Ağustos ayı meclis toplantısında yaptığı konuşmasına yer verilen Avdagiç, Merkez Bankası’nın sadeleştirme adımlarıyla, kredi sistemindeki tıkanıklığın ve finansmana erişimdeki zorlukların aşılması istikametinde işaretler alınmaya başladığını söyledi. Bu gelişmeyi kıymetli bulduklarını belirten Avdagiç, bununla birlikte birtakım bankaların kredi maliyetini çok değerli hale getiren uygulamalara yöneldiklerine dikkati çekti.

Avdagiç, “Bazı bankaların, yüklü özel bankaların, faizlerdeki artışa ek olarak ticari kredilerde kurul, vadesiz mevduat tutma kuralı üzere dolaylı maliyetlerle krediyi anons edilenden daha kıymetli hale getirerek, uygulanabilir olmaktan çıkardıklarını görüyoruz. Piyasanın işleyişini bozan bu cinsten suiistimallere fırsat verilmemesi ve süratle caydırıcı önlemlere başvurulması gerektiğini de ilgili makamlarla paylaştık” diye konuştu.

Hükümetin enflasyonla çabayı öne alan, ihracat ve üretimi destekleyen yaklaşımının, gerçek dalın beklentileri ile örtüştüğünü aktaran Avdagiç, şunları kaydetti:

ŞİMŞEK ‘1,5-2 AY İÇİNDE ÇÖZÜLECEK’ DEMİŞ

“Biz de bu iki konunun birlikte götürülmesini dilek ettiğimizi lisana getirdik. Ancak tıpkı vakitte şu anda çok ağır formda yaşadığımız finansmana erişim başta olmak üzere beklentilerimizi iktisat idaresi ile paylaştık. Finansman konusunda söz etmem gerekir ki istek ettiğimiz noktada değiliz. Ankara’daki toplantıda Hazine ve Maliye Bakanımız 1,5-2 ay içinde finansmana erişim konusunda kıymetli, olumlu somut adımlar atılacağıyla ilgili bize bilgi verdi.”

Avdagiç, Türkiye iktisadının değerli bir dönüm noktasında olduğunu vurguladı. Bu devirde enflasyonla çabayı, tüm ülke olarak topyekün formda sürdürmek gerektiğini belirten Avdagiç, “Bu çabada kısa periyotlu olarak elbette kimi ıstıraplar yaşanacaktır. Fakat kararlı, tesirli ve gerçek tekniklerle verilen bir gayret, muvaffakiyetin temel anahtarı olacaktır” sözlerini kullandı.

“ŞOK ÖNLEMLER UYGULARKEN, MUHTEMEL YAN TESİRLERİ OLABİLİR”

Şekib Avdagiç, içinden geçilen bu devirde, fiyat ve finansal istikrar başta olmak üzere iktisat siyasetinde rasyonele dönüş için atılan adımların sonuçlarının dikkatle izlenmesi gerektiğini belirterek, “Şok önlemler uygularken, ki vakit zaman bunlara gereksinim olabilir, mümkün yan tesirleri dikkatle izlemeli ve gereken önlemleri hızla alma yoluna gitmeliyiz” dedi.

Avdagiç, yeni iktisat idaresinin verdiği bildiriler ve TCMB’nin gerek enflasyonla uğraşa yönelik sergilediği kararlılığın, gerekse faiz siyasetindeki rasyonel tavrının milletlerarası finans etraflarında karşılık bulmasının memnuniyet verici olduğunu lisana getirdi.

Türkiye’nin kredi temerrüt riskini söz eden CDS puanının Eylül 2021’den bu yana birinci kere 400 düzeyinin altına gelmesinin de kıymetli bir gösterge olduğunu, CDS’in gerilemesinin yabancı yatırımcıların Türkiye’ye yönelik risk algılarını ve dış borçlanma maliyetini değerli ölçüde aşağı çekeceğine işaret eden Avdagiç, “Umuyoruz ki, kısa müddette yabancı yatırımcı girişlerinde bir hızlanma göreceğiz” sözünü kullandı.

İTO Lideri Avdagiç, enflasyonla çabanın başlatıldığı bu süreçte uygulanacak para ve maliye siyasetinin, üretim-istihdam-ihracat sac ayağı ile ahenginin kıymet taşıdığını söyledi.

