CHP 39. Olağan Kurultayı’nın üçüncü ve son gününde Parti Meclisi (PM), Yüksek Disiplin Kurulu (YDK) ve Bilim Kültür Sanat Platformu (BKSP) üyelikleri için seçimleri yapıldı.

Kurultayda 60 kişi olan PM üye sayısı 80’e çıkarıldı. PM için 145 kişi aday oldu. CHP lideri Özgür Özel, anahtar listesinde mevcut PM’deki 48 ismi korudu. Ana muhalefet lideri 23 kişiden oluşan mevcut MYK üyelerinin tamamını anahtar listeye aldı.

12 KİŞİ ÇİZİLDİ

Özel, mevcut PM’den 12 kişiyi ise anahtar listesine eklemedi.

Özel’in tercih etmediği isimler Baran Bozoğlu, Berkay Gezgin, Yalçın Görgöz, Ali Haydar Fırat, Berna Özgül, Hikmet Yalım Halıcı, Semra Dinçer, Niyazi Şen, Şengül Yeşildal, Özgür Ceylan, Mehmet Akın Denizaslanı ve Ali Haydar Hakverdi oldu.

FIRAT VE ZENGİN LİSTEYE GİREMEDİ

Partisini televizyon programlarında “Silivri gündemine sıkıştığı gerekçesiyle” eleştiren Ali Haydar Fırat, parti tabanında tartışılan isimlerden biriydi. Berkay Zengin ise son dönemde sosyal medya paylaşımlarında parti içinde de tepki çekmişti.

YAVAŞ’IN BASIN DANIŞMANI

Özel’in anahtar listesinde dikkati ekici yeni isimler yer aldı.

Uzunca bir dönem Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş’ın iletişim koordinatörlüğünü yapan Volkan Memduh Gültekin öne çıkan isimlerden biri oldu.

DİĞER PARTİLERDEN CHP’YE GELENLER

Dış politikaya ilişkin analizleriyle öne çıkan Prof. Dr. Barış Övgün, Deniz Baykal döneminde eski CHP Genel Sekreteri olarak görev yapan Bihlul Tamaylıgil, Demokrat Parti’den gelen Salih Uzun, DEVA Partisi’nden gelen Evrim Rızvanoğlu ve Meral Akşener döneminde İYİ Parti kurmaylarından Bahadır Erdem listede yer aldı.

PARTİ İÇİ MUHALEFET CİHANER DE LİSTEDE

İstanbul Büyükşehir Belediyesine yönelik operasyon kapsamında tutuklu bulunana Baki Aydöner listede yer aldı. Son seçimlerde TİP milletvekili adayı olan vergi uzmanı Ozan Bingöl, Kemal Kılıçdaroğlu dönemi yapılan kurultaylarda genel başkan adayı olan ve parti için muhalefetin öne çıkan isimlerinden İlhan Cihaner listede yer aldı. Kılıçdaroğlu’nun son MYK’sında hukuk ve seçim işlerinden sorumlu genel başkan yardımcısı Zeynel Emre de kendisine listede yer buldu.

BİLİM KURULU’NDA ÖNE ÇIKAN İSİMLER

Özgür Özel’in PM listesi için belirlediği Bilim Kurulu (10 kişi) üyeleri de belli oldu. Cumhurbaşkanlığı İcra Kurulu üyesi Serkan Özcan, anayasa hukukçusu Şule Özsoy Boyunsuz, eski Gelecek Partisi üyesi ekonomist Kerim Rota, Ekrem İmamoğlu’nun yakın çalışma ekibinden Emine Uçak Erdoğan ve iktisatçı Güldem Atabay öne çıkan isimler oldu.

Özel’n kurultaya sunduğu Yüksek Disiplin Kurulu üyeleri de belli oldu. Listede CHP İstanbul Milletvekili Turan Taşkın Özer ile Aydın Milletvekili Süleyman Bülbül yeniden aday oldu.

OY VERME İŞLEMİ TAMAMLANDI

CHP’nin 39’uncu Olağan Kurultayı’nda, Parti Meclisi (PM) ve Yüksek Disiplin Kurulu (YDK) seçimleri için oy verme işlemi tamamlandı.

PM için 145, YDK için de 31 ismin başvurduğu seçimlerde, 1385 delege 125 sandıkta oy kullandı.

CHP Genel Başkanı Özgür Özel de 1 No’lu sandıkta oyunu kullandı.

CHP’de PM ve YDK seçimleri tamamlandı: 12 isim dışarda, 32 yeni isim yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

ABD’nin doğu eyaletlerinde oylama Türkiye saatiyle 14.00 itibariyle kullanılmaya başlandı.

Kim kazanacak Harris mi, Trump mı?

ABD seçimlerinde oy verme işleminin başlamasından önce açıklanan son anketlerde iki adayın başabaş olduğu görülüyor. Real Clear Politics (RCP) adlı haber portalında yer alan son 14 anketin ortalamasına göre, hem Harris hem de Trump yüzde 48,5’la oy verme gününe başa baş girdi. Son sözü seçmen söyleyecek.

 TSİ, gece 03.00’a kadar oy kullanılacak

Seçimlerde oy verme işlemi Türkiye saatiyle gece 03.00’e kadar devam edecek. Bu saatten sonra oy verme işlemi sona erecek ve sayım işlemine geçilecek.

ABD başkanlık seçimlerinde sistem nasıl işliyor?

Seçimleri kazanan, ülke genelinde en çok oyu alan aday olmayabiliyor. İki aday da 50 eyalette düzenlenen seçiciler kurulu seçiminde yarışıyor.

Sandığa giden seçmenler, kayıtlı oldukları eyaletin Seçiciler Kurulu’na göndereceği delegeleri, delegeler de başkan ve başkan yardımcısını seçiyor.

Her eyalet, kısmen nüfusa bağlı olarak belirli sayıda seçici kurul oyuna sahip. Toplam 538 oy söz konusu ve 270 ya da daha fazla oy alan aday kazanmış oluyor.

İki eyalet hariç, tüm eyaletlerde seçimi kazanan aday tüm delegeleri de kazanmış oluyor. Maine ve Nebraska’da ise adayların aldığı oy oranına göre eyaletin delegeleri paylaştırılıyor.

