Yaz mevsimi deyince birinci akla gelen vitaminin D vitamini olduğunu söyleyen Dyt. Aksoy, “Kış mevsimi boyunca kapalı ortamlar ve güneşin kendini bizlerden saklanması ile bitkisel ve hayvansal besinlerden aldığımız D vitamininden yetersiz kalırız. Yazın gelmesi ve sıcaklıkların artmasıyla güneşten aldığımız D vitamini güneşin UVB ışınlarının deriyle temasıyla oluşur ve ihtiyacımız yavaş yavaş tamamlanmaya başlanmış olur.

Organizma için birçok hormonun öncü hususunun yanı sıra kemik, kas, eklem işlevlerinde, hudut sisteminin çalışmasında ve bağışıklık sisteminin kuvvetli olmasında ehemmiyet arz eden, kemikler için değerli olan kalsiyumun bioyararlılığını artırmasında değerlidir. Yağda çözünebilen, bedende depolanan sterol kümesinden olan bu vitaminin çocukluk çağı, gebelik ve emzirme periyodunda ehemmiyeti çok büyüktür” biçiminde konuştu.

Güneşin dik geldiği saatlerde bilhassa baş bölgesinin korunması ve 10-15 dakikalık deri temasını hekimlerin tavsiyesi ile yapılması gerektiğini dile getiren Dyt. Aksoy, “Güneş ışınları bu kadar bedelli iken; sıcaklığın çok yüksek olmasıyla beden ısısının da artmasından kaynaklı organizmada elektrolit (sıvı) kayıplarına neden olabilmektedir. O halde sıcaklarda kendimizi bu aksiliklerden muhafazada beslenmenin değeri bir sefer daha ortaya çıkar” dedi.

CEVİZ, FINDIK VE BADEM TÜKETİLEBİLİR

Organizmada meydana gelen elektrolit kayıplarının yerine konulabilmesi için su içmenin yanı sıra sebze-meyve tüketimine dikkat etmenin değerinin de büyük olduğunu belirten Dyt. Aksoy, şu bilgileri paylaştı:

“Özellikle Akdeniz diyeti olarak bildiğimiz beslenme modeli her periyot olduğu üzere bu periyotlarda de en ülkü beslenme modellerinin başında gelir. Omega-3 yağ asitlerinden varlıklı olan balıklar, sert kabuklu meyveler olarak tanıdığımız (ceviz, fındık, badem, fıstık, kaju gibi) yağlı tohumlar, zeytinyağı ve tam tahıllı eserlerin yanında taze zerzevat meyve beslenmemizin ana çerçevesini oluşturmalıdır. Sindirimi güç olan besinlerden uzak durmak bu aylarda çok kıymetlidir. Kırmızı et, kuru baklagiller üzere besinlerin sindirim müddetlerinin uzun olması ve beden ısısını artırmasından ötürü bu besinleri tüketirken sebzelerin içerisinde yahut ızgara olarak salatalarla tüketilmesinde fayda vardır.”

SEBZELER KIZARTMADAN TÜKETİLMELİ

Yaz mevsiminin meyve ve zerzevat çeşitliliği açısından çok olmasının yanı sıra iştah mekanizmanızdaki azalmanın önüne geçebileceği besinlerin yer aldığı devir olduğunu kaydeden Dyt. Aksoy, “Gün içerisinde kaybedilen sıvının su, ayran, soğuk çorbalar, meskende meyvenin kendisi ve su ile yapılan mesken meşrubatları, sodyum oranı düşük olan maden suyu üzere doğal kaynaklardan karşılanırken, öğün planlaması esnasında zerzevatları kızartmadan bilhassa buharda pişirme tekniği yahut çiğ olarak besin kıymetini kaybetmeden tüketilmelidir. Bilhassa kuru meyveler ve meyve suları yerine besin kıymetleri yüksek olan taze meyveleri hijyen şartları altında temizledikten sonra tüketilmesi önerilmektedir” tabirlerini kullandı.

