Cari istikrarın kıymetli bir kısmını oluşturan dış ticaret açığı, haziran ayında bir evvelki yıla kıyasla yüzde 37.3 azalarak 5,16 milyar dolar oldu.

Dış ticaret açığı altın ve güç ithalatı öncülüğünde ocak-haziran devrinde yüzde 18.7 artışla 61,24 milyar dolar olmuştu.

Cari açık 2022’de altın ve Rusya işgali sonrası yüksek seyreden güç fiyatlarının yarattığı yüksek ithalat öncülüğüde 2021 yılındaki 7,2 milyar dolardan 2022’de 48,8 milyara genişledi.

Ankette 2023 için altı ekonomistin katıldığı cari açık iddialarının medyanı 41 milyar dolar oldu. Şimdiki kestirimler ise 50,8 milyar dolar ile 38 milyar dolar ortasında yer aldı.

RUSYA’NIN UKRAYNA İŞGALİ PLANLARI BOZDU

Cari açığı daraltmak ve fazlaya geçmek Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın geçtiğimiz yıllarda uyguladığı ekonomik planın en önemli amaçları ortasında yer almaktaydı. Lakin Rusya’nın Ukrayna’yı işgali sonrasında sert yükselen petrol, doğalgaz ve hububat fiyatları cari açığın daha da büyümesine yol açtı.

Mehmet Şimşek’in Hazine ve Maliye Bakanı olarak atanması sonrasında iktisatta mali disiplinin sağlanması ve bütçe açığının azaltılması için adımlar atılmaya başlandı.

VERGİLER ARTTIRILDI

Katma bedel vergisinin arttırılması, harçlara yapılan artırım ile birlikte ek ÖTV ve kurumlar vergisinin de artışının bütçeye gelir sağlayacağı ve dolaylı olarak cari açığın azalmasına dayanak olacağı öngörülüyor.

Öte yandan bugün yayımlanan bir haberde de işlenmemiş altın ithalatına kota uygulaması ile Hazine’nin altın ithalatının cari açık üzerindeki olumsuz tesirlerini azaltmayı amaçladığı belirtildi.

TCMB, Haziran ayı cari istikrar verisini 11 Ağustos saat 10.00’da açıklayacak.

Reuters’tan yıl sonu için cari açık varsayımı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Cari istikrarın kıymetli bir kısmını oluşturan dış ticaret açığı, haziran ayında bir evvelki yıla kıyasla yüzde 37.3 azalarak 5,16 milyar dolar oldu.

Dış ticaret açığı altın ve güç ithalatı öncülüğünde ocak-haziran periyodunda yüzde 18.7 artışla 61,24 milyar dolar olmuştu.

Cari açık 2022’de altın ve Rusya işgali sonrası yüksek seyreden güç fiyatlarının yarattığı yüksek ithalat öncülüğüde 2021 yılındaki 7,2 milyar dolardan 2022’de 48,8 milyara genişledi.

Ankette 2023 için altı ekonomistin katıldığı cari açık iddialarının medyanı 41 milyar dolar oldu. Şimdiki varsayımlar ise 50,8 milyar dolar ile 38 milyar dolar ortasında yer aldı.

RUSYA’NIN UKRAYNA İŞGALİ PLANLARI BOZDU

Cari açığı daraltmak ve fazlaya geçmek Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın geçtiğimiz yıllarda uyguladığı ekonomik planın esas amaçları ortasında yer almaktaydı. Lakin Rusya’nın Ukrayna’yı işgali sonrasında sert yükselen petrol, doğalgaz ve hububat fiyatları cari açığın daha da büyümesine yol açtı.

Mehmet Şimşek’in Hazine ve Maliye Bakanı olarak atanması sonrasında iktisatta mali disiplinin sağlanması ve bütçe açığının azaltılması için adımlar atılmaya başlandı.

VERGİLER ARTTIRILDI

Katma bedel vergisinin arttırılması, harçlara yapılan artırım ile bir arada ek ÖTV ve kurumlar vergisinin de artışının bütçeye gelir sağlayacağı ve dolaylı olarak cari açığın azalmasına takviye olacağı öngörülüyor.

Öte yandan bugün yayımlanan bir haberde de işlenmemiş altın ithalatına kota uygulaması ile Hazine’nin altın ithalatının cari açık üzerindeki olumsuz tesirlerini azaltmayı amaçladığı belirtildi.

TCMB, Haziran ayı cari istikrar verisini 11 Ağustos saat 10.00’da açıklayacak.

