ABD Savunma Bakanı Hegseth: Çin ile savaşa hazırlıklıyız yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Healey, Ukrayna’daki gelişmeler konusunda Lordlar ve Avam Kamarası üyelerine 2 brifing verildiğini belirtirken, Rusya’nın 10 bine yakın Kuzey Koreli askeri cepheye sürdüğünü ifade etti.

O SORU YANITLANMADI

Rusya’nın nükleer tehditlerine karşı savunma bütçesini milli gelirin yüzde 2,5’ine çıkarmanın önemine vurgu yapan Healey, “İngiltere, NATO’nun doğu kanadına bir tümen konuşlandırıp varlığını sürdürebilir mi?” sorusunu gizli oturumda yanıtlayacağını belirterek cevapsız bıraktı.

”SAVAŞA HAZIRIZ”

Healey yerine soruya yanıt veren Korgeneral Magowan, “Sayın Bakan’ın bu konuda gizli oturum teklif ettiğinin farkında olarak şunu söyleyebilirim; İngiliz ordusunun bu gece savaşması istenirse bu gece savaşırız. Eğer Ruslar bu gece Doğu Avrupa’yı işgale başlarsa onları savaşta biz karşılarız.” diye konuştu.

Bu yanıt üzerine Healey, “Zaten şu anda oradayız, Estonya’dayız.” ifadesini kullandı.

İngiltere’den korkutan açıklama: Savaşa hazırız yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Healey, Ukrayna’daki gelişmeler konusunda Lordlar ve Avam Kamarası üyelerine 2 brifing verildiğini belirtirken, Rusya’nın 10 bine yakın Kuzey Koreli askeri cepheye sürdüğünü ifade etti.

O SORU YANITLANMADI

Rusya’nın nükleer tehditlerine karşı savunma bütçesini milli gelirin yüzde 2,5’ine çıkarmanın önemine vurgu yapan Healey, “İngiltere, NATO’nun doğu kanadına bir tümen konuşlandırıp varlığını sürdürebilir mi?” sorusunu gizli oturumda yanıtlayacağını belirterek cevapsız bıraktı.

”SAVAŞA HAZIRIZ”

Healey yerine soruya yanıt veren Korgeneral Magowan, “Sayın Bakan’ın bu konuda gizli oturum teklif ettiğinin farkında olarak şunu söyleyebilirim; İngiliz ordusunun bu gece savaşması istenirse bu gece savaşırız. Eğer Ruslar bu gece Doğu Avrupa’yı işgale başlarsa onları savaşta biz karşılarız.” diye konuştu.

Bu yanıt üzerine Healey, “Zaten şu anda oradayız, Estonya’dayız.” ifadesini kullandı.

İngiltere’den korkutan açıklama: Savaşa hazırız yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

İsrail Başbakanlık Ofisinden yapılan yazılı açıklamaya göre, görüşmede Netanyahu “4 Temmuz Bağımsızlık Günü” dolayısıyla Biden’ı tebrik etti.

Netanyahu, Biden’ı Tel Aviv ile Hamas arasında esir takası için yapılan dolaylı müzakerelere İsrail’den bir heyet gönderme kararına ilişkin bilgilendirdi.

Görüşmede ayrıca Netanyahu, Biden’a İsrail’in “hedeflerine ulaşıncaya kadar” Gazze’deki saldırılara devam edeceği mesajını verdi.

Netanyahu Biden’la görüştü: Savaşa devam mesajı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Almanya Genelkurmay Başkanı Carsten Breuer, ülkesinin 5 yıl içinde “savaşa hazır hale gelmesi” gerektiğini söyledi.

Breuer, Welt am Sonntag gazetesine verdiği röportajda, “savaşa hazır hale gelmenin” bir süreç olduğunu belirterek, “Ancak sonsuz zamanımız yok çünkü Soğuk Savaş’ın sona ermesinden bu yana ilk kez olası bir savaş dışarıdan bize dikte ediliyor. Analistleri takip ettiğimde ve Rusya’dan kaynaklanan askeri tehdit potansiyelini gördüğümde bu bizim için 5 ila 8 yıl hazırlık zamanı anlamına geliyor” dedi.

Bunun o zaman savaşın çıkacağı anlamına gelmediğini vurgulayan Breuer, “Ancak bu mümkün ve ben bir asker olduğum için 5 yıl içinde savaşa hazır hale gelmemiz gerektiğini söylüyorum” ifadelerini kullandı.

Almanya Genelkurmay Başkanı Breuer, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Ukrayna’nın ötesine uzanma olasılığını ne kadar yüksek gördüğüne ilişkin soru üzerine de “Öncelikle buna niyet de dahildir. Bunu Putin’in yazdıklarında ve söylediklerinde görüyorum ve Ukrayna’daki eylemlerinden. Buna askeri potansiyel de dahil. Rusya’nın Duma kararıyla savaş ekonomisine geçtiğini gördük. Şu anda olasılık artıyor” değerlendirmesinde bulundu.

Almanya Savunma Bakanı Boris Pistorius’un ilk kez savaşa hazır hale gelmekten söz ettiğinde bunun insanları uyandırdığını aktaran Breuer, sonuçta meselenin kendini savunma ve rakibin saldırıda bulunma kararı almaması olduğunu ifade etti.

“Bu da caydırıcılıktır” diyen Breuer, savaşa hazır olmanın zihniyet değişimini gerektirdiğini söyledi.

Breuer, “Savaşa hazır olmanın içinde çok şey var. Personel ve malzemenin göreve hazır olmasının yanı sıra zihniyet değişiminden de geçmemiz gerekiyor. Hem toplumda hem de özellikle Alman ordusunda akıl dönüşümüne ihtiyaç var” ifadelerini kullandı.

Almanya’nın (NATO’da) taahhüt ettiği ancak bunları vaatte bulunduğundan daha geç yerine getireceği katkıları olup olmadığına ilişkin bir soruyu da Breuer, “Evet var ancak onları söylemeyeceğim. Bu iyi sebeplerden dolayı gizli. Düşman bilgileri tüm mümkün olan kaynaklardan alır, gazetelerden de.” şeklinde yanıtladı.

