BAE ve Suudi Arabistan liderleri görüştü

Birleşik Arap Emirlikleri Devlet Başkanı Muhammed bin Zayid Al Nahyan ile Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, bölgedeki gelişmeleri ve İran’ın bazı ülkelere yönelik saldırılarını telefon görüşmesinde ele aldı.

BAE resmi ajansı WAM’a göre Bin Selman, Al Nahyan’ı arayarak saldırıları kınadıklarını ve BAE’nin alacağı her türlü önlemde yanında olacaklarını ifade etti. Al Nahyan ise Suudi Arabistan’ın desteği için teşekkür etti.

Liderler, söz konusu saldırıların devletlerin egemenliğini ve uluslararası hukuk ilkelerini ihlal ettiğini belirterek bunun ciddi sonuçları olacağı uyarısında bulundu. Bölge güvenliği ve istikrarının korunması için itidal ve diplomatik çözümlere başvurulması çağrısı yapıldı.

Mısır’dan “tehlikeli tırmanış” uyarısı

Mısır Dışişleri Bakanlığı, bölgede yaşanan askeri tırmanıştan derin endişe duyulduğunu açıkladı. Açıklamada, gelişmelerin çatışma alanını genişletebileceği ve bölgesel ile uluslararası güvenlik açısından “felaket niteliğinde sonuçlar” doğurabileceği ifade edildi.

İran’ın Katar, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt, Bahreyn ve Ürdün’ün egemenliğini hedef aldığı iddiaları kınanırken, diplomasi ve diyalog çağrısı yapıldı.

Umman’dan ABD’ye: “Bu sizin savaşınız değil”

Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi, İran ile ABD arasındaki nükleer müzakerelerde ara bulucu rolü üstlendiklerini hatırlatarak, İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik saldırılarını eleştirdi.

ABD Başkanı Donald Trump’a seslenen el-Busaidi, “Amerika Birleşik Devletleri’ni bu işin içine daha fazla çekilmemeye çağırıyorum. Bu sizin savaşınız değil.” ifadelerini kullandı. Saldırıların müzakere sürecini baltaladığını belirten Bakan, sivil kayıplara da dikkat çekti.

Pakistan’dan kınama

Pakistan Dışişleri Bakanlığı, İran’a yönelik “gerekçesiz saldırıları” şiddetle kınadıklarını açıkladı. Abbas Erakçi’nin Pakistanlı mevkidaşı İshak Dar ile görüştüğü belirtilirken, krizin diplomatik yollarla çözülmesi çağrısı yapıldı.

Hamas’tan ABD ve İsrail’e tepki

Hamas, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarını kınadı. Açıklamada saldırıların yalnızca İran’ı değil bölgenin tamamını hedef aldığı savunularak Arap ve İslam ülkelerine birlik çağrısı yapıldı.

Ürdün: “Çatışmanın parçası değiliz”

Ürdün Enformasyon Bakanı ve Hükümet Sözcüsü Muhammed el-Mumeni, ülkesinin bölgedeki çatışmanın tarafı olmadığını ve egemenliğinin ihlal edilmesine izin verilmeyeceğini söyledi. Ürdün Silahlı Kuvvetlerinin sınır güvenliğini sağladığını belirten Mumeni, vatandaşlara resmi kaynaklara itibar etmeleri çağrısında bulundu.

Irak: Topraklarımız saldırılar için kullanılamaz

Irak Başbakanı Muhammed Şiya es-Sudani’nin güvenlik yetkilileriyle yaptığı toplantıda, İran’a yönelik saldırılar kınandı. Irak topraklarının veya hava sahasının İran’a karşı saldırılarda geçiş noktası olarak kullanılmasının kabul edilmeyeceği vurgulandı. Sorunların çözümünde diyalog ve uluslararası hukuka dayalı yöntemlere başvurulması çağrısı yapıldı.