Reuters’tan yıl sonu için cari açık varsayımı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Bankanın ekonomistleri bu durumun daha uzun mühlet derinden negatif bir gerçek siyaset faizi manasına geleceğini ve hem mevduat hem de kredi faizlerinin daha yüksek düzeylere çıkması gerektiğini düşündüklerini kaydetti.

Bloomberg HT’nin aktardığına nazaran, bankanın raporunda “TCMB’nin revize edilmiş enflasyon görünümü göz önüne alındığında, para siyasetine ait varsayım yolu ve irtibat, siyaset faizinde kısmi olağanlaşma ve alternatif araçlara bağımlılığın devam ettiği tarafındaki görüşlerimizi teyit ediyor” tabirleri kullanıldı.

‘MERKEZ’İN ENFLASYON KESTİRİMİNDE KESKİN ARTIŞ

TCMB Lideri Hafize Gaye Erkan perşembe günü birinci enflasyon raporu sunumunu gerçekleştirmişti. Erkan sunumda bankanın yıl sonu enflasyon varsayımlarında kesin bir üst istikametli revizyona gidildiğini açıklamıştı.

Erkan, bir evvelki enflasyon raporunda yüzde 22,3 olarak öngörülen 2023 yılsonu TÜFE varsayımını yüzde 58’e çıkarıldığını belirtmiş, para siyaseti ve miktarsal sıkılaşma tedbirlerinin enflasyon ana trendine tesirinin 2024 ikinci çeyrekte görülmeye başlanacağını söylemişti.

Erkan toplantının soru karşılık kısmında faiz artışında kademeli sürece vurgu yapmış ve Fed’in faiz artış döngüsünde bir anda enflasyonun üzerine çıkmadığını örnek vererek, “Faiz artışının tesirini iktisatta piyasa dinamiklerinde ziyan vermeden, aşırılıklar oluşturmadan, kademeli gitmek bütün merkez bankalarının amacıdır” tabirlerini kullanmıştı.

MEVDUAT FAİZLERİNDE DOLARİZASYON HASSASİYETİ

Hafize Gaye Erkan mevduat faizinin dolarizasyonu artırmayacak bir düzeyde olmasını önemsediklerini ve KKM’de çıkış stratejisiyle ilgili TL tasarruf araçlarını çeşitlendireceklerini, bunların vakit için açıklanacağını duyurdu.

Perşembe günü yayımlanan enflasyon raporunda enflasyon dinamiklerine ait detaylı tahlillere yer verilmiş, döviz kuru sepetindeki yüzde 10’luk bir bedel artışının tüketici fiyatlarına maliyet kaynaklı tesirinin ise bir yıllık bir mühlet zarfında 2,5 puan civarında olduğu belirtilirken, geçişkenliği artıran etkenler ortasında yüksek dolarizasyon, yüksek cari açık, yüksek yabancı para borçluluğu ve yüksek risk primi yer almıştı.

Morgan Stanley’den TCMB’ye dair yeni faiz varsayımı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Oysa Cumhurbaşkanı Erdoğan 2022 sonunda, “Herkes enflasyon hesabını 2023’te yüzde 20’ler düzeyine nazaran yapsın” demişti.

DEVLET-MİLLET HİZMETİ

• Yılsonu yıllık TÜFE iddiası 2023 için yüzde 58, 2024 için yüzde 33’e yükseltildi. 2025 sonunda ise yüzde 15’e gerilemesi bekleniyor. Evvelki raporda “yüzde 5’lik hedef” birebir vakitte kestirim olarak yer almıştı.
• Merkez, 2023 iddiasındaki artışın 7.5 puanının TL cinsi ithalat fiyatları, 8.5 puanının besin fiyatları, 7.5 puanının kamu artırımları (yönetilen fiyatlar), 10.9 puanının kestirim sapmasından kaynakladığını duyurdu. Bu kapsamda yüzde 34’lük taban fiyat artışının TÜFE’ye mümkün tesiri 2.7-4.1 puan hesaplandı. Ayrıyeten Merkez Bankası’na nazaran döviz kuru geçişkenliği son devirde yükseldi. Geçişkenlik yüzde 25 civarında.

