Türkiye’de en düşük emekli maaşı, Salı günü yapılan yüzde 15,75’lik zamla 14.469 TL’ye yükseltildi.

Özel sektörde işveren (Bağ-Kur 4/B) ve özel sektörde çalışan (Sosyal Sigortalar Kurumu – SSK 4/A) statüsünde emekli olanların 2024’teki en düşük kazancı 12.500 TL’ydi.

Asgari ücretin 17.002 TL olduğu 2024 yılında en düşük emekli maaşının en düşük işçi maaşına oranı yüzde 73,52’ydi.

Asgari ücretin 2025’te yüzde 30’luk zamla 22.104 TL’ye çıkarılmasıyla beraber bu oran yüzde 65,46’ya geriledi. Bu oran, AK Parti’nin iktidarda olduğu son 23 yılın (2002-2025) en düşük değeri.

28 Mayıs 1999’da kurulan 57. Türkiye hükümeti (ANASOL-M) iktidarının son yılında en düşük emekli maaşı 228 lira, en düşük asgari ücret 174 liraydı. Oran olarak düşünüldüğünde, asgari ücretin yüzde 131,03’üne denk geliyordu.

AK Parti’nin iktidarı devraldığı 19 Kasım 2002’den haftalar sonra yeni bir zam daha yapıldı ve emekli maaşı, 332 lira olurken, asgari ücret 226’ya yükseltildi. İki ücret arasındaki fark (yüzde 146,9) neredeyse 1,5 kattı.

SSK 4A en düşük emekli maaşının asgari ücret üzerindeki üstünlüğü 2016 yılına kadar devam etti. 2016’da 1.301 TL olan asgari ücret, 1.265 TL’lik emekli maaşını geride bıraktı.

(Bu tablo Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın sağladığı verilerle hazırlandı.)

Yani SSK 4/A statüsündeki en düşük emekli maaşının asgari ücrete oranla en yüksek olduğu yıl 2003, en düşük olduğu yıl 2025 olarak gerçekleşti.

Dengelerin değiştiği 2016’dan sonra 2017 ve 2023’te emeklinin yararına olumlu anlamda zam yapıldığı, fakat en düşük emekli maaşının asgari ücretin gerisinde kaldığı görülüyor.

(Bu tablo Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın sağladığı verilerle hazırlandı.)

Grafiğe göre, emekli maaşı ile asgari ücret arasındaki fark, 2025 yılının ilk ayında yapılan zamla beraber 7.635 TL’ye çıktı. Bu rakam 2024’te 4.502 TL’ydi.

Bu kayıp, sadece işçi emeklilerini kapsamıyor. Son 23 yılda, tüm gelirlerin asgari ücrete karşı değer kaybettiği görülüyor.

(Tablo, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın sağladığı verilerle hazırlandı.)

Bu tabloda, ortalama memur maaşının 2002 yılında asgari ücretten 5,4 kat daha fazla olduğunu, bunun 2025’te 2,48’e düştüğü görülüyor.

Yine ortalama bir memur emeklisi 2002’de, 2,72 asgari ücret alırken, bu rakam günümüzde 0,91’e, yani bir asgari ücretin altına düştü.

2002’den bu yana asgari ücret 199 kat artarken, SSK 4/A statüsünde en düşük emekli maaşı 91 kat arttı. Ortalama memur maaşında 100 katlık artış yaşanırken, memur emeklisindeki değer 44,5’ti.

Bu durum, asgari ücretin Türkiye’de “normal ücret” olduğunu kanıtlıyor.

Türkiye’de 2023 yılında 10 işçiden 6’sı asgari ücretin yüzde 20 fazlasının altında çalışıyor. Bu oran 20 yıl önce 10 kişide 4 civarındaydı.

Asgari ücretin açlık sınırını geçtiği aylar oldukça sınırlı. Bu da işçilerin önemli bir bölümünün açlık sınırı altında yaşadığını gösteriyor.

Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu’nun (DİSK-AR) hazırladığı “Asgari Ücret Araştırması 2024” raporu asgari ücretin nasıl giderek ortalama ücret haline geldiğini gösteriyor.

Buna göre Adalet ve Kalkınma Partisi’nin (AK Parti) iktidara geldiği 2002 yılında asgari ücretten düşük maaş alan işçilerin oranı yüzde 24,4 iken bu oran 2022 yılında yüzde 33,8’e çıktı.

Asgari ücretin yüzde 5 fazlası ve bunun altında alanların oranı da aynı dönemde yüzde 27,8’den yüzde 37,5’e yükseldi.

Asgari ücretin yüzde 10 fazlası ve bunun altında alanların oranı da yüzde 30,7’den yüzde 38,4’e ulaştı.

10 işçiden dördü asgari ücret sınırında kazanıyor

Bu yüzde 38,4’lük oran gösteriyor ki, kabaca her 10 işçiden 4’ü asgari ücret komşuluğunda yer alıyor. Bu, asgari ücrete yakın bir ücret elde edenler (asgari ücretin yüzde 5 veya yüzde 10 fazlası) ile bunun altında bir ücret alanları belirtmek için kullanılan bir kavram.

Buna göre işçilerin yüzde 38,4’ü 2023 ikinci yarısında aylık 12.542 lira veya bundan daha az bir maaş alıyor.

Asgari ücretin yüzde 20 fazlası ve altında kazananların oranı da son 20 senede yüzde 39,1’den yüzde 58,4’e ulaştı. Bu kişiler de 2023’ün ikinci yarısında aylık en fazla 13.682 lira kazanıyor.

10 işçiden 6’sı açlık sınırının altında kazanıyor

TÜRK-İŞ’in araştırmasına göre Kasım 2023’te 4 kişilik bir ailenin açlık sınırı 14.025 lira idi.

Asgari ücretin yüzde 50 fazlası ve altında aylık alanların oranı da bu dönemde yüzde 49,2’den yüzde 69’a yükseldi.

Asgari ücretin iki katı ve altında kazananların oranı 2002-2022 arasında yüzde 59,9’dan yüzde 81,9’e çıktı.

Asgari ücretin iki katından fazla kazananların oranı da yüzde 40,1’den yüzde 18,1’e geriledi.

DİSK-AR’ın resmi verilerden yola çıkarak hazırladığı bu veriler asgari ücret ve buna yakın kazanan işçilerin büyük bir çoğunluk haline geldiğini, aynı dönemde asgari ücretin iki katından fazla kazananların oranının da hızla düştüğünü ortaya koyuyor.

Avrupa’da emeklilik

Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Araştırma Merkezi’nin (DİSK-AR) 23 Mart 2024 tarihli “Avrupa’da ve Türkiye’de Emeklilerin Durumu” çalışmasında, Avrupa Birliği ülkelerinde emeklilerin aylık kazançları Türkiye ile kıyaslandı.

Euro cinsinden emekli aylığının Türkiye’de 2012 ve 2021 arasında yüzde 33,6 azaldığı belirtildi.

(Bu tablo, DİSK-AR’ın sağladığı verilerle hazırlandı.)

Tabloya göre, Hollanda’daki bir emekli geçtiğimiz yıl Türkiye’deki bir emekliden 5,88 kat daha fazla gelir elde ediyordu. İtalya’daki emekliler 4,84 kat, Almanya’dakiler 4,55 kat, Fransa’dakiler 4,36 kat ve İspanya’dakiler 4,16 kat daha kazançlıydı. (euronews)

Emekli maaşlarında tablo tersine döndü! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

2023 yılında ikamet izni sahibi yaklaşık 250 bin yabancı Türkiye’den ayrıldı. Pandemi döneminde bile Türkiye’den ayrılan yabancı sayısı 214 bin olmuştu. Geçen yıl yaklaşık 63 bin Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı ise Almanya’ya iltica başvurusu yaptı.