KRONİK HASTALIĞI OLANLAR YAĞLI BESİNLERDEN UZAK DURMALI

Kronik hastalığı olan bireylerin de beslenme şartlarına dikkat etmesi gerektiğine dikkat çeken Dyt. Aksoy, şunları söyledi:

“Kronik hastalığı olan bireyler beslenmelerinde ağır yağlı yiyeceklerden uzak durmalı, tuz oranlarını artırmamalıdır. Günün serin olan saatlerinde; sabahları çok erken saatte yahut akşam yemeğinden sonra havanın serinlemesi ile günde 30’ar dakika olmak üzere fizikî aktiviteye kıymet vermek genel sıhhatimizi muhafazada birinci sıralarda yer alır. Hücre bazında sağlıklı olmak ismine gün içerisinde kilo başına 30 ml su tüketilmesi (60 kg x 30 =1800 ml= 1,8 litre) dikkat edilecek konulardan biridir.”

SAĞLIKLI BİR İÇECEK TARİFİ

Sağlıklı tüketebileceğimiz içecek tavsiyesinde de bulunan Dyt. Aksoy, “2 ince dilim kavun, 3 yemek kaşığı süzme yoğurt ve bir tatlı kaşığı balı blenderdan geçirip buzlukta tutun. Orta öğünlerde üzerine koyacağınız 2 kırılmış ceviz ile serinleyebilirsiniz yahut 1 litre demlenmiş yeşil çaya, 1şişe maden suyu, 1 adet orta uzunluk şeftali koyup ılındıktan sonra içerisine 1 tatlı kaşığı bal ek ederek hem kendiniz hem de sevdikleriniz için sağlıklı içecek hazırlayabilirsiniz. Öğünlerinizi ve porsiyonlarınızı azaltıp daha istikrarlı ve besinlerden azamî faydayı sağlayacak bir sistemde, sıcak bir yaz mevsimini içinizi serinletecek besinlerle renklendirebilirsiniz” diyerek kelamlarını sonlandırdı.

Uzmanından yaz sıcaklarında Akdeniz diyeti ile beslenme önerisi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

HAYATİ SONUÇLAR DOĞURABİLİR

Dr. Edvin Murrja, besin zehirlenmesine yol açan virüs ve bakterilerin tek bir tip olmadığını, norovirüs yahut rotavirüs üzere virüslerin yanı sıra salmonella, E.coli üzere bakterilerin yahut küçük kurtlar üzere parazitlerin de enfeksiyona yol açabileceğini tabir ediyor. Enfeksiyon etkenlerinin besinlere bulaşma yollarını ise şöyle sıralıyor: 

Besinleri hazırlayan kişi hastaysa elleri aracılığıyla yiyeceklere bulaştırabilir. 

Uygun olmayan şartlarda saklanan yiyeceklerdeki mikroplar el ya da yeme yoluyla beşere geçer. 

Besinler âlâ yıkanmadıysa ya da üzerlerindeki bakteriler ölene kadar pişirilmediyse hastalık oluşturabilir. 

Yiyeceklerin hazırlanmasında kullanılan kesme tahtası yahut bıçaklar düzgün temizlenmediyse yiyeceklerdeki mikrop başkalarına de bulaşabilir.

“Belirtiler birkaç saatte de görülebilir birkaç gün sonra da”

Murrja, besin zehirlenmesine yol açan etkenlere nazaran belirtilerin farklılık gösterdiğine dikkat çekiyor ve “Bazen besinin bedene alınmasından sonraki birkaç saatte görülebilen belirtiler bazen günler sonra ortaya çıkabiliyor. Lakin en önemli belirtilerin bulantı, kusma, karın ağrısı, ishal (su üzere yahut kanlı) ve ateş olduğunu söyleyebiliriz. Az olarak da görme bozukluğu, sersemlik, eller ve kollarda uyuşma, karıncalanma üzere nörolojik bulgular da olabilir” diyor. 

