Geçmişe oranla bakıldığında bugün yaşanan savaşın enerji piyasalarına etkisinin gerçekten büyük olduğunu vurgulayan Şimşek, “Çünkü Hürmüz Boğazı kritik bir geçiş noktası. Sadece petrol açısından değil, gübre ve doğalgaz açısından da öyle. Dolayısıyla, bu şokun büyüklüğünün farkındayız.” diye konuştu.

Geçmişteki benzer savaş veya şoklarla karşılaştırıldığında petrol fiyatlarındaki artışın oldukça yüksek olduğuna işaret eden Bakan Şimşek, “Kırılgan bir ateşkes var. Umarım bu ateşkes devam eder. Piyasalar şu an itibarıyla bu kırılganlığı bir miktar yansıtıyor. Ateşkes sürse dahi maalesef küresel ekonomi açısından da Türkiye açısından da bir miktar tahribat söz konusu.” değerlendirmesinde bulundu.

Şimşek, küresel ekonomideki gelişmelere de değinerek, şu ifadeleri kullandı:

“Savaşın getirdiği yıkım ve bunun rehabilitasyonu biraz zaman alacak. Bugünkü ateşkes devam etse dahi bunun etkileri hissedilecek. Jeopolitik olarak da ne bölge ne de dünya eskisine dönmeyecek. Büyük kırılmaların olduğu bir dönemdeyiz. Ticaret savaşları ve getirdiği parçalanmalar, demografik dönüşüm, iklim krizi, yapay zeka ve otomasyonun dönüştürücü ve yıkıcı etkileri… Aslında birçok boyutla zorlu bir dönemden geçiliyor.”

“Türkiye’nin dayanıklı olduğuna inanıyoruz”

İtalyan düşünür Antonio Gramsci’nin “Eski dünya ölüyor, yeni dünya doğum sancıları çekiyor, şimdi canavarlar zamanı.” sözünü anımsatan Şimşek, savaşların aslında canavarlar dönemini yansıttığını söyledi.

Şimşek, savaşın etkilerine dikkati çekerek, şunları kaydetti:

“Savaşlar diğer şoklara oranla çok daha kalıcı ve büyük sonuçlar doğuruyor. Türkiye’nin dayanıklı olduğuna inanıyoruz. Bunu da geçen sene ispatladık, bu sene de ispatlayacağız. Hatırlarsanız 2025’te önemli şoklarla karşı karşıya kaldık. Ticaret savaşlarının piyasalarda yarattığı hareketlilik ve volatilite. Akabinde ’12 Gün Savaşı’. İçeride kuraklık ve zirai don. Bütün bunlar geçen sene önemli gündem maddeleriydi. Ama biz tüm bu şokları programda çok önemli kayıplar yaşamadan atlattık. Tabiri caizse program kendisini kanıtladı, rüştünü ispat etti. 2023 ortasından bu yana uyguladığımız program aslında Türkiye’nin makroekonomik temellerini sağlamlaştırdı, dayanıklılığını artırdı ve bizi şoklarla baş edebilecek duruma getirdi. Peki bu seneki, şu anda içinden geçtiğimiz sıkıntılı dönemi en az zararla atlatabilecek miyiz? Esas sorun bu. The Economist dergisinin bir grafiğini gördüm. Burada ülkeleri iki ayrı kategoride sınıflandırıyor. Kimler dayanıklı, kimler şoklara daha çok açık, daha çok maruz kalabilir. Burada Türkiye, güçlü tamponlara, düşük makroekonomik dengesizliklere ve sağlam temellere sahip bir ekonomi olarak öne çıkıyor. Ayrıca, Orta Doğu’daki çatışmaların özellikle enerji ve doğal gaz kanalı üzerinden Türkiye’ye yansıması, sınırlı bağlantısallık nedeniyle görece daha düşük kalıyor. Bu çerçevede, The Economist’in değerlendirmesine göre Türkiye, mevcut jeopolitik şoklara karşı daha yüksek bir dayanıklılık sergileyebilecek ülkeler arasında yer alıyor” değerlendirmesinde bulundu.

“Maliye politikası geçmişe oranla bugün de sağlam yapıda”

Türkiye’nin Orta Doğu’ya, özellikle Hürmüz Boğazı’nı kullanan tedarikçilere olan enerjide bağımlılığının yok denecek kadar az olduğunun altını çizen Şimşek, doğalgazda İran’dan bir miktar ithalatın olduğunu ama onun, boru hatlarıyla olduğu için şu ana kadar etkilenmediğini dile getirdi. Petrolde hemen hemen neredeyse bağımlılığın olmadığına işaret eden Şimşek, “Bu, önemli. Çünkü ateşkes devam etmezse, bu savaş uzarsa birçok ülkede enerji arz güvenliği sorunu yaşanacağı için, bu sadece doğal gaz ve petrol değil bütün türevlerini de etkiliyor. Türkiye’nin orada bir avantajı olur. Çünkü Türkiye dediğim gibi çok daha az oranda o bölgeye bağımlı.” dedi.

Şimşek, Türkiye ekonomisinin dayanıklılığına dikkati çekerek, şu ifadeleri kullandı:

“Dayanıklılığımızın en önemli alanı ve kaynağı maliye politikasının geçmişe oranla bugün de sağlam bir yapıda olması. 2023’te büyük bir deprem yaşadık, EYT gibi diğer birtakım konular da vardı. Ona rağmen biz bütçe açığını milli gelire oran olarak yüzde 3’ün altına düşürdük. Bizim bütçe açığımız ve borcun milli gelire oranı düşük. Bu da bize politikada manevra alanı tanıyor, şoklara daha güçlü tepki vermemizi sağlıyor. Hem kamu borcunun milli gelire oranı düşük hem de açığımız nispeten düşük. Geçen sene gelişmekte olan ülkelerde bütçe açığının milli gelire oranı ortalama yüzde 6,3’tü, yani Türkiye’nin iki katından fazlaydı. Yine bizim makroekonomik şoklara olan dayanıklılığımız daha yüksek. Reel kur, faiz ve büyümede eş zamanlı yaşanabilecek şoklara karşı kamu borcunun milli gelire oranının hassasiyeti, geçmiş dönemlere kıyasla belirgin şekilde azalmıştır.”

