Rutte, Avrupa Parlamentosu (AP) Güvenlik ve Savunma Komitesi ve Dış İlişkiler Komitesi toplantısında değerlendirmelerde bulundu.

Ukrayna’nın son 10 yılı aşkın sürenin “en sert kışını” yaşadığına dikkati çeken Rutte, Rusya’nın, sivil altyapıyı yoğun biçimde hedef almaya devam ettiğini, Ukraynalıların kelimenin tam anlamıyla dondurucu soğukta kaldığını kaydetti.

Rutte, bu süreçte ABD öncülüğündeki barış görüşmelerinin devam ettiğini, İngiltere ve Fransa’nın öncülüğünde oluşturulan Gönüllüler Koalisyonu’nun da güçlü güvenlik garantilerinin sağlanmasına yönelik çabalara öncülük ettiğini ifade etti.

Söz konusu güvenlik garantilerinin, olası bir barış anlaşması ya da uzun vadeli bir ateşkes sonrasında Rusya’nın Ukrayna’ya bir daha asla saldırmaya teşebbüs etmemesini sağlamak açısından hayati önem taşıdığının altını çizen Rutte, “Çünkü bu garantiler sayesinde, Rusya, böyle bir girişimin hiçbir şansı olmadığını bilecektir.” dedi.

NATO Genel Sekreteri, “Avrupa şu anda kendi savunma sanayisini inşa ediyor ve bu son derece önemlidir. Ancak mevcut durumda Ukrayna, bugün kendisini savunabilmesi ve yarın caydırıcılık sağlayabilmesi için ihtiyaç duyduğu kapasiteyi tek başına karşılayabilecek durumda değildir.” değerlendirmesinde bulundu.

Ankara’daki zirveye vurgu

Savunmaya yatırımın zorunlu olduğunu ve hızlı bir şekilde yapılması gerektiğini kaydeden Rutte, güvenlik durumunun bunu gerektirdiğinin altını çizdi.

Rutte, “Konuştuğumuz şu anda dahi güvenliğimize yönelik gerçek ve kalıcı tehditlerle karşı karşıyayız.” dedi.

Aynı zamanda ortak güvenlik yükünün büyük bir kısmını ABD’nin taşımasına izin verilen dönemin sona erdiğini belirten Rutte, “Avrupa ve Kanada’nın kendi güvenlikleri konusunda daha fazla sorumluluk üstlenmesi adil ve yerindedir.” diye konuştu.

Müttefiklerin savunma alanındaki çabalarını artırması ve hızlandırmasının kendisi ve NATO açısından mutlak öncelik olması gerektiğine dikkati çeken Rutte,” Temmuz ayında Ankara’da yapılacak bir sonraki zirveye hazırlanırken bu konuya odaklanmamız gerekiyor.” ifadelerini kullandı.

Rutte, daha yetkin bir Avrupa savunmasının da hayati öneme sahip olduğunu belirterek sözlerini şu şekilde sürdürdü:

“Avrupa Birliği’nin savunma alanındaki çabalarının NATO ile uyumlu olması da bir o kadar kritik öneme sahiptir. Bu çabalar, NATO’da halihazırda yaptıklarımızı ve sahip olduklarımızı tamamlamalıdır. Standartlar, yapılar ve prosedürler açısından NATO’nun denenmiş ve kendini kanıtlamış bir sistemi vardır. Ayrıca NATO üyesi ancak AB üyesi olmayan müttefiklerin katkıları ve kabiliyetleri, ortak savunmamız açısından vazgeçilmezdir.”

Rutte, bu nedenle “pratik ve gerçekçi” olunması gerektiğinin altını çizerek, NATO ve AB’nin kendi güçlü yönlerini daha iyi kullanması, ortak finansman kaynaklarından daha fazla yararlanması, tek bir kuvvet yapısı ve İttifak genelinde sahip olunan büyük sanayi ve inovasyon kapasitesinin devreye sokulması gerektiğini dile getirdi.

NATO Genel Sekreteri, “Avrupa’yı güvende tutmanın tek yolu budur.” vurgusunu yaptı.

