‘150 OLAN FAY SAYISI 485’E ÇIKTI’

Prof. Dr. Hasan Sözbilir, 21 yılda birçok yeni fay oluştuğuna dikkati çekerek, “1992’de Türkiye’de 150 fay vardı, 2013 yılında bu sayı 485’e çıktı. Yaklaşık 2025 yılındayız, 10 yıllık sürede fay sayımız arttı, o nedenle fay haritası güncelleniyor, bu yılın sonunda açıklanacak. ‘Türkiye ölçeğinde deprem tehlikesi hangi seviyeye çıktı’ sorusu sıfırdan tekrar gündeme gelecek” dedi.

DEÜ’nün İzmir Büyükşehir Belediyesi ile ‘Deprem Master Planı’ yaptıklarını söyleyen Prof. Dr. Sözbilir, “Deprem olmadan önce hangi binamızın sağlam olmadığını bilmemiz gerekiyor, ancak öyle önlem alabiliriz. İzmir’de ilk Deprem Master Planı 25 yıl önce yapılmış, son 20 yılın yapı stoku orada yok. Yenilenmesi gerekiyor. Bu konuda son aşamaya gelmiş durumdayız. İzmir’de 13 tane fay ne zaman deprem üretebilir sorusunun cevabını aldık” diye konuştu.

Prof. Dr. Sözbilir, konusu deprem olmayan bir sürü profesörün depremle ilgili değerlendirmede bulunmasının yanlış olduğunu söyledi. “Her türlü yere bina yapılabilir belli standartları korumak şartıyla” diyen Prof. Dr. Sözbilir, “Oturmadığımız bir yer fayın üstü. Çünkü fay deprem sırasında yeryüzünü yırtıyor. Üzerinde çelikten de olsa bina devriliyor. Fayın üstü yapılaşmaya kapatılır ama bütün fayların değil, yakın gelecekte deprem üretebilecek yerde fayın üstü kapatılır” diye konuştu.

‘İZMİR’DE YAPI STOKUNUN YÜZDE 60’I DEPREME DAYANIKSIZ’

İzmir’de yapı stokunun yüzde 60’ının depreme dayanıklı olmadığını dile getiren Prof. Dr. Sözbilir, “Bornova, Karşıyaka, Seferihisar, Balçova’da mikrobölgeleme, yapı envanteri çalışmaları yapılıyor. Türkiye için de yüzde 60 civarında depreme dayanıklı olmayan yapı stokuna sahibiz. İzmir’de faylar her tarafa dağılmış durumda. 17 fayımız var. Aktifliği ispatlanmamış 4 fayı da katarsak kara kısmında 21 fayımız var. Deniz kısmında da bir o kadar var. Toplamda 40 tane fay var. Faylar ölebiliyor ama ölü fay yeniden canlanabiliyor. Sındırgı’da fay haritasında olmayan faylar deprem üretiyor” dedi.

‘İZMİR’İN FAYLARI TEMBEL’

Sındırgı da 10 Ağustos’ta 6.1 büyüklüğündeki depremden sonra artçıların dağa doğru büyüdüğünü aktaran Prof. Dr. Sözbilir, “Dağın içindeki bazı faylar kırıldı. Bu depremde kırılması gereken Sındırgı fayı kırılmadı. Arazi çalışmalarında dağların ölü faylarla dolu olduğunu tespit ettik. Ardından ikinci deprem oldu. Yaptığımız çalışmalar şunu gösteriyor; Sındırgı’da bir deprem daha yaşanma tehlikesi var. Bölge afete maruz bölge olarak ilan edildi, devlet oraya müdahale etti. İlk depremden sonra hasarlı evler boşaltıldı, ikinci depremde ölüm olmadı. Amaç risk azaltmak. Sındırgı’yı boşaltmak olmayacak bir şey” dedi.

‘SINDIRGI’DA ARTÇILAR 20 BİNİ AŞTI’

Sındırgı’da yaşanan 2 depremde de fayın yeryüzüne kadar geldiğini aktaran Prof. Dr. Sözbilir, “Fay yeraltında kalınca sıkıntı olmuyor ancak deprem yeryüzünü parçalarsa biz ölmeye başlıyoruz. Sındırgı’da artçılar 20 bini aşmış durumda, son 3-4 gündür durağanlık var. 3-4 büyüklüğünde olan artçılar durdu, bu iyi bir şey değil, fayın stres biriktirdiği, gerilimin arttığı anlamına gelir” diye konuştu. Türkiye’de farklı bölge ve illerde 30’a yakın yerde deprem üretme zamanı gelmiş fay olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Sözbilir, “Marmara gibi 29 tane daha yer var, bir tanesi de İzmir. İzmir’in fayları tembel faylar. Çok uzun sürede stres biriktiren uzun dönemde deprem üreten faylar, bu bir şans” dedi.