Avdagiç, “Bu senkronizasyonu ne kadar sıkı örtüştürebilirsek, enflasyonla gayret ederken, ‘üretimi, ihracatı ve istihdamı korumada’ o derecede başarılı olacağımıza inanıyoruz. Yeni dengelenme sürecinde temel beklentimiz, üretimin ve ihracatın en tesirli araçlarla desteklenmesi ve sakinliğe yol açabilecek risklerden ari tutulmasıdır” değerlendirmesinde bulundu.

TURİZMDE HAREKETLİLİK BEKLENTİNİN ALTINDA

Türkiye’nin en çok dış ticaret yaptığı Avrupa ülkelerinde durağanlık yaşandığına dikkati çeken Avdagiç, “Bu kurallar altında global iktisatta ve bilhassa Avrupa pazarındaki sakinlik, kuşkusuz Türkiye iktisadı ve ihracatı için dış şartların, önümüzdeki devirde destekleyici olmayacağını gösteriyor. 

Aynı formda turizmde de dönem hareketliliği beklentilerimizin altında seyrediyor. Münasebetiyle bu tablo, toplam döviz gelirlerinde amaçlarımıza ulaşabilmek için daha büyük bir uğraşın içinde olmamız gerektiğine işaret ediyor.” diye konuştu.

“GIDA ENFLASYONU YÜZDE 10’A YAKLAŞTI”

Avdagiç, enflasyonla çabada “gıda” başlığının üzerinde bilhassa ve hassasiyetle durulması gerektiğini vurguladı.

Dünyanın 10 büyük tarım üreticisinden biri olan Türkiye’nin bu düzeydeki besin enflasyonunu hak etmediğine vurgu yapan Avdagiç, “Bu sorunun hızla masaya yatırılması, besin enflasyonunu besleyen ögelerin ivedilikle kaldırılması gerekiyor. İTO olarak temmuz ayındaki besin enflasyonunu yüzde 8.61 olarak ölçtük. Halbuki temmuz, klasik olarak meyve-sebzedeki yaz ucuzluğunun tesiriyle enflasyonun eksi olarak kayıtlara geçtiği bir aydır. Yazın ortasında yüzde 10’lara yaklaşan besin enflasyonunu tetikleyen ögeleri tahlil edip gerekli tedbirleri almak durumundayız” diye konuştu.

“TARIMDA GENÇ KALMADI, BU SÜRDÜRÜLEBILIR DEĞIL”

Gıdanın dünya genelinde “stratejik” bölüm olarak tanımlandığını, savunma endüstrisinin bile önünde görüldüğünü aktaran Avdagiç, şunları kaydetti:

“Yapılan araştırmalara nazaran Türk çiftçisinin yaş ortalaması 55’e yükseldi. Bu türlü gidersek, bu jenerasyon, tarım üretimi yapan neredeyse son kuşak olacak. Tarımda genç kalmadı; bu sahiden sürdürülebilir bir durum değil.

Dolayısıyla hiç vakit kaybetmeden, çiftçiliği ve tarımı gençlerimizin gündemine sokmalıyız. Gençlerimizi, çiftçilerimizi toprakla barıştırmalı, kentten köye göçün yolunu açmalıyız. Türkiye mevcut yapılanlara ek olarak, bugünden tarım için daha güçlü bir kurgu ve strateji yaparsa, uzun yıllar bunun karşılığını alacaktır. Buna katiyen inanıyoruz.”

İTO Lideri Şekib Avdagiç kıymetli kredilerden şikâyet etti! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Ağustos ayı meclis toplantısında yaptığı konuşmasına yer verilen Avdagiç, Merkez Bankası’nın sadeleştirme adımlarıyla, kredi düzeneğindeki tıkanıklığın ve finansmana erişimdeki zorlukların aşılması tarafında işaretler alınmaya başladığını söyledi. Bu gelişmeyi kıymetli bulduklarını belirten Avdagiç, bununla birlikte kimi bankaların kredi maliyetini çok kıymetli hale getiren uygulamalara yöneldiklerine dikkati çekti.