Antalya Türkiye’de ikamet izni ile bulunan yabancıların sayısı 2023 yılında yaklaşık 250 bin kişi azaldı. Göç İdaresi Başkanlığı, 2023 yılında ikamet izni ile Türkiye’de bulunan yabancıların sayılarını ve illere göre dağılımını açıkladı. Başkanlığın verilerine göre ikamet izni ile Türkiye’de bulunan yabancıların sayısı 2023 yılında 247 bin 62 kişi azalarak 1 milyon 107 bin 32 oldu. 2022 yılında bu sayı 1 milyon 354 bin 94’tü. Türkiye’den ayrılan yabancıların sayısı, 2023 yılı itibarıyla verinin açıklanmaya başladığı tarihten bu yana en büyük düşüşü yaşamış oldu. Bundan önceki en fazla düşüş pandemi yılı 2020’de yaşanmış, ikamet izni ile kalan 214 bin 377 kişi Türkiye’den ayrılmıştı.

2019’DA 1 MİLYON KİŞİYİ AŞTI

İkamet izni ile kalan yabancıların sayısı, 2011 yılına kadar ortalama 200 bin civarında seyrederken, aynı yıl başlayan Suriye iç savaşı sonrası yabancıların sayısı artmaya başladı. Yıllık ortalama 50 bin kişi artarak 2016 yılında 460 bine ulaşan yabancıların sayısı, 2017’de 132 bin kişi artarak 593 bine, 2018’de 263 bin kişi artarak 856 bine yükseldi. İkamet izini sahibi yabancıların sayısı 2019 yılında eklenen 245 bin kişi ile birlikte ilk kez 1 milyon sınırını aşarak 1 milyon 101 bine ulaştı.

Kovid 19 pandemisinin patlak verdiği 2020 yılında üniversitelerin kapanması ve işyerlerinde uzaktan çalışmaya geçilmesiyle birlikte ülkesine dönenler arttı. Bu dönemde yabancı sayısı 214 bin kişi azalarak yeniden 1 milyonun altına indi ve 886 bin olarak açıklandı. 2021 yılı, Türkiye tarihinde en fazla sayıda ikamet izninin verildiği dönem oldu. 427 bin 528 kişinin eklenmesiyle yeniden 1 milyonu aşan ikamet izinli yabancıların sayısı 1 milyon 314 bine, 2022’de ise 40 bin yeni izinle 1 milyon 354 bine ulaştı.

250 BİN YABANCI AYRILDI

Geçen yıl başta İstanbul ve Antalya olmak üzere Türkiye’nin çeşitli kentlerinde yaşayan 247 bin 62 yabancı kendi ülkesine ya da başka ülkelere gitmek zorunda kaldı. Yabancıların ayrılmasında artan hayat pahalılığı ve ekonomik sorunların yanı sıra Rusya Federasyonu’na yönelik uluslararası yaptırımlar, Rus gençlerin askere çağrılmaları ve ikamet izinlerinin zorlaştırılması etkili oldu.

2023 yılında Türkiye’den ayrılan yabancıların 148 bin 555’i İstanbul, 44 bin 383’sı Antalya, 14 bin 248’i Ankara’da ikamet ediyordu. Bu üç ilin dışında Muğla’da 6 bin 705, Samsun’da 5 bin 339, Konya’da 3 bin 170 yabancının ikamet izni geçen yıl sona erdi. Türkiye’de ikamet izni ile yaşayan yabancı sayısında İstanbul 556 bin 578 ile ilk sırada yer alırken Antalya 117 bin 52 ile ikinci, Ankara 70 bin 98 ile üçüncü, Bursa 51 bin 537 ile dördüncü ve Mersin de 43 bin 944 ile beşinci sırada yer alıyor. 10 binin üzerinde yabancının ikamet ettiği iller ise İzmir, Muğla, Yalova, Sakarya, Kocaeli, Gaziantep ve olarak sıralanıyor. Uyruklarına göre dağılımda ise Türkmenistan, Rusya Federasyonu ve Irak vatandaşları ilk sıralarda yer alıyor. İkamet izni çeşidine göre ise 638 bin 764 kişi ile kısa dönemli ikamet izni sahipleri en büyük grubu oluştururken 161 bin 426 kişi öğrenci izniyle, 117 bin 579 kişi ise aile izniyle bulunuyor.