Malezya’dan “felaket” uyarısı

Malezya Başbakanı Enver İbrahim, İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ve buna eşlik eden Amerikan askeri harekatının Orta Doğu’yu “felaketin eşiğine” getirdiğini belirtti. Taraflara gerilimi tırmandırmak yerine diplomatik çözüm arayışı çağrısı yapan Enver, bölgedeki Malezya vatandaşlarının güvenliği konusunda endişeli olduklarını ifade etti.

Bölge ülkelerinden İran saldırılarına kınama ve itidal çağrısı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

“Bölgelerarası Güvenlik ve Bağlantı Bakanlar Toplantısı” Lüksemburg’da düzenlendi.

Toplantıya, AB’yi temsilen AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, AB Komisyonunun Genişlemeden Sorumlu Üyesi Marta Kos ve AB Komisyonunun Uluslararası Ortaklıklardan Sorumlu Üyesi Jozef Sikela katılırken Türkiye’yi Dışişleri Bakanı Hakan Fidan temsil etti.

AB Konseyinden yapılan açıklamada, bugün AB ülkeleri, Ermenistan, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Moldova, Tacikistan, Türkiye, Türkmenistan, Ukrayna ve Özbekistan’dan temsilcilerin katılımıyla düzenlenen toplantının sonuçları paylaşıldı.

Karadeniz ülkeleriyle yapılan oturumda bu bölgedeki güvenlik ve istikrar konusunun görüşüldüğü kaydedilen açıklamada, Orta Asya ülkelerinin de katılımıyla yapılan ikinci oturumda ise bölgeler arası bağlantı konusunun ele alındığı aktarıldı.

Açıklamada, AB, Karadeniz ve Orta Asya ülkelerinin ortak alanlarda işbirliğini artırma, daha bağlantılı, güvenli ve müreffeh bölgeler teşvik etme konusundaki kararlılıklarını vurguladığı belirtildi.

Karadeniz jeostratejik açıdan önemli

Karadeniz’in uluslararası ticaret, tahıl, enerji ve kritik hammaddelerin ulaşımı ile küresel güvenlik için stratejik bir rol oynadığı, bu nedenle de “jeostratejik açıdan büyük öneme sahip olduğu” vurgulanan açıklamada, bölge ülkeleri arasındaki işbirliğinin buradaki güvenlik ve istikrar için “hayati önemde” olduğu belirtildi.

Açıklamada, Karadeniz ülkelerinin katılımıyla yapılan oturumda temsilcilerin deniz güvenliğinin artırılmasına yönelik işbirliğini derinleştirme önerilerini ele aldığı kaydedilerek “AB, üye devletlerin ve ortakların gözlem ve izleme, kritik altyapının korunması ve hibrit tehditlerle mücadele kapasitelerini geliştirme çabalarını desteklemeye hazırdır.” ifadesi kullanıldı.

Bölgeler arası bağlantı

Karadeniz ve Orta Asya ülkelerinin katıldığı oturumda, Trans-Hazar Ulaşım Koridoru dahil bölgeler arasındaki ulaşım bağlantılarının güçlendirilmesi konusunun tartışıldığı aktarılan açıklamada, dijital bağlantı alanında ticaret, inovasyon ve kritik altyapının güvenliğini artırmak için yüksek hızlı internet erişiminin genişletilmesinin hedeflendiği belirtildi.

Açıklamada, yenilenebilir enerji bağlantılarının da geliştirilmesinin hedeflendiği kaydedilerek “Bölgesel ticaretin kolaylaştırılmasına yönelik işbirliği, gümrük prosedürlerinin daha uyumlu, basit ve dijital hale getirilmesini sağlayarak sınır ötesi ticareti kolaylaştıracak, özel sektör finansmanını çekecek ve pazar entegrasyonunu artıracaktır.” ifadesi kullanıldı.

Tarafların bölgeler arası bağlantının geliştirilmesi konusunda ortak önceliklerle işbirliğine dayalı etkili bir koordinasyon çerçevesine ihtiyaç duyulduğunu kabul ettiği kaydedilen açıklamada, AB’nin bu konuda üye ülkelerle ortakların çabalarını desteklemeye hazır olduğu vurgulandı.