Breuer, Alman Silahlı Kuvvetlerinin NATO gibi bir değişimin içinde olduğunu kaydetti.

Almanya, Rusya-Ukrayna Savaşı’nın ardından savunma harcamalarını büyük ölçüde artırma kararı almış ve gelişmiş silah sistemleri satın almak, ülkenin silahlı kuvvetlerini modernize etmek için 100 milyar avroluk özel bir fon oluşturmuştu.

Hükümet, ABD yapımı F-35 savaş uçakları, Chinook nakliye helikopterleri ve İsrail yapımı Arrow-3 füze savunma sistemi alımı da dahil olmak üzere çok sayıda sözleşme imzalamıştı.

Almanya Genelkurmay Başkanı: 5 yıl içinde savaşa hazır hale gelmeliyiz yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Soğuk Savaş devrinden bu yana dünya, nükleer savaş tehlikesine en yakın durumdadır. Bu türlü topyekün bir nükleer savaşta hiçbir ülkenin savunması yok.

Türkiye, Rusya’nın birinci gayelerinden biridir. İncirlik’teki nükleer füzeleri havalanmadan vurabilmek ister. Ayrıyeten, ABD yahut Rusya İstanbul ve Çanakkale boğazlarını işlemez hale getirmek ister. Boğazlar 1. Dünya Savaşı’nın mukadderatını belirledi. Tekrar birebiri olacaktır.

Atom bombasının yapılış sürecini anlatan Oppenheimer, beyaz perdenin yolunu unutanların dahi yıllar sonra sinemaya gitmesini sağladı ve dünya ile birlikte Türkiye’nin de gündemine oturdu. Herkesin konuştuğu, yazıp çizdiği sinemanın tesiriyle biz de 1 Eylül Dünya Barış Günü’nden çabucak evvel atomun gücünün özgür bırakılmasıyla başlayan değişimi, bilimsel ihtilallerin insanlık üzerindeki tesirini ve bilim insanlarının rolünü Prof Dr Bekir Karaoğlu ile konuştuk.

• Filmi nasıl buldunuz?

Yönetmenin uğraşını takdir ettim. Bahis atom bombasının yapılışı ve Oppenheimer üzere çok taraflı ve karmaşık bir kişiliği anlatmak olunca, bunun 3 saate sığdırılması çok zordur. Direktör elinden geleni yapmış. Ama, doğrusal bir anlatım yerine sık sık geriye dönüşler kullandığı için seyircinin tam anlayabilmesini zorlaştırmış. 

‘OPPENHEIMER PİŞMANLIK DUYMADI’

Beğenmedim, zira kimi tarihî gerçekleri çarpıtıyor. Birkaçını sayayım. Sinemada Oppenheimer’ın bombanın Japonya’ya atılmasından sonra Los Alamos’taki kutlama sırasında ve Lider Truman’la görüşmesinde pişmanlık duyduğu gösteriliyor. Bu gerçek değil, Oppenheimer asla pişmanlık duymadı. 1960’ta Japonya’yı ziyaret ettiğinde gazeteciler sordu: “Hiroşima ve Nagazaki’yi ziyaret edecek misiniz?” Yanıtı: “Gezi planımızda orası yok”. 

‘YALAN PROPAGANDA’

• Siz Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nde (MIT) Nükleer Fizik alanında doktora yaptınız.  Atom bombasının yapıldığı Manhattan Projesi’nde yer alan bilim insanlarından dersler aldınız. O periyotlu ilgili neler anlattılar?

Los Alamos’ta nükleer bomba üretiminde çalışan üç hocam oldu: Bunlardan Weissskopf üstelik Los Alamos’un birinci belediye başkanlığını yaptı. Philip Morrison bomba atıldıktan sonra tahribatı ölçmek üzere Japonya’ya giden birinci gruptaydı. Başkası Harry Kendall. Bunların üçü de verdikleri konferanslarda yeri geldikçe Almanya’nın nükleer bomba yaptığı konusunda ikna edildiklerini, fakat bunun gerçek olmadığını anlayınca pişmanlık duyduklarını lisana getirmişlerdi.

‘HOLLYWOOD SEBEPSİZ SİNEMA YAPMAZ’

• Tam da Rusya’nın nükleer silah kullanımını gündeme getirdiği bir ortamda bu türlü bir sinemanın yapılmasını nasıl değerlendiriyorsunuz?

Bence Ukrayna savaşının sinemanın imaliyle bir alakası yok. Sebep daha derinde. Oppenheimer üzere pişmanlık duymamış bir adamı 70 sene sonra rehabilite etme gayreti neden? Hollywood hiçbir sineması sebepsiz yapmaz. Batı medeniyeti ve kültürünü yüceltme ve dünyaya örnek gösterme gayretini misyon edinmiştir, bunu periyodik olarak tekrar eder. Mesela sinemada bombanın Japonya’daki feci imgeleri yok. Neden? Zira onları gösterseydi, seyircilerin aklına Batı medeniyetinin dünyanın her yerine savaş ve yıkım götürdüğü, pek de o denli özenilecek bir medeniyet olmadığı fikri gelebilirdi. 

‘DÜNYAYI BAŞLARINA YIKARIM’ DÜŞÜNCESİ

• Atom bombasının yapılmasının daha büyük savaşların çıkmasına mahzur olduğu argümanı sizce hakikat mu?

Kısmen gerçek lakin eksik. Hakikat, zira artık 1. ve 2. Dünya Savaşları çapında global çatışmalar olmuyor, onun yerine vekalet savaşları var. Kore, Vietnam, Afganistan, İran-Irak, Pakistan-Hindistan vs. ve son olarak Rusya-Ukrayna savaşları… Ülkeler artık gerilerindeki nükleer güce güvenerek daha fütursuzca konvansiyonel savaş açabiliyorlar, “Bana bir şey olursa, Dünya’yı başlarına yıkarım,” diye düşünüyorlar.

• Nükleer silahların memleketler arası krizlerin çözülme biçimleri üzerinde ne üzere tesiri oldu?

