1- HAVA GÜCÜ

Taarruz için hazırlanan birlikler, NATO donanım ve doktrinleri doğrultusunda eğitim aldılar. Yani topçu ateşine ve çok sayıda zırhlı araca dayanan Sovyet yaklaşımından uzaklaşmaları gerekiyordu. Fakat Ukrayna, NATO doktrinlerinin en kıymetli noktası olan hava üstünlüğüne sahip değildi. ABD, Irak işgalinde eşsiz hava gücünü ortaya koyarak fark yaratmış, Irak’ı zorlanmadan devirmişti. Ukrayna’nın ise bu türlü bir lüksü yok. Hava araçlarının yüzde 50’si savaş başladıktan sonra imha edildi. Daima başlayacağı tez edilen F-16 eğitimleri ise bir türlü başlayamadı. Eğitim programlarına onay verilmesi durumunda pilotların hazır olması 1.5 yılı bulabilir. Ukrayna, eğitime uygun 32 pilot çıkarabildi. ABD ise bunların yalnızca 8’inin gerekli İngilizce bilgisine sahip olduğunu söylüyor. Bu yüzden de ABD, Avrupa ülkelerinden F-16 verilmesini onaylıyor ancak kendisi hala sıcak bakmıyor.

Böylece Ukrayna, böylesi bir taarruza hava takviyesi olmadan kalkıştı. NATO’nun en büyük avantajına sahip olmadan NATO stratejileri uygulamaya çalıştılar. Lakin ABD Genelkurmay Lideri Mark Milley, bu türlü düşünmüyor. Milley, “Ukrayna’nın sorunu hava gücünün olmaması değil, mayınlar” diyor. 

2- MAYIN, TOP, TAHKİMAT

Mayınlar, savaş alanlarının en gösterişsiz fakat en korkutucu teçhizatlarının başında geliyor. Batılı kaynaklar, bir uzvunu kaybeden Ukraynalı askerlerin sayısının 20 bin ila 50 bini bulduğunu söyleyerek  1. Dünya Savaşı’ndaki sayılarla kıyaslıyor. Hem anti-personel mayınları hem de anti-tank mayınları fecî kayıpların verilmesine yol açtı. Rusların sahip olduğu 1’e 10 olarak gösterilen topçu ateşi gücü ve Rusların aylardır inşa ettiği tahkimatlarla birleşince geçilmesi güç bir savunma çizgisi oluştu. Bu tahkimatlar, geniş mayın tarlaları, tank avcısı birliklerin mesken tuttuğu hendekler, zırhlı araçları yavaşlatması için yerleştirilen “ejder dişleri” ve çeşitli dikenli tellerden meydana geliyor. Bu tahkimatları temizlemek için Batı devletleri “mayın temizleyici” zırhlı araçlar bağışladılar. Fakat bu araçların yarısı şimdi taarruzun birinci haftasında imha edildi. Tıpkı vazifesi görecek istihkâm birlikleri ise savaş alanına yaklaştığında top atışına maruz kalıp ağır kayıplar veriyor.

3- ÖLÇÜ SORUNU

Ukrayna’ya verilen donanım ölçüsü tahminen de aşılamayan en büyük engeldi. Ruslar, kendi devasa envanterlerine güvenerek Ukrayna’yı yıpratma savaşına çektiler. Ukrayna’nın takviyesini sağlayan NATO ise bu tıp bir savaşa hazırlıklı değil. Bu nedenle bir defa de çıkarıp milyonlarca top mermisi ya da zırhlı araç temin edemiyor. Tam da bu sebepten aylarca sürecek yıpratma savaşına yetecek yoğunlukta mühimmat yetişemiyor. Ukrayna’ya 120 kadar leopard yerine 1500 tane verilebilseydi, Ukraynalı kumandanlar taarruz boyunca daha rahat davranabilirlerdi. 