AB ve Karadeniz ve Orta Asya ülkelerinden iş birliği kararı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Başkan Trump, 3 Şubat’ta yaptığı açıklamada, Ukrayna’dan nadir toprak elementleri almak istediklerini ifade etti. Ukrayna’daki savaşın sona ermesi gerektiğini belirten Trump, ABD olarak Ukrayna’ya bundan sonra da destek sağlamaya devam etmeleri durumunda bunun bir karşılığının olması gerektiğini vurguladı.

AVRUPA’DAN UKRAYNA’YA DESTEK

Trump ve ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth’in Ukrayna’ya ilişkin açıklamalarının ardından Avrupa ülkeleri, ortak bir bildiri yayımladı.

Almanya, Birleşik Krallık, Fransa, İspanya, İtalya ve Polonya’nın imzasını taşıyan bildiride, Ukrayna’nın toprak bütünlüğüne vurgu yapılarak, Kiev’e verilen açık destek yinelendi.

Âdil ve devamlı olacak bir barış sağlanana kadar, Ukrayna’yı desteklemeye devam edileceği beyan edilen bildiride, ABD ile konuyu görüşmeye hazır olunduğu ifade edildi.

Bildiride ayrıca, barış görüşmeleri öncesinde Ukrayna’nın güçlü bir konumda olması gerektiğine dikkat çekilirken, Avrupa ve Ukrayna’nın da barış müzakerelerinde bulunmasının bir gereklilik olduğu dile getirildi.

Bildirinin sonunda ise Avrupa Kıtası’nın güvenliğinin ortak sorumluluk olduğu hatırlatılarak kolektif savunma kabiliyetlerinin birlikte geliştirileceğinin altı çizildi.

Avrupa ülkelerinden Ukrayna’ya destek yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Halihazırda Özbekistan, düşük güçlü nükleer enerji santrali inşa etme yönünde adım atarken Kazakistan, ülkede tam kapasiteli nükleer enerji santralinin inşa edilip edilmemesi konusunda halkın kararını almak için bu pazar referanduma gidiyor.

Yeni Nükleer İzleme Enstitüsüne (NNWI) göre, Orta Asya ülkelerinin nükleer enerji üretiminde ana ham madde olan uranyumun zengin kaynaklarına sahip olması bu bölgede nükleer enerjinin geliştirilmesini daha da cazip hale getiriyor.

Orta Asya’nın lider ekonomisi Kazakistan için ise nükleer enerji santrali ülkenin gelecekteki enerji güvenliğini sağlaması açısından “tek çözüm” olarak değerlendiriliyor.

2060’a kadar karbon nötrlüğüne ulaşmayı hedefleyen ve şu anda elektriğin yüzde 70’ini kömürle çalışan termik santrallerde üreten Kazakistan için nükleer enerji santrali ayrıca önem kazanıyor.

NNWI Orta Asya Şubesi Danışma Kurulu Başkanı Baurjan İbrayev, AA muhabirine yaptığı açıklamada, şu anda bölgede Özbekistan’ın nükleer ünitelerin inşasına ilişkin anlaşma yaptığını, Kırgızistan’ın da nükleer santral inşasına ilişkin bir niyet bildirisi imzaladığını belirtti.

İbrayev, Kazakistan’ı çevreleyen tüm ülkelerin ya nükleer enerjiye sahip olduğunu ya da nükleer enerji yaratma niyetinde olduklarını ifade etti.

Kazakistan’ın komşu ülkelerle kıyasla nükleer enerjiyi üretme alanında yetkinliğinin daha güçlü olduğuna işaret eden İbrayev, ham uranyum ihracatında dünyada birinci olan ülkede aynı zamanda ulusal nükleer merkezi ile nükleer fizik enstitüsünün faaliyet gösterdiğini ve bu alanda iyi bir kadro yetiştirme potansiyeline sahip olduğunu bildirdi.