Bence pek bir tesiri olmadı. Aklıma yalnızca Küba krizi geliyor. 1962’de Rusya Orta Amerika’daki Küba’ya nükleer başlıklı füzeler yerleştirmek istediğinde ABD ‘Yoldaki füze yüklü Rus gemileri falanca çizgiyi geçtiğinde vuracağım’ diye ültimatom vermişti. Ben o vakit ortaokuldaydım ve dünya bir hafta nefesini tuttu. Sonunda Rus gemileri yarı yoldan döndü ve karşılığında Türkiye’nin Karadeniz kıyılarındaki ABD füze rampaları kaldırıldı. Bugün dünyada üç emperyalist güç var: ABD, Rusya ve Çin. Bunların dünya hayrına ortak bir emel etrafında birleşme imkanı yok. Tahminen uzaydan bir tehdit gelirse bu mümkün olur. Bu yüzden bu dehşet istikrarı devam edecek. 

‘AKILDAN UZAK DENGE’

• Dünyadaki nükleer silah istikrarı için yorumunuz ne olur?

Akıl ve hakkaniyetten uzak bir istikrar var. Nükleer silahlara evvelce sahip olan 5 ülke ki bunlar tıpkı vakitte BM Güvenlik kurulu daimi üyeleri ABD, Rusya, Çin, İngiltere ve Fransa. Bu beş ülke 1970’te bir ortaya gelip Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması (NPT) diye bir şey imzaladılar. Yani “Bizim sahip olmamız çok olağan lakin bundan sonra sahip olmak isteyenlerle gayret edeceğiz” dediler. Daha sonra öbür kimi ülkeler “korsan” bir biçimde nükleer bombaya sahip oldular: Hindistan, Pakistan, Kuzey Kore, İsrail. Son ülkeye ABD. kendi eliyle art kapıdan verdi. Bu türlü bir nizamın kalıcı ve inançlı olması mümkün mü? Buna gülerler. Her ülke beka sorununu çözebileceği bir pozisyona gelmek ister. Hakikaten İran, kelamda nükleer güç için giriştiği projede, ürettiği saflaştırılmış uranyum ölçüsünü bomba yapacak düzeye getirmek üzeredir.

• Nükleer silahlanma yarışının global güvenlik için potansiyel tehditleri ve nükleer silahsızlanma mutabakatlarının bu tehditleri azaltmadaki rolleri nedir?

Şu anda Soğuk Savaş devrinden bu yana dünya, nükleer savaş tehlikesine en yakın durumdadır. Bilim adamlarının  internette görülebilen bir Kıyamet Duvar Saati var. Bu yıl 90 saniye kaldığını gösteriyor. Ukrayna savaşı sırasında Rusya, müttefiki Beyaz Rusya’ya taktik nükleer silahlar yerleştireceğini beyan etti. Ayrıyeten, ABD ve Rusya ortasında periyodik olarak uzatılan Stratejik Silahları Azaltma Antlaşması (START) sayesinde bu iki ülkenin nükleer başlık sayıları 20 binlerden 4-5 bine indirilebilmişti. Lakin, 2026’da sona erecek olan antlaşmanın uzatılacağına dair hiçbir çalışma yok, 2015’ten beri de pandemi yüzünden “yerinde teftiş” kuralı çalışmıyor. Bu aksiliklere ilaveten, yeni bir tehlike olarak siber taarruz ihtimali ortaya çıktı. Özet olarak, bu türlü topyekün bir nükleer savaşta hiçbir ülkenin savunması yok.

• ‘Dünya, nükleer savaş tehlikesine en yakın durumdadır’ diyorsunuz. Nükleer Kış teorisine de bakarak, bir nükleer savaşta olabilecek en makus senaryo nedir?

Şimdiye kadar nükleer savaş olmadı. Ayrıyeten, ülkeler nükleer savaş planlarını yayınlamazlar. Bu yüzden kesin bilgi olmadan yapılan vahim varsayımlar var. Bilhassa büyük kentlerin, yalnızca elektrik kesintisi sonucu yaşayacakları kaos, onları felç etmeye yetecektir.

Nükleer kış senaryosuna nazaran bomba infilakları ve çıkan yangınlar sonucu atmosfere yayılan toz ve is sonucunda güneş ışınları dünyaya ulaşamayacak ve yerkürenin soğumasına yol açacaktır. 20 yıl evvel tanınan olan bu görüş, ek deliller olmadığı için, günümüzde yalnızca bir teori olarak kalmıştır.

‘SAVAŞIN BAHTINI BOĞAZLAR BELİRLER’

• Türkiye’nin bir NATO ülkesi olarak mümkün bir nükleer savaşta yaşayacağı potansiyel riskler ne olur?

Türkiye, Rusya’nın birinci maksatlarından biridir. İncirlik üssündeki nükleer füzeleri havalanmadan vurabilmek ister. Ayrıyeten, ABD yahut Rusya büyük su yollarını (İstanbul ve Çanakkale boğazları) işlemez hale getirmek ister. Biliyorsunuz boğazlar 1. Dünya Savaşı’nın yazgısını belirledi. Tekrar birebiri olacaktır.

• Peki Türkiye’nin nükleer teknoloji alanındaki stratejisi ne olmalı?

Türkiye nükleer güç yatırımlarına devam etmeli. Tıp ve ziraattaki teknikleri takip edip uygulamalı. Ayrıyeten, İncirlik üssündeki 90 kadar nükleer başlığı bir yolunu bulup defetmeli. Bir vakitler biz nükleer güç derken televizyonlarda uzunluk gösteren kelamda çevreci nükleer zıtları artık piyasada yoklar. Bu çakma çevreciler Akkuyu santrali yerine, gidip İncirlik üssünde uzunluk göstersinler.

• Nükleer gücün barışçıl kullanımı ile nükleer silahların varlığı ortasında nasıl bir istikrar kurulmalı?

Barışçıl kullanım yüzde 100, silahlı kullanım yüzde 0. İnsanoğlunun bu kainatta varoluşunun bir manası olacaksa istikrar bu türlü olmalı. Kendi dünyalarını yaşanmaz hale getirip kendi eliyle yok olan bir medeniyet düşünülebilir mi?

• Nükleer teknolojinin siviller için olumlu tesirleri neler ve bu olumlu tesirler, potansiyel tehlikeleri gölgede bırakabilir mi?