63 BİN TÜRK VATANDAŞI ALMANYA’YA İLTİCA BAŞVURUSU YAPTI

Almanya Federal Göç ve Mülteciler Dairesi (BAMF) 2023 yılında iltica başvurusunda bulunanların sayısının bir önceki yıla göre yüzde 51 artarak 351 bin 915’e ulaştığını açıkladı. BAFM’ın verilerine göre iltica başvurusu yapanlar içinde ilk sırada 104 bin 561 başvuru ile Suriyeliler yer alırken, Türkiye’den başvurular 62 bin 624 başvuruyla ile ikinci sırada yer aldı. Türkiye’yi 53 bin 582 başvuru ile Afganistan, 12 bin 360 başvuru ile Irak ve 10 bin 206 başvuru ile İran’dan gelenler izledi. Almanya İçişleri Bakanı Nancy Faeser, “2023 yılına ait iltica başvurusu verileri, düzensiz göçü sınırlama konusundaki adımlarımızı tutarlı bir şekilde sürdürmemiz gerektiğini gösteriyor” dedi. Almanya’daki kamuoyu yoklamalarına göre sağ partilerin gerisinde kalan merkez sol koalisyon hükümet göç konusundaki tutumunu sertleştirmişti. Almanya son aylarda sınırlarında geçici polis kontrolleri yapmaya başlarken sınır dışı işlemlerini hızlandırmak amacıyla göç anlaşmaları imzalamaya çalışıyor.

ÇORABATIR: SEYRELTME POLİTİKASI ETKİLİ OLDU

2023 yılında yaşanan rekor “tersine göç” hareketini değerlendiren İltica ve Göç Araştırmaları Merkezi Başkanı Metin Çorabatır, açıklanan verilerin detaylı olmaması nedeniyle net bir analiz yapmanın mümkün olmadığını ancak Rusya Ukrayna savaşından sonrası Türkiye’ye 150 bin kadar Ukraynalı ve Rus vatandaşının geldiğine dikkat çekti. Özellikle Ukraynalıların Türkiye’de “ikincil koruma” adı verilen statü ile kaldıklarını vurgulayan Çorabatır, “O insanların bir kısmı ya ülkelerine döndüler ya da Batı ülkelerine gittiler” dedi. Metin Çorabatır, rekor tersine göçün ikinci bir nedeninin de hükümetin yürüttüğü yabancı sayısını seyreltme çabaları olduğu görüşünü paylaştı. Bu politikanın daha çok “ikameti olmayan” yabancılar için uygulandığını hatırlatan Çorabatır, “İltica ve Göç Araştırmaları Merkezimize gelen çok sayıda bilgiden yeni ikamet ve ikameti uzatma konusunda da hükümetin eli sıkı davrandığını anlıyoruz, bazılarını uzatmıyor. Düzensiz göçle mücadele çerçevesinde uzun vadeli ikamet zorlaştı. Bu da bir faktör olabilir” dedi.

ERDOĞAN: KISA SÜRELİ İZİNLER SONLANDIRILDI

Dış Politika Enstitüsü Öğretim Üyesi Prof. M. Murat Erdoğan, Rusya- Ukrayna savaşı nedeni ile Türkiye’ye gelen özellikle Ukraynalıların çok büyük bölümünün ya Avrupa’ya ya da kendi ülkelerine döndüklerini söyledi. Geçen yıl yaşanan radikal düşüşü Türkiye’nin son dönemde ikamet verme konusunda daha hassas davranmasına bağlayan Erdoğan, özellikle ‘turist ikameti’ gibi izinlerin sonlandırıldığına dikkati çekti. Türkiye’de savaş öncesinde de Rus ve Ukraynalıların ikamet ettiğini hatırlatan Erdoğan, “2022 sonunda 150 bine çıkan Rus sayısı 2023 sonunda 100 bine, 47 bin olan Ukraynalı sayısı da 26 bine geriledi. Düşüşün nedeni özellikle turist ve kısa dönemli ikametlerin azaltılması” dedi.