Eyaletlerin çoğu bir partiye ya da diğerine meyilli oluyor. Bu nedenle genellikle her iki adayın da kazanabileceği bir düzine kadar eyalete odaklanılıyor. Önemli olan delege sayısı olduğundan ülke genelinde en fazla oyu kazanan adayın başkan seçilemediği durumlar da oldu.

2016’da yapılan başkanlık seçimlerinde Demokrat Parti’nin başkan adayı Hillary Clinton, ülke genelinde Cumhuriyetçi Parti’nin adayı Donald Trump’tan 3 milyon daha fazla oy almasına karşın yeterli delege sayısına ulaşamadığı için seçilemedi.

Kongre’ye üye seçilecek

Seçimlerde ana gündem başkanlığı kimin kazanacağı üzerinde olacak, ancak seçmenler oy pusulalarını doldururken aynı zamanda yasaların çıkarıldığı Kongre’nin yeni üyelerini de seçecekler. Kongre, 435 sandalyenin tamamının seçileceği Temsilciler Meclisi ve 34 sandalyenin yarışacağı Senato’dan oluşuyor. Cumhuriyetçiler şu anda harcama planlarını onaylayan Temsilciler Meclisi’ni kontrol ediyor. Hükümetteki önemli atamaları oylayan Senato ise Demokratların elinde. Bu iki meclis yasaları geçiriyor ve her iki mecliste de iktidar partisinin başkanla aynı fikirde olmaması halinde Beyaz Saray’ın planları üzerinde bir kontrol işlevi görebilir.

Seçilen başkan göreve ne zaman başlıyor?

Seçimden sonraki dönem, eğer bir başkan değişikliği varsa, geçiş dönemi olarak biliniyor. Bakanlar da dahil olmak üzere yeni yönetimin oluşması ve yeni dönem için planlar yapması için geçen süreyi ifade ediyor. Başkan Ocak ayında Washington’daki Kongre binasının merdivenlerinde düzenlenen yemin töreniyle resmen göreve başlıyor.

ABD Başkanlık seçimleri başladı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

ABD’nin doğu eyaletlerinde oylama Türkiye saatiyle 14.00 itibariyle kullanılmaya başlandı.

Kim kazanacak Harris mi, Trump mı?

ABD seçimlerinde oy verme işleminin başlamasından önce açıklanan son anketlerde iki adayın başabaş olduğu görülüyor. Real Clear Politics (RCP) adlı haber portalında yer alan son 14 anketin ortalamasına göre, hem Harris hem de Trump yüzde 48,5’la oy verme gününe başa baş girdi. Son sözü seçmen söyleyecek.

 TSİ, gece 03.00’a kadar oy kullanılacak

Seçimlerde oy verme işlemi Türkiye saatiyle gece 03.00’e kadar devam edecek. Bu saatten sonra oy verme işlemi sona erecek ve sayım işlemine geçilecek.

ABD başkanlık seçimlerinde sistem nasıl işliyor?

Seçimleri kazanan, ülke genelinde en çok oyu alan aday olmayabiliyor. İki aday da 50 eyalette düzenlenen seçiciler kurulu seçiminde yarışıyor.

Sandığa giden seçmenler, kayıtlı oldukları eyaletin Seçiciler Kurulu’na göndereceği delegeleri, delegeler de başkan ve başkan yardımcısını seçiyor.

Her eyalet, kısmen nüfusa bağlı olarak belirli sayıda seçici kurul oyuna sahip. Toplam 538 oy söz konusu ve 270 ya da daha fazla oy alan aday kazanmış oluyor.

İki eyalet hariç, tüm eyaletlerde seçimi kazanan aday tüm delegeleri de kazanmış oluyor. Maine ve Nebraska’da ise adayların aldığı oy oranına göre eyaletin delegeleri paylaştırılıyor.

Eyaletlerin çoğu bir partiye ya da diğerine meyilli oluyor. Bu nedenle genellikle her iki adayın da kazanabileceği bir düzine kadar eyalete odaklanılıyor. Önemli olan delege sayısı olduğundan ülke genelinde en fazla oyu kazanan adayın başkan seçilemediği durumlar da oldu.

2016’da yapılan başkanlık seçimlerinde Demokrat Parti’nin başkan adayı Hillary Clinton, ülke genelinde Cumhuriyetçi Parti’nin adayı Donald Trump’tan 3 milyon daha fazla oy almasına karşın yeterli delege sayısına ulaşamadığı için seçilemedi.

Kongre’ye üye seçilecek

Seçimlerde ana gündem başkanlığı kimin kazanacağı üzerinde olacak, ancak seçmenler oy pusulalarını doldururken aynı zamanda yasaların çıkarıldığı Kongre’nin yeni üyelerini de seçecekler. Kongre, 435 sandalyenin tamamının seçileceği Temsilciler Meclisi ve 34 sandalyenin yarışacağı Senato’dan oluşuyor. Cumhuriyetçiler şu anda harcama planlarını onaylayan Temsilciler Meclisi’ni kontrol ediyor. Hükümetteki önemli atamaları oylayan Senato ise Demokratların elinde. Bu iki meclis yasaları geçiriyor ve her iki mecliste de iktidar partisinin başkanla aynı fikirde olmaması halinde Beyaz Saray’ın planları üzerinde bir kontrol işlevi görebilir.

Seçilen başkan göreve ne zaman başlıyor?

Seçimden sonraki dönem, eğer bir başkan değişikliği varsa, geçiş dönemi olarak biliniyor. Bakanlar da dahil olmak üzere yeni yönetimin oluşması ve yeni dönem için planlar yapması için geçen süreyi ifade ediyor. Başkan Ocak ayında Washington’daki Kongre binasının merdivenlerinde düzenlenen yemin töreniyle resmen göreve başlıyor.

ABD Başkanlık seçimleri başladı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

ABD başkanlık seçimi bu gece yarısı yapılacak ve bu, tüm dünyada çok önemli seçimlerin yaşandığı bir yılın en önemli seçimi olacak. Yaklaşık 72 milyon Amerikalının oylarını kullandığı düşünülüyor; bu, toplamın yaklaşık yüzde 45’ine karşılık geliyor. Bu rakamlarla 2020 sayımının gerisinde olunsa da 2016’nın çok önünde olunduğu görülüyor. Bu da, Amerikan demokrasisinin eyleme geçtiğini gösteriyor.