“Kazakistan için ise nükleer enerji santrali hayati önem taşıyor”

Kazakistan Atom Endüstri Geliştirme Birliği Başkanı Aldiyar Toktarov, Orta Asya ülkelerinin nükleer enerjiye yönelmelerinin en büyük nedenlerinden birinin de enerji bağımsızlığını sağlamak olduğunu kaydetti.

Toktarov, “Kazakistan için ise nükleer enerji santrali hayati önem taşıyor desek çok da abartmış olmayız. Çünkü şu anda giderek artan bir tüketime bağlı olarak elektrik sıkıntısı yaşıyoruz ve termik santraller de eskidi.” diye konuştu.

Nükleer enerjinin küresel bir trend haline geldiğini ve 6 Ekim’de yapılacak nükleer enerji santralinin inşa edilmesine yönelik referandumdan olumlu sonuçlar elde edilmesini temenni ettiğini aktaran Toktarov, “Böylece biz de nükleer enerji geliştiren ülkelerin arasında yerimizi alırız.” ifadesini kullandı.

Orta Asya ülkelerinden nükleer enerji atağı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Bu ülkede bulunan İsviçreli vatandaşlara “mümkünse” ülkeyi terk etmeleri yönünde tavsiyede bulunulurken, Beyrut’taki büyükelçiliğin sınırlı yardımlar için açık kalmaya devam ettiği kaydedildi.

BİR ÇAĞRI DA İSPANYA’DAN

İspanya Dışişleri Bakanlığı, İsrail’in saldırıları sonrası Lübnan’daki vatandaşlarına bu ülkeyi terk etmeleri tavsiyesinde bulundu.

İspanya Dışişleri Bakanlığı, İsrail’in Lübnan’a yönelik hava saldırılarının ardından “seyahat tavsiyeleri” bölümünde Lübnan kısmında değişiklik yaptı.

“Vatandaşlarına her türlü şartta Lübnan’a seyahat etmemelerini” öneren İspanya hükümeti, burada bulunan vatandaşlarına da “mevcut durumda açık olan ticari ulaşım yollarıyla bu ülkeyi terk etmelerini” tavsiye etti.

İsrail’in saldırılarından en çok hedef alınan Lübnan’ın güney bölgelerinin “özellikle tehlikeli” olduğu vurgulanan açıklamada, “Bekaa Vadisi ve Litani Nehri’nin güneyine hiçbir seyahatte bulunulmaması” istendi.

Diğer yandan İspanya Savunma Bakanı Margarita Robles ise ülke basınına yaptığı açıklamada, İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırılarının “endişe verici ve dramatik” olduğunu belirtti.

Robles, her şeye rağmen Lübnan’da görev yapan “İspanyol askerlerinin moralinin çok yüksek olduğunu” ifade etti.

Avrupa ülkelerinden vatandaşlarına ‘ülkeyi terk edin’ çağrısı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Bölge ülkelerinin kararlı aksiyonlarıyla göç baskısını tesirli biçimde en aza indirdiği vurgulanan açıklamada, durumun izlendiği ve Rusya ile Belarus tarafından hudut provokasyonları düzenlenebileceğinin farkında olunduğu bildirildi.

Açıklamada, şunlar kaydedildi:

“Rusya ve onunla işbirliği yapan Belarus’un gerçekleştirdiği hareketleri, bölgedeki durumu istikrarsızlaştırmaya yönelik kasıtlı teşebbüsler olarak değerlendirdiğimizi vurguluyoruz. Buna daima birlikte karşı çıkacağımızı tüm kararlılığımızla ilan ediyoruz. Cevabımız, hudut geçişlerini kapatarak iki rejimi daha da izole etme muhtemelliğine kadar ortak, kararlı ve mevcut duruma uygun olacaktır. Bu nedenle Belarus rejimini Wagner kümesini ülkelerinden çıkarmaya, tüm yasa dışı göçmenleri hudut bölgelerinden çekip menşe ülkelerine geri göndermeye çağırıyoruz.”