İnsanlık faydasına o kadar hoş nükleer teknolojiler var ki bombadan bunları anlatmaya vakit kalmıyor. Burada yalnızca başlıklarını vereyim: Nükleer güç santrallerinde karbon salınmadan elektrik üretimi. Nükleer tıp: Kanser, kalp ve genetik hastalıkların teşhis ve tedavisi, aşı üretimi. Ziraat ve besin güvenliği: Hayvan hastalıkları teşhis ve tedavisi, hayvan ve tahılda böcek tehdidini tedbire. İçme suyu kaynaklarını muhafaza ve temizleme, yeraltı sularını keşfetme. Etraf ve okyanusların korunması. Geçen gün farklı bir uygulamaya rastladım. Afrika’da yalnızca boynuzu için kaçak avlanıp jenerasyonu tükenmekte olan gergedanları korumak için şöyle bir yol bulmuşlar: Gergedanların boynuzuna eser ölçüde radyoaktif izotop enjekte ediyorlarmış. Sonra da hudut kapılarına koydukları detektörlerle bunları Asya ve Amerika’ya kaçıranları yakalıyorlarmış.

• Bilimsel ihtilallerin insanlığa ziyan vermesinin önüne nasıl geçilir?

Geçilemez. Zira düzgünlük ve kötülük bilimsel keşfin özünde değil, kullananın başındadır. Bilim doğayı keşfetme uğraşıdır ve insanoğlu var epeyce bu uğraş olacaktır. Bilim adamı yaptığı keşiflerin nerede kullanılacağını düşünmez. Oppenheimer da böyleydi. Onun gözünde fisyon tepkisi ile çalışan bir bomba yapabilmek bilimsel açıdan mükemmel bir sorundu. Hepsi bu. Tarihçiler General Groves’un bu yüzden onu seçtiğinde hemfikirler. Bomba yapmayı en çok isteyen kişi Oppenheimer idi.

‘İNSANOĞLU YOK ETME GÜCÜNÜ AŞTI’

• İnsanoğlunun yok etme gücünün hududu var mıdır, bilimde ahlaki eşik nedir? 

İnsanoğlu şimdiden kendini yok etme gücünü aştı esasen. Mesela Rusların Çar bombası 57 milyon ton dinamite muadil. Bu sayı, 2. Dünya Savaşı’nda kullanılmış olan toplam mühimmatın 10 katı. Maalesef bilimde etik bir davranış standardı koymak mümkün değil. 

Bunun esas iki sebebi var: Birincisi, bilim artık laboratuvarda bilim adamının başında ampül yanarak olmuyor. Devletler yahut dev endüstriyel şirketler gerekli finans takviyesiyle bir takım oluşturuyor ve istedikleri teknolojiyi geliştirebiliyorlar. Yani, etik telaşları olmayan, askeri yahut kâr hedefli bir gayret. Bilim adamının etik korkuları olması kimsenin umurunda değil.

İkincisi, bilim adamlığını seçen insanların yalnızca araştırmacı yeteneğine bakılıyor. Hasbelkader okuduğum o büyük üniversitelerde evliya derecesinde bilge hocaların yanı sıra, Nobel mükafatı alabilmek için her türlü hinliği yapacak tıynette hocalar gördüm. Bu sisteme bir de etik kriter koyduğunuzda çalışmıyor.

• Oppenheimer’ın atom bombasının üretiminden sonra “Şimdi ben vefat oldum, dünyaların yok edicisi” kelamlarını fizik ve etik açıdan nasıl yorumlarsınız?

Bu kelam Hindu kutsal kitaplarından Bagavat Gita’da geçiyormuş, Oppenheimer Sanskritçe öğrenmiş ve bu kitapları okuyabiliyormuş. Sinemada iki yerde geçiyor. (Birincisi bir seks sahnesi ve bu yüzden Hindistan’da protestolarla sinemanın yasaklanması istenmiş. Reklama bak! 60lı yıllardaki bir röportajında bu kelam sorulduğunda Oppenheimer şöyle açıklıyor: “Los Alamos çölünde birinci bomba testini yaptığımızda, orada bulunanların bir kısmı güldü, bir kısmı ağladı, çığlıklar attı. Hepimiz dünyanın bir daha eskisine dönemeyeceğini anlamıştık. Benim aklıma Bagavat Gita’daki o satırlar geldi. İlah Vişnu sultanı görevini yapmaya ikna etmek için çok kollu haline bürünüyor ve bu kelamları söylüyor.” Bence “Galiba bir halt ettik, boyumuzdan büyük işe giriştik,” demek istemiştir.

PORTRE

1948’de İstanbul’da doğdu. Mons Üniversitesi (Belçika) lisans ve Boğaziçi Üniversitesi yüksek lisans programından sonra Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nde (MIT) Nükleer Fizik alanında doktora yaptı. Yurtdışında Umman’da çalıştı. İTÜ, Yıldız Teknik Üniversitesi ve birçok vakıf üniversitesinde öğretim üyeliği yaptı. Fizik lisans eğitimi için yazdığı ve çeviri ettiği 10 kitabın yanı sıra, ‘Yüz kere ölen adam: Bilim tarihinden insan manzaraları’ kitabıyla Oppenheimer ile birlikte sinemada kısaca görünen öbür bilim adamlarının hayatlarını anlattı.

‘Nükleer savaşa çok yakınız’ diyen Prof. Dr. Karaoğlu: Birinci gaye İncirlik olur yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Soğuk Savaş periyodundan bu yana dünya, nükleer savaş tehlikesine en yakın durumdadır. Bu türlü topyekün bir nükleer savaşta hiçbir ülkenin savunması yok.

Türkiye, Rusya’nın birinci maksatlarından biridir. İncirlik’teki nükleer füzeleri havalanmadan vurabilmek ister. Ayrıyeten, ABD yahut Rusya İstanbul ve Çanakkale boğazlarını işlemez hale getirmek ister. Boğazlar 1. Dünya Savaşı’nın bahtını belirledi. Tekrar birebiri olacaktır.