“Rezerv yeterliliği anlamında oldukça rahat bir noktadayız”

Şimşek, dış açığın kritik bir kırılganlık alanı olmaya devam ettiğini vurgulayarak, petrol fiyatlarındaki artışın cari açığa doğrudan yansıyacağını ifade etti. Savaşın yalnızca enerji kanalıyla değil, ticaret ve turizm üzerinden de ekonomiyi etkileyeceğini dile getiren Şimşek, Türkiye gibi enerji ithalatçısı ve bölgeye yakın ülkeler açısından en temel riskin cari dengedeki bozulma olduğunu belirtti.

Şimşek, “Açık bir miktar artacak. Ama bizim açıktaki artışa rağmen brüt dış finansman ihtiyacımız geçmişin altında olacak. Bu elbette bir kırılganlık, ancak bunu yönetilebilir görüyoruz.” diye konuştu.

Türkiye’nin toplam borçluluğunun geçmiş şoklara oranla düşük olduğunu anlatan Şimşek, bu nedenle bu şoku en az zararla atlatabileceğini ve Türkiye’yi yeniden güçlü şekilde konumlandırabileceklerini vurguladı.

Şokun başlangıcında özellikle uluslararası rezervler alanında önemli tampon inşa ettiklerinin altını çizen Şimşek, “Bu savaşla birlikte risk iştahında bir düşüş gerçekleşti, Türkiye’den bir miktar sermaye çıkışı oldu. Ateşkesle birlikte şimdi geri geliyor. Vatandaşlarımızın döviz talebi, programımıza olan güven sayesinde oldukça sınırlı kaldı. Şunu rahatlıkla söyleyebilirim, rezerv yeterliliği anlamında da biz oldukça rahat bir noktadayız.” değerlendirmesinde bulundu.

Bakan Şimşek: Rezerv yeterliliği anlamında rahat bir noktadayız yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Ekonomiye ilişkin mesajlar veren Bakan Şimşek’in konuşmasında öne çıkanlar şöyle:

Uluslararası Enerji Ajansı Başkanının da geçenlerde ifade ettiği gibi, şu anda yaşanan şok, ikinci dünya savaşı sonrası yaşanan en büyük şok.

Özellikle Hürmüz Boğazı birçok temel, üretim, tedarik merkezi olması sebebiyle küresek ekonomiyi çok derinden etkiledi.

“TEDARİK ZİNCİRİNİN NORMALE DÖNMESİ AYLAR ALACAK”

Ateşkese varılmış olması memnuniyet verici fakat bu şekliyle bile dursa tedarik zincirindeki kırılmaların savaş öncesine dönüşü iyimser tahminle aylar alacak. Küresel enflasyon beklentileri yükseldi çünkü maliyetler ve hammadde fiyatları artıyor.

Petrol şoku diye tanımlarsak, birçok ekonomi için de büyümenin aşağı yönlü düşünülmesini gerekecek bir şok ortaya çıkarttı.

Dolayısıyla bir maliyet boyutu var ve büyüme üzerinde de olumsuz etkileri var.

Doların güçlenmesi bu dönemde önemli bir özellik oldu.

Büyük resimde, eğer bu şok devam ederse, ateşkes bozulur ve tekrar petrol, doğalgaz, hammadde fiyatları yükselerek etkili olursa, büyümede düşüş enflasyonda yükseliş, küresel bir resesyon riskini de içerir.

Ateşkes umarım sürdürülür, nihai bir anlaşma yapılır ve bu durumda da küresel ekonomideki bu beklentiler olumluya döner.

Dün de gördüğümüz gibi ateşkesin devamı önemli olan. Bu fiyatlara hızlı bir şekilde yansır.

Gelişmekte olan ülkeler çok farklı karakteristiklere sahipler.

Petrol ithal edenlere yaklaşım farklı ihraç edenlere farklı. Bu krizden nemalanan ülkeler de var.

Ortalık yatışınca, hangi ülkenin makroekonomik politikaları sağlıklı, hangi ülkenin dengeleri güçlü buralara bakılacak.

Türkiye’de risk fiyatlaması dün çok çarpıcı şekilde indi.

Bu şokun bölgede ve küresel olarak etkileri fiyatlanıyor. Risk iştahının tekrar dönme ihtimali var.

Sağlanan ateşkes devam ederse etkiler geri çevrilemez olmayacak.

Etkisi bu krizin yayılımına ve süresine bağlı.

Başlangıçta öngörülenden fazla oldu ancak 45 günün altında olması değerli.

Başlangıçta o gün itibarıyla açıklanan hedefler çerçevesinde değerlendirildiğinde bu savaşın birkaç hafta, sürebileceğini düşündük.

Bir buçuk aya yakın sürede durdu. Öngörülerimizin çok dışına çıktı diyemem ama biz bir ay civarında düşünüyorduk tarafların açıkladığı hedefler doğrultusunda.