4- UKRAYNA’NIN İVEDİSİ VAR

Cumhurbaşkanı Zelenski’nin en büyük çekincelerinden birisi 2024 ABD seçimleri. “Savaşı 1 günde bitiririm” diyen Trump’ın anketlerde önde çıkıyor olması Ukrayna’yı endişelendiriyor. Trump’ın dönmesi durumunda Ukrayna, istemediği bir durumda masaya oturmak zorunda kalabilir. Bu nedenle Kasım 2024’e kadar alabildiği toprağı geri almak istiyor. Yaz devri tam da bu sebepten dolayı çok değerliydi. Ukrayna, istediği üzere tahkimatların merkezi olan Tokmak’ı, sonra da Melitopol’ü alabilseydi gelecekte Batı’dan takviye isterken eli daha kuvvetli olurdu. Dahası Kırım’ı kolay kolay tehdit altına alabilirdi.

5- KİMLİK SORUNU

Son olarak da Ukrayna’nın savaşma prensiplerinden bahsetmek gerekir. Taarruz için hazırlanan tugayların hepsi yeni kuruldu. Bu taarruz öncesi çatışma görmüş asker neredeyse hiç yoktu. Savaşın başından beri çarpışan tecrübeli askerler genelde Azov tugayı ve Aydar taburu’na dahildi. 2014’ten beri çarpışan bu neo-nazi milis yapıları, taarruz alanından uzakta Bahmut etrafında konuşlandılar. Taze güçler NATO eğitimleriyle adeta duvara toslarken, bu tecrübeli askerler sahip oldukları hudutlu kaynaklarla Bahmut’ta ilerleme kaydetmeyi başardılar. 

Bu da şu sorunu doğurdu; Ukrayna, Sovyetlerden kalma doktrinleriyle güzel bir performans veriyor. Hiç alışkın olmadığı ve düzgün uygulayabilmek için kâfi donanıma sahip olmadığı NATO doktrinleri ise şu an için başarısız oldu.  Fakat onların alışkın olduğu Sovyet tipi savaş da çok fazla mühimmat istiyor. Ne Ukrayna’nın ne de Batı’nın bunu destekleyecek alt yapısı şu an için yok. Bu yüzden Ukrayna, karma bir ordu olarak topraklarını savunmaya devam etmek durumunda. Tekrar de ABD’li yetkililer, gelecek bahar için yeni bir taarruz planı oluşturmaya başladılar. Bu sefer öteki stratejiler denenecek mi yoksa diplomasi çanları çalmaya mı başlayacak, izleyip göreceğiz.

ABD’nin büyük hayal kırıklığı: Ukrayna taarruzu neden başarısız oldu? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

1- HAVA GÜCÜ

Taarruz için hazırlanan birlikler, NATO donanım ve doktrinleri doğrultusunda eğitim aldılar. Yani topçu ateşine ve çok sayıda zırhlı araca dayanan Sovyet yaklaşımından uzaklaşmaları gerekiyordu. Lakin Ukrayna, NATO doktrinlerinin en değerli noktası olan hava üstünlüğüne sahip değildi. ABD, Irak işgalinde eşsiz hava gücünü ortaya koyarak fark yaratmış, Irak’ı zorlanmadan devirmişti. Ukrayna’nın ise bu türlü bir lüksü yok. Hava araçlarının yüzde 50’si savaş başladıktan sonra imha edildi. Daima başlayacağı tez edilen F-16 eğitimleri ise bir türlü başlayamadı. Eğitim programlarına onay verilmesi durumunda pilotların hazır olması 1.5 yılı bulabilir. Ukrayna, eğitime uygun 32 pilot çıkarabildi. ABD ise bunların yalnızca 8’inin gerekli İngilizce bilgisine sahip olduğunu söylüyor. Bu yüzden de ABD, Avrupa ülkelerinden F-16 verilmesini onaylıyor ancak kendisi hala sıcak bakmıyor.

Böylece Ukrayna, böylesi bir taarruza hava takviyesi olmadan kalkıştı. NATO’nun en büyük avantajına sahip olmadan NATO stratejileri uygulamaya çalıştılar. Fakat ABD Genelkurmay Lideri Mark Milley, bu türlü düşünmüyor. Milley, “Ukrayna’nın sorunu hava gücünün olmaması değil, mayınlar” diyor. 

