MSB Basın ve Halkla İlişkiler Müşaviri ve Bakanlık Sözcüsü Tuğamiral Zeki Aktürk, Kara Kuvvetleri Komutanlığında düzenlenen basın bilgilendirme toplantısında konuştu.

Tuğamiral Aktürk, 23 ve 30 Temmuz’da meydana gelen araç kazaları sonucu şehit olan Hava Savunma Üsteğmen Tuğrul Özsu ve Topçu Uzman Çavuş Servet Ökkeş Çakır ile 25 Temmuz’da İskenderun Deniz Er Eğitim Alay Komutanlığında temel askerlik eğitiminde rahatsızlanarak şehit olan Muhafız Er Hayrullah Halit Kahraman ve İkmal Er Semih Erdoğan’a Allah’tan rahmet diledi.

Türk Silahlı Kuvvetlerinin sürmekte olan operasyon, arama-tarama ve sınır güvenliği faaliyetleri kapsamında son bir hafta içerisinde, Irak’ın kuzeyindeki barınma alanlarından kaçan 4 PKK’lı teröristin daha teslim olduğunu bildirdi.

Aktürk, Cumhuriyet tarihinin en etkin tedbirleri ve çok yönlü güvenlik sistemleriyle kesintisiz bir şekilde korunan hudutlarda, son bir haftada, yasa dışı yollarla geçmeye çalışan 5’i terör örgütü mensubu olmak üzere 298 kişinin yakalandığını, 660 kişinin ise hududu geçemeden engellediğini kaydederek, “Böylelikle, 1 Ocak’tan bugüne kadar hudutlarımızdan yasa dışı yollarla geçmeye çalışırken yakalananların sayısı 4 bin 257, hududu geçemeden engellenen kişi sayısı da 44 bin 290’a ulaşmıştır. Ayrıca hafta içerisinde yapılan operasyonlarda 30 kilogramdan fazla uyuşturucu ele geçirilmiştir.” dedi.

Suriye Harekat Alanlarında gerçekleştirilen “tünel imha” faaliyetlerine ilişkin de bilgi veren Aktürk, bugüne kadar Tel Rıfat’ta 212 kilometre, Münbiç bölgesinde 305 kilometre olmak üzere 517 kilometre uzunluğundaki tünellerin imha edildiğini söyledi.

Türk Silahlı Kuvvetlerinin ikili ilişkiler ve uluslararası görevler kapsamında, başta Kıbrıs, Azerbaycan, Libya, Kosova, Bosna Hersek ve Katar olmak üzere kardeş, dost ve müttefik ülkelere destek vermeyi sürdürerek geniş bir coğrafyada dünya güvenliği, barışı ve istikrarına önemli katkılar sağladığını vurgulayan Aktürk, “Bu vesileyle Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin Toplumsal Direniş Bayramı ve Silahlı Kuvvetler Günü’nü şimdiden kutluyor, garanti ve ittifak antlaşmaları doğrultusunda Kıbrıs Türkü kardeşlerimizin haklı davalarında yanlarında olmaya devam edeceğimizi, Ada’da egemen, eşit, bağımsız iki devletin tek çözüm olduğunu bir kez daha vurguluyoruz.” diye konuştu.

Aktürk, İsrail’in her türlü barış girişimine, bölgesel güvenliğe ve istikrara zarar verdiğini belirterek, “İsrail’in saldırganlığına, Gazze’de yaşattığı insani felakete ve Batı Şeria’ya yönelik ilhak teşebbüslerine karşı gecikmeksizin uluslararası toplum nezdinde bağlayıcı önlemler alınmalıdır. İnsanlık krizine dönüşen Filistin meselesinin uluslararası hukuka dayalı iki devletli çözümü için öncelik, İsrail’in keyfi saldırılarına son vermesi, Gazze’ye insani yardımların geçişine kesintisiz izin vermesi ve bir an önce kalıcı ateşkesin tesis edilmesidir.” açıklamasını yaptı.

İkili ilişkiler

Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler’in, IDEF 2025 kapsamında gerçekleştirdiği uluslararası temasların yanı sıra, 24 Temmuz’da Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdülkadir Uraloğlu ve Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile ikili görüşmelerde bulunduğunun bilgisini veren Aktürk, ikili görüşmelere ilişkin şunları kaydetti:

“25 Temmuz’da MİT Başkanını kabul etmiş, ardından Hazine ve Maliye Bakanımız ve Ticaret Bakanımızla bir araya gelmiştir. 28 Temmuz’da ABD’nin Ankara Büyükelçisini makamında kabul eden Bakanımız, 29 Temmuz’da Cumhurbaşkanımızın davetlisi olarak ülkemize gelen Kazakistan Cumhurbaşkanının Anıtkabir ziyareti ile Cumhurbaşkanlığı Külliyesinde gerçekleştirilen ikili görüşmeye refakat etmiş, aynı gün ‘İş Birliğine İlişkin Teknik Anlaşma’yı da imzalamıştır. Bakanımız bugün de Cumhurbaşkanımızın davetlisi olarak ülkemize gelen Gabon Cumhurbaşkanının Cumhurbaşkanlığı Külliyesinde yapacağı ikili görüşmeye eşlik edecektir.”

Eğitim ve tatbikat faaliyetleri

Aktürk, Türk Silahlı Kuvvetlerinin, operasyon ve görevlerinin yanı sıra, etkinlik ve caydırıcılığını daha da güçlendirmek ve personelinin yetkinliğini artırmak amacıyla eğitim ve tatbikat faaliyetlerini kesintisiz olarak sürdürdüğünü söyledi.

Tatbikatlara ilişkin de bilgi veren Aktürk, şunları kaydetti:

“25 Temmuz-8 Ağustos tarihleri arasında eğitim, işbirliği ve birlikte çalışabilirliği geliştirmek amacıyla Tiflis/Gürcistan’da Agile Spirit, 27 Temmuz-2 Ağustos tarihleri arasında katılımcı ülkelerin bilgi ve tecrübe paylaşımında bulunmaları maksadıyla Karaçi/Pakistan’da Türkiye-Pakistan Deniz Kuvvetleri İkili Amfibi, 30 Temmuz-8 Ağustos tarihleri arasında katılımcı ülke personelinin yakın hava desteği konusunda tecrübe kazanmasını sağlamak amacıyla ABD’de Emerald Warrior Spiral (Yakın Hava Desteği) tatbikatlarına katılım sağlanmaktadır. NATO Daimi Deniz Görev Grubu-2 görevi kapsamında 29 Temmuz-1 Ağustos tarihleri arasında Almanya Deniz Kuvvetleri unsuru Rugen tarafından İzmir’e liman ziyareti gerçekleştirilmektedir.

Birleşmiş Milletler Lübnan Geçici Görev Kuvveti görevi kapsamında Endonezya Deniz Kuvvetlerine ait İskender Muda tarafından 2-3 Ağustos’ta, Bravvijaya (Bravijaya) tarafından 2-5 Ağustos tarihleri arasında Mersin’e liman ziyaretleri yapılacaktır. Maldivler’in savunma altyapısının geliştirilmesi ve desteklenmesi amacıyla hibe edilen ve Atlantik Okyanusu’nda seyrine devam eden TCG Volkan’ın 6 Ağustos’ta Maldivler’e ulaşması planlanmaktadır.”

Aktürk, Milli Savunma Üniversitesi Deniz Harp Okulu öğrencilerinin Açık Deniz Eğitimleri kapsamında Azerbaycan, Libya ve Tunus Deniz Harp Okullarından misafir askeri öğrencilerin de katılımı ile 31 Temmuz-2 Ağustos tarihleri arasında Arnavutluk’a liman ziyareti gerçekleştiren TCG Sancaktar tarafından, 5-8 Ağustos tarihleri arasında Malta’ya liman ziyareti yapılacağını söyledi.

Tuğamiral Aktürk, 6 Ağustos’ta NATO Müttefik Hava Komutanlığınca Artırılmış Teyakkuz Faaliyetleri bünyesinde yürütülen Esnek Caydırıcılık Seçenekleri kapsamında, Romanya hava sahasında icra edilecek Mukabil Hava Harekatı eğitimlerine 2 adet F-16 uçak ile katılım sağlayacağını söyledi.

Envantere giren yeni silahlar

Aktürk, Cumhurbaşkanlığı himayelerinde, Bakanlık ev sahipliğinde, Türk Silahlı Kuvvetleri Güçlendirme Vakfı yönetim ve sorumluluğunda, Savunma Sanayi Başkanlığının destekleri ile İstanbul’da düzenlenen IDEF-2025 17’nci Uluslararası Savunma Sanayi Fuarı’nın başarıyla tamamlandığını aktardı.

