Kurtulmuş, “Hepimizin gördüğü ve izlediği gibi sürecimiz ve ‘Terörsüz Türkiye’ süreci komisyonumuzun çalışmaları şu anda en hassas, en kritik, en kırılgan dönemine girmiştir. Şimdiye kadar hassasiyetle, fedakarca çalışmaları yürüterek bu noktaya getirdik. Bundan sonra da artık son düzlükteyiz ve burada yapacağımız birkaç temel vazifemizi icra edip oluşturacağımız sonucu da TBMM Genel Kurulu’na sunacağız. Ümit ederim ki çalışmalarımız hayırlarla neticelenir. Hepimizin benimsediği gibi bu komisyon ve süreç yalnızca ‘Terörsüz Türkiye’ meselesi üzerine çalışmaktan ibaret değil, bu meselenin bir kısmıdır. Aynı şekilde bir devlet politikası olarak sürdürülen bu süreç, devletin bütün ilgili kurumları vasıtasıyla sahada ve bir şekilde örgütle yapılan temaslarla bugüne kadar getirildi. Bu sürecin bir al-ver olmadığını, bir pazarlık süreci olmadığını, örgütün kendisini feshetme kararını ortaya koyduktan ve silahları teslim etme sürecine sembolik bir törenle başladıktan sonra süreç hızlanmış ve siyasette üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmek için TBMM’de bulunan partilerimizden 11’inin ittifakıyla bu komisyonu kurmuş ve bugüne kadar getirmiştir. Bu tarihi süreci, komisyon da tarihi sorumluluğu yüklenerek yerine getiriyor. Bundan sonraki süreçte çok daha dikkatli, hassas davranmamız gereken bir noktada olduğumuz aşikardır. Bunu başta ben olmak üzere her birinize önemli bir uyarı olarak ortaya koymak istiyorum” ifadelerini kullandı.

“Dinleme faslı nihayete ermiştir”

Kurtulmuş, komisyonun şimdiye kadar 134 kişi ve kuruluşu dinlediğini hatırlatarak, “En son 18’inci komisyon toplantımızda, toplantıya katılanların 5’te 3 çoğunluğuyla yani nitelikli çoğunlukla alınan karar gereği komisyonumuzda grubu bulunan partileri temsilen 1’er temsilcinin Ada’ya gitmesi yönünde bir karar aldı. 3 siyasi parti temsilcisini gönderdi ve ziyaret 24 Kasım tarihinde bildiğiniz gibi gerçekleştirildi. Bu ziyaretin gerçekleştirilmesiyle birlikte komisyonumuzun dinleme faslı nihayete ermiştir. Bundan sonraki süreçte raporlama safhasına geçiyoruz. Yani komisyon çalışmalarından sonra ‘Terörsüz Türkiye’nin gerçekleştirilmesi ile ilgili bakış açımızı mümkünse müşterek kanaatlerimizi paylaştığımız bir raporu hazırlamayı ümit ediyorum. Böylece bu raporun hazırlanmasıyla birlikte bu tarihi süreç çok önemli bir eşiği daha atlatacak ve üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmiş olacaktır. Burada grubu bulunan partilerden raporlarını hazırlamalarını, milletvekili arkadaşlarımızdan bireysel raporlarını hazırlamalarını istirham etmiştik. Bana şu ana kadar 5-6 arkadaşımızın hazırladığı rapor ulaştı. Bunların hepsini kaydediyoruz, gönderilen bütün evrakları kaydediyor ve süreci resmi tutanaklar içerisine almış oluyoruz. Dolayısıyla bugünkü oturumumuzda önce raporları dinleyeceğiz” diye konuştu.

“Siyasi malzeme yapılmasın”

Kurtulmuş, sürecin bu aşamasında dil ve üsluba dikkat edilmesi gerektiğini kaydederek, “Kimsenin süreci siyasi pozisyonlarına malzeme haline getirmemesi lazım. Hepimizin farklı siyasi partileri, görüşleri, kanaatleri farklı ama herhalde ortak olduğumuz nokta; artık bu memlekette silahlar sussun, terör sona ersin, analar ağlamasın, ocaklar sönmesin ve bu milletin geleceği karanlık ellere teslim edilmesin. Onun için siyasi malzeme yapılmaması konusunu her birinizden istirham ediyorum” dedi.

