MEGA FIRTINALAR YAKLAŞIK 20 İLA 30 YILDA BİR GERÇEKLEŞİYOR

Araştırma, Berkeley – California Üniversitesi ve Michigan Üniversitesinde çalışan gökbilimciler tarafından yürütüldü. Bilim insanları gezegen yüzeyinin altından gelen bu radyo dalgalarıyla, amonyak gazının dağılımında uzun devirli bozulumlar gerçekleştiğini keşfetti.

Populer Science Türkçe’nin yer verdiği çalışma iki hafta evvel Science Advances bülteninde yayımlandı.

Mega fırtınalar Satürn’de yaklaşık 20 ila 30 yılda bir gerçekleşirken, Dünya’da görülen kasırgalara benziyorlar lakin çok daha büyükler. Dünya’daki kasırgaların tersine, Satürn’ün atmosferindeki mega fırtınalara neyin sebep olduğunu kimse bilmiyor. Bu fırtınalar çoğunlukla hidrojen ve helyumdan meydana gelirken iz ölçüde metan, su ve amonyak da barındırıyorlar.

Michigan Üniversitesinde çalışan yardımcı profesör ve makalenin baş muharriri Cheng Li, “Güneş sistemindeki en büyük fırtınaların işleyişini anlamak, fırtına kuramını daha geniş kozmik bir bağlama yerleştiriyor ve mevcut bilgimize meydan okuyarak, karasal meteorolojinin sonlarını zorluyor” diyor.

Berkeley – California Üniversitesinde çalışan dünya ve gezegen bilimleri profesörü Imke de Pater, kırk yılı aşkın müddettir gaz devleri üzerinde çalışma yapıyor ve bu gezegenlerin bileşimi ile onları eşsiz hale getiren şeyleri daha güzel anlamaya çalışıyor. Pater bu kapsamda ABD’nin New Mexico eyaletindeki Karl G. Jansky Çok Geniş Teleskop Dizisi’ni kullanarak, gezegenin derinliklerinden gelen radyo dalgalarını inceliyor.

“Radyo dalga uzunluklarında, dev gezegenlerin görünür bulut katmanlarının altını inceliyoruz. Kimyasal yansımalar ve dinamikler bir gezegenin atmosfer bileşimini değiştireceğinden, gezegenin gerçek atmosferik bileşimini belirlemek için kelam konusu bulut katmanlarının altında müşahede yapılması gerekiyor” diyor bilim insanı. “Bu bileşim, gezegen oluşum modellerinde anahtar bir parametre niteliği taşıyor. Radyo müşahedeleri, dev gezegenlerin atmosferlerinde hem global hem mahallî ölçeklerde ısı transferi, bulut oluşumu ve konveksiyon akımları da dahil olmak üzere dinamik, fizikî ve kimyasal süreçlerin belirlenmesine yardımcı oluyor.”

Yeni çalışmada aktarıldığı üzere de Pater, Li ve Berkeley – California Üniversitesinde yüksek lisans öğrencisi olan Chris Moeckel, gezegenden yayılan radyo sinyallerinde şaşırtan bir şey olduğunu keşfetmeyi başardı: Atmosferdeki amonyak gazının yoğunluğunda anormallikler var. Bilim insanları bu durumu, geçmişte gezegenin kuzey yarımküresinde meydana gelen mega fırtınalara bağladılar.

Araştırma grubuna nazaran amonyak yoğunluğu, amonyak buzundan oluşan en üstteki bulut katmanının çabucak altında yer alan orta irtifalarda daha düşük. Ama atmosferin 100 ila 200 kilometre derinlerinde yer alan daha düşük irtifalarda zenginleşiyor. Bilim insanları amonyağın, üst atmosferden alt atmosfere yağış ve yine buharlaşma süreçleriyle aktarıldığını düşünüyor. Dahası bu tesir yüzlerce yıl sürebiliyor.

Çalışmada, hem Satürn hem de Jüpiter’in hidrojen gazından meydana gelmesine karşın iki gaz devinin oldukça farklı olduğu daha da fazla ortaya çıkarılıyor. Jüpiter’de troposferik anormallikler varken, bunlar bölgeler (beyazımsı kuşaklar) ve kemerler (koyumsu kuşaklar) ile ilişkilendirildi.

