Dünyadaki günlük petrol tüketiminin yüzde 20’sinin (yaklaşık 20 milyon varil) geçtiği bu stratejik geçitten, özellikle Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Irak, Kuveyt ve İran’ın önemli miktarda petrol ve petrol ürünü taşınıyor. Buradaki sevkiyatın önemli bölümü Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi Asya ülkelerine gidiyor.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik hafta sonunda başlattığı saldırılar sonrası Hürmüz Boğazı fiilen kapandı. Sigorta şirketlerinin yüksek risk nedeniyle maliyetleri artırmasıyla, gemi operatörleri Boğaz’dan geçişleri askıya aldı.

Gerçek zamanlı veri analitik şirketi Kpler’in analizine göre, 27 Şubat’ta Hürmüz Boğazı’ndan 21 milyon varil ham petrol ve petrol ürünleri taşıyan 15 tanker geçti. Geçişler 28 Şubat’ta 18 gemiyle 21,6 milyon varile yükseldi.

Ancak bölgede gerilimin artmasıyla 1 Mart’ta Hürmüz Boğazı’ndan sadece 3 tanker geçiş yaptı. Bu tankerlerde 2,8 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü taşındı. Tankerlerden birinde yaklaşık 2 milyon varil ham petrol bulunuyordu.

Hürmüz Boğazı’ndan bu yıl itibarıyla taşınan ham petrol ve petrol ürünleri günlük ortalamada ise 19,8 milyon varil seviyesinde gerçekleşti. Böylece, Boğaz’dan petrol ihracatı 1 Mart’ta günlük ortalamaya göre yüzde 86 ile keskin şekilde düşüş gösterdi.

Bu düşüş, risklerin artmasından önce yüklerin boşaltılması için ilk etapta bir itici güç oluştuğunu ve ardından koşulların kötüleşmesiyle geçişlerin durma noktasına geldiğini gösteriyor.

Bugün itibarıyla ise İranlı olmayan 706 tanker, Hürmüz Boğazı’nın iki yakasına yığılmış durumda. Toplam 334 ham petrol tankeri, 109 kirli petrol ürünü ve 263 temiz petrol ürünü taşıyan tankerler Orta Doğu Körfezi (Boğaz’ın batısı), Umman Körfezi (Boğaz’ın doğusu) ve Arap Denizi’nde farklı noktalarda beklemede.

Körfez içinde tankerlere petrol yüklemesi devam etse dahi, Boğaz’dan doğu yönündeki çıkışların azalması ve yükün Boğaz’dan geçmek için daha uzun süre beklemesi nedeniyle, varışlarda gecikme ve nakliye maliyetlerinde artış bekleniyor.

Körfez içinde yükleme devam etse bile, doğu yönündeki çıkışların azalması, yüklerin ve tonajın darboğazdan geçmek için daha uzun süre beklemesi nedeniyle, varışların gecikmesine ve nakliye maliyetlerinin artmasına neden olabilir.

Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik hafta sonu başlayan ortak saldırısının ardından, İran Devrim Muhafızları Ordusunun Hürmüz Boğazı’nı kullanacak gemilere “Hiçbir geminin geçişine izin verilmiyor.” mesajları ilettiği iddiaları gündeme geldi.

Bu mesajların Basra Körfezi’nde faaliyet gösteren gemilerin uluslararası çağrı kanalı VHF Kanal 16 üzerinden yapılan yayınlarda gemi mürettebatına iletildiğine ilişkin iddialara rağmen, resmi makamlarca Hürmüz Boğazı’nın kapatıldığına ilişkin açıklama yapılmadı. İran medyası ise Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapandığını iddia etmişti.

Bazı konteyner gemilerinin Hürmüz Boğazı’ndan kaçınmak için U dönüşü yaptığı görülürken, bölgede artan güvenlik riskleri nedeniyle dünyanın önde gelen konteyner taşımacılık şirketleri Boğaz’dan geçişleri askıya almıştı.

İngiltere Deniz Ticaret Örgütü (UKMTO), dün yaptığı açıklamada, hafta sonu Umman Körfezi, Musandam yakınları ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) kıyı sularında birden fazla ticari gemiye yapılan saldırıların teyit edilmesinin ardından Hürmüz Boğazı’na yönelik deniz güvenliği durumunun en üst düzey risk seviyesi olan “kritik” seviyeye çıktığını duyurmuştu.

Hürmüz Boğazı’nda kritik yığılma: Yüzlerce tanker beklemede yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

UYDURMA BELGELER

İddiaya nazaran Libya’nın Bingazi kenti açıklarında bekletilen ve kimyasal atık depolamak için kullanıldığı belirtilen 251 bin tonluk tanker, açığa sürüklenince bir Türk firması tarafından iki yıl evvel yaklaşık 1 milyon dolar karşılığında çekildi. Lakin verilen alımlı hizmetinin bedeli ödenmedi. Parayı tahsil etmek isteyen firmanın, uydu kayıtlarına nazaran Libya’da bulunan tankerin geçersiz dokümanlarla, içindeki kimyasal unsur boşaltılmak üzere Mısır’a akabinde söküm için Hindistan’a götürülerek satılmak istendiği bilgisine ulaştığı belirtildi. Fakat çok büyük olduğu için dikkat çeken tankerde, kimyasal unsur bulunduğunun öğrenildiği ve Mısır’daki çevrecilerin reaksiyonları üzerine rastgele bir süreç yapılamadığı belirtildi.