Fuara, 49 ülkeden 1491 firmanın katıldığına işaret eden Aktürk, şu ifadeleri kullandı:

“96 ülke ve uluslararası kuruluştan 120 binin üzerinde ziyaretçi ile 115’i üst düzey olmak üzere 230 heyete mensup 971 heyet üyesinin katılım sağladığı fuarda, tam bağımsız savunma sanayi hedefi doğrultusunda geliştirilen yerli ve milli savunma sanayii ürünlerimiz küresel ölçekte tanıtılmıştır. Sayın Bakanımız tarafından fuara katılım sağlayan kardeş, dost ve müttefik ülkelerden çoğunluğu Savunma Bakanı olmak üzere mevkidaş ve muhataplarıyla 43 ikili görüşme gerçekleştirilmiş, bu kapsamda 11 ülke ile askeri anlaşma imzalanmış ve savunma sanayi başta olmak üzere ikili ve çok boyutlu askeri eğitim ve iş birliği imkanları konusunda görüş alışverişinde bulunulmuştur.”

Personel ve askeri öğrenci temini

Personel ve askeri öğrenci temin işlemlerinin, planlanan takvime uygun şekilde devam ettiğini belirten Tuğamiral Aktürk, “25 Temmuz’da başlayan Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı ve Kuvvet Komutanlıklarına “Uzman Yardımcısı Temini” başvuruları 25 Ağustos’a kadar yapılabilecek. Milli Savunma Bakanlığına Sözleşmeli Bilişim Personeli Temini başvuruları, 4 Ağustos’ta başlayacak olup 3 Eylül’e kadar sürecektir. Dün açıklanan Ağustos, Eylül ve Ekim 2025 dönemlerinde silahaltına alınacak yedek subay/astsubay adayları ile erlerin sınıflandırma sonuçları e-Devlet, askerlik şubeleri ve MSB Mobil uygulamasından öğrenilebilmektedir.” ifadelerini kullandı.

Tuğamiral Aktürk, şunları kaydetti:

“Türk Silahlı Kuvvetlerimizin Komuta Kademesinin şekilleneceği 2025 yılı Yüksek Askeri Şura toplantısı 5 Ağustos’ta Sayın Cumhurbaşkanımızın başkanlığında Cumhurbaşkanlığı Külliyesinde icra edilecektir. Sayın Cumhurbaşkanımızın onayını müteakip açıklanacak Yüksek Askeri Şura kararlarının şimdiden devletimize, milletimize ve Silahlı Kuvvetlerimize hayırlı olmasını diliyoruz.

Türk Silahlı Kuvvetleri, sahip olduğu güçlü imkan-kabiliyetleri ve nitelikli personeliyle her türlü tehdit ve tehlikeyi yok etmeye, ülkemizin güvenlik ve huzuru için gece gündüz demeden çalışmaya, nitelik ve nicelik olarak her geçen gün daha da güçlenerek üstlenmiş olduğu tüm görevleri büyük bir azim, kararlılık ve başarıyla yerine getirmeye devam edecektir.”

Gazetecilerin sorularını yanıtladı 

Milli Savunma Bakanlığı (MSB) kaynakları, terör örgütü SDG’nin, Suriye ordusuna entegrasyonuna yönelik gelişmelerin sahada yakından takip edildiğini bildirdi.

​​​​​​​Bakanlık kaynakları, haftalık basın bilgilendirme toplantısının ardından gazetecilerin sorularını yanıtladı.

Milli Savunma Bakanlığı kaynakları, İskenderun’daki Deniz Er Eğitim Alay Komutanlığı’nda iki askerin şehit olmasına ilişkin soruya “Başlatılan idari tahkikat büyük bir hassasiyetle devam etmektedir. Meydana gelen olayla ilgili söz konusu birliğin tüm faaliyetleri son bir haftayı içerecek şekilde detaylı olarak incelenmektedir. Şu an için adli tıptan gelecek sonuçlar beklenmektedir. Adli tıptan gelecek sonuçlar ve başlatılan idari tahkikatın tamamlanmasını müteakip sonuçlar kamuoyuyla paylaşılacaktır.” yanıtını verdi.

Pençe-Kilit operasyon bölgesinde gazdan etkilenerek 12 askerin şehit olduğu olayla ilgili sorular üzerine Bakanlık kaynakları, “başlatılan idari tahkikat sürecinin önümüzdeki hafta tamamlanacağını” söyledi.

Bakan Güler’in, ABD Büyükelçisini kabulü

Milli Savunma Bakanlığı kaynakları, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler’in ABD’nin Ankara Büyükelçisi ve ABD’nin Suriye Özel Temsilcisi Thomas Joseph Barrack’ı kabulüne ilişkin sorular üzerine şu bilgileri paylaştı:

“ABD’nin Ankara Büyükelçisi ve ABD’nin Suriye Özel Temsilcisi Thomas Joseph Barrack, 28 Temmuz 2025 tarihinde Sayın Bakanımıza bir nezaket ziyareti gerçekleştirmiştir. Görüşmede bölgesel ve uluslararası güvenlik meselelerine dair görüş alışverişinde bulunulmuş, savunma sanayii işbirliğinin derinleştirilmesi imkanları ele alınmıştır.”

Suriye’deki son durum

Suriye’deki son duruma ilişkin sorular üzerine de Bakanlık kaynakları, şu bilgileri paylaştı:

“10 Mart 2025’te Suriye hükümeti ile SDG terör örgütü arasında varılan uzlaşıya göre, yıl sonuna kadar terör örgütünün Suriye ordusuna entegrasyonunun sağlanması gerekmektedir. Terör örgütü SDG’nin, Suriye ordusuna entegrasyonuna yönelik gelişmeleri sahada yakından takip etmekteyiz. Türkiye, Suriye’nin siyasi birliğini ve toprak bütünlüğünü desteklemeye devam edecek, bu doğrultuda, Suriye yönetiminin terör örgütleriyle mücadele kapasitesini artırmak için talep ettiği eğitim, danışmanlık ve teknik destek çalışmalarını sürdürecektir.”

Yüksek Askeri Şura toplantısının tarihi belli oldu yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Asgari Ücret Toplantısının Ardından İlk Açıklama Türk-İş’ten Geldi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Koç Holding’den yapılan açıklamaya göre, uluslararası ilişkiler alanında dünyanın etkili düşünce kuruluşları arasında yer alan Chatham House ile Koç Holding’in kurumsal ortaklığı kapsamında düzenlenen “Chatham House- Koç Holding Yuvarlak Masa Toplantısı”nın dördüncüsü, Rahmi M. Koç Müzesi’nde gerçekleştirildi.

Koç Holding’in ev sahipliği yaptığı toplantıya, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile Birleşik Krallık’ın Avrupa’dan Sorumlu Devlet Bakanı Leo Docherty onur konukları olarak katıldı.

Toplantı aynı zamanda, Türkiye, Birleşik Krallık ve Avrupa ülkelerinden siyaset ve iş dünyasının önde gelen isimlerini, sivil toplum temsilcilerini ve akademisyenleri bir araya getirdi.

Artan jeopolitik rekabetle şekillenen küresel siyasetin geleceği hakkında fikir alışverişleri ve değerlendirmelerin yapıldığı toplantının bu yılki başlığı “Bölünmüş Dünyada Avrupa: Rekabet veya İş birliği?” olarak belirlendi.

Bu kapsamda değişen jeopolitik risklerin küresel ekonomiyi, ticareti, ekonomik güvenliği, uluslararası işbirliğini ve ulusal güvenlik çıkarlarını nasıl etkilediği, güç rekabetinin ve bölünmüş düzenin şekillendirdiği yeni jeopolitik düzenin Avrupa ve müttefikleri için ne anlama geldiği ve Ukrayna’nın Avrupa’nın güvenliğine olan etkisi toplantıda tartışıldı.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, değişen dünyada Türk dış politikasına ilişkin değerlendirmelerde bulunurken, Birleşik Krallık’ın Avrupa’dan Sorumlu Devlet Bakanı Leo Docherty de konuşmasında, iki ülke ilişkilerine verdikleri öneme değindi.

STRATEJİK İŞBİRLİKLERİ KURMANIN KRİTİK ÖNEME SAHİP OLDUĞUNA İNANIYORUM

Koç Holding Yönetim Kurulu Başkan Vekili ve Chatham House Mütevelli Heyeti Üyesi Koç, toplantının dördüncüsüne ev sahipliği yapmaktan büyük bir memnuniyet duyduklarını belirtti.

