Deprem uzmanı Prof .Dr. Okan Tüysüz, depremle ilgili yaptığı açıklamada “Bu bölge aktif fayların olduğu bir bölge. Daha önce de belirttiğim gibi depremlerin olduğu bir bölge. 6,1 büyüklüğün hasar yaratacak bir deprem olarak kabul edilmez, ülkemizdeki deprem hasar sınırı 6,5 büyüklüğüdür. Kötü yapılmış binalarda hasar olabiliyor. Geniş bir alanda hissedilmesi doğal. 6,1 büyüklüğünü 300 kilometrelik bir bölgede hissedebilecek bir deprem.” açıklamasını yaptı.

Ercan’dan ilk açıklama

Balıkesir Sındırgı merkezli 6.1 büyüklüğünde meydana gelen depremin ardından Jeoloji uzmanı Prof. Dr. Övgün Ahmet Ercan bir bilgilendirme açıklaması yaptı. Ercan, Balıkesir’in deprem beklenen bir yer olduğunu, 6.1’lik depremle yaklaşık 15-16 kilometrelik bir kırık oluştuğunu söyledi.

Ahmet Ercan’ın Sözcü Televizyonu’nda yaptığı açıklamadan satır başları:

“Balıkesir Türkçe anlamında çok deprem olan yer demek. Sındırgı da çok kırıklı yer demek. Sındırgı’dan geçen bir kırık var. Bu kırık çok uzun yıllardır deprem yapmıyor. Deprem beklenen bir yerdi. Ama biz deprem nerede öncelikli olacak bilemiyoruz.

’15-16 kilometrelik bir kırık oluşmuş olmalı’

Sındırgı’da bir yer kırığı oluştu. 6.1’lik bir yer kırığının boyutu aşağı yukarı 15-16 kilometrelik bir yer kırılmış olmalı.

“Kent içinde yıkım beklemiyorum”

6.1’lik bir deprem Sındırgı’da bir yıkım yapar mı? Kent içindeki evlerde yıkım yapmaz ancak köylerde, geleneksel taş yapılarda ahırlarda yıkım olabilir. Cami minarelerinde çatlaklar olabilir. Baca düşmeleri olabilir.
Ben ölümcül atlatılacağı kanısında değilim. Çok büyük depremlerden birisi değil.

“Evlerden bir müddet uzak durun”

Yer bilimci Prof. Dr. Naci Görür “Şimdi Alakır-Sındırgı/Balıkesir’de 6,1 deprem oldu. Deprem Simav Fay Zonu, Sındırgı Segmanı üzerinde. Sağ yönlü, yanal bir fay niteliğinde. Küçük deprem değil, hasar olabilir. Daha büyük deprem olacağını sanmıyorum. Evlerden bir müddet uzak durun.” açıklamasını yaptı.

Deprem uzmanlarından art arda açıklamalar yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

DAHA DA BERBATA GİTMESİ BEKLENİYOR

Yeni bir çalışma, 39,4 santigrat derece olarak tanımlanan “tehlikeli sıcaklık” günlerinin sayısının, Batı Avrupa ile Çin, Japonya ve Amerika Birleşik Devletleri üzere ülkeleri içeren orta enlem bölgelerinde 2050 yılına kadar iki kattan fazla artacağını ortaya koydu. Tropikal bölgeler yılın büyük kısmında bu sıcaklıklarla karşı karşıya kalabilir.

GECELERİ RAHAT YOK

Gündüzleri dayanılmaz sıcaklar bir yana gece sıcaklıkları da olması gerektiği üzere düşmüyor. 2022’de yapılan bir araştırmaya nazaran, ılık gece sıcaklıkları 21. yüzyılın yalnızca birinci yirmi yılında dünyanın dört bir yanındaki insanların yıllık ortalama 44 saatlik uykusunu çaldı. Araştırmacılar, gündüz şekerlemelerinin ve daha serin gecelerde daha uzun mühlet uyumanın kaybedilen uykuyu telafi etmediğini ortaya koydu.

En kaliteli uykuyu almak için uzmanlar uzun vakittir serin bir odada uyumayı önermektedir 15,6 ila 19,4 santigrat derece en güzelidir. 