“Türkiye kazanacak”

Kurtulmuş, burada basının üstüne de sorumluluk düştüğünü söyleyerek, “Zaman zaman bu uyarıyı yaptık. ‘Sürecin aslı, kim ne dedi, nereden geldi, nereye gitti’, bütün bunlardan daha önemlisi ortaya hangi somut sonuçlar konuldu. Önemli olan bu siyasi süreçte bu sürecin magazinleştirilmemesi için olağanüstü bir gayret sarf etmemiz gerektiği kanaatindeyim. Ayrıca dil, üslup ve davranışlarımıza azami ölçüde dikkat etmemiz gerekiyor. Bu mesele bir partinin ya da birkaç partinin meselesi değildir. Bu mesele 86 milyonun meselesidir. Bu mesele hayırla sonuçlandığında bir veya birkaç parti kazanmış olmayacak, sürece karşı olan partiler de dahil olmak üzere bütün Türkiye kazanmış olacak. Bunun için elimizi şimdiye kadar olduğu gibi taşın altına koymaya devam edeceğiz ve olumlu sonuç almak için de sabırla inşallah bu müzakere süreçlerini tamamlamış olacağız. Sağda, solda, içeride veya dışarıdan, ‘Bu mesele son noktaya geldi, son günlere yaklaşılıyor, bu meseleyi akamete uğratalım’ diye hesap kitap içerisinde olanların varlığını biliyoruz. Akıl akıldan üstün olmayı gerektirir. Onun için bizler de sabırla, farklılıklarımızı ifade ederek yolumuza devam edeceğiz. İnanıyorum ki bu sefer Türkiye kazanacak” dedi.

Kurtulmuş toplantının ilk bölümünde komisyon raporu ile ilgili değerlendirmelerin olacağını, ikinci bölümde ise İmralı ziyaretinin ele alınacağını ekledi.

Kurtulmuş: Dinleme faslı bitti, raporlama safhasına geçiyoruz yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Meyer-Resende, Verfassungsblog isimli hukuk portalında yayımlanan tahlilinde, Türkiye’de muhalefetin karşı karşıya bulunduğu “açmazı” ve seçimlerin meşruiyetini gölgeleyen nedenleri mercek altına aldı.

DW Türkçe’den Kıymet Akal’ın haberine nazaran; Millet İttifakı adayı Kemal Kılıçdaroğlu’nun seçimleri kazanması ve Türk siyasetinde artık yeni bir sayfa açılması tarafında yüksek beklentiler olduğuna, hatta “büyük değişime” tanıklık etmek için dünyanın dört bir yanından gazetecilerin Türkiye’ye gittiğine işaret eden Meyer-Resende, “Ama yeni bir sayfa açılamayacak” öngörüsünü paylaştı.

Hukukçu Michael Meyer-Resende, ikinci tıp seçimlerden Cumhur İttifakı adayı Recep Tayyip Erdoğan’ın galip çıkamasının beklendiğine dikkat çekerek, “Hatta gücünü tazelemiş ve demokratik meşruiyet imgesiyle yoluna devam edecek” sözlerine yer verdi.

Rekabetçi otoriter idarelerde seçimler

Siyaset bilimcilerin Türkiye’yi “rekabetçi otoriter devlet” olarak nitelendirdiklerini hatırlatan DRI Yöneticisi Meyer-Resende, bu çeşit rejimlerin özelliklerini, “Lider ve partisi, direkt ya da dolaylı olarak, devletin tüm gücünü ve birden fazla vakit yolsuzluk yoluyla iktisadın büyük bir kısmını, denetim eder. Fakat birebir vakitte, rekabetçi seçimler de yapılır” sözleriyle tanımladı.

Geçmişte Rusya ve Venezuela’nın da rekabetçi otoriter rejimler olarak tanımlandığını fakat artık bu ülkelerin muhalefetin seçim kazanması mümkün olmayan otoriter rejimlere dönüştüklerini anlatan hukukçu, Belarus’un da rekabetçi rejimlerin nasıl süratlice baskıcı diktatörlüklere dönüştüğüne örnek teşkil ettiğini vurguladı. Meyer-Resende, “Lukaşenko’nun 2020’deki devlet başkanlığı seçimlerini kaybettiği istikametinde oluşan yaygın kanaat üzerine kitlesel protestolar başlamış, rejim bunları güç kullanarak bastırmıştı. Protestoları bastırmak için güvenlik güçlerinin kullanılması bir diktatör için her yedekte tuttukları bir seçenektir” tabirlerine yer verdi.