• Gaye Erkan, faiz artışı ve kredi sıkılaştırmaya atıfla “Bunların olumlu tesirlerinin bir kısmını 2023’ün sonunda ve bilhassa enflasyonun ana eğiliminde 2024’ün ikinci çeyreğinde hissetmeye başlayacağız. 2025 sonrasını ise istikrar periyodunun başlangıcı olarak görüyoruz. Bu periyotta öngörülebilirlik artacaktır” dedi. Erkan’a nazaran TÜFE’de tepe 2024’ün ikinci çeyreğinde yüzde 60’la görülecek.
• Soruları da yanıtlayan Erkan, “Çarşı pazara iniyor musunuz?” denmesi üzerine şu karşılığı verdi: “Enflasyonla çaba aslında burada olmamın nedeni. Devlet ve milletimize hizmet. Refaha bir ucundan da yardımcı olabilirsek ne hoş. Allah nasip ederse bunda da kararlıyız.” Erkan, KKM’nin Hazine’den Merkez’e dönemini ise “bütünsel idare için daha uygun” halinde yorumladı.

‘ERDOĞAN’ YANITSIZ!

• Önceki faiz düzenlemeleriyle ilgili soru üzerine “Geçmiş hakkında konuşmam. Önümüze bakalım. Yapmamız gereken çok iş var, vakit de değerli” diyen Erkan, ayrıyeten Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “Faiz sebep enflasyon sonuç” tezine ait soruyu da şöyle yanıtladı: “Başkan olarak benden hiçbir siyasi açıklama alamayacaksınız, hiç boşuna uğraşmayın.”

OLAN EMEKLİLERE OLDU!

• Prof. Dr. Hayri Kozanoğlu: Yılsonu enflasyonu yüzde 58, yıl sonu besin enflasyonu yüzde 61.5’e yükseltildi. Olan emekliye oldu! Yüzde 25 artırıma talim! Ayrıyeten döviz kuru enflasyona paralel artarsa dolar yıl sonunda 36 TL olacak!
• Prof. Dr. Hakan Kara: Bankanın yüzde 25’lik döviz kurundan enflasyona geçiş varsayımını düşük bulsam da geçiş katsayısının 2018’den sonra bariz arttığı tespiti kıymetli.
• Mustafa Sönmez: TCMB yılsonu TÜFE’si için yüzde 58 demiş fakat temmuz artışı en az yüzde 10, sonrası ayda yüzde 5 olsa yılsonu yüzde 68’i buluyor.
• Uğur Gürses: Duruşu, sorulara verdiği karşılıklar; bugüne kadarki saçmalığın farkındayız fakat bu “çemberin” içinde faiz silahını gerektiği üzere kullanamayız tablosu sunuyor.
• Prof. Dr. Veysel Ulusoy: Merkez yüksek enflasyon “geçici” dedi. Halk anlamadı.
• Prof. Dr. Selva Demiralp: Erkan, siyaset ile piyasa faizi ortasındaki farkın kapanmasının kıymetine değindikten sonra işe mevduat faiziyle başladıklarını not etti. Fakat sıkı para siyaseti uygulanan çerçevede yakınsamanın üst istikametli olması gerekir. Aksi takdirde sıkı paradan bahsetmek, dolarizasyonu düşürmek mümkün olur mu?

Merkez Bankası Lideri Gaye Erkan açıkladı: Yıl sonu enflasyon varsayımı yüzde 22.3’ten yüzde 58’e yükseldi! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

İşitsel deneyin akabinde iştirakçiler, dinledikleri müzikler hakkında rahatsız edici olup olmadığı, daha evvel duyup duymadıkları ve muhtemelen arkadaşlarına tavsiye edip etmeyecekleri üzere soruları yanıtladı.

MAKİNE TAHSİLİ İLE YAPAY ZEKA HİT MÜZİKLERİ EVVELDEN TESPİT EDEBİLİYOR

Katılımcıların nöral (sinirsel) yansılarını farklı cinslerden 24 müzik dinleterek inceleyen araştırmacılar, istatistiksel ve makine tahsili formüllerini kullanarak yapay zeka ile hit müziklerin evvelce tespit edilebileceği bulgusuna ulaştı. Araştırmacılar, elde edilen bilgiler doğrusal bir istatistiksel model aracılığıyla işlendiğinde, modüllerin popülerlik varsayımını yüzde 69 olarak bulurken, bu bilgiler yapay zekanın makine öğrenme yolu kullanarak yaptığı değerlendirmede ise bu oran yüzde 97,2’ye çıktı.

Claremont Graduate Üniversitesi profesörü ve yayınlanan araştırmanın başyazarı Profesör Paul Zak, bahse dair yaptığı açıklamada, “Makine tahsilini nörofizyolojik datalara uygulayarak, hit müzikleri neredeyse kusursuz bir formda belirleyebildik.” dedi.