‘BÜTÜN KÖRGEZ, İZMİR FAYININ KUCAĞINDA OTURUYOR’

İzmir için en riskli fayın İzmir fayı olduğunu söyleyen Prof. Dr. Sözbilir, “En fazla can kaybı İzmir fayı nedeniyle olur. Çünkü Güzelbahçe, Balçova, Narlıdere, Konak, Altındağ, Pınarbaşı’na doğru kuzeye gidiyor. Bütün körfez o fayın kucağında duruyor. İzmir fayı çalışırsa en az 25-30 bin can kaybı olur. İzmir fayının yakın zamanda kırılma şansı yok. Çünkü son depremi 1688 yılında yapmış, o fayın deprem üretme aralığı en az bin yıl. Dolayısıyla İzmir fayının yakın zamanda yıkıcı deprem üretme ihmali yok. Tuzla fayının deprem üretme zamanı gelmiş, 7.2’ye çıkabilir, en tehlikeli fay Tuzla. Seferihisar fayı 3 bin yıldır deprem üretmiyor, Gülbahçe fayı son depremini 1289’da yapmış. Gülbahçe fayınınson depremi bin yıl geçmiş. Gelecek 100 yılda İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsünün kampüsünü değiştirmesi, kampüs içerisinde daha sağlam alanlara taşınması gerekebilir” diye konuştu.

İZMİR’DE 12 DEPREM UYARI İSTASYONU KURULACAK’

Prof. Dr. Sözbilir, İzmir’de bütün EVKA’ların sağlam olduğunu ifade etti. Prof. Dr. Sözbilir, İzmir’de 1-2 ay içerisinde 12 tane deprem uyarı istasyonu kuracaklarını söyledi.

Artçılar 20 bini aştı ve durdu! Prof. Dr. Sözbilir’den ‘Sındırgı’ uyarısı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Türkiye’de 1999 Sarsıntıları öncesinde de can ve mal kaybına neden olan çok sayıda yıkıcı sarsıntı yaşandığını anımsatan Sözbilir, şunları kaydetti:

“Bu sarsıntıları üreten farklı vilayetlere dağılmış 485 canlı fayın yanı sıra denizlerimizde de çok sayıda canlı fay mevcut. Yıkıcı sarsıntıların kıymetli bir kısmı Kuzey Anadolu Fay Zonu ve Doğu Anadolu Fay Zonu içindeki fay segmentleri tarafından üretilmiş. Kuzey Anadolu Fayı, 1939 Erzincan Depremi’nden beri batıya gerçek kırılacak halde gerilimini transfer etmekte. 1999 Kocaeli ve Düzce sarsıntıları bu fayın ürettiği son yıkıcı zelzeleler niteliğinde. Bilim insanlarının değerli bir kısmı bundan sonraki kırılmanın Kumburgaz Segmenti üzerinde olacağını düşünüyor. Natürel ki bu sarsıntı yakın vakitte gerçekleşirse yalnızca İstanbul değil Marmara denizine kıyısı olan tüm vilayetler etkilenir. Ama Türkiye’nin değişik vilayetlerinde 1999 Depremleri’nden sonra çok sayıda yıkıcı zelzele oldu. 2011 Van, 2020 Elazığ ve Sisam-İzmir sarsıntıları ile 6 Şubat Kahramanmaraş sarsıntıları İstanbul dışında da zelzeleye hazırlıklı olmamız gerektiğini söylüyor.”

Sözbilir, bilhassa İzmir, Balıkesir, Manisa, Aydın, Muğla, Denizli, Çanakkale, Afyon, Kayseri ve Adana üzere çok sayıda canlı fay içeren vilayetlerle, Kahramanmaraş sarsıntılarında kırılan fayların uçlarındaki Savrun Fayı, Malatya Fayı, Palu Fayı, Ölüdeniz Fayı, Adıyaman Fayı, Güneydoğu Anadolu Bindirmesi ve Orta Anadolu -Ecemiş Fayı üzere faylar üzerinde de gerilim birikiminin devam ettiğini aktardı.

Türkiye’deki zelzele seferberliğinin sürekliliğine muhtaçlık olduğuna dikkati çeken Sözbilir, hem zelzeleye hazırlık hem de afet idaresi konusunda yapılması gerekenlerin sıkı biçimde takibinin kıymetli olduğunu kelamlarına ekledi.

Prof. Dr. Hasan Sözbilir’den zelzele açıklaması: ‘Sadece İstanbul değil, tüm Marmara…’ yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Türkiye’de 1999 Sarsıntıları öncesinde de can ve mal kaybına neden olan çok sayıda yıkıcı zelzele yaşandığını anımsatan Sözbilir, şunları kaydetti:

“Bu sarsıntıları üreten farklı vilayetlere dağılmış 485 canlı fayın yanı sıra denizlerimizde de çok sayıda canlı fay mevcut. Yıkıcı zelzelelerin değerli bir kısmı Kuzey Anadolu Fay Zonu ve Doğu Anadolu Fay Zonu içindeki fay segmentleri tarafından üretilmiş. Kuzey Anadolu Fayı, 1939 Erzincan Depremi’nden beri batıya hakikat kırılacak halde gerilimini transfer etmekte. 1999 Kocaeli ve Düzce sarsıntıları bu fayın ürettiği son yıkıcı sarsıntılar niteliğinde. Bilim insanlarının değerli bir kısmı bundan sonraki kırılmanın Kumburgaz Segmenti üzerinde olacağını düşünüyor. Natürel ki bu sarsıntı yakın vakitte gerçekleşirse yalnızca İstanbul değil Marmara denizine kıyısı olan tüm vilayetler etkilenir. Ama Türkiye’nin değişik vilayetlerinde 1999 Depremleri’nden sonra çok sayıda yıkıcı zelzele oldu. 2011 Van, 2020 Elazığ ve Sisam-İzmir sarsıntıları ile 6 Şubat Kahramanmaraş sarsıntıları İstanbul dışında da sarsıntıya hazırlıklı olmamız gerektiğini söylüyor.”