AKP siyasi rekabete “meşruiyet” için mi alan tanıyor?

Meyer-Resende tahlilinde Türkiye’de de muhalefete “aşırı baskının” mevcut olduğuna, lakin AKP hükümetinin tıpkı vakitte siyasi rekabete de alan tanıdığına işaret etti.

Bu sayede muhalefetin seçim kampanyası yürütebildiğini, halkta değişim umudunu yeşertebildiğini ve bunun da seçimleri farklı bir hale getirdiğini belirten hukukçu, “Muhalefet bunu yaparken birebir vakitte otoriter başkan için çok bedelli bir şey sağlar: Meşruiyet. Zira bu başkanlar rekabetçi seçimlerde seçimi kazanırsa, gerçek bir takviyeye sahip olmuş sayılır ve rastgele bir muhalif sesi bastırmak için de yalnızca kaba kuvvete bel bağlamak zorunda kalmaz” görüşünü kaydetti.

Yaratılan algı gerçekleri gölgeliyor mu?

14 Mayıs seçimlerinden sonra milletlerarası basında yer alan haberlerin de Erdoğan’ın meşruiyet arayışına değer biçilmez bir katkı sağladığının altını çizen DRI Yöneticisi Meyer- Resende, haberlerde Erdoğan’a “müthiş bir kampanyacı” olarak yer verildiğine, AKP’nin hala “gerçek ve geniş tabanlı takviyeye sahip” bir parti olarak gösterildiğine dikkat çekti. Tekrar haberlerde muhalefetin “hayal kırıklığı yaratacak kadar zayıf” olarak nitelendirildiğine, “Alevi olan ve Türklerin güvenmediği bir dini azınlığa mensup Kemal Kılıçdaroğlu yanlış bir adaydı” yorumlarının yer aldığına işaret eden Meyer-Resende, şunları kaydetti:

“Sanki sonuçları evvelce belirlenmemiş, olağan seçimlerin yapılmakta olduğu izlenimi yaratılıyor. Yansıtılan bu fotoğraf, muhalefetin hezimete uğratılması için gerekli şartların on yıldan uzun bir müddettir hazırlanmakta olduğu gerçeğini gölgede bırakıyor.”

Muhalefetin açmazı

Bununla birlikte rekabetçi otoriter rejimlerde muhalefetin daima adil olmayan şartlarda yarışıyor olmaktan şikayet edemeyeceğinin altını çizen hukukçu, muhalefetin değişim için momentum yaratmak zorunda olduğunu, seçimleri kazanmanın mümkün olduğuna inanmayan bir muhalefetin seçmeni de ikna edemeyeceğini, seçimleri boykot etme davetlerinin yükseleceğini aktardı.

Bunun muhalefeti, “bir at yarışının yol açtığı heyecanın benzerini yaşatma” gayretine soktuğunu kaydeden Meyer-Resende, muhalefetin sürüklendiği açmazı şöyle tanımladı:

“Muhalefet için açmaz seçimlerden sonra da sürüyor. Muhalefet yalnızca adil olmayan şartlardan şikayet edecek olursa, makûs bir kaybeden üzere görülür. Kazanacaklarından çok emin göründüyseler de o vakit süreç sahiden ne kadar adaletsizdi sorusu sorulur. Bu, muhalefetin yalnızca kaybedebileceği ve rejim için de bir kazan-kazan senaryosu sağlayan bir açmazdır.”

Muhalefet için bu açmazı yok saymanın çok güç olduğunu anlatan hukukçu, gazeteciler, uzmanlar ve başka ülke yetkililerinin Türkiye’deki seçimlerin adil olmayan şartlarda yapıldığına vurgu yapmalarının büyük değer taşıdığını kaydetti.

“Toplumsal meşruiyet devşirilmesine müsaade vermemeliyiz”

Benzer gelişmelerin geçen sene Macaristan seçimlerinde de yaşandığını, bu seçimlerin kusurlu seçimlerden fazla bir at yarışı olarak resmedildiğini aktaran DRI Yöneticisi Meyer- Resende, “AB’de Macar hükümetine büsbütün legal bir hükümet muamelesi yapılmakta ve telaş kaynağı olarak hukukun üstünlüğüne odaklanılmakta, güya demokrasi AB’nin eşit yükte olan bir kurucu bedeli değilmiş gibi” sitemini kaydetti.

Milletlerarası Demokrasi Raporlama Uyardı: Türkiye’deki Seçim Süreci ‘Kusurlu’ yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.