Açıklama, Polonya İçişleri Bakanı Mariusz Kaminski, Litvanya İçişleri Bakanı Agne Bilotaite, Letonya İçişleri Bakanı Maris Kucinskis ve Estonya İçişleri Bakanı Lauri Laanemets tarafından imzalandı.

Polonya ve Baltık ülkelerinden Belarus’a davet: Wagner’i ülkeden çıkarın yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Bölge ülkelerinin kararlı hareketleriyle göç baskısını tesirli formda en aza indirdiği vurgulanan açıklamada, durumun izlendiği ve Rusya ile Belarus tarafından hudut provokasyonları düzenlenebileceğinin farkında olunduğu bildirildi.

Açıklamada, şunlar kaydedildi:

“Rusya ve onunla işbirliği yapan Belarus’un gerçekleştirdiği hareketleri, bölgedeki durumu istikrarsızlaştırmaya yönelik kasıtlı teşebbüsler olarak değerlendirdiğimizi vurguluyoruz. Buna daima birlikte karşı çıkacağımızı tüm kararlılığımızla ilan ediyoruz. Karşılığımız, hudut geçişlerini kapatarak iki rejimi daha da izole etme muhtemelliğine kadar ortak, kararlı ve mevcut duruma uygun olacaktır. Bu nedenle Belarus rejimini Wagner kümesini ülkelerinden çıkarmaya, tüm yasa dışı göçmenleri hudut bölgelerinden çekip menşe ülkelerine geri göndermeye çağırıyoruz.”

Açıklama, Polonya İçişleri Bakanı Mariusz Kaminski, Litvanya İçişleri Bakanı Agne Bilotaite, Letonya İçişleri Bakanı Maris Kucinskis ve Estonya İçişleri Bakanı Lauri Laanemets tarafından imzalandı.

Polonya ve Baltık ülkelerinden Belarus’a davet: Wagner’i ülkeden çıkarın yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Liderler ortasında 17 Haziran’da yapılan birinci görüşmede, Ukrayna ile Rusya ortasındaki tutuklu değişiminin yanı sıra, çocuk hakları bahislerinde ilerleme sağlandığı belirtilen bildiride, insani mevzulara ait tarafların gayret göstermeye devam edecekleri vurgulandı.

Rusya’nın tahıl ve gübre ihracatına yönelik davette bulunulan bildiride, “Liderler, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekterliğinin 22 Temmuz 2022’de İstanbul’da kabul ettiği Karadeniz Teşebbüsü’nün tümüyle uygulanmasının devamının sağlanması için Rus tahıl ve gübre ihracatının önündeki mahzurların kaldırılması için somut adımlar atılması davetinde bulundu” tabiri kullanıldı.

Bildiride, Avrupa Birliği’ndeki kimi limanlarda çıkışı engellenen 200 bin ton Rus gübresinin de Afrika’ya bedelsiz bir formda sevk edilebilmesi için BM’nin gerekli adımları atması gerektiği vurgulanırken, “Liderler, barışa giden yolu açmak için Afrika barış teşebbüsü konusunda görüşmeleri sürdürme konusunda anlaştılar” denildi.

St. Petersburg’ta 28 Temmuz’da yapılan görüşmelere Rusya Devlet Lideri Putin ile Güney Afrika, Kongo, Mısır, Senegal, Uganda önderleri, Afrika Birliği Devir Lideri ve Komorlar Devlet Lideri Azali Assoumani’nin yanı sıra Zambiya Dışişleri Bakanı katılmıştı.

Söz konusu bildiri de bu görüşmelerde kabul edilmişti.

Rusya ve Afrika ülkelerinden ortak bildiri: Yaptırımları kaldırın yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Liderler ortasında 17 Haziran’da yapılan birinci görüşmede, Ukrayna ile Rusya ortasındaki tutuklu değişiminin yanı sıra, çocuk hakları bahislerinde ilerleme sağlandığı belirtilen bildiride, insani bahislere ait tarafların gayret göstermeye devam edecekleri vurgulandı.

