Bulgaristan Parlamentosuna bağlı Ulusal Parlamenter Araştırma Merkezinin (NZPİ) yayımladığı anket sonuçları, komünist rejimin başkanı Todor Jivkov’un vefatından 25 yıl, demokrasiye geçişten 33 yıl sonra halkın yüzde 32,6’sının, “Hangi tarihî devirde yaşamak isterdiniz?” sorusuna “Jivkov’un iktidarı döneminde” karşılığını verdiğini ortaya koydu.

Komünist rejimde yaşamayı tercih edenlerin yüzde 53’ünü, 59 yaş üstündekiler oluşturdu.

Anketin tahlil kısmında bu tercihi yapanların büyük kısmının küçük yerleşim ünitelerinde yaşadığı ve eğitim düzeylerinin düşük olduğu belirtildi.

Ankette, Bulgaristan’ın gelişiminde en büyük rol oynayan şahıslar kısmında birinci sırada ülkenin ulusal kahramanı olarak kabul edilen Vasil Levski yer alırken, Todor Jivkov, 6. sıraya, Bulgaristan devletinin kurucusu olarak bilinen Han Asparuh ise 7. sıraya yerleşti.

Ankette, son 33 yıldır devam eden demokratik periyodu tercih edenlerin oranı ise yüzde 28,1’de kaldı. Bu cevabı verenlerin büyük kısmını 30-39 yaş kümesindekilerin oluşturduğu kaydedildi.

Ankete katılanların 9,6’sı, 1944’te eski Sovyetler Birliği’nin (SSCB) Kızıl Ordusundan dayanak alarak, darbe ile iktidara gelen komünizm rejimi öncesi çarlık periyoduna hasret duyduklarını beyan etti.

Ankete katılan vatandaşların yüzde 7,9’u ise “seçim hakkım olsaydı Bulgaristan’da yaşamazdım” karşılığını verdi.

Bulgaristan’da halkın üçte biri komünist periyoda hasret duyuyor yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Bulgaristan Parlamentosuna bağlı Ulusal Parlamenter Araştırma Merkezinin (NZPİ) yayımladığı anket sonuçları, komünist rejimin önderi Todor Jivkov’un vefatından 25 yıl, demokrasiye geçişten 33 yıl sonra halkın yüzde 32,6’sının, “Hangi tarihi periyotta yaşamak isterdiniz?” sorusuna “Jivkov’un iktidarı döneminde” cevabını verdiğini ortaya koydu.

Komünist rejimde yaşamayı tercih edenlerin yüzde 53’ünü, 59 yaş üstündekiler oluşturdu.

Anketin tahlil kısmında bu tercihi yapanların büyük kısmının küçük yerleşim ünitelerinde yaşadığı ve eğitim düzeylerinin düşük olduğu belirtildi.

Ankette, Bulgaristan’ın gelişiminde en büyük rol oynayan bireyler kısmında birinci sırada ülkenin ulusal kahramanı olarak kabul edilen Vasil Levski yer alırken, Todor Jivkov, 6. sıraya, Bulgaristan devletinin kurucusu olarak bilinen Han Asparuh ise 7. sıraya yerleşti.

Ankette, son 33 yıldır devam eden demokratik periyodu tercih edenlerin oranı ise yüzde 28,1’de kaldı. Bu karşılığı verenlerin büyük kısmını 30-39 yaş kümesindekilerin oluşturduğu kaydedildi.

Ankete katılanların 9,6’sı, 1944’te eski Sovyetler Birliği’nin (SSCB) Kızıl Ordusundan takviye alarak, darbe ile iktidara gelen komünizm rejimi öncesi çarlık devrine hasret duyduklarını beyan etti.

Ankete katılan vatandaşların yüzde 7,9’u ise “seçim hakkım olsaydı Bulgaristan’da yaşamazdım” karşılığını verdi.

Bulgaristan’da halkın üçte biri komünist periyoda hasret duyuyor yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Ekonomim muharriri Alaattin Aktaş, 1985 öncesi dolaylı vergilerin tüm vergiler içindeki hissesinin üçte bir oranında olduğunu, bugün bu oranın üçte ikiye çıktığını belirtti, bu durumun vergi sisteminde büyük bir adaletsizlik yarattığına dikkat çekti.