İki Amerika’nın hikayesi

Fortune’dan Clifford Young ve Chris Jackson’ın haberine göre, anketler, ulusal düzeyde ve yedi önemli salıncak eyalette başa baş bir yarış öngörüyor. Kimin önde olduğunu söylemek zor olsa da Ipsos’ta, eski Başkan Donald Trump’a hafif bir üstünlük veriliyor ancak karışık sinyaller göz önüne alındığında sonuç hakkında düşük bir inanç düzeyinde olunduğunun altının çizilmesi gerekiyor. Böylesine yakın bir yarış, bölünmüş ve kutuplaşmış bir Amerika’nın en açık tezahürü niteliğinde; bu, iki Amerika’nın hikayesidir. Bu tespitler de en kritik soruyu doğuruyor: “Amerika böylesine yakın bir sonucu kaldırabilecek mi?”

İlk bakışta, fikir birliğine destek var gibi görünüyor. Son zamanlarda yapılan bir ABC News/Ipsos anketinde, Amerikalıların yüzde 83‘ü seçim sonuçlarını kabul edeceklerini belirtiyor. Ayrıca parti hatları arasında da dikkat çekici bir sıkılaşma görülüyor; böyle bir konumlanma da iki önemli şeyi varsayıyor: Birincisi, sonuçların başlı başına tartışmalı olmayacak olması ve ikincisi, siyasi aktörlerin yenilgiyi diğer tarafa bırakmaya istekli olması. Bunlar oldukça güçlü varsayımlar olarak öne çıkıyor.

Vatandaşlar sistemin bozuk olduğuna inanıyor

Kamuoyuna daha yakından bakıldığında Amerikan demokrasisinin baskı altında olduğu görülüyor. Bu kırılganlığın birden fazla katmanı bulunuyor. Anketler, Amerikalılar da dahil olmak üzere dünyadaki vatandaşların büyük çoğunluğunun var olan sistemi bozuk ve kendilerine karşı hileli olarak gördüğünü gösteriyor. Bu, otoriter çözümleri destekleyen düzen karşıtı duygu, Amerikan ruhunda güçlü bir şekilde kökleşmiş durumda. Bu tür tutumlar yalnızca demokrasinin kırılgan olduğuna dair inancı güçlendiriyor. Yakın zamanda yapılan bir Ipsos anketi, Amerikalıların yüzde 56‘sının ABD demokrasisinin zayıf olduğuna inandığını gösteriyor.

Seçim sisteminin kendisine gelince, Cumhuriyetçilerin seçimi hileli olarak görme olasılığı çok daha yüksek. İktidardan uzak partinin tarihsel olarak seçim sistemine daha az güvendiğini belirtmekte fayda bulunuyor. Cumhuriyetçiler teknik olarak iktidardan uzak bir konumdalar.

Cumhuriyetçilerin tedirginliklerinin çok özel bir gerekçesi de var: Seçmenlerinin birçoğu yasadışı göçmenlerin oy kullanma konusunda bir tufan yaşayacağına inanıyor ve bu, Cumhuriyetçi kayıtlı seçmenlerin yüzde 66’sına karşılık geliyor. Ayrıca posta yoluyla oy kullanmanın doğası gereği hileli bir yöntem olduğuna inanıyorlar. Bu, seçmen kimliği gerektirmemesiyle birleştiğinde, Cumhuriyetçi seçmenlerin şüpheciliğine katkıda bulunuyor.

Buna karşılık, Demokratlar özellikle Seçim Kurulu’na (Electoral College) güvenmiyor ve bunun adil olmadığını düşünüyor. Sadece yüzde 40‘ı Seçim Kurulu’nu adil görüyor. Harris halk oylamasını kazanırsa ancak Seçim Kurulu’nu kaybederse, ki bu son yüzyılda üçüncü kez olacak, genel bir Demokrat öfkesi ve inançsızlığı beklemek doğru görünüyor. Özetle, herhangi bir seçim konsensüsünün yapı taşlarının çok zayıf olduğu gözüküyor.

Tehlikeli dinamikler

Seçim dinamikleri ayrıca iki nedenden ötürü seçim konsensüsünün sağlanmasını zorlaştırıyor. Birincisi, ince farklar, sayımı ve belgelendirmeyi haftalarca olmasa bile günlerce uzatabilme tehlikesi taşıyor. Örneğin Pensilvanya’da Trump 2016’da 40.000’den biraz fazla oy farkıyla kazandı. Biden ise 2020’de 80.000’den biraz fazla oy farkıyla kazandı. Bunlar gerçekten de son derece yakın farklar. Bugünkü anketler de aynı şekilde yakın bir sonucu gösteriyor.

Elbette, anketler sadece bir veya iki puanlık bir sapma gösterirse bu, taraflardan birinin zafer kazanmasına yol açabilir. Kaybeden taraf ise hileli bir sistemden dem vuracaktır.

Sayım devam ederse, yanlış bilgi ve sisteme yönelik saldırıların artması normal karşılanmalı. 2020’de, seçim günündeki sayımların Cumhuriyetçileri desteklemesi, sonraki sayımların ise daha çok Demokratları desteklemesi şeklinde bir düzen vardı. Bu tür zamansal değişkenlik, Cumhuriyetçilerin sayımın adil olmadığına dair inancını güçlendirdi. Bu seçimde de bu tür kalıpların geçerli olup olmayacağı hala belirsiz. Ancak risk göz ardı edilmemeli.

İkincisi, her iki kampanya da Amerika’nın krizde olduğunu iddia etmede son derece saldırgandı. Demokratlar ve Harris, ‘demokrasiye yönelik tehditler’ korkusu etrafında birleşti. Onlar için tehdit Trump ve algılanan otoriter eğilimlerdi. Yakın zamanda yapılan bir ABC News/Ipsos anketi, Amerikalıların yüzde 50‘sinin Trump’ın faşist olduğuna inandığını bulguladı. Diğer yandan Trump ve vekilleri, hileli ve bozuk bir sistemin ana akım medya ile elitler arasındaki işbirliğinin sonucu olduğunu vurguladı. Anketler, Amerikalıların ana akım medyayı da elitleri de sevmediğini gösteriyor.

