“Sanırım altı buçuk yaşındaydım. Babam Cumhurbaşkanlığı Filarmoni Orkestra’sında keman çalıyordu. O günlerde konserler Cebeci’deki Devlet Konservatuvarı salonunda verilirdi. Babam orkestrada olduğu için kemana yeni başladığım devirde bazen zorla, bazen isteyerek her konsere giderdim.

İsmet İnönü, cumhurbaşkanı olarak her konsere gelirdi. O yıllarda bu ne kadar kıymetli bir şeydi zira cumhurbaşkanlığının ağır çalışması sırasında her cumartesi bir saatini tahminen de zorlukla ayırıyordu ancak buna rağmen hiçbir konseri aksattığını sanmıyorum. Bunu tarih de bu türlü yazıyor zati. İnönü geldiği vakit Ulusal Eğitim Bakanı Hasan Âli Yücel ve öteki bakanlar, milletvekilleri, genel müdürler, periyodun üst dereceli memurları da konser salonunda bulunurlardı.

Bu konserlerden birinde sanırım İsmet Paşa’ya benden kelam edilerek ‘Kemancı Nuri Bey’in kızı da keman çalıyor’ demişlerdi. Konserin ortasında İsmet Paşa müdür odasına sarfiyat, şef ve varsa solistle söyleşirdi. Beni müdür odasına çağırdılar. Çok utangaç bir çocuk olduğumdan biraz korkarak, biraz çekinerek gittiğim odada İsmet Paşa’ya tanıştırdılar beni. Çok heyecanlandım, saçlarımı okşadığını anımsıyorum.

HARİKA ÇOCUKLAR

‘Gel bakalım, sen ne çalıyorsun, ne vakit bu salonda konser vereceksin’ diye sordu.”

Suna Kan, 1948 yılında çıkarılan Şahane Çocuklar Yasası ile yurtdışında eğitime gönderildi ve o salondan başlayarak dünyanın en değerli konserlerinde Türkiye Cumhuriyeti’nin kıymetli keman sanatkarı olarak yıllarca konserler verdi, ünlü orkestra şefleri ile çalıştı, turnelerde bayrağımızı dalgalandırdı. İsmet Paşa yaşadığı sürece çabucak her konserinde onu dinledi. Suna Kan: “Konserden sonra beni yanına çağırdığı vakit yanına oturtur, kesinlikle elimi fiyat, çaldığım yapıtlarla ilgili soru sorardı. ‘Türk bestecilerini çalıyorsun değil mi?’ kederi. Kesinlikle sorardı zira Türk bestekarları ve Türk çoksesli müziğine onun katkısı büyüktü. Müzikçiler olarak makûs ve güç günler geçirdiğimiz devirde, çoksesli müziğin hayat savaşını verdiğimiz sıralarda İsmet Paşa’yı koltuğunda hala üstünde ismi yazılı olan Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası konser salonundaki yerinde görmek bizim için anlatamayacağım kadar büyük bir güç kaynağıydı.”

UNUTMAYACAĞIZ

Suna Kan için dün tarihi CSO binasında merasim yapıldı. İştirakçi ortasında, babasının ismini taşıyan plaketin kaldırıldığı koltukta İsmet İnönü’nün kızı Özden Toker oturuyordu. CSO tarihinde birinci kere bayan müdür olarak vazife alan Sibel Ayhan Bayer’in nazik daveti üzerine kürsüye gelerek çocukluk arkadaşına veda etti. “Suna Kan mükemmel çocuk olarak bu kanunun çıkmasına vesile olan çocuk… Bu kanunu çıkaran da o vakit cumhurbaşkanı olan babam İsmet İnönü. Babam Suna Kan’ı dinlediği vakit onun üzere ve İdil Biret üzere yetenekli çocuklara sahip çıkılması, eğitimlerine katkıda bulunulması için bu kanunu çıkarttı ve onlar ve onlardan sonra gelenler dünyada yıldız üzere parladılar” dedi ve sonra Suna Kan’a dönerek “Sunacığım düzgün ki vardın, seni hiç unutmayacağız!” diye seslendi. Sanırım salonda bulunanlar Özden’le Suna’nın bu son buluşmalarını gözleri yaşararak izlediler.