İki kurum arasında 6 yıldır devam eden stratejik işbirliğinin önemine vurgu yapan Koç, şunları aktardı:

“Uluslararası ilişkilerin ve jeopolitik risklerin bugün her zamankinden fazla tartışılmaya ve değerlendirilmeye muhtaç olduğunu görüyoruz. Dünyada güç çekişmesinin, jeopolitik kamplaşmaların ve buna bağlı korumacı politikaların arttığı bir dönemdeyiz. Bu şartlar altında riskleri ve fırsatları doğru analiz etmenin yanı sıra ortak çıkarlara yönelik stratejik işbirlikleri kurmanın da rekabette öne geçmede kritik öneme sahip olduğuna inanıyorum. Chatham House ve Koç Holding arasında yıllardır başarıyla sürdürülen işbirliğinin de bu anlayışın bir sonucu olduğunu ve örnek bir model teşkil ettiğini vurgulamak isterim.”

Chatham House Direktörü Bronwen Maddox da “İngiltere ve Türkiye, Ukrayna, Gazze gibi güncel krizlerde küresel sorunlara çözüm bulma konusunda kritik rol oynuyor. Chatham House için, kurumsal ortağı Koç Holding ile birlikte bu toplantıyı hayata geçirmek için bundan daha iyi bir zaman olamazdı. Ekonomik güvenlik ve çatışma çözümünden, yeni teknolojilerin faydalarını nasıl en üst düzeye çıkarabileceğimize ve risklerini nasıl azaltabileceğimize kadar geniş bir konu aralığında fikri tartışmalar yaptık. Ekonomi ve kamu politikasından paydaşları bir araya getirerek, perspektif çeşitliliğini teşvik eden ve üretken bir toplantı gerçekleştirdik.” ifadelerini kullandı.

“Chatham House- Koç Holding Yuvarlak Masa Toplantısı”nın dördüncüsü, Rahmi M. Koç Müzesi’nde gerçekleştirildi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

MGK TOPLANTISI NE VAKİT YAPILACAK?

Milli Güvenlik Heyeti (MGK), Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan başkanlığında 9 Ağustos Çarşamba günü saat 15.00’te toplanacak.

MGK TOPLANTISINA KİMLER KATILACAK?

Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’ndeki toplantı, yaş haddinden emekliye sevk edilen Kara Kuvvetleri Kumandanı Orgeneral Musa Avsever ile kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayrılan Hava Kuvvetleri Kumandanı Orgeneral Atilla Gülan’ın katıldığı son toplantı olacak.

MGK TOPLANTISININ GÜNDEMİNDE HANGİ BAHİSLER VAR?

• Toplantıda, Irak ve Suriye’nin kuzeyinde yürütülen terörle çaba operasyonları başta olmak üzere, stratejik, bölgesel ve ulusal güvenlik mevzularının ele alınması bekleniyor.
• Sınır güvenliği kapsamında yürütülen faaliyetlerin de toplantıda ele alınacak değerli başlıklar ortasında yer alması, PKK/KCK-PYD/YPG, FETÖ ve DEAŞ başta olmak üzere tüm terör örgütlerine karşı gerçekleştirilen operasyonların toplantıda görüşülmesi planlanıyor.
• Rusya-Ukrayna Savaşı’nın da ele alınması beklenen toplantıda, tahıl koridoruyla ilgili gelişmeler başta olmak üzere, Türkiye’nin barış için yürüttüğü çalışmalar, arabuluculuk ve kolaylaştırıcılık faaliyetleri ile insani yardım ve kalıcı ateşkes bahislerinin görüşüleceği iddia ediliyor.
• Ege, Kıbrıs ve Doğu Akdeniz’deki gelişmelerin de değerlendirileceği toplantıda, Türkiye ve KKTC’nin, Doğu Akdeniz’de milletlerarası hukuktan kaynaklanan haklarının korunmasına yönelik çalışmaların görüşülmesi öngörülüyor.

MGK ne vakit toplanıyor? Ulusal Güvenlik Konseyi saat kaçta toplanacak? MGK toplantısının gündem hususları neler? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

TCMB Para Politikası Kurulu’nun 26 Ekim’deki toplantısına ilişkin özet yayımlandı.

Özette, küresel enflasyonun yakın dönemde gerileme gösterirken, halen uzun dönem ortalamalarının ve merkez bankalarının hedeflerinin üzerinde seyrettiği belirtildi.

Eylül ayında tüketici enflasyonu enerji fiyatlarından olumsuz etkilenirken, çekirdek enflasyon eğilimindeki katılığın gelişmiş ülkelerde kırılmaya başladığının gözlendiği aktarılan özette, bir önceki Para Politikası Kurulu (PPK) toplantı dönemine göre tüketici enflasyonunun, gelişmiş ülkelerde yüzde 4,27 düzeyinden yüzde 3,71 seviyesine gerilerken, gelişmekte olan ülkelerde yüzde 6,48 düzeyinden yüzde 6,54 düzeyine yükseldiği bildirildi.

Buna karşın, Brezilya, Rusya ve Türkiye gibi bazı büyük ekonomiler dışında manşet enflasyonun birçok gelişmekte olan ülkede de düştüğü kaydedilen özette, enflasyonun gelişmiş ülkelerde yüzde 2, gelişmekte olan ülkelerde ise ortalama yüzde 3,5 olan hedeflerin üzerinde seyretmeye devam ettiği vurgulandı.

Özette, 2023 yılı son çeyrek ortalama yıllık enflasyonun gelişmiş ekonomilerde yüzde 3,3, gelişmekte olan ülkelerde ise yüzde 6,7 seviyesinde gerçekleşmesinin beklendiği aktarılırken, “Bir önceki PPK dönemine göre çekirdek enflasyon gelişmiş ülkelerde yüzde 4,57’den yüzde 4,21’e gerilerken, gelişmekte olan ülkelerde ise yüzde 6,57’den yüzde 7’ye yükselmiştir. ABD ve Avro Bölgesinde 2023 yılı son çeyrek ortalama yıllık enflasyon beklentisi sırasıyla yüzde 3,3 ve yüzde 3,4 iken; çekirdek enflasyon beklentisi sırasıyla yüzde 3,5 ve yüzde 4,1 seviyesindedir.” denildi.

Emtia fiyatlarının son dönemde genele yayılan bir düşüş sergilese de jeopolitik riskler, finansal koşullar ve arz yönlü faktörler petrol fiyatlarında oynaklığa, doğal gaz fiyatlarının ise yükselmesine yol açmakta olduğuna dikkati çekilen özette, “Varil başına Brent petrol fiyatları bir önceki PPK toplantısından bu yana 88-98 dolar bandında hareket sergilerken, Avrupa doğal gaz fiyatları için gösterge niteliğinde olan TTF (Title Transfer Facility) ise yüzde 31,9 artmıştır. Emtia Fiyat Endeksinin mevcut seviyesi son on yılın ortalamasının yüzde 30,4 üzerindedir. Endeks geçen yıl ulaştığı en yüksek seviyeye göre yüzde 26,3 gerilemiştir. Benzer şekilde geçen yıl ulaştığı tepe noktasına göre yüzde 14,5 gerileme kaydeden Tarımsal Emtia Fiyat Endeksi son on yılın ortalamasının yüzde 11,8 üzerindedir. Bu durum, gıdanın tüketici sepeti içerisindeki yüksek payı nedeniyle enflasyon üzerinde halen etkili olmaktadır.” ifadelerine yer verildi.

Özette, çekirdek enflasyonun ve enflasyon beklentilerinin yüksek seviyelerinin, küresel enflasyonun bir süre daha merkez bankalarının hedeflerinin üzerinde seyretmeye devam edeceğini ima etmekte olduğu belirtildi.