Avdagiç, “Bazı bankaların, yüklü özel bankaların, faizlerdeki artışa ek olarak ticari kredilerde komite, vadesiz mevduat tutma kaidesi üzere dolaylı maliyetlerle krediyi anons edilenden daha değerli hale getirerek, uygulanabilir olmaktan çıkardıklarını görüyoruz. Piyasanın işleyişini bozan bu cinsten suiistimallere fırsat verilmemesi ve süratle caydırıcı önlemlere başvurulması gerektiğini de ilgili makamlarla paylaştık” diye konuştu.

Hükümetin enflasyonla çabayı öne alan, ihracat ve üretimi destekleyen yaklaşımının, gerçek dalın beklentileri ile örtüştüğünü aktaran Avdagiç, şunları kaydetti:

ŞİMŞEK ‘1,5-2 AY İÇİNDE ÇÖZÜLECEK’ DEMİŞ

“Biz de bu iki konunun birlikte götürülmesini istek ettiğimizi lisana getirdik. Ancak tıpkı vakitte şu anda çok ağır halde yaşadığımız finansmana erişim başta olmak üzere beklentilerimizi iktisat idaresi ile paylaştık. Finansman konusunda tabir etmem gerekir ki dilek ettiğimiz noktada değiliz. Ankara’daki toplantıda Hazine ve Maliye Bakanımız 1,5-2 ay içinde finansmana erişim konusunda kıymetli, olumlu somut adımlar atılacağıyla ilgili bize bilgi verdi.”

Avdagiç, Türkiye iktisadının kıymetli bir dönüm noktasında olduğunu vurguladı. Bu devirde enflasyonla çabayı, tüm ülke olarak topyekün halde sürdürmek gerektiğini belirten Avdagiç, “Bu çabada kısa periyotlu olarak elbette kimi meşakkatler yaşanacaktır. Lakin kararlı, tesirli ve yanlışsız formüllerle verilen bir gayret, muvaffakiyetin temel anahtarı olacaktır” tabirlerini kullandı.

“ŞOK ÖNLEMLER UYGULARKEN, MÜMKÜN YAN TESİRLERİ OLABİLİR”

Şekib Avdagiç, içinden geçilen bu periyotta, fiyat ve finansal istikrar başta olmak üzere iktisat siyasetinde rasyonele dönüş için atılan adımların sonuçlarının dikkatle izlenmesi gerektiğini belirterek, “Şok önlemler uygularken, ki vakit zaman bunlara gereksinim olabilir, muhtemel yan tesirleri dikkatle izlemeli ve gereken önlemleri hızla alma yoluna gitmeliyiz” dedi.

Avdagiç, yeni iktisat idaresinin verdiği iletiler ve TCMB’nin gerek enflasyonla çabaya yönelik sergilediği kararlılığın, gerekse faiz siyasetindeki rasyonel tavrının memleketler arası finans etraflarında karşılık bulmasının memnuniyet verici olduğunu lisana getirdi.

Türkiye’nin kredi temerrüt riskini söz eden CDS puanının Eylül 2021’den bu yana birinci sefer 400 düzeyinin altına gelmesinin de kıymetli bir gösterge olduğunu, CDS’in gerilemesinin yabancı yatırımcıların Türkiye’ye yönelik risk algılarını ve dış borçlanma maliyetini kıymetli ölçüde aşağı çekeceğine işaret eden Avdagiç, “Umuyoruz ki, kısa müddette yabancı yatırımcı girişlerinde bir hızlanma göreceğiz” sözünü kullandı.

İTO Lideri Avdagiç, enflasyonla gayretin başlatıldığı bu süreçte uygulanacak para ve maliye siyasetinin, üretim-istihdam-ihracat sac ayağı ile ahenginin değer taşıdığını söyledi.

Avdagiç, “Bu senkronizasyonu ne kadar sıkı örtüştürebilirsek, enflasyonla çaba ederken, ‘üretimi, ihracatı ve istihdamı korumada’ o derecede başarılı olacağımıza inanıyoruz. Yeni dengelenme sürecinde temel beklentimiz, üretimin ve ihracatın en tesirli araçlarla desteklenmesi ve sakinliğe yol açabilecek risklerden ari tutulmasıdır” değerlendirmesinde bulundu.