“GEÇEN SENE RÜŞTÜMÜZÜ İSPAT ETTİK”

Bizim şokları yönetme kapasitemiz iyi. Biz geçen sene rüştümüzü ispat ettik. Geçen seneki savaş bugünkü gibi etkili olmadı ama o da etkiliydi. Ticaret savaşları da ciddi etki yarattı, zirai don da ciddi etkiler yarattı. Geçen sene program bütün bu şoklara karşı rüştünü ispat etti

Biz savaşın başladığı günün ertesinde bütün ekipleri topladık, riskleri ve neler yapılması gerektiğini tartıştık. Şok olduğu zaman ani tepkiler geliyor, o tepkilerin yönetilmesi Türkiye’ye dışarıdan bakış açısını belirliyor. O yüzden önce piyasaların işleyişini önceliklendirdik.

Bu coğrafyadan çok uzakta olan borsalardaki düşüşlere oranla ülkemizdeki borsa çok daha dayanıklı çıktı. Türkiye gelişmekte olan ülkelere göre daha iyi performans ortaya koydu.

Savaşın olduğu bölgede olmamıza ve petrol ithalatçısı olmamıza rağmen etkileri sınırladıysak bu proaktif yaklaşımın sonucudur.

Öncelikle bizim uyguladığımız bir program var ve önemli kazanımlarımız var.

Eşel mobil sisteminin hizmete alınması da neyi önceliklendirdiğimizi gösteriyor.

“EŞEL MOBİL OLMASA MAZOT 103 TL OLACAKTI”

Benzin ve mazot gibi yükselişleri sınırlandırdık. Eşel mobil sistemini ortaya koymasak mazot 103 TL benzin ise 78 TL olacaktı. Halbuki şuan benzin 64 TL.

Her şeyin bir getirisi götürüsü var.

Birçok ülke kamu çalışanlarını eve gönderdi. Dramatik tedbirler aldılar. Bizim ülkemizde aşırı bir fiyatlama riskinde öne çıkmadık.

Siz zamanında tamponları güçlü bir şekilde inşa ederseniz dış şoklara karşı direncinizi artırıyorsunuz. Bağışıklık sisteminize yatırım yaparsanız hastalıklarla daha iyi başa çıkıyorsunuz. Tedbirlerin mantığı, esas itibarıyla piyasa sağlıklı işlesin, şokun etkilerini sınırlayalımdı.

Daha uzun sürerse (savaş) ayrı bir araç setiyle durumu değerlendireceğiz.

Bu bir dış şok, bu 4 hafta sürer diye düşünsem de ona göre hesap yapmam. Bütün senaryolara göre çekmecemizde bir tepki fonksiyonumuz var.

Rezervin foksiyonu ne diye değerlendirme yapalım öncelikle. Bir ülkenin uluslararası yükümlülüklerini yerine getirmek. İşin diğer boyutu, şoklarda tampon görevi görmesidir.

Uzun süre para politikasında yaşanan sorunlar ve rezervle ilgili gelinen nokta ile piyasamız tek taraflı çalışıyor.

Çok güçlü bir TL talebi var ve Türkiye’ye döviz giriyor. Ya da bu seneki savaşta olduğu gibi risk iştahında azalma olduğu gibi sermaye çıkışı tek yönlü olabiliyor.

“REZERVLERDE SORUN YOK”

Kur politikasını belirliyorsunuz ancak uygulaması kurumlar üzerinden gidiyor.

Orada da arkadaşlar birçok konuyu gözetmek zorundalar. Bütün bu konular hassasiyetle takip ediliyor. Yaklaşık 162 milyar dolarlık bir rezervimiz var. Yeterlilikte geçmişten daha iyiyiz.

Kur rejimiyle de ilişkili. Rezervlerde bir sorun yok. Rezervlerimiz güçlü. Nette de artıdayız.

Türkiye’den kaynaklı bir sorun olmadığı gibi makroekonomik temelleri sağlam olduğu için

Bu fon akışı tersine çok hızlı dönüyor. Dün çok güçlü bir dönüş başladı.

GEÇEN SENEYE GÖRE REKABET GÜCÜNDE KUR ORANLI OLUMSUZ BİR DURUM OLUŞMADI”

Rezervlerimiz güçlü, zirveye göre veya kriz öncesine göre 48,7 milyar dolar düşüş yaşandı ancak 4’te birinden fazlası altın fiyatlarındaki düşüşten kaynaklandı. Onu kenara bırakırsanız geçen seneye göre döviz talebi şok daha büyük olmasına rağmen daha mütevazi. Bu da programımızın sonuç verdiğini, kredibilite inşa ettiğimizi ortaya çıkartıyor. Bu ateşkesin devamı halinde eski rezerv seviyelerine geri gelinecek. Bence en önemli gösterge hane halkının döviz talebi inanılmaz sınırlı oldu. Talep daha çok altına oldu. Makro açıdan baktığınız zaman bunu bir dengede götürmemiz gerektiği net. Sepet bazında geçen seneye göre bakarsanız rekabet gücünde kur oranlı olumsuz bir durum oluşmadı.

Bu sene de Merkez Banka’mız belli parametrelerle süreci yönetiyor. En belirleyici faktör enflasyon farklarıdır.

Türkiye’nin net uluslararası yatırım pozisyonuna bakarsanız, dünyanın Türkiye’den alacakları netine bakarsanız 325 milyar dolara Türkiye’nin pozisyonu ekside.

TL’de değer kaybı ciddi bir bilanço kaybı yaratıyor ülkede. Sanayi deyince imalat, ihracatçı, reel sektör geliyor. Döviz varlıklarıyla yükümlülükleri arasındaki fark 200 milyar dolar civarında. Gereksiz değer kaybı durumunda bilanço tahribatı yaratıyor.

“DÖVİZ KURUNA GÖRE DIŞ TALEP 11 KAT DAHA GÜÇLÜ”

İhracatın dış talep, kur esnekliğine bakıldığı zaman döviz kuruna göre dış talep 11 kat daha güçlü.