İki kampanya da Amerika’yı kendine karşı silahlandırdı; bu daha çok kendini gerçekleştiren bir kehanete döndü. Artık her iki taraf da diğerinin kazanmasının kaos ve kriz anlamına geldiğine inanıyor. Bu da çaresizliğe işaret ediyor ve her çaresizliğin bir tehlike olduğu biliniyor.

Kurum dışı araçlar ve şiddet

Bu bağlamda, tarafların hiçbirinin marjların darlığı ve rakiplerinin içsel kötülüğüne olan inançları göz önüne alındığında kolayca pes etmeyeceği aşikar. Her ikisi de gerektiğinde itiraz etmek ve savunmak için avukat ordusunu çoktan sıraya dizdi bile. Çok az Amerikalı bu tür yasal eylemleri destekliyor ancak oyun böyle oynanıyor.

Şiddete ve sonuca itiraz etmek için kurum dışı araçlara ise daha az destek var. Çok az Amerikalı siyasi şiddeti destekliyor ancak Amerikalıların çoğunluğu böyle bir şiddetin gerçekleşme olasılığının yüksek olduğuna inanıyor. Üzücü ama Amerika iğne üstünde yürüyor.

Bir kristal küre ise maalesef yok. Bir tarafın veya diğerinin sonucu etkilemek için kurum dışı araçları kullanıp kullanmayacağını söylemek bu nedenle zor. Cumhuriyetçiler sistemin bütünlüğüne Demokratlardan çok daha az güveniyor. Ayrıca ‘ülkeyi geri alacak güçlü bir lideri’ destekleme olasılıkları da daha yüksek.

Trump ve Cumhuriyetçiler 6 Ocak 2021’de başarısız bir meydan okuma başlattı. Geçmiş her zaman bir rehber olmasa da bir emsal oluşturuyor. Amerikalılar ayrıca Trump’ın sonuçları kabul etme olasılığının Harris’ten daha düşük olduğunu düşünüyor. Böyle bir karışıklığın olasılığının düşük olmasına rağmen sıfır olmadığı gözüküyor.

Amerika’nın geleceği için anlamı

Amerika, sonunda kimin galip ilan edileceğine bakılmaksızın seçimden daha zayıf çıkacak. Marj ne kadar dar olursa ve kazananın belirlenmesi ne kadar uzun sürerse sürsün, güvensizliğin o kadar artacağını beklemek gerekiyor. Kaybeden taraf, sonucu hileli bir sisteme bağlamaya meyilli olacaktır. Bu nedenle şiddet için küçük ama dikkate değer bir ihtimal bulunuyor.

Uzun vadede, daha düşük güven yönetimi fikir birliğine varmayı özellikle zorlaştıracaktır. Geleceğe bakıldığında, aynı gün sayım, seçmen kimlik kartları ve Seçim Kurulu’na alternatifler dahil olmak üzere kritik reformların düşünülmesi gerektiği görülüyor.

Gelecek günler ve haftaların, ‘insanların ruhlarını sınayan’ zor günler olması bekleniyor. Tüm beklentilere aykırı olarak, bu seçim bir hezimetle sonuçlanırsa, herkesin şaşıracağı ise açık ancak böyle bir durumda seçim meşruiyetinin kendini daha kolay bulabileceği de işin artısı. Bunun yerine seçim yakın sonuçlanırsa, mevcut eğilimlerin muhtemelen en kötü senaryoyu ortaya çıkarması bekleniyor: Püriten dürüstlük ve kabilecilik.

Kazanan taraf Amerika’yı birleştirecek kadar liderlik gösterecek mi? En iyisini ummak ama en kötüsüne hazırlıklı olmak gerekiyor.

Seçimleri kim kazanırsa kazansın kaos ihtimali yüksek yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

FBI’dan ABD seçimleri için çarpıcı iddia! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Çin açısından seçimden Başkan Yardımcısı Kamala Harris‘in mi yoksa eski Başkan Donald Trump‘ın mı galip ayrılacağı çok da önemli görünmüyor. Hem Pekin’de karar vericiler hem de Çin kamuoyu, seçimi kim kazanırsa kazansın Washington’ın Çin’i jeopolitik olarak çevrelemeye, ekonomik ve teknolojik gelişimini bastırmaya yönelik politikalarını sürdüreceğini düşünüyor.

Adaylardan hiçbirinin Çin ve ABD arasındaki gerilimleri gidermesi ve ilişkilerde önemli bir iyileşme sağlaması beklenmezken, Çinliler, seçim sonrası iki kötü seçenekle karşı karşıya kalacaklarını öngörüyor.

Harris’in, seçilmesi halinde ABD Başkanı Joe Biden dönemi politikalarını sürdürmesi bekleniyor. Biden yönetimi, Çin ile küresel rekabette teknoloji alanında ihracat ve yatırım kısıtlamalarıyla ulusal güvenliğe ağırlık veren politikalar uygulamış ve Amerikan müttefiklerini de bu konuda arkasından sürüklemeyi başarmıştı.

Donald Trump ise önceki başkanlık döneminde Çin’e karşı cepheleşme yaratan bir tutumu benimsemiş, iki ülke arasında gümrük tarifelerinin karşılıklı yükseltilmesiyle tırmanan “ticaret savaşını” başlatan ilk hamleler Trump döneminde atılmıştı.

ABD’de yeni bir Trump döneminin yaratacağı olası iç gerilimlerin, ilgiyi Çin’den uzaklaştırabileceği, Pekin yönetiminin, Biden yönetiminin devamı niteliğindeki bir Harris başkanlığını daha istikrarlı bir seçenek olarak görebileceği de öngörülüyor.

Yüzmilyarlarca dolarlık “ticaret savaşı”

ABD ile Çin arasında bir ticaret savaşının başlangıcı olarak görülen gelişmeler, dönemin Başkanı Trump’ın, iki ülke arasında ticaret açığını ve Pekin yönetiminin rekabete aykırı sanayi teşvik politikalarını öne sürerek 2018 yılında Çin’den ithal edilen çelik ve alüminyum ürünlerine ilave gümrük tarifesi getirme kararıyla başladı.

Çin’in buna karşılık vermesi üzerine uluslararası kamuoyunda “ticaret savaşı” olarak adlandırılan, iki ülkenin yüz milyarlarca dolarlık dış ticaret alışverişleri için gümrük tarifelerini karşılıklı artırmasıyla tırmanan bir süreç yaşandı.