Araştırmalar, daha yüksek gece sıcaklıklarının uyanıklığı artırdığını ve derin dalga ve REM’i (hızlı göz hareketi) azalttığını göstermiştir; her ikisi de bedenin geceleri kendini ne kadar yeterli onardığı ve yenilediği açısından kritik ehemmiyete sahiptir.

SICAK HAVA ERKEN DOĞUMA YOL AÇABİLİR

2019’da yapılan bir araştırmaya nazaran, hamilelik sırasında sıcak hava dalgalarına maruz kalmak erken doğum üzere olumsuz sonuçlarla bağlı olabilir. Yaşlı yetişkinler daha yüksek sıcaklıklarda uyurken daha yüksek kalp atış suratlarına ve daha fazla fizyolojik gerilime sahip olabilirler. Hatta 2008 yılında Avustralya’da yapılan bir araştırma, sıcak hava dalgaları sırasında bilhassa yaşlı yetişkinlerde zihinsel ve davranışsal bozukluklara bağlı ölümlerin arttığını ortaya koymuştur.

SICAKTA RAHAT UYUMAK İÇİN 10 İPUCU

Avrupa Uykusuzluk Ağı‘ndan bir küme uzmana nazaran, sıcak hava dalgaları sırasında uyku sıkıntılarıyla nasıl daha yeterli başa çıkılabileceğini öğrenmek, sıhhatimiz üzerindeki olumsuz etkiyi sınırlayabilir. Sıcaklarda daha rahat uyumak için en kıymetli ipuçları: 

Susuz kalmayın. Gün boyunca bol ölçüde su içmek, bedeninizin gece sıcaklığınızı daha yeterli düzenlemesine yardımcı olabilir.

Uyku uzmanı Dr. Raj Dasgupta, yatmadan evvelki bir ya da iki saat boyunca su içmemeniz gerektiğini, aksi takdirde gece tuvalete gitmek için uyanacağınızı söylüyor. Bunun yerine, “yatmadan evvel buz küplerini emmeyi deneyin.”

Hafif yiyin. Uzmanlar, bilhassa günün son öğününde daha hafif yemek yemenin daha güzel bir uyku için hazırlanmanıza yardımcı olabileceğini söylüyor. 2016’da yapılan bir araştırmaya nazaran, gün ilerledikçe şeker ve karbonhidrat yüklü besinlerden, doymuş yağlardan ve çok fazla liften kaçının, zira bunlar da uykuyu bozabilir.

Hafif giyinin. Çıplak uyuyun ya da bol, pamuklu giysiler tercih edin. Isıyı cildin yanında hapsedebilen sentetiklerden kaçının.

Yatak odanızı serinletmek için fırsat kollayın. Gün içinde daha serin bir periyot geçirecek kadar şanslıysanız, pencereleri ve kapıları açın ve yatak odasını havalandırmak için fanları çalıştırın, akabinde sıcaklık yükseldiğinde kapatın.

Ağ uzmanları, sıcaktan kaçış yoksa, panjurları kapatın, pencere gölgeliklerini çekin ve “evi ve yatak odasını hem gündüz hem de gece mümkün olduğunca serin ve karanlık tutmak için” elinizden geleni yapın teklifinde bulundu.

Alkolden uzak durun. Uyku tıbbı şefi ve nöroloji profesörü olan Dr. Phyllis Zee, akşamları içki içmenin bedeni susuz bıraktığını ve sizi gece terlemelerine hazırladığını söylüyor.

Rahatlamak için vakit ayırın. Siz ve çocuğunuz için, yatmadan evvel “kitap okumak, öykü yahut müzik dinlemek” üzere sakinleştirici aktiviteler için bir saat yahut daha fazla vakit ayırın. Bu, sakinleşmeye ve rahatlamaya yardımcı olabilir” diyor.

Ilık suyla duş alın. Sıcak yatağa girmeden evvel ılık (ama soğuk değil) bir duş alın ya da ayak banyosu yapın; bu, ısı geriliminizi azaltmaya ve sizi uykuya hazırlamaya yardımcı olabilir.  Uzmanlar, duştan yahut banyodan çıktıktan sonra bedeniniz daha serin ortama ahenk sağladığından beden sıcaklığınız düşeğini belirtiyor.

Vücut sıcaklığımız doğal bir sirkadiyen ritme sahip olduğu için sıcaklıktaki bu düşüş bedeninizi uykuya hazırlar beden yattığınızda soğumaya ve kalktığınızda ısınmaya hazır hale gelir.