Sözbilir, bilhassa İzmir, Balıkesir, Manisa, Aydın, Muğla, Denizli, Çanakkale, Afyon, Kayseri ve Adana üzere çok sayıda canlı fay içeren vilayetlerle, Kahramanmaraş sarsıntılarında kırılan fayların uçlarındaki Savrun Fayı, Malatya Fayı, Palu Fayı, Ölüdeniz Fayı, Adıyaman Fayı, Güneydoğu Anadolu Bindirmesi ve Orta Anadolu -Ecemiş Fayı üzere faylar üzerinde de gerilim birikiminin devam ettiğini aktardı.

Türkiye’deki sarsıntı seferberliğinin sürekliliğine gereksinim olduğuna dikkati çeken Sözbilir, hem zelzeleye hazırlık hem de afet idaresi konusunda yapılması gerekenlerin sıkı biçimde takibinin kıymetli olduğunu kelamlarına ekledi.

Prof. Dr. Hasan Sözbilir’den zelzele açıklaması: ‘Sadece İstanbul değil, tüm Marmara…’ yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

30 Ekim 2020’deki Seferihisar merkez üslü sarsıntısının akabinde bölgedeki faylarda gerilim birikiminin gerçekleşmeye başladığını bildiren Sözbilir, İzmir’de bilhassa 2000 yılı öncesi yapılan binaların riskli olduğunu, kentsel dönüşüm çalışmalarının ise yavaş ilerlediğini lisana getirdi.

Sözbilir, Seferihisar ve Balçova’da yapı stoku envanterinin çıkartıldığını, Bayraklı, Konak, Bornova üzere ilçelerde de yeni çıkartılmaya başlandığını, bina performans tahlili açısından ise daha gerilerde olunduğuna işaret etti.

İzmir vilayet sonlarında 17 canlı fay tespit edildiğini, bunlardan 5’inin tekrarlama aralığı, geçmiş periyotlarda ürettiği zelzele sayısı ve en son ne vakit kırıldığına ait bilgiler bulunduğunu anlatan Sözbilir, şöyle konuştu:

“Tuzla Fayının yaklaşık 2 bin yıldır kırılmadığı ortaya çıktı. Bu fayın sarsıntı tekrarlama aralığı da 2 bin yıl civarında. Bu fayın yakın gelecekte kırılma mümkünlüğü var. Birkaç gün evvel bir sürü sarsıntı oldu Buca’da. Bu sarsıntıların hepsi bu fayla bağlı, bu fayın kuzeydoğu ucunda gerçekleşiyor. Fay bir formda sistemi zorlamaya başlamış durumda. Bu, yarın sarsıntı olacak manasına gelmiyor lakin gelecekte bu fayın kırılacağı şu anki bilimsel datalar ışığında biliniyor.“

YENİFOÇA, GÜMÜLDÜR VE KEMALPAŞA’DA FAY İNCELEMESİ

MAHALLE BAZINDA ARAMA KURTARMA ÖRGÜTLERİ

“Deprem ne vakit olacak” niyetinden fazla “Deprem geldiğinde ne yapmam gerekiyor” fikrinin gelişmesi gerektiğini vurgulayan Sözbilir, şunları kaydetti:

“Hiçbir zelzele bizim yapı stokumuzu güçlendirmemizi beklemeyecek. Zelzele anında bina sallanırken koşturmamamız ve belirli bir ömür alanı oluşturmamız gerekiyor. Mahalle, bina ve aile ölçeğinde ne yapmamız gerektiğine dair evvelce tatbikatlar yapmamız gerekiyor. Dışarıda olan insan enkazın altındaki beşere müdahale edemiyor zira ne yapması gerektiğini bilmiyor. Kurtarma takımlarının çabucak gelme talihi yok. Mahalle bazında arama kurtarma örgütlerinin kurulması lazım, halkın içinden. Genç dinamik insanların 8-10 kişilik kümelerle AFAD, AKUT üzere kuruluşlarından eğitim almaları ve her mahallenin içinde arama kurtarma gereçlerinin hazır bulunduğu konteynerlerin kurulması lazım. Bina yıkmak, yine yapmak uzun süreçli işler, o yüzden sarsıntıya hazırlıklı olmak gerek.“

Prof. Dr. Hasan Sözbilir’den Tuzla fayına ait kritik uyarı! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.