Atom bombasının yapılış sürecini anlatan Oppenheimer, beyaz perdenin yolunu unutanların dahi yıllar sonra sinemaya gitmesini sağladı ve dünya ile birlikte Türkiye’nin de gündemine oturdu. Herkesin konuştuğu, yazıp çizdiği sinemanın tesiriyle biz de 1 Eylül Dünya Barış Günü’nden çabucak evvel atomun gücünün özgür bırakılmasıyla başlayan değişimi, bilimsel ihtilallerin insanlık üzerindeki tesirini ve bilim insanlarının rolünü Prof Dr Bekir Karaoğlu ile konuştuk.

• Filmi nasıl buldunuz?

Yönetmenin gayretini takdir ettim. Bahis atom bombasının yapılışı ve Oppenheimer üzere çok taraflı ve karmaşık bir kişiliği anlatmak olunca, bunun 3 saate sığdırılması çok zordur. Direktör elinden geleni yapmış. Ancak, doğrusal bir anlatım yerine sık sık geriye dönüşler kullandığı için seyircinin tam anlayabilmesini zorlaştırmış.

‘OPPENHEIMER PİŞMANLIK DUYMADI’

Beğenmedim, zira birtakım tarihî gerçekleri çarpıtıyor. Birkaçını sayayım. Sinemada Oppenheimer’ın bombanın Japonya’ya atılmasından sonra Los Alamos’taki kutlama sırasında ve Lider Truman’la görüşmesinde pişmanlık duyduğu gösteriliyor. Bu yanlışsız değil, Oppenheimer asla pişmanlık duymadı. 1960’ta Japonya’yı ziyaret ettiğinde gazeteciler sordu: “Hiroşima ve Nagazaki’yi ziyaret edecek misiniz?” Karşılığı: “Gezi planımızda orası yok”.

‘YALAN PROPAGANDA’

• Siz Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nde (MIT) Nükleer Fizik alanında doktora yaptınız. Atom bombasının yapıldığı Manhattan Projesi’nde yer alan bilim insanlarından dersler aldınız. O devirli ilgili neler anlattılar?

Los Alamos’ta nükleer bomba üretiminde çalışan üç hocam oldu: Bunlardan Weissskopf üstelik Los Alamos’un birinci belediye başkanlığını yaptı. Philip Morrison bomba atıldıktan sonra tahribatı ölçmek üzere Japonya’ya giden birinci takımdaydı. Başkası Harry Kendall. Bunların üçü de verdikleri konferanslarda yeri geldikçe Almanya’nın nükleer bomba yaptığı konusunda ikna edildiklerini, lakin bunun hakikat olmadığını anlayınca pişmanlık duyduklarını lisana getirmişlerdi.

‘HOLLYWOOD SEBEPSİZ SİNEMA YAPMAZ’

• Tam da Rusya’nın nükleer silah kullanımını gündeme getirdiği bir ortamda bu türlü bir sinemanın yapılmasını nasıl değerlendiriyorsunuz?

Bence Ukrayna savaşının sinemanın üretimiyle bir alakası yok. Sebep daha derinde. Oppenheimer üzere pişmanlık duymamış bir adamı 70 sene sonra rehabilite etme uğraşı neden? Hollywood hiçbir sineması sebepsiz yapmaz. Batı medeniyeti ve kültürünü yüceltme ve dünyaya örnek gösterme eforunu misyon edinmiştir, bunu periyodik olarak tekrar eder. Mesela sinemada bombanın Japonya’daki feci imajları yok. Neden? Zira onları gösterseydi, seyircilerin aklına Batı medeniyetinin dünyanın her yerine savaş ve yıkım götürdüğü, pek de o denli özenilecek bir medeniyet olmadığı fikri gelebilirdi.

‘DÜNYAYI BAŞLARINA YIKARIM’ DÜŞÜNCESİ

• Atom bombasının yapılmasının daha büyük savaşların çıkmasına pürüz olduğu savı sizce hakikat mu?

Kısmen hakikat ancak eksik. Yanlışsız, zira artık 1. ve 2. Dünya Savaşları çapında global çatışmalar olmuyor, onun yerine vekalet savaşları var. Kore, Vietnam, Afganistan, İran-Irak, Pakistan-Hindistan vs. ve son olarak Rusya-Ukrayna savaşları… Ülkeler artık gerilerindeki nükleer güce güvenerek daha fütursuzca konvansiyonel savaş açabiliyorlar, “Bana bir şey olursa, Dünya’yı başlarına yıkarım,” diye düşünüyorlar.

• Nükleer silahların memleketler arası krizlerin çözülme biçimleri üzerinde ne üzere tesiri oldu?

Bence pek bir tesiri olmadı. Aklıma yalnızca Küba krizi geliyor. 1962’de Rusya Orta Amerika’daki Küba’ya nükleer başlıklı füzeler yerleştirmek istediğinde ABD ‘Yoldaki füze yüklü Rus gemileri falanca çizgiyi geçtiğinde vuracağım’ diye ültimatom vermişti. Ben o vakit ortaokuldaydım ve dünya bir hafta nefesini tuttu. Sonunda Rus gemileri yarı yoldan döndü ve karşılığında Türkiye’nin Karadeniz kıyılarındaki ABD füze rampaları kaldırıldı. Bugün dünyada üç emperyalist güç var: ABD, Rusya ve Çin. Bunların dünya hayrına ortak bir hedef etrafında birleşme imkanı yok. Tahminen uzaydan bir tehdit gelirse bu mümkün olur. Bu yüzden bu dehşet istikrarı devam edecek.

‘AKILDAN UZAK DENGE’

• Dünyadaki nükleer silah istikrarı için yorumunuz ne olur?