Uyumak için en serin yeri bulun. Mümkünse yatak odanızı 25 santigrat derece daha serin tutmak için elinizden geleni yapın. Bunun için, klimaya kıyasla 50 kata kadar daha az elektrik kullanan tavan vantilatörleri ya da yer yahut başucu elektrikli vantilatörleri kullanmayı deneyin.

Düzenli bir uyku programı uygulayın. Uzmanlar, bir gece makus uyursanız, sonraki gece erken yatmayın diyor. Sıcaklık ne olursa olsun, beyni uyku vaktinin geldiği konusunda eğitmek için tertipli bir yatma saatine bağlı kalmak değerlidir.

Erken uyanırsanız ve 15-20 dakika geçmeden tekrar uyuyamazsanız, kalkın ve uykunuz gelene kadar çamaşır katlamak üzere rahatlatıcı ve zihinsiz bir şey yapın. Ağ uzmanları, bu işe yaramazsa güne başlamanızı öneriyor.

Güvenli bir formda idman yapın. Sıcakta bile idmanı bir kenara bırakmayın. Uzmanlar, nizamlı bir uyku ve uyanıklık programını sürdürmenin değerli bir yolu olarak, sabahın erken saatlerinde, dışarısı hala nispeten serinken biraz fizikî aktivite yapmaya çalışmanızı öneriyor.

Uyku uzmanlarından çok sıcaklarda uyku kalitesini arttıracak teklifler yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

(Levent Kurnaz)

Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Levent Kurnaz, çok sıcaklıkların nedeninin iklim değişikliği olduğunu vurgulayarak “Sıcaklığın 35 derecenin üstünde ve nemin de yüzde yüzün üstünde olduğu durumlarda insanların beş saatten daha fazla o ortamda sağ kalmaları mümkün değildir. Türkiye’ye baktığımızda 2080-2100 yılları aralığında sıcaklığın 35 dereceyi, nemin de yüzde 100’ü aştığı durumların Antalya, Mersin, Adana, Hatay çizgisinde sıkça görülebileceği ortaya çıkıyor. Şayet ferdi tedbir almayacak olursak bu yüzyılın sonuna yanlışsız sıcaktan insanların günlük alışkanlık olarak ölecekleri bir durumun oluşacağını belirtiyoruz” dedi.

(Ümit Şahin)

‘HALK SIHHATİ SORUNUDUR’

İstanbul Siyasetler Merkezi İklim Çalışmaları Koordinatörü Ümit Şahin ise sıcak dalgalarının artışının iklim felaketi olarak tanımlanması gerektiğinin altını çizerek “Sel, fırtına ve orman yangını üzere iklim felaketleri artıyor birebir halde sıcak dalgaları da artıyor. Sıcak dalgalarının artışının da iklim felaketi olarak tanımlanması gerekiyor” diye konuştu. Sıcaklıkların halk sıhhati sorunu olacağını vurgulayan Şahin, “Eskiden soğukların daha ölümcül olduğu bilinirdi lakin iklim değişikliğiyle bir arada çok sıcaklıkların daha ölümcül olduğu bir periyoda giriyoruz” dedi.

SICAK 4 BİN 281 CAN ALMIŞTI

Uluslararası yayın yapan akademik bir mecmuada yer alan makaleye nazaran İstanbul’da en fazla mevte yol açan sıcak dalgaları 2007, 2010 ve 2017 yıllarında yaşandı. Toplam 257 gün süren 20 sıcak dalgası sırasında rutin mevt istatistikleri göz önünde bulundurulduğunda fazladan 4 bin 281 kişi hayatını kaybetti.

İklim uzmanlarından korkutan ikaz: Sıcaklık nedenli vefatlar artacak! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Dünya Meteoroloji Örgütü ve Avrupa Birliği (AB) Kopernik İklim Değişikliği Hizmetleri’nin hazırladığı rapora nazaran Avrupa’da geçen yıl sanayi öncesi devirlere kıyasla 2,3 santigrat derece daha yüksek sıcaklıklar kaydedildi.

2022 yılının çok sıcaklar, kıtlıklar ve orman yangınlarıyla geçtiğinin belirtildiği raporda, deniz yüzeyi düzeylerinin de rekor yüksekliklere ulaştığı, buzullarda şimdiye dek görülmemiş oranda erimenin kelam konusu olduğu tabir edildi.