AB’ye üye 23 ülkenin aynı zamanda NATO üyesi olduğunu ve bunun AB nüfusunun yüzde 96’sının NATO içinde olduğu anlamına geldiğini ifade eden Rutte, buna ek olarak, çoğu Avrupa’da yer alan ancak AB üyesi olmayan 9 NATO ülkesi daha bulunduğunu belirtti.

Rutte, “Yani AB ile NATO arasında büyük bir örtüşme vardır. Görev paylaşımının doğru şekilde yapılması halinde, her zamankinden daha güçlü olabiliriz.” değerlendirmesinde bulundu.

 “Avrupa savunma gücü oluşturulması fikri ciddi mükerrerlik yaratır”

NATO içinde “Avrupa ayağı” kavramına ilişkin soruları yanıtlayan Rutte, “Bana göre ‘Avrupa ayağı’ biraz içi boş bir ifade. Sanırım burada kastedilen, her bir ulusal ordunun yanı sıra bir tür Avrupa savunma gücü oluşturulması fikri. Elbette bu, Avrupalı ülkelerin vereceği bir karardır. Ancak bunun ciddi bir mükerrerlik yaratacağını düşünüyorum. Eğer bunu yapmak istiyorsanız, size şimdiden kolaylıklar dilerim. Çünkü halihazırda yürütülenlerin üzerine bir de üniformalı kadın ve erkeklerden oluşan ikinci bir yapı inşa etmeniz gerekecek ve bu da işleri daha karmaşık hale getirecektir. (Rusya Devlet Başkanı Vladimir) Putin’in bundan memnuniyet duyacağını düşünüyorum. O nedenle bir kez daha düşünün.” şeklinde konuştu.

Rutte, diğer taraftan Avrupa’nın güçlü olduğu alanlara, NATO’nun ise kendi güçlü yönlerine yoğunlaşmasının ideal olacağını dile getirdi.

NATO Genel Sekreteri, “Eğer burada yine biri, AB’nin ya da Avrupa’nın bir bütün olarak ABD olmadan kendisini savunabileceğini düşünüyorsa, hayal kurmaya devam edebilir. Bunu yapamayız. Birbirimize ihtiyacımız var.” dedi.

AB ve ABD’nin NATO’ya ihtiyacı var

Avrupa gibi ABD’nin de NATO’ya ihtiyacı olduğunu vurgulayan Rutte, Avrupa’nın tek başına hareket etmesi için yüzde 5 savunma harcamasının yeterli olmayacağını, bu oranın yüzde 10’a çıkmak zorunda kalacağını belirtti.

Rutte, Avrupa’nın kendi nükleer kapasitesini inşa etmesi gerekeceğini, bunun da milyarlarca avroya mal olacağını vurgulayarak, “Bu yarışı kaybedersiniz ve böyle bir senaryoda, özgürlüğümüzün nihai güvencesi olan ABD’nin nükleer şemsiyesini de kaybedersiniz. O yüzden, buyurun, bol şans.” ifadelerini kullandı.

Rutte: AB’nin savunma çabaları NATO ile uyumlu olmalı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Enflasyondaki gelişmelere ilişkin değerlendirmelerle sunumuna başlayan Karahan, “Sıkı para politikamızın sonuçlarını kademeli bir şekilde almaya devam ediyoruz. Yurt içi talep yavaşlama seyrini sürdürürken talep koşulları dezenflasyonist düzeyde seyrediyor. 2024 yılı Haziran ayından bu yana devam eden dezenflasyon süreci yavaşlasa da atacağımız adımlarla enflasyonun ara hedeflerle uyumlu şekilde seyretmesini sağlayacağız. Fiyat istikrarının sağlanması amacı doğrultusunda aldığımız mesafeyi önemsiyoruz. Önümüzdeki dönemde de tüm para politikası araçlarını kararlılıkla kullanmaya devam edeceğiz.” diye konuştu.

Karahan, nisanda korumacı eğilimlerle açıklanan yüksek tarife oranlarının, yapılan ikili ticaret anlaşmaları sayesinde son dönemde düştüğüne dikkati çekerek, küresel ticaret politikalarındaki belirsizliğin bir miktar azaldığını, belirsizliğin göreli azalmasıyla küresel büyüme görünümünün de toparlandığını vurguladı.