“33 kişinin sinirsel aktivitesinin, milyonlarca kişinin yeni müzikleri dinleyip dinlemeyeceğini kestirim edebilmesi hayli heyecan verici.” diyen Profesör Zak, bu derece doğruluğa yakın bir datanın daha evvel elde edilmediğine işaret etti.

Zak, araştırma sonucunda kayıt altına alınan beyin sinyallerinin, deneklerin ruh hali ve güç seviyeleriyle alakalı beyin ağlarının aktifliğini yansıttığını kaydetti.

Gelecekte bu çalışmada da kullanılan giyilebilir nörobilim teknolojilerinin yaygınlaşması durumunda, insanların kendilerine uygun cümbüşe yönlendirilebileceğini vurgulayan Profesör Zak, “Yüzlerce seçenek yerine, yalnızca iki veya üç seçenek sunulabilir, bu da keyif alacakları müziği seçmelerini daha kolay ve daha süratli hale getirir.” değerlendirmesine bulundu.

Zak, müzik şirketlerinin, dinleyicilerin müzik listelerine kaydedebilecekleri tanınan olma ihtimali yüksek müzikleri belirlemek için de bu çalışmanın kullanılabileceğini lisana getirdi.

Araştırmada, dinletilen müzikler, 700 binden fazla dinlemeye ulaşması durumunda tanınan (hit) kabul edildi.

Öte yandan, araştırmada, deneklerden elde edilen dataların toplumsal beğeni ve zevkleri varsayım etmeyi kolaylaştırabileceği de vurgulandı.

Yapay zekanın “hit şarkı” varsayımı, müzik sanayisini değiştirebilir yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Bloomberg HT’de yer alan habere nazaran, ortalarında Zümrüt İmamoğlu’nun da bulunduğu ekonomistlerin pazar yayımladığı raporda iddialarından daha düşük bir faizin, faiz koridoru ya da daha fazla faiz artışı sinyaliyle desteklenebileceği belirtildi.

Regülasyonlar ve denetimlerin tedrici olarak kaldırılmasının beklendiği belirtilen raporda “Kontrolleri kaldıracak tek seferde büyük bir faiz artışı daha az ihtimal olarak görüyoruz” denildi.

“EK SIKILAŞMA YAPMAK İÇİN KORİDOR DA KULLANILABİLİR”

Raporda “TCMB için iki patika mümkün. Birinci patika faizleri artırmak ve regülasyonları, denetimleri yavaşça kaldırmak. Bu senaryoda faizin yüzde 25 yahut daha aşağıda belirlenmesi ve daha fazla faiz artışı sinyali verilmesi mümkün. Başka senaryo ise mevcut finansal şartları gevşetmeden faizi kısıtlayıcı düzeylere yükselterek başlamak. Bu senaryo iktisatta daha süratli bir düzeltmeye müsaade verecek ve kredibilite ile öngörülebilirliği güçlendirecek. Bize nazaran ihtimaller daha çok süratli yerine kademeli düzeltmeden yana. Faiz artırmadan ek sıkılaşma yapmak için koridor da kullanılabilir” değerlendirmesi yapıldı.

Kurum, TCMB’nin yüzde 15-18 üzere düşük bir faizle başlaması durumunda mevcut banka faizlerini yakalamak için en az iki faiz artışı daha yapabileceğini öngördü.

Raporda “TCMB tıpkı vakitte regülasyonları gevşetmek özel bölümün finansmana erişimini kolaylaştırabilir. Buna mevduat faizlerinin mevcut düzeylerinden gevşemesiyle birlikte Döviz talep artışı eşlik edebilir. Fakat yaz turizm gelirleri para ünitesini destekleyecektir. Para ünitesinde sabitleme beklemesek de TCMB müdahalelerinin gereken müddet boyunca devam etmesini bekliyoruz” tabirleri kullanıldı.

BofA’dan ‘Merkez’ varsayımı: Aşağı istikametli sürpriz mümkün yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Bloomberg HT’nin aktardığı raporda enflasyonun iktisattaki en büyük zorluk olmaya devam edeceğini kaydeden ekonomistler, zelzelenin arz-talep dengesizliği yaratması, taban fiyat artışlarının tesiri, TL’de son günlerde yaşanan kıymet kaybı üzere tesirlerle manşet enflasyonun yıl sonunda yüzde 50’ye yakınsayacağı öngörüsünü paylaştı.

TCMB’nin son toplantıda siyaset faizini değiştirmeyerek yüzde 8.5’te tuttuğunu hatırlatan ekonomistler enflasyonist baskılar, rekor düşük düzeydeki gerçek faiz, düşük rezervler üzere tesirlerle yeni yöneticilerin daha ortodoks ve agresif önden yüklemeli para siyaseti uygulayacağını belirti.