Bu nedenle, dünyanın birçok ülkesinde merkez bankalarının politika faizlerini parasal duruşun sıkılığını koruyacak düzeylerde tutmayı sürdürecekleri ve gelişmiş ülke merkez bankalarının genel olarak daha geç ve yavaş gevşemeye gideceklerinin beklendiği aktarılan özette, “Takip edilen 12 gelişmiş ülke merkez bankası son 20 ayda toplamda 153 toplantı yapmış, bu toplantıların 102 tanesinde politika faizleri artırılmıştır Aynı dönemde takip edilen 15 gelişmekte olan ülke merkez bankası toplamda 225 toplantı yapmış, bu toplantıların 103 tanesinde politika faizleri artırılmıştır. Uygulanan para politikasının sonuçları finansal koşullara da yansımaya başlamış ve merkez bankalarının finansman ve kredi koşullarındaki sıkılaşmaya yönelik vurguları güçlenmiştir. Son dönemde artan belirsizlikler, küresel finansal koşullar üzerinde sıkılaştırıcı yönde etkili olurken, Tayland ve Endonezya merkez bankaları sırasıyla eylül ve ekim ayları karar duyurularında bu gelişmeyi vurgulayarak politika faizlerinde artışa gitmişlerdir. Bununla birlikte, tüketici enflasyonunda meydana gelen düşüş ile Brezilya, Peru, Polonya ve Şili merkez bankaları faiz indirim süreçlerine devam etmişlerdir. Buna karşın, enflasyonun yüksek seviyeleri ve merkez bankalarının politika iletişimleri göz önüne alındığında, söz konusu ekonomilerde parasal sıkılığın devam edeceği beklenmektedir.” değerlendirmelerine yer verildi.

Özette, küresel büyüme görünümündeki yatay seyre rağmen, işgücü piyasalarındaki sıkılık devam ettiği vurgulandı. Türkiye’nin dış ticaret ortaklarının ihracat paylarıyla ağırlıklandırılan küresel büyüme endeksinin bir önceki PPK toplantısı dönemine kıyasla yatay seyrettiği anlatılan özette, endeksin 2023 yılı için tahmin edilen büyüme oranının ocak ayındaki dip seviyenin yaklaşık 0,4 puan üzerinde yüzde 1,7 düzeyinde olduğu bildirildi.

Bununla birlikte, söz konusu endeksin 2022 yılındaki yüzde 3,5 olan büyüme oranı göz önüne alındığında, Türkiye’nin dış talep görünümünde yıllık bazda kayda değer bir yavaşlamanın gözlendiği ifade edilen özette, şunlar kaydedildi:

“Küresel Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) verilerinde haziran, temmuz ve ağustos aylarında yaşanan düşüş eğilimi, eylül ayında belirgin bir şekilde yavaşlamıştır. Eylül ayında küresel imalat sanayi PMI verisi bir önceki aya göre 0,1 puan yükselerek 49,1 olurken, küresel hizmetler PMI verisi 0,3 puan azalmış ve 50,8 seviyesinde gerçeklemiştir. Böylece, küresel bileşik PMI göstergesi eylül ayında bir önceki aya kıyasla 0,1 puan azalarak 50,5 olmuş ve hemen hemen aynı seviyede kalmıştır. Gelişmiş ülkelerin bileşik PMI verisi imalat sanayi kaynaklı olarak eylül ayında bir önceki aya göre 0,2 puan artarak 49,7 seviyesinde gerçekleşmiştir. Bu gelişmede Türkiye’nin önemli ticaret ortaklarından Avro Bölgesine ait PMI verilerinin eylül ayında bir miktar toparlanması etkili olmuştur. Ancak ekim ayına ilişkin erken (flash) PMI verilerine göre, Avro Bölgesi bileşik PMI göstergesi 0,6 puan azalarak 46,5 düzeyinde gerçekleşmiştir. İmalat sektörü PMI göstergesi ekim ayında 0,4 puan gerileyerek 43 olan düzeyi ile 2020 yılının haziran ayından beri en düşük seviyelerinden birine ulaşmıştır.

Özellikle hizmetler PMI göstergesi ekim ayında tekrar gerilemiş ve 0,8 puan azalarak 47,8 düzeyi ile eşik değerinin altında seyretmeye devam etmiştir. Bu durum Avro Bölgesinde iktisadi faaliyette gözlenen yavaşlamanın yılın ikinci yarısında da devam edeceğine işaret etmektedir. Gelişmekte olan ülkelerin imalat sanayi PMI verisi eylül ayında bir önceki aya göre 0,5 puan, hizmetler PMI verisi ise 1,2 puan gerilemiş ve anılan göstergeler sırasıyla 50,9 ve 51,9 düzeylerinde gerçekleşmiştir. Çin ekonomisinde bileşik PMI göstergesi eylül ayında da gerileme eğilimini sürdürerek 0,8 puan düşmüş ve 50,9 olmuştur. İmalat sektörü PMI verisi 0,4 puan azalarak 50,6 olurken hizmetler PMI verisi 1,6 puan gerileyerek 50,2 düzeyinde gerçekleşmiştir. Bu gelişmeler yılın ilk yarısında küresel iktisadi faaliyetin önemli bir itici gücü olan hizmetler sektörünün, son aylarda güç kaybettiğini ve küresel büyüme hızının bir miktar yavaşladığını göstermektedir.”

Özette, haziran-temmuz döneminde, risk algısına bağlı olarak iyileşen gelişmekte olan ülkelere yönelen portföy akımlarının ağustos-ekim döneminde yerini çıkışlara bıraktığı belirtilirken, son dönemde gelişmekte olan ülkelerde gözlenen portföy çıkışlarında, gelişmiş ülke merkez bankalarının daha uzun bir süre sıkı para politikası duruşunu sürdüreceği beklentisi, küresel risk iştahındaki dalgalanmalar ve Çin ekonomisine yönelik belirsizliklerin etkili olduğu ve ağustos-ekim döneminde (31 Temmuz-13 Ekim 2023) Çin, Tayvan, Güney Kore, Brezilya, Güney Afrika ve Endonezya ağırlıklı olarak 43,3 milyar doları hisse senedi piyasalarından olmak üzere toplam 47,7 milyar dolar fon çıkışı gerçekleştiği vurgulandı.

Özette, son dönemde artan jeopolitik riskler, enerji fiyatlarının seyri, ekonomik büyüme görünümünün ülkeler arasında farklılaşmaya başlaması, ABD uzun vadeli faizlerindeki artışlar ve gelişmekte olan ülke piyasalarından portföy çıkışları gibi gelişmeler küresel ekonomiye dair belirsizliklerin arttığına işaret ettiği belirtildi.

Enflasyonun ana eğilimi dair göstergeler eylül ayında zayıfladı

Enflasyonun, yılın üçüncü çeyreğinde öngörülenin üzerinde gerçekleşmekle birlikte eylülde de daha olumlu bir görünüm arz ettiği ifade edilen özette, son dönemde etkili olan ücret ve kur kaynaklı maliyet yönlü baskılar ile vergi düzenlemelerinin enflasyona geçişi önemli ölçüde tamamlandığı ve tüketici fiyatlarının eylül ayında yüzde 4,75 ve yıllık enflasyonun 2,59 puan artarak yüzde 61,5 olduğu bildirildi.

Özette, alt grupların yıllık enflasyona katkılarının, hizmet grubunda 20,9 puandan 22,9’a (2,09 puan artış); alkol, tütün ve altın grupları toplamında 2,30 puandan 2,81’e (0,51 puan artış); gıda ve alkolsüz içecekler grubunda 18,1 puandan 18,4’e (0,32 puan artış); temel mal grubunda 15,5 puandan 15,7’ye (0,21 puan artış) yükselirken, enerji grubunda 2,11 puandan 1,57’ye (0,54 puan azalış) gerilediği aktarılırken, “Gıda ve alkolsüz içecekler grubu fiyatları eylül ayında yüzde 3,32 oranında yükselmiş, yıllık enflasyon 2,28 puan artışla yüzde 75,1 olarak gerçekleşmiştir. Fiyat artışları grup geneline yayılırken ekmek ve tahıllar ile taze meyve ve sebze fiyat artışlarının önceki aylara kıyasla yavaşlaması grup aylık enflasyonunu sınırlamıştır. Mevsimsellikten arındırılmış veriler, taze meyve sebze fiyatlarında gözlenen yavaşlamayı sebze fiyatlarının sürüklediğine işaret etmiştir. Yumurta, şeker, kuruyemiş, süt ve süt ürünleri, katı ve sıvı yağlar ile kırmızı et fiyat artışlarıyla dikkat çeken diğer kalemler olmuştur.” değerlendirmesinde bulunuldu.

Enerji fiyatlarının eylülde yüzde 3,83 oranında artarken, grup yıllık enflasyonunun 3,78 puan düşüşle yüzde 10,3 seviyesine gerilediği bildirilen özette, ham petrol başta olmak üzere küresel piyasalarda eylülde gerçekleşen fiyat artışlarının enerji grubu fiyatlarını yükselten temel unsur olduğu ve katı yakıtların yüzde 6,11, tüp gazının yüzde 5,93, akaryakıtın ise yüzde 4,62 artış sergileyerek grup içinde öne çıkmasının yanı sıra şebeke suyu fiyatlarının yüzde 4,42 yükselerek artış eğilimini sürdürdüğü ifade edildi.