Manşet işsizlik oranı 3.çeyrekte geriledi

Karahan, yurt içinde sıkı para politikasının hedeflenen sonucu olarak, talep kompozisyonundaki dengelenmenin devam ettiğini belirterek, konuşmasını şöyle sürdürdü:

“Önceki yılların aynı dönemleriyle kıyasladığımızda, 2025 yılının ilk 6 aylık döneminde toplam tüketimin yıllık büyümesinin yavaşladığını, toplam yatırımların büyümesinin ise arttığını görüyoruz. İthalatın yıllık büyüme oranı 2025’te artsa da 2023 yılındaki seviyenin gerisinde kalmaya devam ediyor. İhracat ise pozitife dönen gelişimini koruyor. Yılın ikinci çeyreğinde artan sanayi üretimi temmuz ayı itibarıyla üçüncü çeyrekte sınırlı bir düşüş kaydetti. Oynaklığı yüksek sektörler dışlandığında ise sanayi üretimindeki ılımlı seyir daha belirgin.”

İkinci çeyrekte bir miktar artan manşet işsizlik oranının üçüncü çeyrekte gerilediğini dile getiren Karahan, işsizlik oranının geçmiş dönem ortalamalarının oldukça altında seyrederken, geniş tanımlı göstergelerin ise yüksek seviyesini koruduğunu belirtti.

Karahan, kart harcamalarının ılımlı olduğunun altını çizerek, “Eylüle ilişkin geçici veriler üçüncü çeyrekte dış ticaret dengesinde iyileşmeye işaret ediyor. 2025’te cari açığın milli gelire oranının uzun dönem ortalamalarının altında kalmaya devam edeceğini öngörüyoruz. Bununla birlikte, cari açık üzerinde enerji fiyatları ve küresel ticaret politikaları kaynaklı riskler canlılığını koruyor.” değerlendirmelerinde bulundu.

Hizmet enflasyonuna okula dönüş etkisi

Geçen ay yıllık tüketici enflasyonunda yükseliş gördüklerini ifade eden Karahan, bu seyirde gıda ile hizmet fiyat gelişmelerinin öne çıktığını söyledi.

Aylık hizmet enflasyonunun okula dönüş etkisi öncülüğünde yükseldiğini aktaran Karahan, gıda fiyatları üzerinde arz yönlü unsurların etkisinin hissedildiğine dikkati çekti.

Temel mal enflasyonu, nisan sonrası dönemde kur gelişmelerinin etkisiyle bir miktar yükselse de bu durumun geçici olduğunu kaydeden Karahan, “Gıda enflasyonunda süregelen yavaşlama ise kuraklık kaynaklı etkilerle son 2 ayda yön değiştirdi. Bunun yanı sıra, hizmet enflasyonu son 5 aylık dönemde önemli düşüş gösterse de bu grupta yıllık enflasyon halen yüksek seyrediyor.” dedi.

Kira enflasyonu gerilemeye devam edecek

Karahan, son bir yıllık dönemdeki enflasyon gelişmelerinde eğitim ve kira kalemlerinin öne çıktığını belirterek, mevsimsel etkilerden arındırılmış verilerin aylık kira enflasyonunda bir süredir yüzde 4 civarında yatay seyre işaret ettiğini söyledi.

Son 2 ayda bu eğilimin yerini daha düşük oranlı artışlara bıraktığına dikkati çeken Karahan, yıllıklandırılmış yakın dönem eğilimin, yüzde 54 ile mevcut yıllık kira enflasyonunun yaklaşık 15 puan altında seyrettiğini, bunun kira enflasyonunun gerilemeye devam edeceğini gösterdiğini dile getirdi.

Okula dönüş etkisinin eylül ayında aylık tüketici enflasyonuna katkısının yaklaşık 0,7 puan olduğunu bildiren Karahan, geçen yıl fiyat endeksine ağustos ve eylül aylarında yansıyan özel üniversite ücret artışlarının, bu yıl sadece eylül ayında yansıdığını dile getirdi.

Karahan, gıda fiyatlarında da iklim koşullarının etkili olmaya devam ettiğini belirterek, son aylarda artan sıcaklıklarla kuraklığın belirginleştiğini ve gıda fiyatları üzerinde yukarı yönlü riskleri artırdığını bildirdi.