2- MAYIN, TOP, TAHKİMAT

Mayınlar, savaş alanlarının en gösterişsiz fakat en korkutucu teçhizatlarının başında geliyor. Batılı kaynaklar, bir uzvunu kaybeden Ukraynalı askerlerin sayısının 20 bin ila 50 bini bulduğunu söyleyerek  1. Dünya Savaşı’ndaki sayılarla kıyaslıyor. Hem anti-personel mayınları hem de anti-tank mayınları müthiş kayıpların verilmesine yol açtı. Rusların sahip olduğu 1’e 10 olarak gösterilen topçu ateşi gücü ve Rusların aylardır inşa ettiği tahkimatlarla birleşince geçilmesi güç bir savunma çizgisi oluştu. Bu tahkimatlar, geniş mayın tarlaları, tank avcısı birliklerin mesken tuttuğu hendekler, zırhlı araçları yavaşlatması için yerleştirilen “ejder dişleri” ve çeşitli dikenli tellerden meydana geliyor. Bu tahkimatları temizlemek için Batı devletleri “mayın temizleyici” zırhlı araçlar bağışladılar. Lakin bu araçların yarısı şimdi taarruzun birinci haftasında imha edildi. Birebir misyonu görecek istihkâm birlikleri ise savaş alanına yaklaştığında top atışına maruz kalıp ağır kayıplar veriyor.

3- ÖLÇÜ SORUNU

Ukrayna’ya verilen donanım ölçüsü tahminen de aşılamayan en büyük engeldi. Ruslar, kendi devasa envanterlerine güvenerek Ukrayna’yı yıpratma savaşına çektiler. Ukrayna’nın takviyesini sağlayan NATO ise bu tıp bir savaşa hazırlıklı değil. Bu nedenle bir kez de çıkarıp milyonlarca top mermisi ya da zırhlı araç temin edemiyor. Tam da bu sebepten aylarca sürecek yıpratma savaşına yetecek yoğunlukta mühimmat yetişemiyor. Ukrayna’ya 120 kadar leopard yerine 1500 tane verilebilseydi, Ukraynalı kumandanlar taarruz boyunca daha rahat davranabilirlerdi. 

4- UKRAYNA’NIN İVEDİSİ VAR

Cumhurbaşkanı Zelenski’nin en büyük çekincelerinden birisi 2024 ABD seçimleri. “Savaşı 1 günde bitiririm” diyen Trump’ın anketlerde önde çıkıyor olması Ukrayna’yı endişelendiriyor. Trump’ın dönmesi durumunda Ukrayna, istemediği bir durumda masaya oturmak zorunda kalabilir. Bu nedenle Kasım 2024’e kadar alabildiği toprağı geri almak istiyor. Yaz periyodu tam da bu sebepten dolayı çok kıymetliydi. Ukrayna, istediği üzere tahkimatların merkezi olan Tokmak’ı, sonra da Melitopol’ü alabilseydi gelecekte Batı’dan takviye isterken eli daha kuvvetli olurdu. Dahası Kırım’ı kolaylıkla tehdit altına alabilirdi.

5- KİMLİK SORUNU

Son olarak da Ukrayna’nın savaşma prensiplerinden bahsetmek gerekir. Taarruz için hazırlanan tugayların hepsi yeni kuruldu. Bu taarruz öncesi çatışma görmüş asker neredeyse hiç yoktu. Savaşın başından beri çarpışan tecrübeli askerler genelde Azov tugayı ve Aydar taburu’na dahildi. 2014’ten beri çarpışan bu neo-nazi milis yapıları, taarruz alanından uzakta Bahmut etrafında konuşlandılar. Taze güçler NATO eğitimleriyle adeta duvara toslarken, bu tecrübeli askerler sahip oldukları hudutlu kaynaklarla Bahmut’ta ilerleme kaydetmeyi başardılar. 