Akıl ve hakkaniyetten uzak bir istikrar var. Nükleer silahlara evvelden sahip olan 5 ülke ki bunlar birebir vakitte BM Güvenlik kurulu daimi üyeleri ABD, Rusya, Çin, İngiltere ve Fransa. Bu beş ülke 1970’te bir ortaya gelip Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması (NPT) diye bir şey imzaladılar. Yani “Bizim sahip olmamız çok olağan lakin bundan sonra sahip olmak isteyenlerle uğraş edeceğiz” dediler. Daha sonra öteki kimi ülkeler “korsan” bir biçimde nükleer bombaya sahip oldular: Hindistan, Pakistan, Kuzey Kore, İsrail. Son ülkeye ABD. kendi eliyle art kapıdan verdi. Bu türlü bir nizamın kalıcı ve inançlı olması mümkün mü? Buna gülerler. Her ülke beka sorununu çözebileceği bir pozisyona gelmek ister. Gerçekten İran, kelamda nükleer güç için giriştiği projede, ürettiği saflaştırılmış uranyum ölçüsünü bomba yapacak düzeye getirmek üzeredir.

• Nükleer silahlanma yarışının global güvenlik için potansiyel tehditleri ve nükleer silahsızlanma mutabakatlarının bu tehditleri azaltmadaki rolleri nedir?

Şu anda Soğuk Savaş devrinden bu yana dünya, nükleer savaş tehlikesine en yakın durumdadır. Bilim adamlarının internette görülebilen bir Kıyamet Duvar Saati var. Bu yıl 90 saniye kaldığını gösteriyor. Ukrayna savaşı sırasında Rusya, müttefiki Beyaz Rusya’ya taktik nükleer silahlar yerleştireceğini beyan etti. Ayrıyeten, ABD ve Rusya ortasında periyodik olarak uzatılan Stratejik Silahları Azaltma Antlaşması (START) sayesinde bu iki ülkenin nükleer başlık sayıları 20 binlerden 4-5 bine indirilebilmişti. Ancak, 2026’da sona erecek olan antlaşmanın uzatılacağına dair hiçbir çalışma yok, 2015’ten beri de pandemi yüzünden “yerinde teftiş” kuralı çalışmıyor. Bu aksiliklere ilaveten, yeni bir tehlike olarak siber hücum ihtimali ortaya çıktı. Özet olarak, bu türlü topyekün bir nükleer savaşta hiçbir ülkenin savunması yok.

• ‘Dünya, nükleer savaş tehlikesine en yakın durumdadır’ diyorsunuz. Nükleer Kış teorisine de bakarak, bir nükleer savaşta olabilecek en makûs senaryo nedir?

Şimdiye kadar nükleer savaş olmadı. Ayrıyeten, ülkeler nükleer savaş planlarını yayınlamazlar. Bu yüzden kesin bilgi olmadan yapılan müthiş iddialar var. Bilhassa büyük kentlerin, yalnızca elektrik kesintisi sonucu yaşayacakları kaos, onları felç etmeye yetecektir.

Nükleer kış senaryosuna nazaran bomba infilakları ve çıkan yangınlar sonucu atmosfere yayılan toz ve is sonucunda güneş ışınları dünyaya ulaşamayacak ve yerkürenin soğumasına yol açacaktır. 20 yıl evvel tanınan olan bu görüş, ek deliller olmadığı için, günümüzde yalnızca bir teori olarak kalmıştır.

‘SAVAŞIN MUKADDERATINI BOĞAZLAR BELİRLER’

• Türkiye’nin bir NATO ülkesi olarak muhtemel bir nükleer savaşta yaşayacağı potansiyel riskler ne olur?

Türkiye, Rusya’nın birinci maksatlarından biridir. İncirlik üssündeki nükleer füzeleri havalanmadan vurabilmek ister. Ayrıyeten, ABD yahut Rusya büyük su yollarını (İstanbul ve Çanakkale boğazları) işlemez hale getirmek ister. Biliyorsunuz boğazlar 1. Dünya Savaşı’nın bahtını belirledi. Yeniden birebiri olacaktır.

• Peki Türkiye’nin nükleer teknoloji alanındaki stratejisi ne olmalı?

Türkiye nükleer güç yatırımlarına devam etmeli. Tıp ve ziraattaki teknikleri takip edip uygulamalı. Ayrıyeten, İncirlik üssündeki 90 kadar nükleer başlığı bir yolunu bulup defetmeli. Bir vakitler biz nükleer güç derken televizyonlarda uzunluk gösteren kelamda çevreci nükleer aykırıları artık piyasada yoklar. Bu çakma çevreciler Akkuyu santrali yerine, gidip İncirlik üssünde uzunluk göstersinler.

• Nükleer gücün barışçıl kullanımı ile nükleer silahların varlığı ortasında nasıl bir istikrar kurulmalı?

Barışçıl kullanım yüzde 100, silahlı kullanım yüzde 0. İnsanoğlunun bu kainatta varoluşunun bir manası olacaksa istikrar bu türlü olmalı. Kendi dünyalarını yaşanmaz hale getirip kendi eliyle yok olan bir medeniyet düşünülebilir mi?

• Nükleer teknolojinin siviller için olumlu tesirleri neler ve bu olumlu tesirler, potansiyel tehlikeleri gölgede bırakabilir mi?

İnsanlık faydasına o kadar hoş nükleer teknolojiler var ki bombadan bunları anlatmaya vakit kalmıyor. Burada yalnızca başlıklarını vereyim: Nükleer güç santrallerinde karbon salınmadan elektrik üretimi. Nükleer tıp: Kanser, kalp ve genetik hastalıkların teşhis ve tedavisi, aşı üretimi. Ziraat ve besin güvenliği: Hayvan hastalıkları teşhis ve tedavisi, hayvan ve tahılda böcek tehdidini tedbire. İçme suyu kaynaklarını muhafaza ve temizleme, yeraltı sularını keşfetme. Etraf ve okyanusların korunması. Geçen gün enteresan bir uygulamaya rastladım. Afrika’da sadece boynuzu için kaçak avlanıp kuşağı tükenmekte olan gergedanları korumak için şöyle bir yol bulmuşlar: Gergedanların boynuzuna eser ölçüde radyoaktif izotop enjekte ediyorlarmış. Sonra da hudut kapılarına koydukları detektörlerle bunları Asya ve Amerika’ya kaçıranları yakalıyorlarmış.

• Bilimsel ihtilallerin insanlığa ziyan vermesinin önüne nasıl geçilir?