BU ŞİKAYETLER VARSA ÇABUCAK HASTANEYE GİDİN!

Peki, ne vakit sıhhat kuruluşuna başvurmak gerekir? Çocuk, yaşlı, gebe yahut kronik hastalığı olan şahısların derhal hastaneye gitmesi gerekiyor. Bahsi geçen risk kümesinde yer almayan şahısların ise şu belirtilerin görülmesi halinde ivedilikle hastaneye gitmesi tavsiye ediliyor: “Ateş 38.5 ve üzerindeyse; günde 6’dan fazla tuvalete gitmek gerektiyse; dışkıda kan varsa; karın ağrısı çok şiddetliyse; sıvı kaybına karşın iştah yoksa; yorgunluk, ağız kuruluğu, kas krampları, koyu renkli idrar üzere susuzluk belirtileri geliştiyse”. 

Besin zehirlenmesi tanısı konulması için, tabip belirtileri ve hastanın bir hafta içinde tükettiği besinleri inceliyor. Tansiyon, nabız, ateş ve kilo kıymetlerine bakılıyor, gerekli görülürse kan ve dışkı testi yapılıyor. Bedende sıvı eksikliği varsa destek ediliyor ve belirtilere yönelik tedavi planlanıyor. Besin zehirlenmesinde nadiren antibiyotik gerekiyor. Hangi etkenden etkilenildiği bilinmese bile zehirlenme olaylarında hasta ekseriyetle birkaç gün içinde tedaviye yanıt verip güzelleşiyor. 

Dr. Edvin Murrja, besin zehirlenmesi durumunda yapılması gerekenler hakkında şu bilgileri verdi: 

Elleri sık sık yıkamak çok kıymetli. En az 20 saniye yıkanmalı ve kesinlikle düzgün bir sabun kullanılmalı. Ellerin kesinlikle yıkanması gereken durumların başında ise şunlar geliyor: Tuvalete gittikten sonra, bebek bezini değiştirdikten yahut hayvanlarla temas ettikten sonra… Uygun yıkanması gerekenlerin başında tencere, tava, çatal ve kaşık üzere yiyecek gereçleri de geliyor. 

Yazın buzdolabının sıcaklık ayarını denetim edin. Yiyecek ve içeceklerin bozulmaması için buzdolabının 4 derece ve onun altında olmalı. Dondurucu kısmının sıcaklığı ise en az -18 derecede tutulmalı. 

ÇİĞ YİYECEKLERDEN UZAK DURUN

Edvin Murrja, bilhassa az pişmiş ve çiğ yiyeceklerin enfeksiyon etkenlerinin süratlice üreyebileceği bir ortam olduğunu belirterek nelere dikkat etmemiz konusunda şu bilgileri veriyor: 

Az pişmiş seviyorsanız bile, yazın az pişmiş etlerden uzak durun. Kaynatma ya da buharda uzun mühlet pişirme metodunu tercih edebilirsiniz. 

Pişirdiğiniz yemekleri oda sıcaklığına gelir gelmez, buzdolabına koyun. 

Çiğ etlerin hazırlanması ve saklanması sırasında öteki yiyeceklerle temas etmemesi gerekir. Çünkü, temas ziyanlı bakteri ya da virüs üzere etkenlerin bulaşmasına neden oluyor. 

Çiğ ya da yarı çiğ etleri keserken kullandığınız bıçak, kesme tahtası ve maşa üzere aletleri temizlerken etrafa su sıçramamasına ihtimam gösterin. Çünkü bu yiyeceklerdeki enfeksiyon etkenleri suyla birlikte etrafa ve orada yapılacak yiyeceklere bulaşabilir. 