Özette, hizmet grubunda fiyatların yüzde 7,88 ile güçlü bir şekilde artmaya devam ettiği, grup yıllık enflasyonunun 6,89 puan yükselerek yüzde 86,5 seviyesine ulaştığı belirtilerek, şunlar kaydedildi:

“Eylül ayında, fiyat artışları alt gruplar geneline yayılmış, yıllık enflasyon tüm alt gruplarda yükselmiştir. Bu dönemde, okulların açılmasıyla birlikte bağlantılı hizmet kalemlerinde belirgin fiyat artışları gerçekleşmiştir. Akaryakıt fiyatlarındaki artışları takiben ulaştırma hizmetleri fiyatları güçlü bir şekilde yükselmeye devam ederken eylül ayında okul servis ücretlerinde gerçekleşen yüzde 65,4 oranındaki artış, bu gelişmede belirleyici olmuştur. Kira alt grubunda aylık artışlar güçlenmeye devam etmiş ve yüzde 9,52 seviyesine yükselmiştir. Diğer hizmetler alt grubunda fiyatlar yüzde 8,46 oranında artış kaydetmiş, üniversite ücretlerinde gerçekleşen yüzde 127,7 oranında artışı takiben eğitim hizmetleri, öne çıkan kalem olmuştur. Lokanta-otel alt grubunda aylık enflasyon gıda fiyatlarındaki yavaşlamanın etkisiyle yemek hizmetleri öncülüğünde yüzde 4,15 ile önceki aylara kıyasla daha sınırlı gerçekleşirken, konaklama kaleminde yurt ücretleri kaynaklı yüksek oranlı artışlar izlenmiştir.”

Temel mal fiyatlarının eylülde yüzde 2,59 yükseldiği, grup yıllık enflasyonunun 1,26 puan artışla yüzde 53,2 olduğu aktarılan özette, “Fiyat artışları alt gruplar genelinde zayıflarken, yıllık enflasyon diğer temel mallarda gerilemiş, dayanıklı mal (altın hariç) ile giyim ve ayakkabı alt gruplarında artış kaydetmiştir. Dayanıklı mal (altın hariç) alt grubunda aylık fiyat artışı yüzde 2,58 ile önceki aylara kıyasla yavaşlarken, alt grup içinde farklılaşma izlenmiştir. Eylül ayında otomobil fiyatları yataya yakın seyrederken, beyaz eşya ve mobilyada fiyat artışları gücünü korumuştur. Diğer temel mallar alt grubu genelinde fiyat artışları daha ılımlı olmuş ve aylık enflasyon yüzde 2,66 olarak gerçekleşmiştir. Giyim ve ayakkabı alt grubunda ise fiyatlar yüzde 2,51 oranında artış kaydetmiş, yıllık enflasyon yüzde 31,4 olmuştur.” ifadelerine yer verildi.

Özette, alkollü içecekler ve tütün ürünleri grubunda fiyatların yüzde 10 yükseldiği, yıllık enflasyonun 15,2 puan artışla yüzde 67,2 olarak gerçekleştiği kaydedilirken, bu gelişmeyi tütün ürünlerinde firma kaynaklı olarak yapılan yüzde 11,1’lik fiyat artışının sürüklediğinin altı çizildi.

Enflasyonun ana eğilimine dair göstergelerin eylülde zayıfladığı vurgulanırken, mevsimsellikten arındırılmış aylık artışların eylülde gerek B gerekse de C göstergesinde gerilediği bildirildi.

Özette, bu görünümün Medyan ve SATRIM göstergelerinde gözlenen düşüşler ile de teyit edildiği aktarılırken, mevsimsellikten arındırılmış B ve C endekslerinin üç aylık ortalama artışları 2022’nin şubat ayında sırasıyla yüzde 8,78 ve yüzde 8,49 ile en yüksek noktasına çıktığı ancak 2023 yılı eylül ayı itibarıyla yüzde 7,89 ve yüzde 7,88 seviyelerinde gerçekleştiğinin yanı sıra B ve C endeksinin mevsimsellikten arındırılmış artış oranlarının sırasıyla yüzde 4,87 ve yüzde 5,50 olarak ölçüldüğü ifade edildi.

Öncü göstergelerin, maliyet şoklarının fiyatlara büyük oranda yansımış olmasıyla, enflasyonun ana eğiliminde eylül ayında başlayan düşüşün ekim ayında da sürdüğüne işaret ettiği belirtilen özette, şunlar kaydedildi:

“Öncü verilere göre, gruplar genelinde fiyat artışları yavaşlarken, dayanıklı tüketim malları fiyatlarındaki olumlu seyir dikkat çekmekte, hizmet grubu ise diğer gruplara kıyasla daha yüksek fiyat artışı sergilemektedir. Yurt içi talepteki güçlü seyir, hizmet fiyatlarındaki katılık, enflasyon beklentilerindeki bozulma ise enflasyonda yukarı yönlü baskı oluşturmaya devam etmektedir. Ayrıca, küresel enerji fiyatları eylül ayı sonlarında ulaştığı seviyelerden gerilemeye başladıktan sonra jeopolitik sorunlarla yeniden yükselerek risk oluşturmaktadır. Buna karşın, yurt içi talebin bir miktar ivme kaybettiği gözlenirken, enflasyon beklentilerindeki artış yavaşlamıştır.”

Parasal sıkılaştırma ile birlikte Türk lirası tasarruf araçlarına olan talebin artmasını takiben parasal aktarımın talep üzerindeki bazı yansımalarının kademeli olarak ortaya çıktığı belirtilen özette, “İç talep göstergeleri, dayanıklı mallar gibi sektörlerde fiyat indirimi gerçekleşmeleri ve planlarının yapılması, siparişler ve bunlara ilişkin beklentiler talepte dengelenmeye yönelik öncü sinyaller vermektedir. Bununla uyumlu bir şekilde ithalat düşüş kaydetmiş ve dış ticaret dengesi nispeten olumlu bir görünüm sergilemiştir.” ifadeleri kullanıldı.

Özette, yakın dönem göstergeleri ve yüksek frekanslı verilerin üçüncü çeyrekte büyüme ivmesinde çeyreklik bazda yavaşlamaya işaret ettiği vurgulandı.

Ağustos ayında perakende satış hacim endeksinin mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış olarak aylık bazda yüzde 4,7 oranında gerilediği belirtilen özette, “Perakende satış hacmi yıllık büyümesi ise 14,4 puan azalışla yüzde 17,2 oranında gerçekleşmiştir. Çeyreklik bazda yükseliş ikinci çeyrekte gerçekleşen yüzde 5,4 oranındaki artışa kıyasla yavaşlayarak yüzde 1,6 oranında gerçekleşmiştir. Kartla yapılan harcamalardaki yükseliş eylül ayında devam etmiştir. Öte yandan, reelleştirilmiş olarak bakıldığında kartla yapılan harcamaların artışı çeyreklik bazda hız kesmiştir.” denildi.

İmalat sanayi firmalarının kayıtlı iç piyasa siparişlerinin ekim ayında yıllık bazda 7,5 puan artarken mevsimsellikten arındırılmış olarak ekim ayı itibarıyla son çeyrekte bir önceki çeyreğe göre düşüş kaydettiği bildirilen özette, ana mal gruplarına göre değerlendirildiğinde söz konusu azalışın dayanıklı mal grubunda daha belirgin olduğunun gözlendiği aktarıldı.

Özette, bu dönemde imalat sanayi firmalarının geleceğe yönelik ihracat ve iç piyasa siparişi beklentilerinin çeyreklik bazda sınırlı arttığı anlatıldı.

Firma görüşmelerinin ise başta dayanıklı mallar olmak üzere, tüketim mallarına olan talebin yavaşlaması nedeniyle sektörel düzeyde ivme kayıplarına işaret ettiği bildirilen özette, şunlara dikkati çekildi:

“Ağustos ayında sanayi üretim endeksi, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış olarak aylık bazda yüzde 0,8 oranında azalırken takvim etkilerinden arındırılmış olarak yıllık bazda yüzde 3,1 oranında artmıştır. Çeyreklik bazda değerlendirildiğinde ise sanayi üretimi, ağustos ayı itibarıyla ikinci çeyrek ortalamasına kıyasla yüzde 0,5 oranında artmıştır. Aylık oynaklığı yüksek sektörler dışlandığında ağustos ayında sanayi üretimi çeyreklik olarak yüzde 0,9 artış oranı ile daha yüksek gerçekleşmiştir. Ekim ayında mevsimsellikten arındırılmış olarak imalat sanayi kapasite kullanım oranı aylık bazda 0,1 puan azalarak yüzde 76,8 seviyesinde yatay seyretmiştir.”