Sebepleri ise Satürn’deki üzere fırtınalar değil. Bu iki komşu gaz devi ortasındaki kayda kıymet farklılık, bilim insanlarının gaz devleri ve öbür gezegenlerde mega fırtına oluşumuna dair bildiklerine meydan okuyor. Bulgular ayrıyeten gelecekte bu tıp fırtınaların ötegezegenlerde nasıl bulunup inceleneceğine dair bilgiler sağlayabilir.

Yeni çalışma: Satürn’de fırtınalar yüzlerce yıl sürüyor! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

MEGA FIRTINALAR YAKLAŞIK 20 İLA 30 YILDA BİR GERÇEKLEŞİYOR

Araştırma, Berkeley – California Üniversitesi ve Michigan Üniversitesinde çalışan gökbilimciler tarafından yürütüldü. Bilim insanları gezegen yüzeyinin altından gelen bu radyo dalgalarıyla, amonyak gazının dağılımında uzun periyotlu bozulumlar gerçekleştiğini keşfetti.

Populer Science Türkçe’nin yer verdiği çalışma iki hafta evvel Science Advances bülteninde yayımlandı.

Mega fırtınalar Satürn’de yaklaşık 20 ila 30 yılda bir gerçekleşirken, Dünya’da görülen kasırgalara benziyorlar fakat çok daha büyükler. Dünya’daki kasırgaların tersine, Satürn’ün atmosferindeki mega fırtınalara neyin sebep olduğunu kimse bilmiyor. Bu fırtınalar çoğunlukla hidrojen ve helyumdan meydana gelirken iz ölçüde metan, su ve amonyak da barındırıyorlar.

Michigan Üniversitesinde çalışan yardımcı profesör ve makalenin baş müellifi Cheng Li, “Güneş sistemindeki en büyük fırtınaların işleyişini anlamak, fırtına kuramını daha geniş kozmik bir bağlama yerleştiriyor ve mevcut bilgimize meydan okuyarak, karasal meteorolojinin hudutlarını zorluyor” diyor.

Berkeley – California Üniversitesinde çalışan dünya ve gezegen bilimleri profesörü Imke de Pater, kırk yılı aşkın müddettir gaz devleri üzerinde çalışma yapıyor ve bu gezegenlerin bileşimi ile onları eşsiz hale getiren şeyleri daha uygun anlamaya çalışıyor. Pater bu kapsamda ABD’nin New Mexico eyaletindeki Karl G. Jansky Çok Geniş Teleskop Dizisi’ni kullanarak, gezegenin derinliklerinden gelen radyo dalgalarını inceliyor.

“Radyo dalga uzunluklarında, dev gezegenlerin görünür bulut katmanlarının altını inceliyoruz. Kimyasal yansımalar ve dinamikler bir gezegenin atmosfer bileşimini değiştireceğinden, gezegenin gerçek atmosferik bileşimini belirlemek için kelam konusu bulut katmanlarının altında müşahede yapılması gerekiyor” diyor bilim insanı. “Bu bileşim, gezegen oluşum modellerinde anahtar bir parametre niteliği taşıyor. Radyo müşahedeleri, dev gezegenlerin atmosferlerinde hem global hem lokal ölçeklerde ısı transferi, bulut oluşumu ve konveksiyon akımları da dahil olmak üzere dinamik, fizikî ve kimyasal süreçlerin belirlenmesine yardımcı oluyor.”

Yeni çalışmada aktarıldığı üzere de Pater, Li ve Berkeley – California Üniversitesinde yüksek lisans öğrencisi olan Chris Moeckel, gezegenden yayılan radyo sinyallerinde şaşırtan bir şey olduğunu keşfetmeyi başardı: Atmosferdeki amonyak gazının yoğunluğunda anormallikler var. Bilim insanları bu durumu, geçmişte gezegenin kuzey yarımküresinde meydana gelen mega fırtınalara bağladılar.