Genel makro ekonomide sağlıklı işleyişi sağlayıp kalıcı bir şekilde sanayicimizin rekabet gücünü artırmak için çalışıyoruz. OECD ülkeleriyle karşılaştırdığımız zaman en ucuz doğalgaz ve elektrik fiyatlaması olduğunu göreceksiniz.

İkincisi ulaşım altyapısı. OSB’leri, üretim üslerinin liman bağlantısını demiryolu ile yapmamız kalıcı rekabet gücü için.

Finansmana erişim, piyasa maliyetinin yarısına kredi imkânı sunuyoruz ihracatçımıza. Büyük resme bakınca daha rekabetçi ihracatçı, sanayici için, ulaşım, enerji, navlunda kalıcı çözümler sunuyoruz.

“ASGARİ ÜCRET DESTEĞİ VAR İŞGÜÇÜ DESTEĞİ VAR”

Zorluk içinde olan emek yoğun sektörlerimiz var ve çok güçlü destekler veriyoruz. Asgari ücret desteği var ve işgücü desteği var. Devlet emek yoğun sektörlere 4.800 TL’ye yakın kişi başına destek veriyor.

2002 ile 13-14 arası kur göreceli olarak istikrarlı, reel olarak değer kazanmış Sonrasında kalıcı bir rekabet gücü kazanılamamış katlanarak kur buralara gelmiş. Bizim hedefimiz rekabet gücü. Biz sanayicimizin katma değer zincirinde yukarı çıkması için güçlü destekler veriyoruz. Bizim reel sektörde diyaloğumuz güçlü. Geçici çözümler yoktur. Kalıcı yapısal dönüşüm gerekiyor.

Biz devlet olarak dönüşümde maddi olarak da sektörlerimizin yanındayız ve bu devam edecek. Bazı ürünlerde zorlanan sektörler olabiliyor. Burada da dönüşüme nasıl destek veririz peşindeyiz.

“PETROL FİYATLARINDAKİ ARTIŞIN DOĞRUDAN ENFLASYONA ETKİSİ 1.1 PUAN”

Ayrı gezegende yaşamıyoruz. Dünyada olup bitenlerden Türkiye ekonomisi elbette etkileniyor ancak tamponlarımız ve şokları yönetme kapasitemiz güçlü. Piyasanın değerlendirdiğinden daha iyiyiz.

Etki kanalları çok farklı değil. Bir tanesi enflasyon üzerinden. Yılsonu için beklentilerde bir miktar bozulma görüyoruz. Ancak önemli bir şok yaşandı ve bunun elbette etkisi var. Petrol fiyatlarındaki artışın doğrudan enflasyona etkisi 1.1 puan olarak görülüyor. Net bir rakam vermekte de zorlanıyoruz çünkü talep tepkisi de önemli. O nedenle etki aritmetik bir etki olmuyor.

Büyüme beklentilerinde zayıflama, enflasyon beklentisinde yükselme ve cari açıkta ciddi bir büyüme beklentisi var. Savaşın etkilediği bütün coğrafyadan 7,8 milyar dolarlık bir turizm gelirimiz var. Ticaretimiz var. Nasıl etkileyeceğini elbette zaman gösterecek.

“ÖNCELİGİMİZ HAYAT PAHALILIĞIYLA MÜCADELE”

Biz rakamlarımızı piyasanın yaptığı gibi revize etmeyiz. Kalkıp, hadi yeni bir OVP yayınlayalım gibi bir geleneğimiz de yok ihtiyaç da görmüyorum. Yılsonu enflasyon beklentisi hedef aralığımızın epey üstünde 25 bekleyen de var 28 bekleyen de var. Ateşkesin sağlanması halinde piyasadaki beklentilerin abartılı olduğunu düşünüyoruz.

Bizim için en büyük öncelik hayat pahalılığıyla mücadeledir. Bütçeden önemli bir gelirden vazgeçip Eşel mobil sistemini devreye alır mıydık bu olmasa. Dezenflasyonda kararlılığımız devam ediyor.

Bugünkü ateşkesle o sonuçların doğma ihtimali zayıf. Turizmde dayanıklıyız. O bölgenin turist akışı genellikle hazirandan sonra olacak. Savaşın etkisiyle Türkiye’ye turist sayısı dahi artabilir.

“BÖLGEDEKİ EN ÖNEMLİ TEDARİKÇİ BİZ OLACAĞIZ”

Irak’ta sıkıntı şu anda yok. Hürmüz üzerinden dışarıya bağlantı kesildiği için bölgedeki birçok ülkenin önemli tedarikçisi biz olacağız.

Dün itibarıyla yılın tamamı için Vadeli kontratlara bakarsanız petrol 80 dolar patikasına geri geldi. Buradaki etkiyi program varsayımımız 65 dolar, 15 dolarlık etkiyi dikkate almamız lazım. Programda revizyon meselesini formal olarak eylülde değerlendireceğiz. Kamuoyuyla bir yol haritası paylaşacağız.

“CİDDİ ÇABA İÇERİSİNDEYİZ”

Devlet bütçe üzerinde bu kadar fedakârlık yaparken fırsatçılık yapanlar da oluyor. 5-10 katlık ilave, zamlar görüyoruz. Öyle bir aracılık maliyeti yok.

Bunun algıyla da alakası yok. Ticaret Bakanlığımızın perspektifiyle bir fahiş fiyat uygulaması var.

Burada bizim için önemli olan şey, maliyetlerin artışını sınırlamak için ciddi bir çaba içerisindeyiz.