Taraflar, 2019’da ticari anlaşmazlıkları geçici olarak askıya almaya karar verirken, müzakereler sonunda 2020’de “Faz 1” olarak adlandırılan anlaşmayla tarife artışlarının bir bölümü rafa kaldırıldı.

Trump, Çin ile ekonomik rekabette, daha çok ABD aleyhine olan dış açığına odaklanan, dış ticaret kalemlerinde gümrük vergilerini artırma tehdidiyle Çin üzerinde baskı kurmaya çalışan bir yöntemi benimsedi.

Donald Trump döneminde ayrıca Çinli telekomünikasyon şirketi Huawei ve ZTE’ye getirilen kısıtlamalar, teknoloji alanındaki daha geniş kapsamlı tedbirlerin öncüsü oldu.

Teknoloji savaşı

Trump’tan başkanlığı devralan Biden, önceki dönemdeki tarife artışlarını ve şirketlere yönelik kısıtlamaları muhafaza ederken, teknoloji alanında daha sistemli, korumacı ve ulusal güvenliğe odaklı bir yaklaşıma yöneldi.

Biden yönetimi, “yüksek çitli küçük bahçeler” olarak adlandırdığı stratejiyle, ABD’nin ulusal güvenliğini tehdit edebilecek kilit teknolojilerin transferini önlemek üzere kısıtlayıcı ve korumacı tedbirler uygulamaya başladı.

10 Ağustos 2022’de Biden’ın onayıyla yürürlüğe giren Çip ve Bilim Yasası, Çinli üreticilerin ileri çip teknolojilerine erişimine getirdiği kısıtlamalarla Washington’ın, Çin’in bu sektördeki teknolojik kabiliyetine set çekme niyetini açıkça ortaya koydu.

ABD Ticaret Bakanlığına bağlı Sanayi ve Güvenlik Bürosu (BIS), 7 Ekim 2022’de, aralarında Çin’in en büyük hafıza çipi üreticisi Yangzte Memory Technologies ve en büyük yarı iletken donanım üreticisi Naura Technology Group’un bulunduğu 31 şirket ve kurumun İhracat Kontrol Listesi’ne alındığını bildirdi.

Öte yandan Başkan Biden, ihracat kısıtlamalarına ek olarak, 10 Ağustos 2023’te, Çip ve Bilim Yasası’nın kabulünün yıl dönümünde imzaladığı başkanlık kararnamesiyle, yarı iletkenler ve mikro-elektronik, kuantum bilgi teknolojileri ile yapay zeka sistemlerinin olduğu üç kritik teknoloji alanında Amerikan şirketlerinin Çin’de girişim sermayesi ve hisse ortaklığı yatırımları yapmasına kısıtlama getirdi.

Çin’e karşı müttefiklerle işbirliği

Biden döneminin Trump politikalarından en önemli farkı, Çin’e karşı politikalarında ABD müttefiklerini de peşinden sürüklemesi oldu.

Joe Biden döneminde Washington’ın Çin’e yönelik teknoloji kısıtlamalarına, ABD’nin küresel ve bölgesel müttefikleri de destek verdi.

ABD, bu dönemde Çin’in bölgedeki artan nüfuzunu ve askeri varlığını dengelemek üzere mevcut ittifaklarını yeni bağlantılarla güçlendirme ve yeni ittifak ortaklıkları kurma yönünde adımlar attı.

ABD, İngiltere ve Avustralya arasındaki nükleer denizaltı teknolojisinin paylaşımını öngören AUKUS anlaşması; ABD, Hindistan, Japonya ve Avustralya arasındaki Dörtlü Güvenlik Diyaloğu (QUAD) ile ABD, Japonya ve Güney Kore üçlü savunma işbirliği, bu yöndeki girişimler oldu.

Öte yandan Washington, Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN) ülkelerinden halihazırda savunma ortaklıkları bulunan Filipinler ve Tayland dışında Endonezya ve Vietnam ile ikili düzeyde askeri işbirliğini artırma arayışına girdi.

Çin, ABD’nin bu adımlarını kendisine karşı “dışlayıcı askeri blok oluşturma” çabası olarak değerlendirirken, Çin’in artan askeri varlığı ve müdahaleci tavrından rahatsız bölge ülkelerinin Washington’a yaklaştığı gözlendi.

Dış politika ve Tayvan sorunu

Trump ise Biden’ın aksine ABD’nin NATO başta olmak üzere ittifak yükümlülüklerini eleştirdiği ve dış politikada daha izolasyonist bir çizgiyi benimsediği için Çin ile jeopolitik rekabeti müstakil bir planda ele almayı tercih etti.

Donald Trump’ın, dış politikada Rusya ve Kuzey Kore liderleriyle kişisel ilişkilerini ön plana çıkararak kurduğu ilişkilerin, Çin politikasıyla bağlantısı oldukça sınırlıydı.

Öte yandan Trump, Çin ile egemenlik ihtilafı içindeki Tayvan konusunda başta cepheleşmeci bir tutum izlerken, daha sonra Çin liderliğiyle müzakerelerinin ardından konuyu gündeme taşımamayı tercih etti.

Biden döneminde ise Tayvan sorunu iki ülke arasındaki jeopolitik rekabetin merkezi bir unsuru haline geldi.

Dönemin ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi’nin Ağustos 2022’de Ada’ya yaptığı ziyaret, iki ülke ilişkilerini kopma noktasına getirdi.

Başkan Joe Biden, bu dönemde ABD’nin olası bir Çin işgalinde Tayvan’ı savunup savunmayacağı sorusuna birden çok kez “Evet” yanıtını vererek, Washington’ın bu konudaki “stratejik muğlaklık” politikasıyla çelişen tavırlar ortaya koydu.

Trump, Çin’e karşı daha çatışmacı bir tutum izleyecek

Çinli siyasi yorumcular, Başkan Yardımcısı Harris’in, Biden dönemi politikalarını genel hatlarıyla sürdüreceğini, bir yandan Çin’in teknolojik ve askeri gelişimini engellemeye yönelik baskılarına devam ederken diğer yandan belirli düzeyde diyaloğu sürdürmeye ve iletişim kanallarını açık tutmaya çalışacağını öngörüyor.