Geçilemez. Zira yeterlilik ve kötülük bilimsel keşfin özünde değil, kullananın başındadır. Bilim doğayı keşfetme uğraşıdır ve insanoğlu var hayli bu gayret olacaktır. Bilim adamı yaptığı keşiflerin nerede kullanılacağını düşünmez. Oppenheimer da böyleydi. Onun gözünde fisyon tepkisi ile çalışan bir bomba yapabilmek bilimsel açıdan şahane bir sorundu. Hepsi bu. Tarihçiler General Groves’un bu yüzden onu seçtiğinde hemfikirler. Bomba yapmayı en çok isteyen kişi Oppenheimer idi.

‘İNSANOĞLU YOK ETME GÜCÜNÜ AŞTI’

• İnsanoğlunun yok etme gücünün hududu var mıdır, bilimde ahlaki eşik nedir?

İnsanoğlu şimdiden kendini yok etme gücünü aştı aslında. Mesela Rusların Çar bombası 57 milyon ton dinamite muadil. Bu sayı, 2. Dünya Savaşı’nda kullanılmış olan toplam mühimmatın 10 katı. Maalesef bilimde etik bir davranış standardı koymak mümkün değil.

Bunun esas iki sebebi var: Birincisi, bilim artık laboratuvarda bilim adamının başında ampül yanarak olmuyor. Devletler yahut dev endüstriyel şirketler gerekli finans takviyesiyle bir grup oluşturuyor ve istedikleri teknolojiyi geliştirebiliyorlar. Yani, etik dertleri olmayan, askeri yahut kâr emelli bir gayret. Bilim adamının etik telaşları olması kimsenin umurunda değil.

İkincisi, bilim adamlığını seçen insanların yalnızca araştırmacı yeteneğine bakılıyor. Hasbelkader okuduğum o büyük üniversitelerde evliya derecesinde bilge hocaların yanı sıra, Nobel mükafatı alabilmek için her türlü hinliği yapacak tıynette hocalar gördüm. Bu sisteme bir de etik kriter koyduğunuzda çalışmıyor.

• Oppenheimer’ın atom bombasının imalinden sonra “Şimdi ben mevt oldum, dünyaların yok edicisi” kelamlarını fizik ve etik açıdan nasıl yorumlarsınız?

Bu kelam Hindu kutsal kitaplarından Bagavat Gita’da geçiyormuş, Oppenheimer Sanskritçe öğrenmiş ve bu kitapları okuyabiliyormuş. Sinemada iki yerde geçiyor. (Birincisi bir seks sahnesi ve bu yüzden Hindistan’da protestolarla sinemanın yasaklanması istenmiş. Reklama bak! 60lı yıllardaki bir röportajında bu kelam sorulduğunda Oppenheimer şöyle açıklıyor: “Los Alamos çölünde birinci bomba testini yaptığımızda, orada bulunanların bir kısmı güldü, bir kısmı ağladı, çığlıklar attı. Hepimiz dünyanın bir daha eskisine dönemeyeceğini anlamıştık. Benim aklıma Bagavat Gita’daki o satırlar geldi. İlah Vişnu sultanı görevini yapmaya ikna etmek için çok kollu haline bürünüyor ve bu kelamları söylüyor.” Bence “Galiba bir halt ettik, boyumuzdan büyük işe giriştik,” demek istemiştir.

PORTRE

1948’de İstanbul’da doğdu. Mons Üniversitesi (Belçika) lisans ve Boğaziçi Üniversitesi yüksek lisans programından sonra Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nde (MIT) Nükleer Fizik alanında doktora yaptı. Yurtdışında Umman’da çalıştı. İTÜ, Yıldız Teknik Üniversitesi ve birçok vakıf üniversitesinde öğretim üyeliği yaptı. Fizik lisans eğitimi için yazdığı ve çeviri ettiği 10 kitabın yanı sıra, ‘Yüz kez ölen adam: Bilim tarihinden insan manzaraları’ kitabıyla Oppenheimer ile birlikte sinemada kısaca görünen öbür bilim adamlarının hayatlarını anlattı.

‘Nükleer savaşa çok yakınız’ diyen Prof. Dr. Karaoğlu: Birinci amaç İncirlik olur yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Yemen’de İran destekli Husilerin siyasi büro üyesi Ali el-Kahhum, bölgede yaşanan gerilimle ilgili açıklamalarda bulundu.

Kahhum, “Yemen’den Amerikalılara şunu söylüyoruz: Yemen’e yönelik tüm hareketleriniz ve saldırılarınız başarısızlıkla sonuçlanacak, saldırılarınıza tüm gücümüzle karşı koyacağız. Yemen’in kudretini göreceksiniz ve bölgeden aşağılanmış bir halde çekileceksiniz. Kibrinizi kıracak, sözde heybetinizi yıkacak Yemen caydırıcılığını göreceksiniz” sözlerini kullandı.

KAHHUM’DAN ‘CİHAT’ MESAJI

Yemen’in, devletiyle, halkıyla ve ordusuyla ABD ile bir savaşa hazırlandığına dikkati çeken Kahhum, şu ifadeleri kullandı:

“Yemen devleti, liderliği, silahlı kuvvetleri ve halkı tetikte ve ABD ile açık bir savaşa girmeye hazırlanıyor. Filistin ve ümmetin tüm davaları uğruna, Amerika, İngiltere ve İsrail’in temsil ettiği Büyük Şeytan’la doğrudan karşı karşıya gelmek büyük bir onurdur.”

Kahhum, ABD ile savaşın “vaat edilen bir fetih ve cihat” olduğunu belirtti.

”SALDIRILAR ETKİSİZ VE SUÇ İÇERİYOR”

​​​​​​​ABD’nin Yemen’deki saldırılarının etkisiz olduğunu savunan Kahhum, “ABD ve İngiltere’nin Yemen’e yönelik saldırılarının hiçbir etkisi olmadı ve olmayacak. Bu, egemenliği ve uluslararası yasaları çiğneyen bir saldırı ve suçtur” değerlendirmesinde bulundu.