Bunu fırsata dönüştüren, istismar eden aracılar olduğuna dair bilgiler var. Ticaret bakanlığımız bu konuda iyi bir çalışma yapıyor. Denetimleriyle bize bildiriyor ve biz de işin vergi boyutuyla milletin ekmeğiyle oynayanlarla karlar gelir tablosuna yansıyor mu anlamında denetliyoruz. Ticaret bakanlığımızın çalışmalarını öncelikli alıyoruz.

BÖLGEDEKİ ÖRNEĞİN FİNANS MERKEZİ KONUMLAMASINDA TÜRKİYE İÇİN BUNU LEHTE KULLANMA VAR MIDIR?

Bölgemizde savaş istemiyoruz. Çünkü bu coğrafyanın en büyük sanayi üssü Türkiye. O anlamda da birçok sektörde de güçlü, rekabetçi yapımız var. Bölgedeki istikrardan, refah artışından nemalanan bir ülkeyiz. Fırsatçı bir ülke değiliz. Ama uzun bir süredir aslında makroekonomik istikrarı sağladıktan sonra, bir taraftan şoklara karşı direnci inşa ederken, güçlü tarafını da ortaya çıkartma çalışmamız vardı.

Şu anda dünya bize bu anlamda çok olumlu bakıyor. Biz şu anda istikrar adasıyız. Türkiye önemli avantajlara sahip. Savunma sanayisi çok ön plana çıkıyor bu dönemde. Savunma sanayisinden ikili kullanımlara, teknolojinin motoruna dönüşebilir. Savaştan önce de çalışmalarımız vardı. Şimdi ise hızlandırdık. Hem İstanbul finans merkezinde hem de dışında küresel transit ticaret merkezi üslerinden bir tanesi olarak Türkiye’nin konumunu güçlendireceğiz.

İkinci konu bölgesel yönetim merkezleri. Çok uluslu şirketler bölgesel üsler kuruyorlar.

Teşvik konularını çok daha radikal olarak ele aldık. Sermayede korumacılığın başladığı, devletlerin müdahil olduğu ortamda biz Türkiye’ye kalıcı üretime yönelik sermayeyi nasıl çekeriz üzerine çalışıyoruz. Firmalara güçlü radikal kurumlar vergisi indirimi çalışmaları yapıyoruz.

Türkiye doğalgaz petrol üreterek cari açığı kapatmayı hedefliyoruz ancak o olana kadar yurtdışından gelecek kişi veya işletmelere nasıl daha cazip koşullar sağlayabiliriz üzerine çalışıyoruz. Türklerin yurtdışından elde ettiği kazançları orada tutmaması üzerine de çalışıyoruz. Özellikle İstanbul finans merkezinin küresel kaynakların yönetildiği bir üsse nasıl dönüştütrürüz üzerine çalışıyoruz.

STOPAJDA İNDİRİM BEKLENTİSİ SÖZ KONUSU MU?

Biz herkesten kazandıkları ölçüde vergi almaya devam edeceğiz. Çok kazanandan daha çok almak için çabalarımıza devam edeceğiz. Paradan para kazananlardan vergi almaya devam edeceğiz. O yüzden gündemimizde stopaj yok.

YAPILANDIRMA TALEPLERİ VAR MI GÜNDEMDE?

Zora düşen şirketlerimiz bugün defterdarlıklarımıza başvururlarsa her türlü kolaylığı sağlıyoruz.

‘Taksit yapar mısınız’ ise bu soru bu zaten var. Vergi affı niteliğinde bir yapılandırma arayışıysa asla olmayacak.

Bakan Şimşek: Borsamız çok dayanıklı çıktı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Enflasyonun martta aylık yüzde 1,9 olduğunu, yıllık yüzde 30,9’a gerilediğini belirten Şimşek, gıda enflasyonunun, geçen yılın aynı ayına göre 4,8 puan iyileşerek yıllık yüzde 32,4 olduğunu aktardı.

Şimşek, iklim koşullarındaki iyileşmeye işaret ederek, “Geçtiğimiz yıl yaşanan don ve kuraklığın ardından iklim koşullarında görülen normalleşmenin, 2026 yılında gıda enflasyonu görünümünü desteklemesini bekliyoruz. Yıllık hizmet enflasyonu son bir yılda 16,1 puan azaldı. Hizmetlerdeki dezenflasyonun, kira enflasyonundaki düşüş eğilimi, konut arzını artırmaya yönelik politikalarımız ve eğitimde kural bazlı fiyatlama ile önümüzdeki dönemde daha da belirginleşmesini öngörüyoruz.” değerlendirmesinde bulundu.

Jeopolitik gelişmelerin ekonomiye etkilerini sınırlamak için gerekli adımları attıklarına dikkati çeken Şimşek, “Program döneminde oluşturduğumuz mali alan ile enflasyonist baskıları azaltacak eşel mobil gibi uygulamaları hızlı ve etkin bir şekilde devreye alıyoruz. Kısa vadede bu şokların enflasyon etkileri olsa da kalıcı fiyat istikrarı hedefimize ulaşmamızı sağlayacak politika setimizi bütüncül ve kararlı şekilde uygulamaya devam ediyoruz.” ifadesini kullandı.

Şimşek: Gıda ve hizmet enflasyonunda düşüş sürecek yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Bakanlık verilerine göre Brent petrolün 85 dolar/varil seviyesinde kalması halinde enflasyona 3,6-4,4 puan, cari açığa GSYH’nin %1,1-1,4’ü kadar ek yük getirmesi bekleniyor.

Şimşek, akaryakıt fiyatlandırma mekanizması sayesinde fiyat artışlarının %75’inin kamu tarafından absorbe edildiğini, bütçe üzerindeki etkinin ise %0,6 ile sınırlı kaldığını belirtti.