“Sıkı para politikası duruşumuz, dezenflasyon sürecinin devamını sağlayacak”

Politika faizini yüzde 40,5 düzeyine çektiklerini anımsatan Karahan, “Sıkı para politikası duruşumuz, dezenflasyon sürecinin devamını sağlayacak. Ayrıca, ekonomik birimlerin beklentilerindeki ayrışma ve olası oynaklıklara karşı, parasal aktarımı makroihtiyati tedbirlerle destekliyoruz. Bunun yanında likidite koşullarına göre etkin bir likidite yönetimi uygulamaya da devam ediyoruz.” diye konuştu.

“KKM bakiyesi 7 milyar dolara geriledi”

Karahan, kur korumalı mevduat (KKM) bakiyelerinin bu yıl sonunda büyük oranda azalacağını, 2026’da ise bu düzenlemelere ilişkin tebliğlerin yürürlükten kaldırılmasının planlandığını söyledi.

KKM bakiyesinin Ağustos 2023’te 140 milyar doların üzerine çıktığını hatırlatan Karahan, “KKM bakiyesi 7 milyar dolara geriledi. KKM bakiyesinin kademeli olarak azaltılması ve bankalara verilen hedefler ile Türk lirası mevduat payının artırılması, bu süreçte parasal aktarım mekanizmasını güçlendirdi.” dedi.

Karahan, toplam kredi büyümesinin, dezenflasyon süreci ile uyumlu şekilde yavaşladığına işaret ederek, bu yavaşlamanın kredi kartı bakiyesindeki büyüme hariç bırakıldığında daha belirgin hale geldiğini söyledi.

Reel kesimin ve hanehalkının borçluluğunun tarihsel ortalamaların oldukça altında seyrettiğini belirten Karahan, şu ifadeleri kullandı:

“Reel sektörün toplam borçluluğundaki bu düşüşte, firmaların Türk lirası borcunun azalması belirleyici oldu. Hanehalkı tarafında ise kredi kartı borcu toplam borcun yarıya yakınını oluşturuyor. Kredi kartı borcu içinde faize bırakılan kısmın payının 2024’ten başlayarak gerilemesi, bakiyenin çoğunluğunun kartlı harcamalar kaynaklı olduğunu gösteriyor. Düşük seyreden borçluluk, önümüzdeki dönemde bu borçlar kaynaklı oluşabilecek risklerin yönetilebilir olduğunu gösteriyor.”

Karahan, Türk lirası mevduata talebin son dönemde güçlü olduğuna dikkati çekerek, Türk lirası mevduatın payının yüzde 60 ile tarihsel ortalamasına yakın seviyede ilerlediğini bildirdi.

Mayısta finansal piyasalardaki oynaklığın ve küresel risk iştahının iyileşmesinin Türkiye’ye yönelik sermaye girişlerini desteklediğini belirten Karahan, “Bu dönemde, gelişmekte olan ülkelerle birlikte Türkiye’ye yönelik sermaye girişleri olumlu seyretti. Yurt dışı yerleşik yatırımcıların Türk varlıklarında pozisyonlanması haziran ve temmuz aylarında belirgin artış gösterirken, yılın ikinci yarısında genel itibarıyla ılımlı bir seyir izliyor.” şeklinde konuştu.

“Brüt rezervler183 milyar dolara yükseldi”

Karahan, yurt içi ve yurt dışı yerleşiklerin Türk lirasına olan güveninin artmasının, rezervlere de olumlu yansımasının devam ettiğini belirterek, şu ifadeleri kullandı:

“Brüt rezervler son dönemde belirgin bir artış göstererek 26 Eylül’de 183 milyar dolara yükseldi. Swap hariç net rezerv ise 57 milyar dolar düzeyinde. 22 Mart 2024 ile 26 Eylül 2025 tarihleri arasında, brüt rezervler 59 milyar dolar artış gösterirken, swap hariç net döviz pozisyonumuz 122 milyar Dolar iyileşti.”