Rusya’nın tahıl ve gübre ihracatına yönelik davette bulunulan bildiride, “Liderler, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekterliğinin 22 Temmuz 2022’de İstanbul’da kabul ettiği Karadeniz Teşebbüsü’nün tümüyle uygulanmasının devamının sağlanması için Rus tahıl ve gübre ihracatının önündeki pürüzlerin kaldırılması için somut adımlar atılması davetinde bulundu” sözü kullanıldı.

Bildiride, Avrupa Birliği’ndeki kimi limanlarda çıkışı engellenen 200 bin ton Rus gübresinin de Afrika’ya bedelsiz bir biçimde sevk edilebilmesi için BM’nin gerekli adımları atması gerektiği vurgulanırken, “Liderler, barışa giden yolu açmak için Afrika barış teşebbüsü konusunda görüşmeleri sürdürme konusunda anlaştılar” denildi.

St. Petersburg’ta 28 Temmuz’da yapılan görüşmelere Rusya Devlet Lideri Putin ile Güney Afrika, Kongo, Mısır, Senegal, Uganda başkanları, Afrika Birliği Devir Lideri ve Komorlar Devlet Lideri Azali Assoumani’nin yanı sıra Zambiya Dışişleri Bakanı katılmıştı.

Söz konusu bildiri de bu görüşmelerde kabul edilmişti.

Rusya ve Afrika ülkelerinden ortak bildiri: Yaptırımları kaldırın yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Açıklamada, Kuran’a yapılan saygısızlık kınanırken, akının şiddeti ve dinlere hakareti kışkırtan İslamofobi’nin bir tezahürü olduğu belirtildi.

UMMAN

Umman Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada ise İsveç makamlarınca aşırılık yanlılarına “Kuran’ı yakmak ve saygısızlık” için yinelenmiş müsaade ve müdafaa verilmesi kınandı.

Müslümanların hislerine ve kutsallarına yönelik bu provokatif hareketlerin, şiddet ve nefreti körüklediği vurgulandı.

KATAR

Katar Dışişleri Bakanlığı ise açıklamasında, İsveç’te Kuran’a yönelik tekrarlanan ataklara ve İsveç makamlarının nefret ve dini ayrımcılığı tabir eden aksiyonlara karşı harekete geçmemesine reaksiyon gösterdi.

Açıklamada, şu sözlere yer verildi:

“Kuran’a ve İslam dininin kutsallarına yönelik devam eden ataklar sonucunda İsveç’in Doha Büyükelçisi’ne saygısızlık aksiyonlarının durdurulması için gerekli tedbirlerin alınmasını talep eden protesto notası verilmesi kararı alındı.”

MISIR

Mısır Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan yazılı açıklamada da “Kuran’a yapılan akının, tabir özgürlüğünün sonlarını aşan ve dünya çapında milyonlarca Müslüman’ın hislerini kışkırtan bariz bir meydan okuma olduğu” kaydedildi.

Açıklamada, Mısır’ın İsveç’te Kuan’ın tekrar tekrar yırtılması ve yakılması olaylarını kınadığı belirtildi.

NE OLMUŞTU?

İsveç’te yaşayan Irak asıllı Salwan Momika, dün Irak’ın Stockholm Büyükelçiliği önünde polis müdafaası altında Kuran’ı ve Irak bayrağını ayaklar altına aldı.

Bunun üzerine Bağdat idaresi, İsveç’in Bağdat Büyükelçisi Jessica Svardstrom’un ülkeyi terk etmesini istedi.

Türkiye Dışişleri Bakanlığı da Irak’ın Stockholm Büyükelçiliği önünde Kuran’ı maksat alan saldırıyı en güçlü biçimde lanetledi.

Irak asıllı Momika, Kurban Bayramı’nın birinci gününde Stockholm Mescidi önünde polis müdafaası altında Kuran yakmıştı.

Türkiye başta olmak üzere İslam ülkelerinin yanı sıra Rusya’nın da ortalarında bulunduğu birtakım ülkeler olaya reaksiyon göstermişti.

Arap ülkelerinden İsveç’e kınama yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.