Raporda geçen yıl kaydedilen çok sıcakların bir defalık bir durum olarak görülmemesi gerektiğinin de altı çizildi.

Birleşmiş Milletler (BM) global ısınmanın sanayi öncesi devirlerin azami 1,5 santigrat derece üzerinde olması gerektiğini belirtmiş, aksi takdirde bunun felakete yol açacağı ihtarında bulunmuştu.

Dünya Meteoroloji Örgütü ve AB Kopernik İklim Değişikliği Hizmetleri’nin hazırladığı raporda, artan sıcaklıkların ekonomilere ve ekosistemlere büyük ziyan verdiği de belirtildi.

Alpler’de buzullarda bir yıl içinde en çok erimenin görüldüğü belirtilirken bunda kar yağışlarının çok azalmasının yanı sıra yaz aylarındaki sıcaklık ve Sahara rüzgârlarının da tesirli olduğu söz edildi.

Raporda gelecek için umut veren bir gelişme olarak ise yenilenebilir güç kaynaklarının birinci defa elektrik üretiminde fosil yakıtları geride bıraktığına işaret edildi.

Dünya ortalamasının iki kat üzerinde bir süratle ısınan Avrupa kıtasında geçen yaz 1980’lerden bu yana görülen en yüksek sıcaklık düzeyleri kelam konusu olmuştu.

Fransa, Almanya, İtalya, Portekiz, İspanya ve İngiltere’de 2022 kayıtların tutulmasından bu yana görülen en sıcak yıl olarak tarihe geçmişti.

Dünya genelinde 1800’lerin ortalarından bu yana ortalama 1,2 santigrat derecelik bir ısınma kelam konusu oldu.

Fosil yakıt salımlarıyla global ısınmaya en az seviyede neden olan dünyanın en fakir ülkeleri buna rağmen global ısınmanın en çok ziyan verdiği bölümler.

Ancak Avrupa kıtasında da durum önemli.

Avrupa’da İklim Durumu 2022 başlıklı rapora nazaran ise 1991’den 2021’e dek 30 yıl içinde kıta genelinde 1,5 santigrat derecelik bir artış kaydedildi.

Aşırı sıcaklar nedeniyle 16 binden fazla kişi hayatını kaybederken, seller ve fırtınalar üzere iklim değişikliğinin yol açtığı felaketler sonucu 2 milyar dolarlık ziyan kelam konusu oldu.

Dünya Meteoroloji Örgütü Genel Sekreteri Petteri Taalas, çok sıcakların “yaygın ve sert kıtlık şartlarını zorlaştırdığını, tarihte kaydedilen en geniş yanmış alanla sonuçlanan orman yangınlarına yol açtığını ve binlerce kişinin vefatına neden olduğunu” tabir etti.

AB Kopernik İklim Değişikliği Hizmetleri Yöneticisi Carlo Buontempo da geçen yıl yaşanan çok sıcakların bir istisna olarak görülmemesi gerektiğine işaret etti ve Avrupa’da çok sıcakların hem daha sık hem de daha ağır görüleceğini savundu.

Yenilenebilir umutlar

Getty Images

Dünya Meteoroloji Örgütü ve AB Kopernik İklim Değişikliği Hizmetleri’nin hazırladığı raporda, olumlu görülen tek gelişme ise 2022 yılında AB içindeki toplam elektrik üretiminin yüzde 22,3’ünün rüzgâr ve güneş güçlerinden elde edilmesi olduğu tabir edildi.

Böylece yenilenebilir güç kaynaklarından elde edilen elektrik üretiminin birinci sefer fosil yakıtlardan sağlanan üretimi geride bıraktığına dikkat çekildi.

2022’de AB’de elektrik üretiminin yüzde 20’si fosil yakıtlardan sağlanmıştı.

Avrupa genelinde son 30 yılda rüzgâr ya da yağmur paternlerinde değerli bir değişiklik kelam konusu olmazken güneş ışığında bariz bir artış görülmüş, 2022 yılında kayıtların başladığı 1983’ten bu yana en yüksek güneş radyasyonu düzeyleri tespit edilmişti.

İklim uzmanlarından ikaz: Avrupa’da hava sanayi öncesi periyoda nazaran 2,3 derece daha sıcak yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.