“Fiyat istikrarı sağlanana kadar sıkı para politikası duruşunu sürdüreceğiz”

Para politikasına ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Karahan, “Fiyat istikrarı sağlanana kadar sıkı para politikası duruşunu sürdüreceğiz.” dedi.

Ara hedeflerini 2026 ve 2027 için yüzde 16 ve yüzde 9 belirlediklerini anımsatan Karahan, şunları kaydetti:

“Para politikasını belirlerken ara hedefleri referans alacağız. Böylece, kontrol ufku içerisinde enflasyonun ara hedeflere yakınsamasını sağlayacağız. Bunu yaparken de enflasyon gerçekleşmelerini, ana eğilimini ve beklentilerini göz önünde bulunduracağız. Enflasyon görünümünün ara hedeflerden belirgin bir biçimde ayrışması durumunda ise, para politikası duruşumuzu sıkılaştıracağız. Fiyat istikrarı, sürdürülebilir büyüme ve toplumsal refah artışı için ön koşuldur. Dezenflasyon sürecinde, enflasyonu belirlediğimiz ara hedeflerle uyumlu olacak şekilde düşürmek için ne gerekiyorsa yapmaya devam edeceğiz.”

Karahan: Enflasyonun ara hedeflerle uyumlu şekilde seyretmesini sağlayacağız yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Ekonomim’den Mehmet Kaya’nın haberine nazaran, AKP’li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın iktisadın başına atadığı Mehmet Şimşek’in iktisat siyasetinde değişiklik olacağı formunda yorumlanan açıklamaları, Merkez Bankası ve Hazine-Maliye’nin üst seviyesinde yeni isimler görülebileceğine işaret ediyor. Buna bağlı olarak SPK ve BDDK’nın idareleri de mercek altında. Yeni bakanların kıymetli bir kısmının genel müdürlük düzeyinde değişiklik yapmak isteyeceği vurgulanıyor.

‘UYUMLU’ VURGUSU

Merkez Bankası Başkanlığı’na ait olarak, Mehmet Şimşek ile uyumlu bir politikayı benimseyebilecek bireyler üzerinde duruluyor. Buna karşılık, kamuoyunda ağır biçimde ortalarında eski banka genel müdürlerinin de olduğu bir dizi isim lisana getiriliyor. Bunlar ortasında en öne çıkan ise Hafize Gaye Erkan oldu.

BDDK VE SPK’DE DEĞİŞİKLİK İSTEĞİ

Diğer tarafta, iktisadın finans ayağının yöneticileri olan BDDK ve SPK’da da değişiklikler olabileceği kaydedildi. BDDK Lideri Mehmet Ali Akben’in 2015’ten itibaren fasılalı da olsa BDDK’da misyon yaptığını hatırlatılarak, kendisinin de değişiklik isteyebileceği vurgulanıyor. Akben’in yerine gelecek isimler ortasında İkinci Lider Yakup Asarkaya ve Merkez Bankası Lider Yardımcısı Taha Çakmak’ın ismi geçiyor.

‘KAN TAZELEME’ DEĞİŞİKLİKLERİ

Bakanlarda yapılan değişikliğin akabinde cumhurbaşkanının yakın çalışma arkadaşları nitelikli ofis ve başkanlıklarda da bir dizi değişiklik beklendiği kaydedildi. Müşavere nitelikli finans, yatırım, teknoloji ofisleri ile bilhassa düzenlemelerde vakit zaman tesirli olabilen İktisat Siyasetleri Heyeti, Strateji ve Bütçe Başkanlığı üzere yarı idari misyon yapan ünitelerde ‘kan tazeleme’ nitelikli değişiklikler bekleniyor.

Strateji ve Bütçe Başkanlığında Lider İbrahim Şenel’in devam etmesinin beklendiği başka yandan SGK Lideri Kürşad Arat’ın da isminin geçtiği kaydedildi. Toplumsal Siyasetler Şurası, Vedat Işıkhan’ın Bakan olması nedeniyle boşalmıştı. Buraya atama yapılacak. Misyondan alınacak üst seviye bürokratlardan birinin bu misyona getirilebileceği kaydediliyor.

İktisat bürokrasisine yeni isimler geliyor: Mehmet Şimşek ile ‘uyumlu’ çalışabilecek isimler aranıyor yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.