Buna nazaran alacaklı firma yetkilileri, son olarak bir Türk şirketi tarafından satın alının geminin şubat ayında Türkiye’ye Aliağa Gemi Söküm Bölgesi’ne çekildiğini tespit etti. Yapılan incelemede tanker Sloug’un 23 Şubat 2023 tarihinde söküm bölgesine geldiği ve hâlâ baştan karaya oturtulmuş durumda bulunduğu belirlendi. Geminin, Şimşekler Besin Gemi Söküm İnş. San. Ve Tic. Ltd. Şti tarafından satın alındığı kaydedildi.

‘ATIK ÇÖPLÜĞÜ’

Eski Etraf Mühendisleri Odası İzmir Şubesi Lideri Helil İnay Kınay, “Aliağa ile ilgili gemi söküm ve Türkiye’deki atık bölümü ile ilgili yanlışlıkları yıllardır paylaşıyoruz. Bu örnekler ülkemizin atık çöplüğü haline geldiğini gösterdi. Birçok gemi olayında yaşadık. Bizim yasalar ve denetlemesi gereken süreçlerde eksiklikle ve boşluklar var. Bunlar halk ve etraf sıhhatine mal oluyor. Gemi bir formda geldi ve tahminen de söküldü. Bunun üzere kaç gemi var, ne oluyor bitiyor resmi olarak bilemiyoruz Bu kara tablonun aydınlatılması gerekiyor” dedi.

Tehlikeli atık husus içeren ve sökülmesi tartışmalara sebep olan eski uçak gemisi Sao Paulo ile gündeme gelen Aliağa Gemi Söküm tersanelerinde Avrupa Etraf Ajansı kontroller yapmış, geçen eylülde AB sertifikalı Işıksan ve Şimşekler tersanelerini listesinden çıkardığını duyurmuştu. İki Hollandalı geminin 2014 ve 2016 yıllarında yapılan sökümünün Şimşekler Gemi Söküm Tersanesi’nde yapıldığı tezi gündeme yansımıştı. Rotterdam Mahkemesi, geçen ay gemilerin tehlikeli atık envanteri bildirilmeden Aliağa’da sökülmesi nedeniyle gemi sahibi şirkete ve iki şirket yöneticisine ceza kesmişti.

Asbest Söküm Uzmanları Derneği Lideri Mehmet Şeyhmus Ensari, gemiyi satın alan ve Türkiye’ye sokan Simşekler Şimşekler Besin Gemi Söküm İnş. San. Ve Tic. Ltd. şirketinin iş kazasından ötürü Avrupa Birliği tarafından lisansının iptal edildiğine dikkat çekti. Ensari, “Tesisler ivedilikle bağımsız bireyler tarafından oluşan bir grup tarafından denetlenmeli. Zehirli gemilerin söküldüğüne yönelik duyumlarımız çok. Bütün kontroller evrak üzerinde. Ege Bölgesi’ndeki canlılar bu tesisler nedeniyle risk altında” sözlerini kullandı.

Zehir gemisi Aliağa’da: Libya’da uzun yıllar kimyasal atık depolamak için kullanılan tanker İzmir’e getirilmiş yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

KAMYONET ŞOFÖRÜ ÖLDÜ

İhbar üzerine bölgeye sıhhat, jandarma ve itfaiye takımları sevk edildi. Kazada, kamyonet şoförü bulunduğu yerde sıkışarak olay yerinde hayatını kaybetti, 2 kişi yaralandı. Yaralılar yapılan müdahalenin akabinde Midyat Devlet Hastanesi’ne kaldırıldı.

İNCELEME BAŞLATILDI

Sıkıştığı yerde hayatını kaybeden kamyonet şoförünün cansız vücudu itfaiye gruplarının çalışmasıyla bulunduğu yerden çıkılarak hastane morguna kaldırıldı. Kazada kamyonette bulunan iki büyükbaş hayvan da öldü.

Kaza ile ilgili inceleme başlatıldı.

Mardin’de tanker ile kamyonet baş başa çarpıştı: 1 meyyit, 2 yaralı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Gemi kaptanının durumu telsizle Çanakkale Boğazı Gemi Trafik Hizmetleri Müdürlüğü’ne bildirmesi üzerine bölgeye Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü’ne (KEGM) bağlı ‘Kurtarma-13’ römorkörü sevk edildi.

Boğazı geçecek öteki gemiler arıza hakkında bilgilendirildi. Tanker, römorkör refakatinde Şevketiye Demir Sahası’na götürülerek demirletildi.

Çanakkale Boğazı’nda tanker arızası yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.