Pastörize ya da kaynatılmış süt kullanın. Çiğ süt içmeyin, çiğ süt ile yapılmış dondurma ve bilhassa yumuşak peynir tüketmeyin.

MEYVE VE ZERZEVATLARI YETERLİ YIKAYIN

Yazın bol ölçüde tüketilen zerzevat ve meyvelerin çok yeterli yıkanması, hatta sirkeli suda bekletilerek temizlenmesinin faydalı olacağını belirten İç Hastalıkları Uzmanı Edvin Murrja şunları söylüyor: 

Meyve ve zerzevatları bol suda ve akar suda yıkayın. Bir kaba doldurulmuş suda yıkamak yeterli temizlenmesi için kâfi değildir. Ayrıyeten marul üzere güç yıkanan besinleri, sirkeli suda bekletmekte fayda var. 

Salata materyallerinin âlâ yıkanması kadar, yapıldıktan sonra üstü açık ve oda sıcaklığında bekletilmemesi çok kıymetli. Bekleyen salatalık, riskli olabilir, yemeyin!

Her yıl 6 milyon kişinin başına geliyor… Yaz sıcaklarında hayati sonuçlar doğurabilir! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

HAYATİ SONUÇLAR DOĞURABİLİR

Dr. Edvin Murrja, besin zehirlenmesine yol açan virüs ve bakterilerin tek bir tip olmadığını, norovirüs yahut rotavirüs üzere virüslerin yanı sıra salmonella, E.coli üzere bakterilerin yahut küçük kurtlar üzere parazitlerin de enfeksiyona yol açabileceğini tabir ediyor. Enfeksiyon etkenlerinin besinlere bulaşma yollarını ise şöyle sıralıyor: 

Besinleri hazırlayan kişi hastaysa elleri aracılığıyla yiyeceklere bulaştırabilir. 

Uygun olmayan şartlarda saklanan yiyeceklerdeki mikroplar el ya da yeme yoluyla beşere geçer. 

Besinler uygun yıkanmadıysa ya da üzerlerindeki bakteriler ölene kadar pişirilmediyse hastalık oluşturabilir. 

Yiyeceklerin hazırlanmasında kullanılan kesme tahtası yahut bıçaklar düzgün temizlenmediyse yiyeceklerdeki mikrop başkalarına de bulaşabilir.

“Belirtiler birkaç saatte de görülebilir birkaç gün sonra da”

Murrja, besin zehirlenmesine yol açan etkenlere nazaran belirtilerin farklılık gösterdiğine dikkat çekiyor ve “Bazen besinin bedene alınmasından sonraki birkaç saatte görülebilen belirtiler bazen günler sonra ortaya çıkabiliyor. Lakin esas belirtilerin bulantı, kusma, karın ağrısı, ishal (su üzere yahut kanlı) ve ateş olduğunu söyleyebiliriz. Ender olarak da görme bozukluğu, sersemlik, eller ve kollarda uyuşma, karıncalanma üzere nörolojik bulgular da olabilir” diyor. 

BU ŞİKAYETLER VARSA ÇABUCAK HASTANEYE GİDİN!

Peki, ne vakit sıhhat kuruluşuna başvurmak gerekir? Çocuk, yaşlı, gebe yahut kronik hastalığı olan şahısların derhal hastaneye gitmesi gerekiyor. Bahsi geçen risk kümesinde yer almayan şahısların ise şu belirtilerin görülmesi halinde ivedilikle hastaneye gitmesi tavsiye ediliyor: “Ateş 38.5 ve üzerindeyse; günde 6’dan fazla tuvalete gitmek gerektiyse; dışkıda kan varsa; karın ağrısı çok şiddetliyse; sıvı kaybına karşın iştah yoksa; yorgunluk, ağız kuruluğu, kas krampları, koyu renkli idrar üzere susuzluk belirtileri geliştiyse”. 

