3’te bırakıldığı kaydedilen raporda, Rusya iktisadı ile ilgili büyüme iddiası bu yıl için yüzde 0,7’den yüzde 1,5’e çıkarılırken, gelecek yıl için değişim göstermeyerek yüzde 1,3 olduğu belirtildi.

Raporda, bu revizyonlarla yükselen piyasalar ve gelişmekte olan ülke ekonomilerine yönelik büyüme beklentisinin 2023 için yüzde 3,9’dan yüzde 4’e çıkarıldığı, 2024 yılı için yüzde 4,2’den yüzde 4,1’e indirildiği aktarıldı.

TÜRKIYE’NIN BÜYÜME İDDİASI 2023 İÇİN YÜKSELTİLDİ

Raporda, Türkiye iktisadının bu yıl yüzde 3 ve 2024’te yüzde 2,8 büyümesinin iddia edildiği kaydedildi.

IMF’nin nisan ayındaki iddialarında, Türkiye iktisadının 2023’te yüzde 2,7 ve 2024’te yüzde 3,6 büyüyeceği öngörülmüştü.

IMF Türkiye’nin 2023 büyüme varsayımını yükseltti yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Raporda, yeni tahlillere nazaran, kelam konusu ölümlerde, Kuzey ve Güney Amerika kıtalarındaki “sağlık bölümünde sistemik ve tarihî bir ırkçı taciz modelinin” tesirli olduğu belirtildi.

Ülkede, sıhhat kesiminin birçok alanında Afrika kökenli bayan ve kızların sistematik olarak ihmal edildiği ve makus muamele gördüğü vurgulanan raporda, tabirleri kullanıldı.

Temel bulguların sıralandığı raporda, Amerika’daki 35 ülkeden yalnızca 11’inin ırka nazaran ayrılmış anne sıhhati datalarına sahip olduğu ve 4’ünün, ırka nazaran ayrılmış global ölçekte karşılaştırılabilir anne mevti datalarını topladığı bildirildi.

Verilerin mevcut olduğu ülkelerde, anne vefat oranlarındaki en büyük dengesizliğin ABD’de görüldüğü belirtilen raporda, ülkedeki siyahi bayanların doğumda ölme mümkünlüğünün beyaz bayanlara nazaran 3 kat daha fazla olduğuna dikkat çekildi.

Raporda, kelam konusu oranın Surinam’da 2,5, Brezilya ve Kolombiya’da 1,6 kat düzeyinde kaldığı kaydedildi.

UNFPA İcra Yöneticisi Dr. Natalia Kanem, açıklamasında, “Amerika’daki ırkçılık belasının”, birçoğu, köleleştirme kurbanlarının torunları olan siyahi bayanlar ve kızlar için devam ettiğini belirtti.

Kanem, “Sevdiklerinin doğum sırasında önlenebilecek vefatıyla aileleri paramparça oluyor. Adalet ve eşitlik lakin sıhhat sistemimizin bu bayanları görüp onlara saygılı, şefkatli bakım sağlamasıyla mümkün olacaktır” sözlerini kullandı.

BM’nin internet sayfasında UNFPA’nın misyonu, “Her hamileliğin istendiği, her doğumun inançlı olduğu ve her gencin potansiyelinin gerçekleştirildiği bir dünya sunmak” olarak tanımlanıyor.

BM: Amerika kıtasındaki siyahi bayanlar, sıhhatte ayrımcılığa uğradı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.