”YEMEN’İN CAYDIRICILIĞINA KATLANMALILAR”

Kahhum, “ABD ile İngiltere’nin vurduğu hedefler daha önce bombalanan bölgelerdeydi ve bu yeni bir şey değil. Bununla birlikte Yemen’e savaş ilan ettiler ve dolayısıyla Yemen’in onlara yönelik yapacağı saldırılara ve Yemen’in stratejik caydırıcılığına katlanmaları gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Ali el-Kahhum, “Bu terörist ABD’dir ve bu da onun işlediği suçudur. Bu açık bir savaştır ve devam ediyor. Saldırılarında pişman olacaklar ve bedelini ağır ödeyecekler. Yemen, yüce milletiyle, devletiyle, liderliğiyle, silahlı kuvvetleriyle, güçlü eliyle ve askeri yetenekleriyle büyüktür” şeklinde konuştu.

Kahhum, ABD’ye zafere ulaşana dek savaşacaklarına dikkati çekerek, düşmanlarına karşı tepkilerinin sert ve acıklı olacağını öne sürdü.

KÜRESEL TİCARETE TEHDİT

İran’ın desteklediği Yemen’deki Husiler, İsrail’in Gazze Şeridi’ndeki saldırılarına tepki olarak, 31 Ekim’den bu yana Yemen açıklarında İsrailli şirketlere bağlı olduğunu iddia ettikleri ticari gemilere el koymaya ve bazılarına da drone ve füzelerle saldırılar düzenlemeye başladı.

ABD güçleri bu süreçte birçok kez Yemen’den atılan füze ve kamikaze droneları düşürdüğünü duyurdu.

Husilerin eylemlerinin ardından çok sayıda gemicilik şirketi, Kızıldeniz’deki seferlerini durdurma kararı aldı.

ABD, küresel deniz ticareti güvenliği tehlikeye girdiği gerekçesiyle 18 Aralık’ta bir grup ülkenin katılımıyla Husi güçlere karşı “Refah Muhafızı Operasyonu” adında çok uluslu “deniz görev gücü” oluşturulduğunu açıkladı.

Kızıldeniz’de 31 Aralık’ta İsrail’le bağlantılı gemiyi ele geçirmeye çalışan Husilere ait 3 sürat teknesi ABD helikopterleri tarafından ateş altına alındı.

Husiler, 10 Ocak’ta da İsrail’e destek olduğu gerekçesiyle Kızıldeniz’de ABD’ye ait bir geminin füze ve kamikaze dronlarla hedef alındığını bildirdi.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK), 11 Ocak’ta ABD ve Japonya tarafından sunulan ve Husilerin Kızıldeniz’deki saldırılarının acilen sonlandırılmasını talep eden karar tasarısını kabul etti.

Akdeniz’i Kızıldeniz’e bağlayarak Avrupa ile Asya arasındaki en kısa rotayı sunan Süveyş Kanalı üzerinden küresel ticaretin yaklaşık yüzde 12’si yapılıyor.

Husiler: ABD ile savaşa hazırlanıyoruz yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

General Pak Su vilayet, Genelkurmay Başkanlığı misyonundan alınarak, yerine Mareşal Ri Yong Gil atandı.

KCNA’nın haberine nazaran öteki “önde gelen komuta subayları” da Çarşamba günü yapılan Merkez Askeri Kurul toplantısında vazifeden alındı, tayin edildi ya da öteki misyonlara atandı.

Toplantıda, “Kore Yarımadası’nda karar süren vahim siyasi ve askeri durum göz önüne alındığında ordunun bir savaş için daha kapsamlı bir biçimde donatılmasının değerli bir konu” olduğu sonucuna varıldığı bildirildi.

Toplantıda, Güney Kore ve ABD’den ismen bahsedilmediği, lakin Kore Yarımadası’ndaki “kötüleşen durumun baş sorumlularının askeri atılımlarının tahlil edildiği” söylenerek dolaylı olarak iki ülkeye atıfta bulunulduğu belirtildi.

KCNA’ya nazaran toplantının en değerli gündem hususu “savaşa tam hazırlık yapmak” oldu.

KCNA, “Düşman güçlerin Kuzey Kore ile pervasız askeri çatışmalarında her zamankinden daha fazla gizlenemez hale geldiği mevcut durum, Kuzey Kore ordusunun daha olumlu, proaktif ve ezici bir iradeye sahip olmasını ve bir savaş için kapsamlı ve kusursuz bir askeri hazırlığa sahip olmasını gerektirmektedir” tabirlerini kullandı.

Kuzey Kore önderi Kim Jong Un, orduya ‘savaşa hazır ol’ talimatı verdi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

İsrail Güney Bölgesi Komutanı Tümgeneral Yaron Finkelman, Gazze Şeridi’nin sınırına yakın bir bölgede düzenlediği basın toplantısında, “İsrail ordusu, onlarca yıl aradan sonra Gazze kentinin göbeğinde savaşıyor” dedi.

Hamas’ın 7 Ekim’deki saldırılarına işaret eden Finkelman, “Hamas bir ay önce bize saldırdı ve bizleri ağır yaraladı. O korkunç günde görevimizi yerine getirmekte başarısız olduk. Bu zorlu olaylar beni çok yaktı” ifadelerini kullandı.

“HEDEFİMİZ GAZZE’DEKİ ESİRLERİ KURTARMAK”

Hamas’ın 7 Ekim’deki saldırılarından itibaren savaş başlattıkları ve hedeflerinin net olduğunu dile getiren Finkelman, hedeflerinin de Hamas’ı dağıtmak ve Gazze’de esir tutulanları kurtarmak olduğunu söyledi.

“ZOR VE KARMAŞIK BİR SAVAŞA GİRİYORUZ”

İsrail Güney Bölgesi Komutanı Tümgeneral Finkelman, “Gazze’de zor, karmaşık ve külfetli bir savaşa giriyoruz” diye konuştu.

NETANYAHU: HERKES HESAP VERECEK

7 Ekim’de Hamas’ın saldırısının ardından İsrail istihbaratına yönelik eleştiriler yöneltilmişti. İsrailli yetkililer, istihbarat konusunda başarısız olduklarını dile getirmişti. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, kendisi de dahil olmak üzere “savaştan sonra herkesin hesap vereceğini” ifade etmişti.

İsrail Güney Bölgesi Komutanı Finkelman: Zor ve külfetli bir savaşa giriyoruz yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.