Pekin’deki karar vericiler, her ne kadar olası bir Harris yönetiminden umutlu olmasalar da yeni bir Trump döneminin getireceği belirsizliklere ve risklere karşı “ehvenişer” olarak görme eğilimde.

Diğer yandan Trump’ın izolasyonist dış politikasının ABD’nin müttefikleriyle ilişkilerini zayıflatma ihtimali, kendini kuşatma altında gören Pekin yönetimi için eski Başkan’ı daha tercih edilir kılabilir.

Çinliler, iki aday arasında iktidara gelmesi halinde Çin’e karşı daha çatışmacı bir tutum izleyecek olanın Trump olacağında hemfikir ama onun iktidarının ABD’de yaratacağı iç gerilimlerin ve ülkesine vereceği zararın sonuçta Çin’e yarayacağı esprisi de yapılıyor.

Çin’de popüler kültürde Trump’ın adı Mandarin Çincesinde “Chuan Jianguo” (Çuan Cienguo) olarak yazılıp telaffuz ediliyor. “Çin Ulusu’nu inşa eden” anlamına gelen bu ifade, Trump’ın iç siyasette kutuplaşmadan beslenen, dış politikada izolasyonist yaklaşımı savunan siyasi çizgisinin ABD’yi uluslararası alanda aşağı çekerek Çin’i yükselttiğine dair bir şaka olarak kullanılıyor.

ABD seçimleri sonrası Çin için 2 tehdit yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Çin açısından seçimden Başkan Yardımcısı Kamala Harris‘in mi yoksa eski Başkan Donald Trump‘ın mı galip ayrılacağı çok da önemli görünmüyor. Hem Pekin’de karar vericiler hem de Çin kamuoyu, seçimi kim kazanırsa kazansın Washington’ın Çin’i jeopolitik olarak çevrelemeye, ekonomik ve teknolojik gelişimini bastırmaya yönelik politikalarını sürdüreceğini düşünüyor.

Adaylardan hiçbirinin Çin ve ABD arasındaki gerilimleri gidermesi ve ilişkilerde önemli bir iyileşme sağlaması beklenmezken, Çinliler, seçim sonrası iki kötü seçenekle karşı karşıya kalacaklarını öngörüyor.

Harris’in, seçilmesi halinde ABD Başkanı Joe Biden dönemi politikalarını sürdürmesi bekleniyor. Biden yönetimi, Çin ile küresel rekabette teknoloji alanında ihracat ve yatırım kısıtlamalarıyla ulusal güvenliğe ağırlık veren politikalar uygulamış ve Amerikan müttefiklerini de bu konuda arkasından sürüklemeyi başarmıştı.

Donald Trump ise önceki başkanlık döneminde Çin’e karşı cepheleşme yaratan bir tutumu benimsemiş, iki ülke arasında gümrük tarifelerinin karşılıklı yükseltilmesiyle tırmanan “ticaret savaşını” başlatan ilk hamleler Trump döneminde atılmıştı.

ABD’de yeni bir Trump döneminin yaratacağı olası iç gerilimlerin, ilgiyi Çin’den uzaklaştırabileceği, Pekin yönetiminin, Biden yönetiminin devamı niteliğindeki bir Harris başkanlığını daha istikrarlı bir seçenek olarak görebileceği de öngörülüyor.

Yüzmilyarlarca dolarlık “ticaret savaşı”

ABD ile Çin arasında bir ticaret savaşının başlangıcı olarak görülen gelişmeler, dönemin Başkanı Trump’ın, iki ülke arasında ticaret açığını ve Pekin yönetiminin rekabete aykırı sanayi teşvik politikalarını öne sürerek 2018 yılında Çin’den ithal edilen çelik ve alüminyum ürünlerine ilave gümrük tarifesi getirme kararıyla başladı.

Çin’in buna karşılık vermesi üzerine uluslararası kamuoyunda “ticaret savaşı” olarak adlandırılan, iki ülkenin yüz milyarlarca dolarlık dış ticaret alışverişleri için gümrük tarifelerini karşılıklı artırmasıyla tırmanan bir süreç yaşandı.

Taraflar, 2019’da ticari anlaşmazlıkları geçici olarak askıya almaya karar verirken, müzakereler sonunda 2020’de “Faz 1” olarak adlandırılan anlaşmayla tarife artışlarının bir bölümü rafa kaldırıldı.

Trump, Çin ile ekonomik rekabette, daha çok ABD aleyhine olan dış açığına odaklanan, dış ticaret kalemlerinde gümrük vergilerini artırma tehdidiyle Çin üzerinde baskı kurmaya çalışan bir yöntemi benimsedi.

Donald Trump döneminde ayrıca Çinli telekomünikasyon şirketi Huawei ve ZTE’ye getirilen kısıtlamalar, teknoloji alanındaki daha geniş kapsamlı tedbirlerin öncüsü oldu.

Teknoloji savaşı

Trump’tan başkanlığı devralan Biden, önceki dönemdeki tarife artışlarını ve şirketlere yönelik kısıtlamaları muhafaza ederken, teknoloji alanında daha sistemli, korumacı ve ulusal güvenliğe odaklı bir yaklaşıma yöneldi.

Biden yönetimi, “yüksek çitli küçük bahçeler” olarak adlandırdığı stratejiyle, ABD’nin ulusal güvenliğini tehdit edebilecek kilit teknolojilerin transferini önlemek üzere kısıtlayıcı ve korumacı tedbirler uygulamaya başladı.

10 Ağustos 2022’de Biden’ın onayıyla yürürlüğe giren Çip ve Bilim Yasası, Çinli üreticilerin ileri çip teknolojilerine erişimine getirdiği kısıtlamalarla Washington’ın, Çin’in bu sektördeki teknolojik kabiliyetine set çekme niyetini açıkça ortaya koydu.

ABD Ticaret Bakanlığına bağlı Sanayi ve Güvenlik Bürosu (BIS), 7 Ekim 2022’de, aralarında Çin’in en büyük hafıza çipi üreticisi Yangzte Memory Technologies ve en büyük yarı iletken donanım üreticisi Naura Technology Group’un bulunduğu 31 şirket ve kurumun İhracat Kontrol Listesi’ne alındığını bildirdi.