AYDEMİR: GÖÇ POLİTİKASI “REAKSİYONER”

Türkiye’nin planlı bir göç ve entegrasyon politikası bulunmadığını savunan Antalya Bilim Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Nermin Aydemir, “Göç yönetimi trendleri öngörüp politika geliştirmekten ziyade olaylara reaksiyon göstermek üzerine kurulu” dedi. Rusya’dan veya eski Sovyet coğrafyasından gelen göçe yönelik “açık kapı” politikasının sorunlar ortaya çıktıkça kısıtlayıcı politikalara dönüştüğünü dile getiren Aydemir, göç ve entegrasyon politikalarının istihdam, barınma ve eğitim gibi çok temel alanlardaki yansımalarının göz ardı edilmesinin ciddi zafiyetlere işaret ettiğini vurguladı.

Türkiye’den 2023’te tersine göç rekoru yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Bu teze nazaran, nüfus yoğunluğunun azaltılması için bilakis göçün desteklenmesi öngörülüyordu. Bu kapsamda yazlarını memleketlerinde geçiren emeklilere, İstanbul’dan taşınmaları halinde elektrikten su indirimine kadar birçok hususta teşvikler verilmesi de tezleri ortasındaydı.

İHA’nın AKP kaynaklarından edindiği bilgiye nazaran, bu argüman kapsamında bir çalışma yapılmadığı söz edildi. Kaynaklar, bu türlü bir çalışmanın gündemde dahi olmadığını söz etti.

‘Tersine göç’ tezi: AKP’den yandaş gazeteye yalanlama! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Sabah’ın haberine nazaran, yapılan hazırlık ile ilgili Cumhurbaşkanı Erdoğan’a önümüzdeki günlerde sunum yapılacak. Proje, Erdoğan’ın talimatları ile son formunu alıp hayata geçirilecek.

HEDEF KİTLE: EMEKLİLER

İstanbul’da yaşayan lakin bahar ayları ile birlikte memleketlerine gidip yılın yarısını orada geçiren, çoğunluğunu emeklilerin oluşturduğu bir küme var. Öncelikli maksat kitle olarak bu küme belirlendi. Aslında aylarca memleketlerinde yaşayan bu bireylerin konutlarını büsbütün taşımaları için neler yapılabileceği üzerinde durulmaya başlandı. Lakin büyük kentte yaşamak istemeyen, iş bulmakta zorluk çeken çalışan genç nüfus başta olmak üzere konutunu taşıyacak tüm kümeler teşviklerden yararlanacak.

Hızlı bir aksine göç gündeme geldiğinde Anadolu kentlerindeki sağlıktan eğitime kadar tüm kamu hizmetleri de buna paralel olarak yine yapılandırılacak. Hastane, okul, tabip, öğretmen sayıları artırılacak. Büyükşehirlerde yaşamak istemeyen kamu işçisi için de yeni alternatifler devreye girmiş olacak.

İŞ KURMAK İSTEYENE KREDİ İMKANI

Yazın memleketine gidenler başta olmak üzere İstanbul’dan konutunu taşıyacaklara yönelik teşvikler ayrıntılı olarak çalışılıyor. Bunlar ortasında konutunu taşırsa elektrik, su parası alınmaması ya da az alınması, taşınma yardımı yapılması, iş kurmak istemesi halinde uygun faiz ve vade ile kredi verilmesi üzere seçenekler bulunuyor.

AKP’den ‘tersine göç’ hazırlığı: Taşınana teşvik verilecek yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.