Besin zehirlenmesi tanısı konulması için, tabip belirtileri ve hastanın bir hafta içinde tükettiği besinleri inceliyor. Tansiyon, nabız, ateş ve kilo bedellerine bakılıyor, gerekli görülürse kan ve dışkı testi yapılıyor. Bedende sıvı eksikliği varsa destek ediliyor ve belirtilere yönelik tedavi planlanıyor. Besin zehirlenmesinde nadiren antibiyotik gerekiyor. Hangi etkenden etkilenildiği bilinmese bile zehirlenme hadiselerinde hasta ekseriyetle birkaç gün içinde tedaviye karşılık verip düzgünleşiyor. 

Dr. Edvin Murrja, besin zehirlenmesi durumunda yapılması gerekenler hakkında şu bilgileri verdi: 

Elleri sık sık yıkamak çok değerli. En az 20 saniye yıkanmalı ve kesinlikle güzel bir sabun kullanılmalı. Ellerin kesinlikle yıkanması gereken durumların başında ise şunlar geliyor: Tuvalete gittikten sonra, bebek bezini değiştirdikten yahut hayvanlarla temas ettikten sonra… Âlâ yıkanması gerekenlerin başında tencere, tava, çatal ve kaşık üzere yiyecek materyalleri de geliyor. 

Yazın buzdolabının sıcaklık ayarını denetim edin. Yiyecek ve içeceklerin bozulmaması için buzdolabının 4 derece ve onun altında olmalı. Dondurucu kısmının sıcaklığı ise en az -18 derecede tutulmalı. 

ÇİĞ YİYECEKLERDEN UZAK DURUN

Edvin Murrja, bilhassa az pişmiş ve çiğ yiyeceklerin enfeksiyon etkenlerinin süratlice üreyebileceği bir ortam olduğunu belirterek nelere dikkat etmemiz konusunda şu bilgileri veriyor: 

Az pişmiş seviyorsanız bile, yazın az pişmiş etlerden uzak durun. Kaynatma ya da buharda uzun müddet pişirme usulünü tercih edebilirsiniz. 

Pişirdiğiniz yemekleri oda sıcaklığına gelir gelmez, buzdolabına koyun. 

Çiğ etlerin hazırlanması ve saklanması sırasında öbür yiyeceklerle temas etmemesi gerekir. Çünkü, temas ziyanlı bakteri ya da virüs üzere etkenlerin bulaşmasına neden oluyor. 

Çiğ ya da yarı çiğ etleri keserken kullandığınız bıçak, kesme tahtası ve maşa üzere aletleri temizlerken etrafa su sıçramamasına itina gösterin. Çünkü bu yiyeceklerdeki enfeksiyon etkenleri suyla birlikte etrafa ve orada yapılacak yiyeceklere bulaşabilir. 

Pastörize ya da kaynatılmış süt kullanın. Çiğ süt içmeyin, çiğ süt ile yapılmış dondurma ve bilhassa yumuşak peynir tüketmeyin.

MEYVE VE ZERZEVATLARI YETERLİ YIKAYIN

Yazın bol ölçüde tüketilen zerzevat ve meyvelerin çok yeterli yıkanması, hatta sirkeli suda bekletilerek temizlenmesinin faydalı olacağını belirten İç Hastalıkları Uzmanı Edvin Murrja şunları söylüyor: 

Meyve ve zerzevatları bol suda ve akar suda yıkayın. Bir kaba doldurulmuş suda yıkamak düzgün temizlenmesi için kâfi değildir. Ayrıyeten marul üzere güç yıkanan besinleri, sirkeli suda bekletmekte fayda var. 

Salata materyallerinin yeterli yıkanması kadar, yapıldıktan sonra üstü açık ve oda sıcaklığında bekletilmemesi çok değerli. Bekleyen salatalık, riskli olabilir, yemeyin!

Her yıl 6 milyon kişinin başına geliyor… Yaz sıcaklarında hayati sonuçlar doğurabilir! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.