TURİZMDE HAREKETLİLİK BEKLENTİNİN ALTINDA

Türkiye’nin en çok dış ticaret yaptığı Avrupa ülkelerinde durağanlık yaşandığına dikkati çeken Avdagiç, “Bu kurallar altında global iktisatta ve bilhassa Avrupa pazarındaki sakinlik, kuşkusuz Türkiye iktisadı ve ihracatı için dış şartların, önümüzdeki devirde destekleyici olmayacağını gösteriyor. 

Aynı halde turizmde de dönem hareketliliği beklentilerimizin altında seyrediyor. Hasebiyle bu tablo, toplam döviz gelirlerinde amaçlarımıza ulaşabilmek için daha büyük bir çabanın içinde olmamız gerektiğine işaret ediyor.” diye konuştu.

“GIDA ENFLASYONU YÜZDE 10’A YAKLAŞTI”

Avdagiç, enflasyonla gayrette “gıda” başlığının üzerinde bilhassa ve hassasiyetle durulması gerektiğini vurguladı.

Dünyanın 10 büyük tarım üreticisinden biri olan Türkiye’nin bu düzeydeki besin enflasyonunu hak etmediğine vurgu yapan Avdagiç, “Bu sorunun hızla masaya yatırılması, besin enflasyonunu besleyen ögelerin ivedilikle kaldırılması gerekiyor. İTO olarak temmuz ayındaki besin enflasyonunu yüzde 8.61 olarak ölçtük. Halbuki temmuz, klasik olarak meyve-sebzedeki yaz ucuzluğunun tesiriyle enflasyonun eksi olarak kayıtlara geçtiği bir aydır. Yazın ortasında yüzde 10’lara yaklaşan besin enflasyonunu tetikleyen ögeleri tahlil edip gerekli tedbirleri almak durumundayız” diye konuştu.

“TARIMDA GENÇ KALMADI, BU SÜRDÜRÜLEBILIR DEĞIL”

Gıdanın dünya genelinde “stratejik” dal olarak tanımlandığını, savunma endüstrisinin bile önünde görüldüğünü aktaran Avdagiç, şunları kaydetti:

“Yapılan araştırmalara nazaran Türk çiftçisinin yaş ortalaması 55’e yükseldi. Bu türlü gidersek, bu jenerasyon, tarım üretimi yapan neredeyse son kuşak olacak. Tarımda genç kalmadı; bu hakikaten sürdürülebilir bir durum değil.

Dolayısıyla hiç vakit kaybetmeden, çiftçiliği ve tarımı gençlerimizin gündemine sokmalıyız. Gençlerimizi, çiftçilerimizi toprakla barıştırmalı, kentten köye göçün yolunu açmalıyız. Türkiye mevcut yapılanlara ek olarak, bugünden tarım için daha güçlü bir kurgu ve strateji yaparsa, uzun yıllar bunun karşılığını alacaktır. Buna muhakkak inanıyoruz.”

İTO Lideri Şekib Avdagiç değerli kredilerden şikâyet etti! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Döviz kurunun piyasalardaki yansımaları ve iş dünyasına etkisine yönelik açıklama yapan Avdagiç, “Kurun düşük, yüksek ya da sabit olması bizim asıl önceliğimiz değil. Enflasyon ile kurun paralel ya da yakın seyretmesi değerli konudur.” dedi.

“ENFLASYON- KUR PARALELLİĞİ BOZULUNCA SERT DÜZELTMELER YAŞADIK”

“Ülkemizde enflasyonla kurun paralel ya da yakın seyri ne vakit bozulduysa Türk iktisadı sert düzeltme hareketleri yaşamak durumunda kaldı. Ekonomimizin son birkaç yılında, bunu gördük.” tabirlerini kullanan Avdagiç şunları kaydetti:

“Kur aslında 2021 yılının ikinci yarısında yönetilir pozisyonda iken 2022’nin ikinci yarısından itibaren enflasyon- kur artışındaki alaka koptu. Kur yatay seyre döndü enflasyon yükselmeye devam etti. 2022’nin iki, üç ve dört çeyreği ile 2023’ün birinci çeyreğinde enflasyon süratli yükselirken, kurun çok az yükselmesi ihracatı zorlaştıran, ithalatı kolaylaştıran bir yapı ortaya çıkarmıştı. ‘Kur istenen düzeyde olmaz ise ihracatçı zorlanıyor’ diyoruz, aslında iki taraflı bakmak lazım. Türkiye’nin dış ticaret sayıları da bunu doğruluyor.

Siz ne vakit kuru baskılarsanız ihracatı baskı altına alıyorsunuz, ihracatta daralma yaşanıyor fakat tıpkı vakitte süratli biçimde ithalatta artış oluyor. Zira ithal eserler cazip hale geliyor. Bu manada iki taraflı kayıp oluyor. Şu anda düzeltme hareketi dövizde hayata geçti. Bundan sonra en azından dövizin bu müddetten sonra enflasyonla uyumlu süreç yürütmesi lazım, sene sonuna kadar ikinci altı ayda enflasyon artacaksa kurun da artması lazım, 1-2 puan farklılık olsa da mantıklı hareket etmesi kıymetli.”

“VERGİ DİLİMLERİNİN REVİZE EDİLMESİ KIYMET ARZ EDİYOR”

2022 temmuzuna nazaran 2023 temmuzunda taban fiyatın 12 ayda yüzde 107 arttığını ve ilgili devirde devletin açıkladığı TÜFE artışının da yüzde 40 olduğunu hatırlatan Avdagiç, “Yani bizim taban fiyat gerçek manada yüzde 67 arttı. Bütün düzenlemeleri makro tesir tahlili yaparak kıymetlendirmek gerek. Biz son yapılan minimum fiyat sayısının netini makul karşılıyoruz. Lakin bu noktada da beklentimiz dahilinde üç kıymetli mevzu var.” dedi.

Avdagiç kelamlarına şöyle devam etti:

“Bizim süratle vergi gelirlerinin dilimlerinde düzeltme yapmamız gerek. Şu anda vergi gelirindeki artış suratı hem enflasyonun hem de minimum fiyat artışının çok gerisinde kaldı.

2000 yılında gelir vergisinin birinci dilimi taban fiyatın 22 katı idi. Artık Temmuz ayında bu, taban fiyatın 6.1 katına düştü. Beşerler minimum fiyatı aldığı vakit bunu yalnızca minimum fiyat olarak görmemek lazım. Tüm ücretlilerin gelirleri ile patron maliyetini görmek lazım.

1 Ocak’ta 60 bin lira brüt fiyat alan bir çalışan, vergi dilimleri prestijiyle geldiği noktaya baktığımızda 1 Temmuz’da taban fiyat kadar, yüzde 35 artırım alıyor. Ancak yılın ikinci yarısındaki net fiyatı fakat yılın birinci yarısındaki ile eşit hale geliyor. Vergi dilimleri o kadar süratli devreye giriyor ki, çalışanın fiyatı brüt yüzde 35 artmasına karşın neti sabit kalıyor. Hasebiyle bizim burada vergi dilimlerindeki son 10-15 yıllık kayıpları telafi edecek halde, yalnızca minimum fiyatı göz önüne alacak halde değil, bilhassa bunun dışındaki dilimlerin revize edilmesi ehemmiyet arz ediyor”

Bir başka hususun SGK üst limiti olduğunu belirten Avdagiç, “SGK üst limiti minimum fiyatın 5 katı idi sonrasında 6,5 katına çıktı ve devamında 7,5 kata ulaştı. SGK primi şu anda 100 bin lirayı geçti. Yaklaşık 100 bin lira maaş alan bir çalışan kendi maaşından yüzde 14, patron indirim kapsamında ise yüzde 15,5 patron hissesi, işsizlik sigortası ile toplam yüzde 32,5 eriyor, 100 bin lira alan çalışan 32 bin 500 lira SGK parası ödüyor bu abartılı bir sayı.” yorumunu yaptı.

Avdagiç, “SGK üst limitinin de gözden geçirilmesi lazım. Minimum fiyatta belirlenen net sayı ile ilgili bir zahmetimiz yok. Şu andaki hayat kuralları içinde tenkidimiz bulunmuyor. Öte yandan gelir vergisi dilimlerinin gözden geçirilmesi ve kıdem tazminatı ile ilgili düzenlemelerin gözden geçirilmesi üzere üç bahse ehemmiyet vermekteyiz” dedi.

Şekib Avdagiç: Gelir vergisi dilimleri ve SGK üst limiti gözden geçirilmeli yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.