Türkiye’nin düşük kamu borcu (%23,8 GSYH), güçlü bankacılık sektörü, artan rezervleri ve azalan dış finansman ihtiyacıyla şoklara karşı daha dirençli olduğu ifade edildi. Sunumda ayrıca yeşil dönüşüm, hizmet gelirlerindeki artış ve yüksek teknoloji ihracatındaki yükselişin cari dengeyi destekleyeceği kaydedildi.

Şimşek, “Türkiye krizleri fırsata çevirecek, dezenflasyon ve yapısal reform önceliğimiz olmaya devam edecek” dedi.

Şimşek: Türkiye savaş şokunu yönetebilir yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Bakanlıktan, bir gazetede yayımlanan “Şimşek’in ortağı Çamlıbel’i 4 milyara delecek” başlıklı habere ilişkin açıklama yapıldı.

“Haber, yazılma şekliyle algı oluşturma gayreti taşıyan, zorlama bir haberdir.” ifadelerine yer verilen açıklamada, “Hazine ve Maliye Bakanımız Sayın Mehmet Şimşek’in, Bakanlık görevinin olmadığı 2021 yılında, Londra’da sadece 163 metrekarelik bir dairenin tadilatı için oluşturulan şirket ortaklığının, şahsın aldığı her ihaleyle ilişkilendirilerek ‘Bakanın ortağı’ şeklinde sunulması bilinçli bir karalama çabasıdır.” değerlendirmesi yapıldı.

Açıklamada, daha önce defalarca açıklanmış bir konu üzerinden bakanın ismi ve fotoğrafları kullanılarak bu tarz haberlerin servis edilmesinin kamuoyunu yanıltmaya yönelik girişim olduğunun altı çizilerek, bu habere ilişkin tüm hukuki hakların kullanılacağı kaydedildi.

Bakan Şimşek iddialarına “algı operasyonu” yanıtı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Savaşın Türkiye ekonomisi üzerine etkisini de değerlendiren Bakan Şimşek, “1-2 ay sürerse etkilerin kontrol edilebilir olduğunu düşünüyoruz ama daha uzun sürerse cari açık ve enflasyona etkilerinin olumsuz olma ihtimali var. Savaşın etkisini küçümsememek lazım ama bu etkiyi yönetiyoruz” diye konuştu.

Bakan Şimşek, enerji fiyatlarını geçici olacağı varsayımıyla eşel mobil sisteminin devreye alındığını ancak savaşın kalıcı olması durumunda bunun sürdürülebilir olmadığını dile getirdi. Şimşek, “Petrol şokunun geçici olarak dezenflasyonu raydan çıkarma potansiyeli var” dedi.

Enflasyonun bu sene de düşmeye devam edeceğini ifade eden Bakan Şimşek, “Savaş nedeniyle ciddi bir şokla karşı karşıyayız tabii. Ben geçici olacağı varsayımıyla söylüyorum, enflasyon bu sene düşmeye devam edecek. Daha çok cari açık konusunda tedirginim ama yine de yönetilebilir olacağını düşünüyorum” dedi.

Şimşek, savaşın Türkiye ekonomisine etkilerini değerlendirdi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Bakan Şimşek’in açıklaması şöyle:

Jeopolitik gelişmelerin ekonomiye etkisini sınırlamak amacıyla, kamu maliyesi olarak dezenflasyonu önceliklendiren önemli bir adım attık.

Geçici olduğunu değerlendirdiğimiz petrol fiyat şokunun etkisini azaltmak için eşel mobil sistemini geçici olarak devreye alıyor, akaryakıttaki fiyat artışlarının yüzde 75’e kadar olan kısmını vergilerden karşılıyoruz.

Mali disiplinden taviz vermeden dezenflasyonu desteklemeye devam edeceğiz.

Şimşek: Dezenflasyonu önceliklendiren önemli bir adım attık yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Şimşek: Dolaylı vergileri indirdik yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Bakan Şimşek, Türkiye’ye büyük bir yatırımcı ilgisi gördüklerini belirtirken, “Yabancı yatırımcıda ilk kez bu kadar ilgi görüyorum” dedi.

“Türkiye’de politikaya ilişkin öngörülebilirlikte ciddi bir artış” olduğunu söyleyen Şimşek, “Türkiye’nin politikaları tutarlı. Türkiye’nin kamu borcu düşük. Bütçe disiplinini çok hızlı sağlayarak rüştümüzü ispat ettik” diye belirtti.

Şimşek “Küresel ekonomi yaşadığımız belirsizlikler, sistem mimarisindeki birtakım sıkıntılara rağmen epey dirençli. Geçen yıl yüzde 3,2 oranında büyüdü. Önemli belirsizliklerin yaşandığı bir dönem geçti. İçinden geçtiğimiz konjonktürü dikkate alırsak makul büyüme. Risk iştahı büyümeye göre güçlü. Gelişmekte olan ülkeler daha hızlı büyüyor.” dedi.

Şimşek “İran’la ilgili belirsizlikler ortadan kalktıktan sonra, enerjide fiyatlar düşecek. Bu Türkiye’ye dezenflasyona, büyümeye olumlu yansıyacak” ifadesini kullandı.

“Türkiye’ye yoğun ilgi var”

Türkiye’nin Avrupa’dan ayrı düşünülemeyeceğini belirten Şimşek “Türkiye’ye gerçekten ilgi büyük. Ocak ayında Londra, New York ve Hong Kong’a gittik. 800 yatırımcıyla görüşmeler gerçekleştirdim. Ben mesela, daha önce de 2007-2018 yılına kadar sık sık seyahat ederdim. İlk defa bu kadar yoğun ilgi görüyorum. En son bu yoğunluktaki ilgiyi 2013’te hatırlıyorum. Dünyada ve bizim bölgemizde gerçekten güçlü hikayesi olan fazla ülke yok. Dezenflasyon var, büyüme çok dirençli. Dünyada yeni sistem mimarisi konuşuluyor. Bizim gibi orta büyüklüğündeki ekonomilere daha yoğun ilgi var. Türkiye’ye güvenlik penceresinden bakılınca NATO’nun en güçlü ikinci üyelerinden birisi. Avrupa’nın güvenliği Türkiye’den bağımsız düşünülemeyeceği gibi, bizim gibi ülkelere çok ciddi ilgi var” değerlendirmesinde bulundu.