“Yüksek frekanslı veriler iş gücü piyasasında talebin gücünü koruduğuna işaret etmektedir”

Özette, ağustos ayı itibarıyla mevsimsellikten arındırılmış istihdamın 31,7 milyon seviyesinde gerçekleştiği belirtildi. Bu dönemde mevsimsellikten arındırılmış istihdamda çeyreklik bazda yüzde 0,3 oranında artış gerçekleşirken iş gücüne katılım oranının 0,1 puan azalış kaydettiği ifade edilen özette, işsizlik oranının ağustos ayında bir önceki aydaki yüzde 9,4 seviyesine göre 0,2 puan azalarak yüzde 9,2 düzeyinde gerçekleştiği belirtildi.

Yüksek frekanslı verilerin iş gücü piyasasında talebin gücünü koruduğuna işaret ettiği aktarılan özette şu ifadeler yer aldı:

“Ağustos ayında yıllıklandırılmış cari işlemler açığı dış ticaret açığındaki azalışa paralel olarak önceki aydaki seviyesine kıyasla 2,1 milyar dolar düşüşle 57 milyar ABD dolarına gerilemiştir. Bu azalış, birikimli altın dış ticareti açığındaki yükselişe karşın enerji fiyatlarında yıllık bazda devam eden düşüşün etkisiyle enerji dengesinde gerçekleşen iyileşmeden kaynaklanmıştır. Eylül ayına ilişkin geçici dış ticaret verileri mevsimsellikten arındırılmış olarak ihracatın aylık bazda ılımlı bir artış kaydettiğine işaret ederken, ithalat tarafında tüm alt mal grupları bazında azalışlar kaydedildiğini göstermektedir. Ekim ayı için yüksek frekanslı verilerle beraber düşünüldüğünde üç aylık ortalama eğilim ihracatta sınırlı iyileşme, ithalatta ise yatay bir seyrin yanı sıra yıllık bazda gerileme ima etmektedir. Altın ithalatı ise eylül-ekim döneminde düşüş kaydetmekle birlikte halen tarihsel ortalamaların üzerinde seyretmektedir.”

Özette, Ağustos ayı itibarıyla yıllıklandırılmış hizmetler dengesi fazlasının önceki yılın aynı dönemine göre 5,1 milyar dolar artarak 51,2 milyar dolara çıktığı belirtildi.

Güçlü ve yıl geneline yayılmış olarak seyreden turizm gelirlerinin cari dengeye katkı sunmaya devam ettiği aktarılan özette, “Seyahat gelirleri yılın ilk sekiz ayında bir önceki yılın aynı dönemine göre 4,1 milyar dolar artarak 30,5 milyar dolar seviyesine ulaşmıştır. Yabancı ziyaretçi sayıları da benzer şekilde yılın ilk sekiz ayında bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 15,7 oranında artarak 32,5 milyon kişi seviyesinde gerçekleşmiştir.” denildi.

Özette, 2022 yılının ikinci yarısından itibaren gerileyen enerji emtia fiyatlarında temmuz ayında başlayan artış eğiliminin eylül ayında da devam ettiği bildirildi.

Son aylarda yataya yakın seyreden enerji dışı emtia fiyatlarının eylül ayında da belirgin bir değişiklik sergilemediği aktarılan özette, ekim ayı ilk üç haftası itibarıyla, enerji grubu dahil olmak üzere, emtia fiyatlarının gerilediğinin izlendiği kaydedildi.

Özette, şunlara vurgu yapıldı:

“Ancak ekim ayının ilk haftasına kadar azalan Brent ham petrol fiyatları jeopolitik sorunlarla yeniden yükselmeye başlayarak yüksek oynaklık sergilemektedir. Söz konusu küresel gelişmelerin yanı sıra ekim ayı başında sanayi elektrik ve doğal gaz tarifeleri ile elektrik üreticileri doğal gaz tarifeleri yüzde 20 oranlarında yükseltilmiştir. Böylelikle, üretici fiyatları üzerinde döviz kuru ve işgücü maliyetindeki artışların gecikmeli etkileri zayıflarken enerji maliyetleri artış kaydetmiştir. Son dönemde, jeopolitik gelişmeler kaynaklı olarak küresel enerji fiyatlarına ilişkin risklerin arttığı gözlenmektedir.”

Yurt içi üretici fiyatlarının eylül ayında yüzde 3,40 yükselirken yıllık enflasyonun 1,97 puan düşüşle 47,4 olduğu bildirilen özette, ana sanayi gruplarına göre incelendiğinde, enerji grubunun küresel enerji emtia fiyatlarını takiben yüzde 6,12 oranındaki yüksek aylık fiyat artışı ile öne çıktığı vurgulandı.

Özette, yıllık enflasyonun, enerji grubunda baz etkisiyle gerilerken, diğer ana gruplarda daha sınırlı değişim sergilediği anlatıldı.

Küresel Arz Zincirinin Baskı Endeksi’nin eylül ayında ılımlı seyrini koruduğu kaydedilen özette, Eylül PPK kararının ardından yataya yakın bir seyir izleyen döviz kurlarının ekim ayında ılımlı bir artış kaydettiği aktarıldı.

Özette, “2023 yılı temmuz ayında asgari ücrette yapılan güncellemeye memur ve kamu işçi ücretlerindeki düzenlemelerin eşlik etmesinin ve ücretlerdeki artışın genele yayılmasının yılın üçüncü çeyreğinde, özellikle maliyet kanalıyla, enflasyon üzerinde belirgin etkileri olmuştur.” ifadelerine yer verildi.

Hizmet sektöründe temmuz ayından itibaren güçlü fiyat artışlarının kaydedildiği aktarılan özette, şu ifadeler yer aldı:

“Yüksek atalet sergileyen hizmet sektöründe aylık artışlar 2022’ye kıyasla yüksek seyretmektedir. Temel mal ve hizmet gruplarını içeren C endeksinde yıllık enflasyon yaklaşık yüzde 69 seviyesindeyken hizmet sektöründe yıllık enflasyonun yüzde 86 civarında olduğu gözlenmektedir. Hizmet sektörüne ait yayılım endeksi de tarihsel ortalamasının yaklaşık yüzde 33’ü kadar üzerinde seyrederek artışların sektör geneline yayılmaya devam ettiğini göstermektedir.”

Özette, eylül ayında hizmet grubu fiyatları üzerinde okulların açılmasına bağlı olarak belirgin dönemsel etkilerin izlendiği vurgulandı.

Üniversite harcı, yurt ücreti, okul servis ücreti gibi hizmet kalemlerinde fiyatların yılın belli bir döneminde belirlenmesi sonucu yüksek fiyat artışlarının gerçekleştiği belirtilen özette, eylül ayı gerçekleşmelerinin sektörün şokların etkilerini zamana yayma özelliğine örnek teşkil ettiği aktarıldı.

Özette, akaryakıt fiyatlarının başta ulaştırma hizmetleri olmak üzere tüketici fiyatları üzerinde gerek üretim girdisi gerekse taşımacılık maliyetleri kanalıyla önemli bir etki oluşturma potansiyeline sahip olduğu vurgulandı.

Nitekim, akaryakıt fiyatlarında yakın dönemde döviz kuru, ham petrol fiyatları ve vergi artışı kaynaklı olarak kaydedilen belirgin artışların ulaştırma hizmetleri fiyatlarına hızlı şekilde yansıdığı aktarılan özette, şu ifadeler kullanıldı:

“Ulaştırma hizmetleri eylül ayında okul servisi kaleminin öncülüğünde güçlü fiyat artışı kaydetmiştir. Uluslararası ham petrol fiyatlarındaki istikrarsız görünüm ulaştırma hizmetleri fiyatları üzerinde önümüzdeki dönem için risk unsuru olmaya devam etmektedir. Yükselmeye devam eden konut fiyatları, geçmiş enflasyona endeksleme davranışı ve gayrimenkul piyasasındaki arz-talep uyumsuzlukları, kira artışlarının yüksek seyretmesine neden olarak tüketici enflasyonunu olumsuz yönde etkilemektedir.