1948 yılında müzik alanında yetenekli çocukların yurtdışına devlet bursu ile gönderilip yetiştirilmeleri için çıkarılan 5245 sayılı özel yasa daha sonra kapsamı genişletilerek ortalarında, Verda Erman, Gülsin Onay, Fazıl Say üzere pek çok dünya çapında sanatçıyı ülkemize kazandırmıştır.

Halen yürürlükte olan lakin 2002 yılından beri işletilmeyen bir yasadır.

Atatürk Türkiye’si Aydınlanma Devrimi’nin simgesiydi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Onay, “Suna Kan’ı kaybetmişiz… Allah rahmet eylesin… Yeri cennet olsun… Oğlu Ömer Üstel başta olmak üzere tüm yakınlarına, sevenlerine, müzik topluluğumuza başsağlığı ve sabırlar dilerim… Büyük bir müzisyenimizi, yakın dostumu ve yeri doldurulamaz kıymetli kemancımızı kaybetmenin kederi içerisindeyim… Kalbimizde daima yaşayacak eşsiz anıları ve kayıtlarıyla” dedi. Gülsin Onay, nisan ayında sanatçıyı ziyaret ederek Kan’a piyano dinletisi sunmuş ve bu anları toplumsal medya hesabında paylaşmıştı. 

Devlet Sanatkarı ve Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası (CSO) emekli solist sanatkarı Prof. Suna Kan için CSO tarihi binasında bugün 10.30’da merasim düzenlenecek. Naaşı Karşıyaka Camisi’nde kılınacak öğlen namazını takiben Karşıyaka Mezarlığı’nda toprağa verilecek.

‘HARİKA ÇOCUK’

Suna Kan, “Harika Çocuk” yasası olarak bilinen üstün yetenekli çocuklar yasası İdil Biret’le birlikte kendisi için çıkarılarak 1948 yılında müzik eğitimi için yurtdışına gönderildi. Gabriel Bouillon’un öğrencisi olarak tahsil gördüğü konservatuvarı 1952’de birincilikle bitirdi. Suna Kan, 1954 yılında Cenevre Memleketler arası Yarışması’nda birincilik mükafatını aldı. 1955 yılında Viotti Memleketler arası Yarışması’nda ikincilik, 1956 yılında Münih Milletlerarası Yarışması’nda ikincilik mükafatlarını kazandı. 1957 yılında katıldığı M. Long – J. Thibaud Memleketler arası Yarışması’nda Paris Kenti Ödülü’nü aldı. Uzun yıllar Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrasında ve kurucuları ortasında bulunduğu Ankara Oda Orkestrası’nda başkemancı ve solist sanatçı olarak yer aldı.

HER KITADA KONSER

Geniş bir repertuvara sahip bulunan çağdaş keman edebiyatına ve bilhassa Türk bestekarların yapıtlarına programlarında yer vermeyi unsur edinen Suna Kan, Türk sanatına katkısı ve üstün hizmetlerine karşılık 1971 yılında Devlet Sanatkarı unvanıyla onurlandırıldı. Yurtdışında çok sayıda turneler yaparak çabucak bütün kıtalarda sanatını dinleten Kan, İngiltere, Fransa, Almanya, İtalya, İsviçre, Belçika, Hollanda, İsveç, Norveç, Rusya, Çin, Japonya, Kanada, Amerika ve Güney Amerika ülkelerinde konserler verdi. Üst seviye orkestralarla konçertolar yorumlayan sanatçımıza eşlik eden orkestralar şöyle sayılabilir: Londra Senfoni, Los Angeles Filarmoni, Bamberg Senfoni, Moskova Senfoni, Fransa Ulusal Radyo Senfoni. Yönettiği orkestralarla sanatkara eşlik eden ünlü şefler ortasında Istvan Kertesz, Walter Susskind, Zubin Mehta, Hans Rosbaud, Louis Fremaux, Gotthold Lessing, Michel Plasson, “ikili konçerto” yorumladığı ünlü solistler ortasında da Yehudi Menuhin, Igor Bezrodni, Pierre Fournier, Andre Navarra, Frederick Riddle bulunuyor. 