“Türkiye önemli başarı elde etti”

Şimşek “Programın geleceğine, siyasi sahiplenilmesine ilişkin spekülasyonlar artık bir karşılık bulmuyor. Türkiye önemli başarı elde etti. Deprem yaraları sarılırken dengesizlikler yönetildi. İlk evre risklerin yönetilmesi evresiydi. İkinci evre, dengesizlikleri giderdiğimiz evreydi ve sona erdi. Bu coğrafyada sizin sürekli tampon inşa etmeniz lazım. Bir şekilde rezerv biriktirmeniz, yükümlülükleri azaltmanız lazım. Dayanıklılığa yatırım yapılması lazım. Faiz dışı fazlaya geçtik. 100 TL borç ödeyip 135 lira borç almışız. Özel sektöre daha az kaynak kalıyordu. Bu sene 100 lira borç ödeyeceğiz, 80 lira borç alacağız. 100 liralık borca karşılık daha az borçlanacağız. Bu niye önemli, dengesizlikleri gidermenin sonuçları. Cari açıkta önemli dengesizlikler var. Türkiye’nin yumuşak karnı dış açık vermesidir, bu yeni bir konu değil. Dış dengede de inanılmaz düzelme başladı. Cari fazla iddiamız için biraz erken, o yapısal dönüşüm gerektiriyor, yapısal dönüşümü de başaracağız.” dedi.

“KKM’den başarılı çıkış yaptık”

“KKM’den başarılı bir çıkış yaptık” diyen Şimşek sözlerine şöyle devam etti:

“Devletin yükümlülüğüydü. Kurun gitmesi halinde kamu yükümlülükle karşı karşıya kalıyordu, dezenflasyonu zorlaştırıyordu. 143 milyar dolara çıkan KKM stoku büyük oranda kalktı. Enflasyonun kontrolden çıkmasını engellemek bizim için en kritik meydan okumaydı. 2024’ün ikinci yarısından sonra dezenflasyon başladı. Enflasyonu 2024’ü yüzde 44 civarı, 2025’i de yüzde 30 civarında bitirdik. En önemli dengesizlik enflasyon şu anda. Programı uygulamaya devam ediyoruz, zaman alıyor. Enflasyon şok öncesi döneme dönmesi 3,4 yıl alıyor. Bizim programın gerçek anlamda dezenflasyondan bahsediyorum, para politikasının inşası ve maliye politikasında disiplin sağlamamız zaman aldı.”

“Türkiye’nin risk primi düşüyor. Türkiye şu an çok daha yüksek bir kredi notunu hak ediyor” diyen Şimşek, sözlerini şu şekilde sürdürdü:

“Sabır deyince onu da eleştiriyorlar. Ama kolay bir çözüm yok. Hiçbir ülkenin sorunlarına kestirme çözümler yok. Sabırla ve kararlılıkla bu programın uygulanması lazım. Program mükemmel mi değil, eksikleri var mı? Gideririz.

Dezenflasyonla birlikte gelir dağılımı da iyileşmeye başladı. Gini katsayısı 2023 sonrasında iyileşiyor. Çalışanlarımızın GSYH’den aldığı pay artıyor.”

“Enflasyonla mücadele bizim en temel önceliğimiz”

Dezenflasyon sürecine değinen Şimşek “Enflasyonla mücadele bizim en temel önceliğimiz, diğer makro sorunlarda önemli ölçüde ilerleme sağlandı” diyen Şimşek “Ocak, şubat ayında mevsimsel etkilerle nispeten yüksek geldi. Burada dezenflasyonda bozulma yok, yavaşlamadan bahsedilebilir. Sebebine inmek lazım. Gıda kaynaklıysa, mevsimsellikten arındırılmış, geçen senenin kuraklığı, bu senenin kış şartları etkisiyle yüksek geldiyse bunu doğru okumak lazım. Burada geçici faktörlerle yavaşlama söz konusu. Bu telafi edilebilir mi? Evet. Mart, Nisan, Mayıs’ta geçmiş dönem ortalamalarının altına düşebiliriz. Bu senenin yağışları çok iyi. Yakın tarihin en iyi yağışının olduğu dönemin içindeyiz” açıklamasında bulundu.

“Para politikası dezenflasyonda sınırlı etkiye sahip”

Para politikasına yönelik gelen eleştirileri yanıtlayan Şimşek “Genelde eleştiriler, program para politikasından ibaret. Biz arz yönlü, yapısal dönüşüm kanalından dezenflasyonu çok önemsiyoruz. Biz de para politikasının sınırlı etkiye sahip olduğunu kabul ettik. İmkanlar el verdiği için yeniden değerleme oranını yüzde 25 değil, yüzde 19’un altında belirledik. Akaryakıt, tütün gibi ürünlerde maktu vergileri düşük oranda yüzde 6-7 oranında artırdık. Maliye politikasının devreye girdiği dönemdeyiz. Para politikası duruşunu koruyor. Arz yönlü politikalarımızın başında konut geliyor. Hayat pahalılığının en önemli bileşeni kiralardır. Konut sahipliği artana kadar sosyal konut miktarını artırmamız lazım. Deprem bölgesinde 455 bin konut teslim edildi, 166 bin konut bu senenin ortasında bitecek. 650 bin konut tamamlanmış olacak. Deprem bölgesinde kiralarda reel düşüşler var. Nominal olarak da oldukça mütevazi. 250 bin sosyal konut projesi vardı, başlamıştı, 500 bin daha sosyal konut projesini başlattık. 2-3 yıl içinde 750 bin sosyal konut tabi ki vatandaşımıza sunulmuş olacak. Hayat pahalılığını arz yönlü tedbirlerle de çözüyoruz.” dedi.