Aktaş’ın “Vatandaş vergide işte bu türlü soyuluyor!” başlıklı yazısının ilgili kısmı şöyle:

“Bir yandan KDV, bir yandan ÖTV… Artık en temel besin hususu de, en temel sıhhat hizmeti de, hangi tıp mal ya da hizmet olursa olsun her harcamaya vergi uygulanacaktı.

Aynı tüketimi yaptığında minimum fiyatla çalışan da birebir ölçüde vergi ödüyordu, çok âlâ çıkarı olan biri de, milyonlara, milyarlara sahip bir varlıklı de…

Dolaylı ya da vasıtalı vergilerin toplam içindeki hissesi artarken, doğal olarak dolaysız ya da vasıtasız vergilerin hissesi azalmaya başlamıştı. Bu durum vergi sisteminde vakit içinde çok büyük adaletsizlik yaratacaktı.

NEREDEN NEREYE?

Hazine ve Maliye Bakanlığı bilgilerinden 1980 yılına kadar uzanan bir çalışma… 1980’li yılların başı, Türkiye şimdi KDV ile tanışmamış… Dolaylı vergilerin toplam vergi gelirlerindeki hissesi yaklaşık üçte bir seviyesinde. Çıkar üstünden ödenen dolaysız vergilerin hissesi ise üçte iki dolayında seyrediyor. 1985’te KDV devreye girince dolaylı vergilerin hissesi bir anda yüzde 48’e ulaşıyor.

Kimsenin gelirine bakılmıyor; harcayan vergisini anında ödüyor.

Dolaylı verginin hissesi vakitle yükseliyor ve artık yüzde 50’nin üstünde seyrediyor, hatta yüzde 60’a yaklaşılmış. Yıl 2001 ve dolaylı vergilerin hissesi yüzde 59.5 seviyesinde oluşuyor. 2002’de ÖTV’nin devreye alınmasıyla birlikte dolaylı vergilerin hissesi bir anda yüzde 66’nın üstüne çıkıyor.

Dolaylı verginin hissesi o yıldan bu yana yüzde 60’ın altına hiç inmiyor. Hatta 2013 yılında yüzde 69.2’lik hisseye ulaşılıyor.

PAYLAR YER DEĞİŞTİRDİ

Dolaylı-dolaysız vergi istikrarı 1980 yılında yaklaşık olarak üçte bir-üçte iki seviyesinde oluşmuştu.

Bu yılın birinci beş ayındaki bilgilere bakıyoruz; bu sefer tam aksine bir istikrar var. Toplam vergi gelirlerinin üçte ikisi dolaylı, üçte biri dolaysız vergi.

DEĞİŞİKLİK HİÇ KOLAY DEĞİL

Vergideki bu istikrar ya da özünde dengesizlik belirli ki o denli kolay kolay değişmeyecek, düzelmeyecek.

Bir defa siyasi otoritenin vergide adalet sağlamak üzere bir niyetinin olması gerekir. Bu niyet ortaya konur, sonra buna nazaran uğraş gösterilir; başarılı olunur, olunmaz; o da farklı. Ancak evvel niyet.

İşte atılan son adımlar… Tekrar işin kolayına kaçılıyor ve dolaylı vergilere yükleniliyor.

Artırılan bu vergiler vatandaşın cebinden çıkıyor çıkmaya lakin bu Maliye’nin kasasına da tam olarak girmiyor. Bu köşede dün yazdığım üzere tahakkuk ettirilen vergi ve öteki gelirlerin tahsilatında yıllardır üstesinden gelinemeyen o denli büyük bir sorun var ki… O çarpıcı fiyatı bir defa daha vermekte fayda var. 2022’de tahakkuk ettirildiği halde tahsilatı gerçekleştirilemeyen gelir 1.1 trilyon lira. Bu meblağın yarısını, haydi dörtte birini bile tahsil etseniz büyük bir kaynak.

Ama bu meselelerin üstüne gidilemiyor; gelsin yeni dolaylı vergiler!

Son yıllarda yüzde 60-65 ortasında salınmakta olan dolaylı vergilerin toplamdaki hissesi bu gidişle çok daha artacak.”

İktisatta ‘kolay yol’ seçildi: İşte yurttaşın vergide nasıl soyulduğunun karşılığı… yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.