Araştırma grubuna nazaran amonyak yoğunluğu, amonyak buzundan oluşan en üstteki bulut katmanının çabucak altında yer alan orta irtifalarda daha düşük. Ancak atmosferin 100 ila 200 kilometre derinlerinde yer alan daha düşük irtifalarda zenginleşiyor. Bilim insanları amonyağın, üst atmosferden alt atmosfere yağış ve yine buharlaşma süreçleriyle aktarıldığını düşünüyor. Dahası bu tesir yüzlerce yıl sürebiliyor.

Çalışmada, hem Satürn hem de Jüpiter’in hidrojen gazından meydana gelmesine karşın iki gaz devinin hayli farklı olduğu daha da fazla ortaya çıkarılıyor. Jüpiter’de troposferik anormallikler varken, bunlar bölgeler (beyazımsı kuşaklar) ve kemerler (koyumsu kuşaklar) ile ilişkilendirildi.

Sebepleri ise Satürn’deki üzere fırtınalar değil. Bu iki komşu gaz devi ortasındaki kayda paha farklılık, bilim insanlarının gaz devleri ve başka gezegenlerde mega fırtına oluşumuna dair bildiklerine meydan okuyor. Bulgular ayrıyeten gelecekte bu cins fırtınaların ötegezegenlerde nasıl bulunup inceleneceğine dair bilgiler sağlayabilir.

Yeni çalışma: Satürn’de fırtınalar yüzlerce yıl sürüyor! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Enceladus’taki buhar sütununun uzunluğunun 6 bin 600 kilometreye ulaştığı ve bunun İngiltere ile Japonya ortasındaki uçuş uzaklığına eşit olduğu kaydedildi.

Avrupa Uzay Ajansı (ESA) da gayzerden saniyede 300 litre su fışkırdığını, bunun olimpik su havuzunu birkaç saatte doldurmaya yetebilecek ölçüde olduğunu açıkladı.

Webb teleskobunun yakın kızılötesi tayfçeker aygıtını kullanan astronomlar, buhar sütununun özelliklerini tespit etmeyi başardı.

Fışkıran su buharının yaklaşık yüzde 30’unun, Satürn’ün “E halkası” ile birebir noktada bulunan su halkasını beslediği belirlendi.

Su neden Uzay’a fışkırıyor?

İskoçya Kraliyet Astronomu Prof. Catherine Heymans, imgelere ait yaptığı açıklamada, şunları kaydetti:

“Enceladus’un yüzey sıcaklığı sıfırın altında 200 santigrat derece yani dondurucu soğuklukta fakat uydunun çekirdeğinin, bu suyu ısıtacak kadar sıcak olduğunu düşünüyoruz. Buhar sütunlarının uzaya fışkırmasına sebep olan da budur. Dünya’daki okyanusların derinliklerinde misal şartlarda ömrün var olabileceğini biliyoruz.

İşte bu yüzden Enceladus’taki büyük su buharı sütunlarını görmek bizi heyecanlandırıyor. Bunlar orada neler olup bittiğini, orada hayat mümkünlüğünün ne kadar olduğunu anlamamıza yardım edecek lakin oradaki ömür dünyadaki üzere değil derin deniz bakterileri halinde olacaktır.”

Araştırmanın sonuçları, Nature Astronomy’de yayımlanacak.

Çatlaklarda sızıntı

ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Ajansının (NASA) Satürn keşif aracı Cassini’nin 2018’de topladığı bilgilere nazaran, Enceladus’un yüzeyindeki çatlaklardan karbon bazlı moleküllerin sızdığı tespit edilmişti.

Bilim insanları, Cassini uzay aracının, 2005’te Satürn’ün etrafında dönen uydunun buzlu yüzeyinden sızıntı yapan sıcak su kaynaklarını tespit etmesinden bu yana Enceladus’un dışarıdan gelen organizmalar için “potansiyel bir mesken sahibi olup olamayacağını” araştırmayı sürdürüyor.

NASA Paylaştı: Uzaya Fışkıran Dev Su Buharı… Satürn’de Hayat Olabilir yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.