Öte yandan Başkan Biden, ihracat kısıtlamalarına ek olarak, 10 Ağustos 2023’te, Çip ve Bilim Yasası’nın kabulünün yıl dönümünde imzaladığı başkanlık kararnamesiyle, yarı iletkenler ve mikro-elektronik, kuantum bilgi teknolojileri ile yapay zeka sistemlerinin olduğu üç kritik teknoloji alanında Amerikan şirketlerinin Çin’de girişim sermayesi ve hisse ortaklığı yatırımları yapmasına kısıtlama getirdi.

Çin’e karşı müttefiklerle işbirliği

Biden döneminin Trump politikalarından en önemli farkı, Çin’e karşı politikalarında ABD müttefiklerini de peşinden sürüklemesi oldu.

Joe Biden döneminde Washington’ın Çin’e yönelik teknoloji kısıtlamalarına, ABD’nin küresel ve bölgesel müttefikleri de destek verdi.

ABD, bu dönemde Çin’in bölgedeki artan nüfuzunu ve askeri varlığını dengelemek üzere mevcut ittifaklarını yeni bağlantılarla güçlendirme ve yeni ittifak ortaklıkları kurma yönünde adımlar attı.

ABD, İngiltere ve Avustralya arasındaki nükleer denizaltı teknolojisinin paylaşımını öngören AUKUS anlaşması; ABD, Hindistan, Japonya ve Avustralya arasındaki Dörtlü Güvenlik Diyaloğu (QUAD) ile ABD, Japonya ve Güney Kore üçlü savunma işbirliği, bu yöndeki girişimler oldu.

Öte yandan Washington, Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN) ülkelerinden halihazırda savunma ortaklıkları bulunan Filipinler ve Tayland dışında Endonezya ve Vietnam ile ikili düzeyde askeri işbirliğini artırma arayışına girdi.

Çin, ABD’nin bu adımlarını kendisine karşı “dışlayıcı askeri blok oluşturma” çabası olarak değerlendirirken, Çin’in artan askeri varlığı ve müdahaleci tavrından rahatsız bölge ülkelerinin Washington’a yaklaştığı gözlendi.

Dış politika ve Tayvan sorunu

Trump ise Biden’ın aksine ABD’nin NATO başta olmak üzere ittifak yükümlülüklerini eleştirdiği ve dış politikada daha izolasyonist bir çizgiyi benimsediği için Çin ile jeopolitik rekabeti müstakil bir planda ele almayı tercih etti.

Donald Trump’ın, dış politikada Rusya ve Kuzey Kore liderleriyle kişisel ilişkilerini ön plana çıkararak kurduğu ilişkilerin, Çin politikasıyla bağlantısı oldukça sınırlıydı.

Öte yandan Trump, Çin ile egemenlik ihtilafı içindeki Tayvan konusunda başta cepheleşmeci bir tutum izlerken, daha sonra Çin liderliğiyle müzakerelerinin ardından konuyu gündeme taşımamayı tercih etti.

Biden döneminde ise Tayvan sorunu iki ülke arasındaki jeopolitik rekabetin merkezi bir unsuru haline geldi.

Dönemin ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi’nin Ağustos 2022’de Ada’ya yaptığı ziyaret, iki ülke ilişkilerini kopma noktasına getirdi.

Başkan Joe Biden, bu dönemde ABD’nin olası bir Çin işgalinde Tayvan’ı savunup savunmayacağı sorusuna birden çok kez “Evet” yanıtını vererek, Washington’ın bu konudaki “stratejik muğlaklık” politikasıyla çelişen tavırlar ortaya koydu.

Trump, Çin’e karşı daha çatışmacı bir tutum izleyecek

Çinli siyasi yorumcular, Başkan Yardımcısı Harris’in, Biden dönemi politikalarını genel hatlarıyla sürdüreceğini, bir yandan Çin’in teknolojik ve askeri gelişimini engellemeye yönelik baskılarına devam ederken diğer yandan belirli düzeyde diyaloğu sürdürmeye ve iletişim kanallarını açık tutmaya çalışacağını öngörüyor.

Pekin’deki karar vericiler, her ne kadar olası bir Harris yönetiminden umutlu olmasalar da yeni bir Trump döneminin getireceği belirsizliklere ve risklere karşı “ehvenişer” olarak görme eğilimde.

Diğer yandan Trump’ın izolasyonist dış politikasının ABD’nin müttefikleriyle ilişkilerini zayıflatma ihtimali, kendini kuşatma altında gören Pekin yönetimi için eski Başkan’ı daha tercih edilir kılabilir.

Çinliler, iki aday arasında iktidara gelmesi halinde Çin’e karşı daha çatışmacı bir tutum izleyecek olanın Trump olacağında hemfikir ama onun iktidarının ABD’de yaratacağı iç gerilimlerin ve ülkesine vereceği zararın sonuçta Çin’e yarayacağı esprisi de yapılıyor.

Çin’de popüler kültürde Trump’ın adı Mandarin Çincesinde “Chuan Jianguo” (Çuan Cienguo) olarak yazılıp telaffuz ediliyor. “Çin Ulusu’nu inşa eden” anlamına gelen bu ifade, Trump’ın iç siyasette kutuplaşmadan beslenen, dış politikada izolasyonist yaklaşımı savunan siyasi çizgisinin ABD’yi uluslararası alanda aşağı çekerek Çin’i yükselttiğine dair bir şaka olarak kullanılıyor.

ABD seçimleri sonrası Çin için 2 tehdit yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Anketçiler, Seçimlerde Büyük Değişim Gösterdi

Kamala Harris’in Bret Baier ile yaptığı röportaj, performansını savunan çeşitli ana akım yayınlara rağmen önemli tepkilere yol açtı. Polymarket ertesi gün Harris’in oranlarında keskin bir düşüş gösterdi. Başkan Yardımcısının 2024 seçimlerini kazanma şansı %38,7’ye düştü.

Buna karşılık, Donald Trump’ın oranları %61,3’lük bir zirveye ulaştı. Şu anda Ekim’de altı önemli salınım eyaletinin beşinde (Arizona, Georgia, Michigan, Pennsylvania ve Wisconsin) lider. 17. Harris ve Trump, Nevada’da berabere kaldılar, yakın bir yarışa kilitlendiler. Polymarket’te Harris, %63’ü elinde tutarak popüler oy bahislerinde lider olmaya devam ederken, Trump %38’e sahip oldu.