Ocak ayında yüksek faiz ödendiğine dair iddialara karşılık Bakan Şimşek “Ocak ayında yüksek faiz ödemesi oldu. Ama niye oldu? 2016’dan itibaren, dönem dönem yeniden ihraç ediliyor. Enflasyona endeksli iç borç senedi ihraç ediyorsunuz. TÜFE endeksli kağıtların önemi şu, kupon önemli değildir. 10 yıl boyunca siz o enflasyon farklarını biriktiriyorsunuz, vadesi gelince de ödüyorsunuz. Ocak faiz ödemelerinin yüzde 53’ü bir tek kâğıdın vadesinden dolmasından kaynaklanıyor. O da 2016’da ihraç edilmiş, yıllarca faiz ödenmemiş, birikmiş ocak ayına denk gelmiş. Buradan hikâye üretmek için cahil ya da kötü niyetli olmak lazım.” söyleminde bulundu.

“Vergi harcamalarını ciddi şekilde azaltıyoruz”

Vergilere yönelik artış olup olmayacağına dair olarak Şimşek “Gündemimizde Kurumlar Vergisi, Gelir Vergisi, KDV artışı yok. Vergi harcamalarını ciddi şekilde azaltıyoruz. İstisna, avantajların ekonomik sonuçlar itibarıyla etkili ve verimli olması lazım. Vergide adaleti çok konuştuk. Uzun süredir ilk defa dolaylı vergilerin toplam vergilere oranı düştü. Ezberler var, onları devam ettiriyorlar, ezberler rakamlarla desteklenmiyor. Bu program arzuladığımız sonuçları vermeye başladı.” ifadesini kullandı.

“Kayıtdışılık, sürdürülebilir değil”

Şimşek, “Kayıtdışılık sıradan bir problem değil. Kayıtdışılıkta kararlıyız. Dijital çağdayız. Bu çağda o kadar çok ayak izi kalıyor ki. Kayıtdışılık, sürdürülebilir değil” derken, vergi kaçıranlara yönelik çalışmaların aralıksız sürdüğüne değinerek, “Sahte faturaya ilişkin çok ciddi yapay zekâ algoritmalarını devreye aldık. 2 günlük firmanın milyarlarca liralık fatura kesmesi gibi şeyler olmayacak. Türkiye’deki bütün şehirlerdeki bir anlamdaki konut değerleme haritası gibi çalışmalarımız var, işlemleri karşılaştırıyoruz. Gözetim programlarımız var. Yüksek gelirli gruplara yönelik. Kredi kartından tutun, yat, kotra, tekne gibi lükslere ilişkin arkadaşlarım çalışma içinde.” dedi.

Şimşek, “Finansman konusunu çözeceğiz, ihracatçımıza daha güçlü destek vereceğiz. Rekabet gücünü ne belirliyor? Emek yoğunsa işgücü, enerji önemli, finansmana erişim, lojistik önemli. Finansmana erişimi kolaylaştıracağız. Emek yoğun ve zorlanan sektörlere yardımcı oluyoruz. Destek veriyoruz” derken, sözlerini şu şekilde sonlandırdı:

“Sıkıntılar var. Başlarının çaresine baksınlar demiyoruz. Yapısal boyutunu ihmal etmememiz lazım. Mısırla, Bangladeşle, Hindistanla emek yoğun sektörlerde, basit ürünlerde rekabet etmememiz lazım. Üst segmentlere evrilmesi için bize gelsinler.”

Şimşek: Vergi artışı gündemimizde yok yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, ocak ayı enflasyon gerçekleşmelerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Şimşek, olumsuz hava koşullarının etkisiyle gıda fiyatlarında uzun dönem ortalamasının oldukça üzerinde artış yaşandığını ve dönemsel unsurların enflasyon üzerinde belirleyici olduğunu söyledi.

Aylık enflasyonun beklentilerin üzerinde gerçekleştiğini belirten Şimşek, buna karşın yıllık enflasyonun yüzde 30,7 seviyesine gerilediğini ifade etti.

Şimşek, yıllık hizmet enflasyonundaki düşüşün 21 aydır aralıksız sürdüğüne dikkat çekerek, temel mal enflasyonunun yüzde 17,4 ile ılımlı seyrini koruduğunu vurguladı. Yıllık kira enflasyonunun ise bir önceki yılın aynı ayına göre 44 puan gerilediğini kaydetti.

Ocak ayına özgü faktörlerin enflasyonun ana eğilimi üzerindeki etkisinin sınırlı kalmasını öngördüklerini belirten Şimşek, arz yönlü adımlarla desteklenen dezenflasyon politikalarına kararlılıkla devam edileceğini söyledi.

Şimşek, bu süreçte enflasyonun ana eğiliminin gerilemesini ve fiyatlama davranışlarındaki katılıkların azalmasını beklediklerini dile getirdi.

Öte yandan ekonomistler, ocak ayında aylık enflasyonun yüzde 4,21 seviyesinde gelmesini, bir önceki ay yüzde 30,89 olan yıllık enflasyonun ise yüzde 29,86’ya gerilemesini öngörüyordu.

Şimşek sürpriz enflasyon verisinin nedenini açıkladı! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.