Diğer taraftan, online platformlardan takip edilen veriler büyük şehirlerde kiraların son dönemde yavaşlama eğilimi gösterdiğine işaret etmektedir. Gıda, ücret ve turizm kaynaklı gelişmelerden önemli ölçüde etkilenen lokanta ve otel alt grubunda aylık fiyat artışları süreklilik gösteren bir görünüm arz etmektedir.

Asgari ücretin gecikmeli etkilerindeki zayıflama devam ederken lokanta ve otel alt grubu fiyat görünümünde gıda fiyatlarının göreli önemi artmaktadır. Kira, eğitim, sağlık, eğlence-kültür başta olmak üzere belirli hizmet kalemleri geçmiş tüketici enflasyonuna dönük fiyat belirleme davranışı sergileyerek, enflasyonist etkilerin uzun bir zamana yayılmasına neden olmaktadır. Tüketici enflasyonunda yakın dönemde beklenen görünümle birlikte, geçmiş enflasyona endeksleme eğilimi belirgin olan kalemlerde enflasyonun bir süre daha yüksek seyretme riski bulunmaktadır.”

Özette, enflasyon beklentilerindeki mevcut seyir ve fiyat belirleme davranışlarındaki bozulmanın, enflasyon görünümüne dair yukarı yönlü riskleri canlı tuttuğu kaydedilerek, “Tüketici enflasyonu yayılım endeksi eylül ayında da yüksek seyrederken tarihsel ortalamasının iki standart sapması üzerinde değer almıştır.” ifadelerine yer verildi.

Özette, enflasyon beklentilerindeki aydan aya artışın yavaşladığı aktarılarak, Ekim ayı Piyasa Katılımcıları Anketi sonuçlarına göre cari yıl sonu enflasyon beklentisinin yüzde 67,22’den yüzde 68,01’e, on iki ay sonrasına ilişkin enflasyon beklentisinin yüzde 44,94’den yüzde 45,28’e, gelecek yirmi dört ay sonrasına ilişkin enflasyon beklentisinin yüzde 23,87’den yüzde 25,82’ye ve beş yıl sonrasına ilişkin enflasyon beklentisinin yüzde 10,03’ten yüzde 11,76’ya çıktığı belirtildi.

Özette, bu çerçevede, enflasyonun yıl sonunda Enflasyon Raporu’ndaki (Rapor) tahmin aralığının üst sınırına yakın seyredeceğinin öngörüldüğü ifade edilerek, aylık enflasyonun ana eğiliminde düşüş gözleneceğinin değerlendirildiği aktarıldı.

Öte yandan, jeopolitik gelişmelerin, enflasyon görünümünde petrol fiyatları kaynaklı risklerin oluştuğu kaydedilerek, “Kurul, parasal sıkılaştırma adımlarının etkisiyle, dezenflasyonu 2024 yılında Rapor’daki patika ile uyumlu şekilde tesis etmekte kararlıdır.” değerlendirmesine yer verildi.

Parasal sıkılaşmanın finansal göstergeler üzerindeki ilk etkilerinin görülmeye başlandığına dikkat çekilen özette şu ifadeler yer aldı:

“Piyasa faizleri politika faizi ile uyumlu bir şekilde hareket ederken bireysel kredi büyümeleri azalış eğilimine girmiştir. Türk lirası mevduat artarken döviz cinsi ve kur korumalı mevduatlar da azalmaya başlamıştır. Kredi büyümesi ve kompozisyonunda normalleşme devam etmiştir. 13 Ekim 2023 itibarıyla, 2022 yılı sonuna kıyasla bireysel kredi bakiyesi kredi kartlarında yüzde 118,9, taşıt kredilerinde yüzde 77,2, ihtiyaç kredilerinde yüzde 36,6, konut kredilerinde yüzde 23,5 olmak üzere toplamda yüzde 58,9 oranında artmıştır.

Parasal sıkılaşma ve atılan diğer adımlar ile yavaşlama eğilimi devam eden bireysel kredilerin 13 Ekim 2023 itibarıyla ortalama 4 haftalık artış oranı yüzde 2,37 olarak gerçeklemiştir. Taşıt kredileri ve ihtiyaç kredilerinde bu oran sırasıyla yüzde 0,63 ve yüzde 1,41 seviyesindedir. Bireysel kredi kartlarında ise bu oran yüzde 4,82 ile yüksek seviyelerde gerçekleşmekle birlikte yavaşlama gözlenmektedir. Diğer taraftan, Türk lirası ticari kredilerin aynı dönemde ortalama 4 haftalık artış oranı yüzde 2,18 seviyesinde gerçekleşmiştir.”

Parasal aktarım mekanizması güçleniyor

Özette, önceki PPK döneminden bu yana banka fonlama maliyetlerindeki artışa paralel olarak 165 baz puan artan ihtiyaç kredisi (Kredili Mevduat Hesabı-KMH hariç) faizlerinin 13 Ekim itibarıyla yüzde 60,5 olarak gerçekleştiği belirtilerek, aynı dönemde yatay seyreden taşıt ve konut kredisi faizlerinin 13 Ekim itibarıyla, sırasıyla yüzde 46,7 ve yüzde 41,5 olduğu bildirildi.

Türk lirası ticari kredi faizlerinin 608 baz puan artarak yüzde 49,3 seviyesinde gerçekleştiği kaydedilen özette, “Haziran ayından itibaren sadeleşme süreci kapsamında bankacılık sisteminin sağlıklı işleyişini de temin etmek amacıyla alınan önlemlerle öncelikle Türk lirası ticari kredilerinin akışı tesis edilmiştir.” ifadeleri kullanıldı.

Özette, haziranda sektör genelinde yüzde 0,34 artış kaydeden Türk lirası ticari kredilerin, temmuzda yüzde 2,38, ağustosta yüzde 2,26 ve eylülde yüzde 2,52 oranında büyüdüğü aktarıldı.

Bu süreçte Türk lirası mevduat faizlerinin 18 Ağustos haftasında yüzde 24,9, 15 Eylül haftasında yüzde 33,5, 13 Ekim haftasında yüzde 37,9 seviyesinde gerçekleştiğine vurgu yapılan özette, şunlar kaydedildi:

“Buna paralel olarak Türk lirası cinsi mevduatlar artışa geçerken hem kur korumalı hem de döviz cinsi mevduatlarda azalma gözlenmektedir. Makroihtiyati çerçevede sadeleşme süreci kapsamında atılan son adımlar ve politika faizindeki artışla birlikte Türk lirası enstrümanlarına olan talebin artması, kredi ve mevduat faizlerinin birlikte yükselmesi ile parasal aktarım mekanizmasının güçlenmekte olduğu değerlendirilmiştir.

Doğrudan yabancı yatırımlar, dış finansman koşullarındaki dengeli seyir, rezervlerde süregelen artış, talepteki dengelenmenin cari işlemler hesabına desteği ve Türk lirası varlıklara yurt içi ve yurt dışı talebin artması fiyat istikrarına güçlü katkıda bulunacaktır. Son dönemde yapılan anlaşmalar ile teknoloji yatırımlarını ve üretim kapasitesini geliştirecek alanlara yoğunlaşacak doğrudan yabancı yatırımlar önümüzdeki dönemde dış finansmanı destekleyecektir.”

Özette, yurt içi belirsizliklerin etkisiyle 22 Mayıs’ta 703 baz puan seviyesiyle bu yılın zirve noktasına ulaşan Türkiye’nin 5 yıllık Kredi Risk Primi’nin (CDS) önceki PPK döneminde 385 baz puan seviyesine geriledikten sonra, son dönemde artan jeopolitik riskler ile birlikte gelişmekte olan diğer ülkelerle paralel şekilde 25 Ekim’de 417 baz puan seviyesine çıktığı ifade edildi.

Türk lirasının 1 ay ve 12 ay vadeli kur oynaklıklarının ise mevcut PPK döneminde sırasıyla 4,8 ve 1,0 puan gerileyerek 25 Ekim itibarıyla sırasıyla yüzde 11,0 ve yüzde 27,9 seviyelerine indiği belirtilen özette, hazirandan itibaren risk primi ve kur oynaklıklarındaki düşüşlere 500 milyon dolar Devlet iç Borçlanma Senetleri (DİBS) piyasasına ve 1,19 milyar dolar hisse senedi piyasasına olmak üzere toplam 1,69 milyar Dolar net portföy girişinin eşlik ettiği kaydedildi.