Kamala Harris’in seçimleri kazanma şansı azaldı mı? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Ekonomi ve Vergiler

Kamala Harris, orta sınıfı destekleyecek ve genç ailelere vergi muafiyeti sağlayacak politikalar önerdi. Donald Trump, enflasyonun yüksek olduğunu ve ülke ekonomisinin kötü durumda olduğunu savundu. Trump, Harris’in vergi planlarının ailelere ek yük getireceğini belirtti.

Çin politikası dikkat çekti

Trump, Çin’e yönelik gümrük vergilerini %10 ila %100 artırmayı vaat etti. Biden-Harris yönetiminin Trump’ın uyguladığı vergileri koruduğunu belirterek, bu politikaların yüksek fiyatları Çin’in karşılayacağını savundu.

Harris ise, Trump’ın Çin’e Amerikan teknoloji ürünleri satmasına izin vererek Çin’in askeri gücünü artırdığını iddia etti. Harris, ABD’nin 21. yüzyıldaki rekabetini kazanması için Amerikan merkezli teknolojiye ve müttefiklerle ilişkilere yatırım yapılması gerektiğini vurguladı.

Kürtaj

Trump, Demokratların kürtaj konusunda radikal olduğunu ve Roe v. Wade kararını eyaletlere devrettiklerini ifade etti. Harris ise, Trump’ın Roe v. Wade’i ortadan kaldırdığını ve kadınların kendi bedenleri üzerinde karar verme hakkını desteklediğini söyledi.

Göç ve Sınır Güvenliği

Trump, göçmenlerin ülkenin suç oranını artırdığını ve büyük bir hata yapıldığını belirtti. Harris, Trump’ın sınır güvenliği yasasını engellediğini ve göç sorununu çözme konusunda başarısız olduğunu iddia etti.

İsrail-Hamas Çatışması

Merakla beklenen diğer bir konu ise adayların İsrail’e ilişkin tutumlarıydı. Programın Gazze ile ilgili bölümünde iki aday da İsrail’e net şekilde destek verirken Trump, İsrail’e koşulsuz destek silah desteği sağlayan Biden yönetiminin başkan yardımcısı olan Harris’i “İsrail’den nefret etmekle” suçladı.

İsrail’e verdikleri desteğin devam edeceğini ima eden Harris, her şeyin 7 Ekim’deki Hamas saldırılarıyla başladığını savundu.

O gün yaşananları anlatan Harris, “O gün de bugün de İsrail’in kendini savunma hakkı olduğunu söylüyorum. Ancak şu da bir gerçek ki aralarında kadın ve çocukların da olduğu çok fazla masum Filistinli öldürüldü. Bu savaş sona ermeli, hemen sona ermeli.” dedi. Barışçıl bir çözüm olarak iki devletli çözümü destekleyeceğini ifade etti ve Gazze’nin yeniden inşası ve esirlerin serbest bırakılması için çalışacaklarını söyledi.

Trump ise, Harris’i İsrail’den nefret etmekle suçladı ve Harris’in başkan olması durumunda İsrail’in iki yıl içinde ortadan kalkacağı iddiasında bulundu. Trump, Biden yönetiminin İran’a büyük kaynak sağladığını ve bunun Hamas gibi örgütlere aktarıldığını öne sürdü. Ayrıca, Trump, başkan olursa Gazze’deki savaşın başlamayacağını ve Rusya-Ukrayna savaşını da hemen sona erdireceğini belirtti.

Rusya-Ukrayna Savaşı

Trump, savaşı 24 saat içinde sona erdirebileceğini ve Zelenskiy ile Putin ile doğrudan görüşeceğini belirtti. Harris, Trump’ın dış politikada zayıf olduğunu ve Ukrayna’yı desteklemeye devam edeceklerini söyledi.

Afganistan Çekilmesi

Harris, Biden’ın Afganistan’dan çekilme sürecinde Trump’ın zayıf bir anlaşma yaptığını söyledi. Trump, Taliban’ın Amerikan askerlerine saldırılarını durdurduğunu belirtti.

İklim Değişikliği

Harris, temiz enerji ekonomisi için yatırım yaptıklarını ve Trump’ın iklim krizini yalan olarak nitelendirdiğini belirtti. Trump, böyle bir yatırım yapılmadığını iddia etti.

Tartışmanın sonunda Harris, Amerikalıların birleşmesini ve yaşam maliyetlerini düşürmek için çalışacaklarını vurguladı. Trump ise, ülkenin kötü bir vizyon için feda edilemeyeceğini ve dünya çapında küçümsendiklerini belirtti.

ABD seçimleri öncesi kritik düello sona erdi! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

ABD Başkanı Joe Biden, tartışma boyunca daha sessiz kaldı. İyi hazırlanmış Trump karşısında oldukça sönüktü. Başkan Joe Biden ve eski Başkan Donald Trump, Perşembe gecesi tarihi bir tartışmada karşı karşıya geldiler.

Tarihte ilk kez görevdeki bir ABD başkanı bir tartışmada eski bir başkanla karşı karşıya kaldı. Aynı zamanda, 2020’den bu yana Demokrat adaylık için ciddi bir meydan okumayla karşılaşmayan Biden ve Cumhuriyetçi aday Trump’ın yer aldığı ilk tartışmaydı.

Seçmenler düzenli olarak Biden’ın yaşı ve göreve uygunluğu konusunda endişeli olduklarını söyledi. Trump defalarca ABD’nin nasıl başarısız olduğundan, Biden’ın nasıl ülke tarihindeki en kötü başkan olduğundan ve dünyanın ülkeyi nasıl kötü bir şekilde gördüğünden bahsetti. Trump,

Joe, ülkemiz yok ediliyor. Sen ve ben burada otururken ve bu tartışmaya çok zaman harcarken. Bu bir tartışma olmamalı. O en kötü başkan, sadece benim söylediğim için benim hakkımda söyledi. Ama bakın, o ülkemizin tarihindeki en kötü başkan. Ülkemizi yok etti.

ABD Seçimleri: Biden ve Trump görüşmesi gündem oldu yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.