CANNES’DA PRÖMİYER

İlk sinema çok sevilince Indiana Jones: Kamçılı Adam (1984), Indiana Jones : Son Macera (1989) ile üçleme tamamlandı. Üçlemeden 19 yıl sonra Indiana Jones ve Kristal Kafatası Krallığı’nda (2008) direktör tekrar Steven Spielberg’di. Maymunlar Cehennemi, Top Gun üzere gişesi yüksek eski sinemaların yeni versiyonları beğeni ve ilgi çektiği için beşinci kısmı Indiana Jones ve Mukadderat Kadranı’nı Spielberg-Lucas ikilisi 42 yıl sonra ikonik seriyi Lucasfilm’den satın alan Disney’e, direktörlüğü de James Mangold’a (Walk the Line, Logan) devretti. Aksiyon serüvenin dünya prömiyeri Cannes Sinema Festivali’nde yapıldı, Harrison Ford’a Altın Palmiye Onur Mükafatı verildi.

Kader Kadranı’nın açılış sekansı 1944’ün son aylarında geçer. Indy ve akademisyen dostu Ben Shaw, Nazilerin çaldıkları savaş ganimetlerinin peşindedirler. 80 yaşındaki Harrison Ford dijital maske ile başarılı bir biçimde gençleştirilmiştir. Longinus’un Mızrağı’nı ararken iki bin yıldır kayıp olan Arşimet’in Kadranı’nın ganimet treninde olduğunu anlarlar. Giden trenin içindeki ve üstündeki açılış sekansı yüksek tempolu, eğlencelidir, aksiyon da doruktadır. Indy, Nazi bilim adamı Schmidt’le kıyasıya dövüşür, kadranın lakin yarısını kurtarabilir. Bu kesintisiz aksiyon şöleninin akabinde 1969’a New York’taki Ay Günü kutlamasına geçeriz. Apollo 11 Ay’a inmiştir. Altmışların yer dizaynları çok başarılıdır.

Indy emekli olmuştur, 80 yaşındadır. Ben Shaw’un kızı, Indy’nin vaftiz kızı Helena birdenbire ortaya çıkıp Arşimet’in yarım kadranını bulalım der. Serüven böylelikle başlar. Kazablanka, Atina, Sicilya, Dionisos’un Kulağı mağarası, Arşimet’in mezarı, Siraküza Kuşatması, tarihin içinde seyahate başlarlar. Indy ve takımı kayıp vaktin peşine düşerler.

DEVAMI GELİR Mİ?

Arşimet’in Kadranı vakitteki çatlakları bularak tarihi değiştirme gücüne sahiptir, bu Indy’nin ömrü boyunca aradığı şeydir. Sinemada Hollywood’un dev bütçeli üretimlerinde eksik olan özel bir melankoli yer alır: Vaktin akışı, bellek, anılar, yaşlılık, eski kalıntılar, geçmiş, gelecek, insanın faniliği, pişmanlıklar, vaktin gizemini delmek. Indiana Jones’un devam sineması gelir mi? Olursa da Indy’nin vaftiz kızı Helena’dan temelli bir Indiana Jones olabilir. Harrison Ford, Phoebe Waller-Bridge, Mads Mikkelsen, Ralph Jones, Ethann Isidore, Antonio Banderas, Karen Allen, John Rhy-Davies’in oynadığı, aksiyon, serüven, mizah, cümbüş dolu Indiana Jones ve Baht Kadranı bugün gösterime girdi.

Indiana Jones vaktin peşinde yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

SOSYAL MEDYADA İLGİ BÜYÜK

Nisan ayında hayata geçen dokuzuncu proje. Cansu Cürgen ve Avşar Gürpınar’ın “Balık Kavağa Çıkınca” isimli çalışması, vakti öbür bir açıdan sahiplenerek gündelik fragmanları ve muğlak tabirlerini LED ekranlara taşıyor. Cürgen ve Gürpınar, “Muğlak Standartlar Enstitüsü” ismini verdikleri bir sanat oluşumunun kurucuları. Lisanımıza geçmiş lakin çok da mantıklı bir mana söz etmeyen sözleri, cümleleri ve tabirleri 2014 yılından bu yana kayıt altına alıyorlar. Bu projede de LED tabelalarda o sözleri görüyoruz.

(Cansu Cürgen ve Avşar Gürpınar)

‘ÜÇ VAKTE KADAR, BİR AN…’

Ekim ayına kadar Yanköşe’de sergilenecek yapıtla ilgili Cürgen ve Gürpınar, şunları söylüyor: “İnsanlık bin yıllardır vakti tanımlamak ve hayatı bu eksende idame ettirmek için efor gösteriyor. Lakin mantığın ve bilimin dışında kültürde ve lisanda farklı bir vakit algısı mevcut. Balık Kavağa Çıkınca ile her vakit lisanımızda olan bu kavramları yine göz önüne serdik. Balık Kavağa Çıkınca’nın çıkış noktası ‘bir an’, ‘üç vakte kadar’, ‘göz açıp kapayıncaya dek’ üzere vaktin, lisanda yerleşik fakat matematiksel çevirisi neredeyse imkânsız olan muğlak tabirleri… Ahmet Hamdi Tanpınar’ın ‘Saatleri Ayarlama Enstitüsü’ yapıtında kaleme almış olduğu üzere, ‘Saatin kendisi yer, yürüyüşü vakit, ayarı insandır. Bu da gösterir ki vakit ve yer, beşerle mevcuttur!’ Biz de bu yapıtta insanın ve insanlığın vakit ile tuhaf ve kendine has ilgisini göstermek istedik.”

Vaktin muğlak standartları yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.