Sanatçı, 1996 yılında Sevda – Cenap And Müzik Vakfı Onur Altın Madalyası ile ödüllendirildi. 1997 yılında Müşerref Hekimoğlu’nun yazdığı “Suna Kan: Öz Müziğini Duyuran Keman” isimli kitap Sevda – Cenap And Müzik Vakfı tarafından yayımlandı. 2006 yılında ise İKSV İstanbul Müzik Şenliği tarafından Onur Mükafatı verildi.

NE DEDİLER? 

‘ANADOLU’YU KUCAKLADI’

ZEYNEP ORAL: Bir dostum haberi alınca “Sihirli keman sustu” diyordu… Evet gençliğimizde ona “sihirli keman” derdik… Suna Kan bu ülkede nitelikli klasik müziğe yol açmak, yaymak için çok çalıştı, sonsuz katkılarda bulundu. Anadolu’nun her köşe bucağında konserler verdi. Adanalı olmanın tadını çıkarır vatanın her köşesini, konser vermeye gittiği her yeri sıkı sıkıya kucaklardı. Atatürk ve Cumhuriyet unsurlarına bağlılığı çarpıcıydı. Sorumlu aydın halini ve duruşunu daima sürdürdü… Ben onun yeteneği ustalığı kadar alçakgönüllülüğüne, cömertliğine, vericiliğine, hayata sarılışına da hayrandım. Meslektaşlarına sevgisi ve hürmeti sonsuzdu… Suna Kan’ın insan olarak benim en unutamadığım yanı içinde daima bir çocuğun bilinmeyen olmasıydı. Dünyaya kocaman hoş gözleriyle adeta şaşarak bakardı… Etrafına hayata daima nahif, çocuksu, lakin çok içten, çok sımsıcak bir bakışı, bir tavrı vardı. Parıltılar içinde uyusun…

‘BİR YILDIZ KAYDI’

EVİN İLYASOĞLU: Keman sanatkarımız Suna Kan, Ayşegül Sarıca ve Arın Karamürsel üzere piyanistlerimizin akabinde klasik müzik dünyamızdan bir yıldız üzere kaydı. Disipliniyle, hiç yitirmediği fakat sahneye yansıtmadığı heyecanıyla, prensiplerine bağlılığıyla, Türk bestekarlarının kaç yapıtını birinci defa seslendirip gün ışığına çıkarmasıyla keman yorumcularımızın tarihinde çok kıymetli bir yere sahipti. Gençlere örnek olan bir disipline sahipti. Umarım onun kayıtları da en kısa vakitte gün yüzüne çıkar. Onunla yapılmış söyleşiler de yayımlanır. Çok üzgünüm. Not: Çarşamba yazımda Suna Kan ile yapılmış tarihi bir söyleşiyi yayımlayacağım.

‘ALTIN HARFLERLE KAZINDI’

CİHAT AŞKIN: Suna Kan, müzik sanatımızın keman alanındaki en değerli varlıklarından birisiydi. Yorulmak bilmeyen yorumculuğu, virtüözlüğü, yol göstericiliği, oda müziği alanındaki liderliği ve saymakla bitmeyecek özellikleriyle müzik tarihimize ismi altın harflerle kazınmıştır. Onun manevi mirasçıları olarak sanatını gelecek kuşaklara ulaştırmaktaki azmimiz ve bayrak taşıyıcılığımız bizlere değerli vazifeler yüklemektedir.

‘SEMBOL BİR İSİM’

RENGİM GÖKMEN: