Muhafazakar Partili üst düzey bir ismin Birleşik Krallık (BK) Çevre Bakanı olduğu dönemde, petrol devi bir şirkette değeri 70 bin sterlinden (yaklaşık 2 milyon 405 bin TL) fazla beyan edilmemiş hissesi olduğu tespit edildi.

Görevde kaldığı süre boyunca hisseleri mali çıkar kayıtlarına geçirmeyen Theresa Villiers, şeffaflık sicilini de üç yıldan uzun süre sonra güncelledi.

“Hatasından dolayı derin pişmanlık duyduğunu” söyleyen milletvekili, tutarsızlığı ilk haberleştiren Daily Mirror’a yaptığı açıklamada görevi sırasında hisselerin kendisini etkilemediğini söyledi.

Villiers’ın Shell’deki 70 bin sterlinden fazla değere sahip hissesinin yanı sıra içecek devi Diageo ve finans firması Experian’da da hisseleri vardı.

2019’dan 2020’ye kadar Çevre Bakanı olarak görev yapan Villiers, BK’nin net sıfır emisyon hedefine ulaşmasını sağlama sorumluluğunun bir kısmını üstlenmişti.

Temmuz 2023’te güncellenen mali çıkar kaydında Shell hisselerine sahip olduğu ve bu hisseleri Şubat 2018’de, yani Çevre Bakanı görevine atanmasından yaklaşık bir yıl önce edindiği artık belirtiliyor.

Milletvekilinin bir sözcüsü, milletvekilinin hisseleri beyan etmediğini çünkü bu hisselerin 70 bin sterlinin üzerinde bir değer taşıdığından habersiz olduğunu söyledi. Bu miktar parlamento üyelerinin bu tür malvarlıklarında beyan etmesi gereken en alt sınır.

Sözcü, Villiers’ın hisselerini bir kör tröste (faydalanıcıların, tröstün varlıkları hakkında bilgi ve kontrol sahibi olmadığı tröst türü -ed.n.) koymayı teklif ettiğini fakat bunun gerekli olmadığının söylendiğini de belirtti.

Ancak Good Law Project’in İletişim Başkanı Ellie Mae O’Hagan, Mirror’a bu olayın “ciddi soru işaretleri uyandırdığını” söyledi.

O’Hagan şöyle dedi:

Bu sadece Muhafazakarların şeffaflıktan kaçınmasının başka bir örneği değil, aynı zamanda bir Devlet Bakanı’nın büyük kirleticilerdeki mali çıkarları nedeniyle, iklim acil durumunun ortasında hükümetin çevremizi koruma görevini tamamen tehlikeye atıp atmadığına dair ciddi soruları da gündeme getiriyor.

Bilim insanlarının bu politikanın BK’nin net sıfır hedefleriyle uyumlu olmadığı yönündeki uyarılarına rağmen Rishi Sunak’ın 100’den fazla yeni petrol ve doğalgaz sondaj projesine yeşil ışık yakacağını söylemesinin ardından bu haber geldi.

Theresa Villiers’ın sözcüsü “Villiers, hisselerin değerini takip etmediği için derin pişmanlık duyuyor ve içten özürlerini sunuyor. Bu hisseler, Villiers adına profesyonel bir şekilde yönetilen ve kendisinin hiçbir zaman günlük yatırım kararları almadığı portföyün bir parçası” dedi.

Herhangi bir tekil hissesinin beyan etmesi gereken eşiğe ulaşacağı aklına gelmemişti fakat 2018’de kendisine kalan bir miras buna yol açtı. Bunu fark eder etmez, Parlamento Üyelerinin Mali Çıkar Kayıtları Memuru’nu ve Parlamento Standartları Yetkilisi’ni uyardı. Hatanın tüm sorumluluğunu üstleniyor.

Villiers bunun asla yaşanmaması gerektiğini ve yatırım portföyüne yapılan eklemeleri takip etmesi gerektiğini kabul ediyor. Bunun bir daha asla yaşanmamasını sağlama yönünde adımlar atıyor. Villiers’ın milletvekili sıfatıyla söylediği ya da yaptığı hiçbir şey bu hisselerden etkilenmedi.

Sözcü “Devlet Bakanı olarak atandığında Villiers, Çevre, Gıda ve Köy İşleri Bakanlığı’na kendisi adına profesyonel bir şekilde yönetilen ve yatırım kararlarını kendisinin almadığı bir hisse portföyüne sahip olduğunu açıkladı” diye ekledi.

Bunu bir kör tröste yatırmayı teklif etti. Başbakan’ın Etik Danışmanı bu adımın gereksiz olduğunu çünkü portföyün kendisi adına yönetildiğini ve yatırım kararı almadığını söyledi. Yani Bakanlık Kanunu’nun gerekliliklerine uygun hareket edildi. Çevre, Gıda ve Köy İşleri Bakanı sıfatıyla yaptığı hiçbir şey bu hisselerden etkilenmedi.

Eski İngiliz Çevre Bakanı Shell’in ortağı çıktı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Yasaklanan reklamlar ortasında, hepsi 2022 yılında gösterilen bir televizyon reklamı, YouTube’da kullanıcılara gösterilen bir reklam ve Bristol kentinde sergilenen bir poster bulunuyor.

İngiltere Reklam Standartları Kurumu (ASA), kelam konusu reklamlarda, Shell’in fosil yakıtlara dayalı çevreyi kirleten faaliyetlerine dair bilgiye yer verilmediğine hükmetti.

Shell ise ASA’nın bulgularına “kesinlikle katılmadığını” belirtti.

ASA’nın kararı yeterince, kelam konusu reklamlar mevcut haliyle yayınlanamayacak.

Shell’den yapılan açıklamada, bu reklamların düşük karbon salımına sahip güç eserleriyle ilgili farkındalık yaratma emeli taşıdığı savunuldu ve Shell’in bu alanlara gitgide daha çok yatırım yaptığı söylendi.

ASA’nın kararlarında ise YouTube reklamında Shell’in güç eserlerinin değerli oranda düşük karbonlu üretime dayandığı tarafında yanlış bir izlenim verildiği belirtiliyor.

Öte yandan ASA, Shell reklamlarında tüketicilerin, “düşük karbonlu teşebbüslere şirketin katkısı” konusunda yanıltmasının mümkün olduğunu kaydediyor.

Yasaklanan reklamlardan birisi, Bristol kentinde asılan ve “Bristol pak güce hazır” yazılı poster. Bu ilanda, İngiltere’nin güneybatısında yenilenebilir elektrik kullanan konutların sayısına yer veriliyor.

ASA bu posterin, Shell’in büsbütün pak güç tedarik ettiği izlenimini vermesi bakımından aldatıcı olduğunu kaydetti.

Öte yandan reklamlardaki ‘Hazır’ sözüne yapılan vurguya da reklam otoritelerinden itiraz geldi. Bunun, Shell’in halihazırda sunduğu güç eserlerinin ya da yakın gelecekte sunulacak eserlerin düşük karbonlu eserler olacağı tezini taşıdığı belirtildi.

Shell ise ASA’nın kararının “İngiltere’nin yenilenebilir güce geçişini yavaşlatabileceğini” ileri sürdü.

Petrol devi Shell’in reklamlarıyla ilgili alınan karar, bu alanda ASA’nın attığı birinci adım değil. Geçen yıl Tesco marketlerin bitkisel hamburgeri, Persil reklamı ve iki HSBC Bankası reklamı, aldatıcı bulunarak yasaklanmıştı.

SHELL’E BU YIL AÇILAN DAVALAR

Diğer taraftan Shell, sık sık çevrecilerin ve yerli toplulukların türel teşebbüsleriyle de karşı karşıya kalıyor.

Bu yılın başında Nijerya’nın petrol zengini Nijer Deltası’nda yaşayan 11 binden fazla kişi, Londra’daki Yüksek Mahkeme’de Shell’e karşı tazminat davası açtı.

Bölgede yaşayanlar, Shell’in operasyonlarından kaynaklanan petrol sızıntılarının içme suyunu kirlettiğini, hava kalitesini bozduğunu ve tarım yerlerini ve balık stoklarını tahrip ettiğini öne sürüyor.

2015’te buna benzeri bir dava daha Nijerya’da yaşayan Bille topluluğu tarafından başlatılmıştı.

Önümüzdeki yıl mahkemede görülmesi beklenen bu davalar, Shell’in Nijerya’daki etraf sicili nedeniyle aleyhine açılan bir dizi davanın en yenisi.

Shell’in ‘temiz enerji’ reklamları, aldatıcı olduğu gerekçesiyle İngiltere’de yasaklandı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.