Özette, TCMB’nin uluslararası rezervlerinin haziranda girdiği güçlü artış eğiliminin sürdürdüğü aktarılarak, “2022 yılı sonu itibarıyla 128,8 milyar dolar seviyesinden mayıs sonunda 98,5 milyar dolara gerileyen TCMB brüt uluslararası rezervleri 20 Ekim 2023 itibarıyla 126,1 milyar dolar seviyesine yükselmiştir.” değerlendirmesine yer verildi.

“Sisteme girişi gerçekleşen Türk lirası likidite yakından takip ediliyor”

Politika faizinin, enflasyonun ana eğilimini geriletecek ve enflasyonu orta vadede yüzde 5 hedefine ulaştıracak parasal ve finansal koşulları sağlayacak şekilde belirleneceği vurgulanan özette şunlar aktarıldı:

“Enflasyon görünümü ve yukarı yönlü riskler göz önüne alındığında Kurul, para politikası çerçevesinin fiyat istikrarı amacı doğrultusunda güçlendirilmesini değerlendirmiştir. Yüksek enflasyonun makroekonomik istikrar ve özellikle finansal istikrar üzerinde oluşturabileceği risklere de dikkat çekilmiştir. Enflasyon görünümünde belirgin iyileşme sağlanana kadar parasal sıkılaştırma gerektiği zamanda ve gerektiği ölçüde kademeli olarak güçlendirilecektir. Kurul, dezenflasyonu en kısa sürede tesisi, enflasyon beklentilerinin çıpalanması ve fiyatlama davranışlarındaki bozulmanın kontrol altına alınması için parasal sıkılaştırma sürecinin devamına karar vermiştir.

Bu çerçevede, Kurul, politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını yüzde 30’dan yüzde 35 düzeyine yükseltmiştir. Kurul, mevcut mikro ve makroihtiyati çerçeveyi, piyasa mekanizmalarının işlevselliğini artıracak ve makro finansal istikrarı güçlendirecek şekilde sadeleştirmektedir. Sadeleşme süreci, etki analizleri dikkate alınarak kademeli olarak ilerlemektedir. TCMB tarafından yapılan düzenlemelere ilişkin etki analizleri söz konusu çerçevenin tüm bileşenleri için enflasyon, faizler, döviz kurları, rezervler, beklentiler, menkul kıymetler ve finansal istikrar üzerindeki yansımalarıyla birlikte bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirilerek yapılmaktadır.”

Özette, bu kapsamda, Türk lirası mevduat payının artırılmasına yönelik ilave adımlarla parasal aktarım mekanizmasının güçlendirilmeye devam edileceği ifade edilerek, Kurul’un, faiz artırımının yanı sıra, parasal sıkılaştırma sürecini destekleyecek seçici kredi ve miktarsal sıkılaştırma kararları almayı sürdüreceği bildirildi.

Bu kararlarla, temel politika aracı olan politika faizinin parasal, finansal koşullar ve beklentileri etkileyeceği kaydedilen özette, Türk lirası likidite ve tüketim talebindeki aşırılıkların dengelenmesi ve para politikasının etkinliğinin artırılmasının hedeflendiği ifade edildi.

Özette, döviz kuru gelişmelerinin etkisiyle kur korumalı mevduat hesaplarının kur farkı ödemeleri nedeniyle finansal sisteme girişi gerçekleşen Türk lirası likiditenin yakından izlendiği belirtilerek, şu değerlendirmelere yer verildi:

“Mevcut piyasa koşulları ve önümüzdeki döneme ilişkin likidite projeksiyonları dikkate alınarak yapılan etki analizleri çerçevesinde gerekli adımlar atılmaktadır. Enflasyon ve enflasyonun ana eğilimine ilişkin göstergeler yakından takip edilecek ve Kurul, fiyat istikrarı temel amacı doğrultusunda elindeki tüm araçları kararlılıkla kullanmaya devam edecektir. Kurul, kararlarını öngörülebilir, veri odaklı ve şeffaf bir çerçevede almaya devam edecektir.”

TCMB son Para Politikası Kurulu toplantısının özetlerini yayımladı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

MGK TOPLANTISI NE VAKİT YAPILACAK?

Milli Güvenlik Konseyi (MGK), Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan başkanlığında 9 Ağustos Çarşamba günü saat 15.00’te toplanacak.

MGK TOPLANTISINA KİMLER KATILACAK?

Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’ndeki toplantı, yaş haddinden emekliye sevk edilen Kara Kuvvetleri Kumandanı Orgeneral Musa Avsever ile kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayrılan Hava Kuvvetleri Kumandanı Orgeneral Atilla Gülan’ın katıldığı son toplantı olacak.

MGK TOPLANTISININ GÜNDEMİNDE HANGİ HUSUSLAR VAR?

• Toplantıda, Irak ve Suriye’nin kuzeyinde yürütülen terörle uğraş operasyonları başta olmak üzere, stratejik, bölgesel ve ulusal güvenlik mevzularının ele alınması bekleniyor.
• Sınır güvenliği kapsamında yürütülen faaliyetlerin de toplantıda ele alınacak değerli başlıklar ortasında yer alması, PKK/KCK-PYD/YPG, FETÖ ve DEAŞ başta olmak üzere tüm terör örgütlerine karşı gerçekleştirilen operasyonların toplantıda görüşülmesi planlanıyor.
• Rusya-Ukrayna Savaşı’nın da ele alınması beklenen toplantıda, tahıl koridoruyla ilgili gelişmeler başta olmak üzere, Türkiye’nin barış için yürüttüğü çalışmalar, arabuluculuk ve kolaylaştırıcılık faaliyetleri ile insani yardım ve kalıcı ateşkes mevzularının görüşüleceği iddia ediliyor.
• Ege, Kıbrıs ve Doğu Akdeniz’deki gelişmelerin de değerlendirileceği toplantıda, Türkiye ve KKTC’nin, Doğu Akdeniz’de milletlerarası hukuktan kaynaklanan haklarının korunmasına yönelik çalışmaların görüşülmesi öngörülüyor.

MGK ne vakit toplanıyor? Ulusal Güvenlik Heyeti saat kaçta toplanacak? MGK toplantısının gündem bahisleri neler? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

CHP Küme Başkanvekili Burcu Köksal, Türkiye’nin ekonomik durumuna ve harika toplantının gerekliliğine ait Cumhuriyet TV’ye kouştu. 

“ÜLKE TARİHİNDE GÖRÜLMEMİŞ ZAMLAR”

Meclisin tatilde olmaması gerekitiğini lisana getiren Köksal, kelamlarına şöyle başladı:

“14 Temmuz’da Meclis tatile sokuldu. 15 Temmuz’da da akşam selalar eşiliğinde ülke tarihinde bugüne kadar görülmemiş artırımlar yapıldı. Vatandaş açısından çok ağır bir ekonomik tablo ortaya çıktı öte yandan memura, taban ücretliye, emekliye de adeta sadaka niteliğinde maaş artırımı verildi. Ülkede bu türlü büyük bir ekonomik buhran var, öte yandan cumhurbaşkanı devlet erkanıyla ve ‘hiçbir alakam yok’ dediği paramiliter yapı SADAT’ın CEO’su Melih Tanrıverdi ile Körfez cinsine gidip adeta Araplara Cumhuriyet’imizin kaanımları olan kurum ve kuruluşları satma erdine düştü. Bu türlü bir durumda meclis 1 Ekim’e kadar tatile çıkarıldı. Biz CHP olarak dedik ki ‘vatandaş geçim sıkıntısıyla uğraşırken Meclis tatilde olamaz’.”

“ÜLKE İFLAS NOKTASINDA, BATIYORUZ”

Meclis Genel Kurulu’nda yaşanları aktaran Köksal, “Önce AKP kümesi Genel Kurul’a girmedi. Bizim toplantı kâfi sayısını bulamayacağımızı düşündüğünü iddia ediyorum. Biz toplantı kâfi sayısını muhalefet bloğu olarak bulduktan sonra Genel Kurul’a katıldılar. Görüşmeler yapıldı, ardından ‘Meclis’in çalışması’ noktasındaki oylamaya Cumhur İttifakı ret oyu verdi. Bizim verdiğimiz ‘devam önergesi’ de reddedildi ve Meclis’in 1 Ekim’e kadar tatiline devam etmesi kararlaştırıldı. Ülkede her şeye gelen yüzde 100’ün üzerinde artırımlar var, konut fiyatları var. Bu türlü bir Türkiye’de Meclis’in iki buçuk aya yakın bir müddet tatil yapması yanlışsız bir şey değil. Bu inanılmaz bir durum. Olağanüstü durum yalnızca doğal afet değildir, bu ülke için bu da bir felaket.