Bu da şu sorunu doğurdu; Ukrayna, Sovyetlerden kalma doktrinleriyle uygun bir performans veriyor. Hiç alışkın olmadığı ve düzgün uygulayabilmek için kâfi donanıma sahip olmadığı NATO doktrinleri ise şu an için başarısız oldu.  Lakin onların alışkın olduğu Sovyet tipi savaş da çok fazla mühimmat istiyor. Ne Ukrayna’nın ne de Batı’nın bunu destekleyecek alt yapısı şu an için yok. Bu yüzden Ukrayna, karma bir ordu olarak topraklarını savunmaya devam etmek durumunda. Yeniden de ABD’li yetkililer, gelecek bahar için yeni bir taarruz planı oluşturmaya başladılar. Bu sefer öbür stratejiler denenecek mi yoksa diplomasi çanları çalmaya mı başlayacak, izleyip göreceğiz.

ABD’nin büyük hayal kırıklığı: Ukrayna taarruzu neden başarısız oldu? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

UKRAYNA NEYİ HEDEFLİYOR?

Ukrayna ordusu geçtiğimiz yıl başlattığı iki taarruzu da muvaffakiyetle tamamlamış, işgal altındaki Herson ve Harkiv bölgelerini tekrardan denetimi altına almıştı. Bu taarruzların gerçekleştiği devirde Rus ordusunun büyük meseleleri vardı. Ukrayna’ya karşı başlattığı “özel askeri operasyona” yalnızca 150-200 bin kadar işçiyle katılmış ve verdiği kayıplar sonrası Rusların çizgilerinde önemli boşluklar meydana gelmişti.

Dahası, Herson bölgesi Rusya’nın denetim ettiği bölgelerden Dinyeper ırmağıyla ayrılıyordu. Yani Rus lojistikçilerinin, birliklerini besleyebilmek için her gün bir ırmağı geçmesi gerekiyordu. Bu lojistik yorgunluk geçen yıl beklenen taarruzun en mantıklı gayesinin Herson olacağı izlenimini yarattı. Ukrayna’nın taarruzu da buraya başladı. Birinci 5-6 gün Ukraynalıların ağır kayıplar verdiklerini ve önemli bir ilerleme sağlayamadıklarını gördük. 1 hafta sonra ise asıl şok doğudaki Harkiv’de geldi. Savunması zayıflamış Rus birliklerinin karşısına Herson’dakinden çok daha büyük ve çok daha eğitimli bir ordu çıkmıştı. Yalnızca bir kaç günde Harkiv’i geri almayı başardılar. Biraz da panik yapan Ruslar, seferberlik ilanı sonrası açı reçeteyi uygulamaya karar verdiler ve Herson’dan da çekildiler.

İşte Ukrayna, misal bir zaferin peşinde. Lakin işi bu sefer biraz daha güç. Rus ordusu savaş devam ettikçe önemli problemlerinin üstesinden geldi. İnsan gücü problemleri seferberlikle çözüldü. Batı tarafından sağlanan HIMARS roketlerinin vurduğu mühimmat depoları cephe çizgisinin gerisine çekildi. Natürel bu Rusların yeni meseleler yaşamadığı manasına gelmiyor. Wagner paralı askerleri ve Rus ordusu ortasındaki tansiyon giderek yükseliyor. Bilhassa bağımsızlığını ilan edip Rusya’ya katılan Donetsk Halk Cumhuriyeti birliklerine bağlı kumandanlar Rus ordusuna önemli tenkitlerde bulunuyorlar. Bu meseleler alanda bir zayıflığa karşılık gelecek mi onu vakit gösterecek.

TAARRUZ NASIL GELİŞTİ?

Açıkçası bugün başlayan çatışmalar bu taarruzun birinci adımı değildi. Geçtiğimiz haftalarda Zaporijya ve Donetsk etrafında Ukraynalıların zayıf nokta bulma ismine yaptığı küçük ataklar kaydedildi. Dahası, Rus asıllı olduğu sav edilen “isyancılar” liderliğinde Rusya Federasyonu toprağı olan Belgorod bölgesine bir işgal teşebbüsünde bulunuldu. Bu teşebbüs, 24 saat sonra püskürtülse de misal denemeler hudut bölgesi boyunca tekrarlanmaya başladı.

Batılı uzmanlar Ukrayna’nın Rus ordusunu kendi topraklarını savunmaya zorlandığını düşünüyorlar. Bu sayede Ukrayna’ya konuşlandırılmış birlikler Rusya sonuna geçecek ve Ukrayna’nın taarruzu için daha uygun bir ortam oluşacaktı.

Ancak Ruslar, bu durumdan pek rahatsız değiller. Moskova’ya yapılan SİHA hücumları ve Belgorod işgali Putin’in “Rusya’yı işgal etmek istiyorlar” algısına önemli manada hizmet ediyordu. Bu sayede Rus halkında esasen çok yaygın olmayan savaş zıtlığı büsbütün kırılabilirdi.

Belgorod bölgesine yapılan hücumlar aklınıza 3-5 kişilik bir kümenin sabotaj faaliyeti üzere gelmesin. Batıdan gelen zırhlı araçlara sahip ve topçu takviyesi kullanan, hatta helikopterlerin bile eşlik ettiği bir taarruzdu bu. Sonuçta buradan Moskova’ya gidecekleri yoktu ancak sahip oldukları güç rahatsızlık yaratacak kadar da ciddiydi.

Şimdiyse çok daha büyük bir güçle güneyde Zaporijya ve Donetsk’in üzerine gidiyorlar. Zaporijya’nın savunma çizgileri savaşın başından beri güçlendiriliyor. Donetsk ise Ukrayna taarruzunu 8 yıllık derin tahkimatlarla bekliyor.

UKRAYNA KAZANIR MI?

Ukrayna’nın Batı’dan aldığı ekipmanların sayısı bu kadar büyük bir taarruz için kâfi olmayabilir. Ukrayna envanterine katılacak Batılı tank sayısı 300’ü buluyor. Bunların 100’ünün hala cepheye ulaşması bekleniyor. Ukrayna, bu araçları güçlendirilmiş tahkimatların üzerine yollayarak birinci günden ağır zayiatlar vermek istemeyebilir. Taarruzun başında kaybedeceği NATO tankları Rusya için propaganda imkanı oluşturacak ve Ukraynalıların moralini önemli manada etkileyecektir. Bu nedenle genel beklenti, Ukrayna’nın taarruzun birinci adımlarını savaşın birinci fazından kalan ekipmanlarıyla yürütüp mümkün bir kırılma sonrası NATO araçlarını alana sürmesinden yana. Dahası Ukrayna, elindeki bütün ekipmanları tek bir taarruzda kullanarak savaşın geleceği ismine büyük bir zar atmak istemeyecektir.

Ukrayna ordusu, şu an için Zaporijya’ya saldırıyor ve küçük de olsa ilerlemeler kaydetti. Lakin Harkiv’de yaptığı üzere daha büyük ve daha uygun eğitimli bir kuvvetle apayrı ve beklenmedik bir noktaya saldırabilir. Örneğin ülkenin güneydoğusundaki Luhansk bölgesi bu biçim bir atak için uygun olabilir. Birebir derecede tahkimatların bulunmadığı ve Ukraynalıların ele geçirmeyi başardığı Harkiv bölgesinin çabucak güneyinde kalıyor.

Uzmanlar, Harkiv’deki üzere 48 saatte düşen savunma sınırlarından çok uzun süren çatışmaların yaşanacağı bir taarruz ön görüyorlar. Ukraynalılar, hava kuvvetlerinin yarısını kaybettiler, dahası Rus hava takviyesini püskürtecek hava savunma sistemleri de ABD’nin sızan istihbarat evraklarına nazaran tükenmek üzere. Bu durumda avantajın Ruslardan yana olduğu açıkça söylenebilir.

Ukrayna topraklarını geri alacak mı? İşte 3 hususta Ukrayna’nın büyük taarruzu! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.