“HIZLI PAHA KAYBI BÜYÜK BİR FAİZ ARTIRIMINI GEREKTİRİYOR”

Raporda bankanın agresif lakin çok olmayacağı belirtilerek faiz konusunda “Bu noktada tam bir kıymetlendirme yapmak sıkıntı lakin TL’deki süratli kıymet kaybı, birinci anda büyük bir faiz artırımını gerektiriyor. Öteki yandan hükümetin kredi büyümesinde çöküşe neden olmamak için bir istikrar sağlaması gerekiyor.

İKİ SENARYO PAYLAŞTILAR

Politika faizi birinci seferde yüzde 25’e yükseltilebilir yahut Haziran ve Temmuz aylarında üst üste faiz artırımı olabilir. İkinci senaryoda faiz evvel yüzde 18-20 civarına, Temmuz’da da yüzde 25 düzeyine yükselebilir. Bu artışın son olup olmayacağı soru işareti ve TL’nin hareketi ile portföy akışlarına bağlı olacak. Faizin yüzde 30’un üzerine çıkması ihtimalini de dışlamıyoruz” iddiasına yer verildi.

Alman bankasından iki senaryolu faiz varsayımı: ‘İlk seferde yüzde 25’e yükseltilebilir’ yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

İLK KARMA GERÇEKLİK CİHAZI

Şirket bu aktiflikte uzunca bir müddettir beklenen karma gerçeklik gözlüğünü tanıttı.

Vision Pro, Apple’ın birinci karma gerçeklik aygıtı olma özelliğini taşırken şirketin ‘ilk uzamsal bilgisayarı’ oldu. Vision Pro birebir vakitte Apple’ın 2014’ten bu yana birinci yeni ana eser serisi unvanını kazandı.

Şirketin CEO’su Tim Cook, yıllardır geliştirdikleri Vision Pro’yla ilgili, “Doğru kullanımda bağlantı ve çalışma biçimini büsbütün değiştirecek bir yenilik” tabirlerini kullandı.

SADECE ‘BAKMANIZ’ YETERLİ

Vision Pro, yeni visionOS isimli işletim sistemine sahip ve Spatial Audio üzere özelliklerle birlikte geliyor.

Vision Pro öncelikle bir artırılmış gerçekçilik aygıtı olarak konumlandırılsa da bundan çok daha fazlasını vadediyor. Kumandasız aygıtta, uygulamaları açmak için kullanıcının onlara bakması kâfi.

Bunun yanında seçmek ve kaydırmak için hafif dokunuşlar yapılabiliyor. Vision Pro’da sesli komut opsiyonu da var.

TAHMİNİ TÜRKİYE FİYATI CEP YAKACAK

Apple’ın yeni oyuncağının kendisi kadar fiyatı da merak konusu oldu. Apple, Vision Pro fiyatını 3.499 dolar olarak açıkladı. 2024’ün başlarında piyasaya girecek olan eser birinci etapta yalnızca ABD özelinde satışa sunulacak. Bu nedenle Vision Pro bir müddet “niş” eser olarak hayatını sürdürecek.

Ürünün 2024 yılı içinde Türkiye dahil öbür ülkelerde de satışa sunulması bekleniyor. Bu bağlamda Vision Pro Türkiye fiyatı için hesaplanması gereken kimi vergi oranları bulunuyor.

Türk vergi sisteminde sanal gerçeklik gözlükleri ve artırılmış gerçeklik gözlükleri birden fazla mevzuata ve dilimlere girebiliyor. Bunun için birtakım emsallere bakmak gerekiyor.

Donanım Haber’e nazaran; Vision Pro’dan gümrük vergisi, ÖTV ve KDV vergileri alınacak. Bunlar göz önüne alındığında Apple Vision Türkiye fiyatı 142.921 TL yapıyor.

Fakat Apple Türkiye’ye has bir fiyatlamaya da gidebilir yahut Türkiye’ye gelene kadar farklı bir vergilendirme sürecine tabi olabilir.

Apple Vision Pro: 3499 dolar

Gümrük fiyatı: 75.100 TL

Gümrük vergisi (%20): 15.020 TL

TRT Bandrolü (%12): 10.814 TL

ÖTV (%20): 20.816 TL

KDV (%18): 21.801 TL

Apple Vision Pro Türkiye satış fiyatı: 142.921 TL

Yukarıdaki bilgiler geçmiş vergi hesaplamalarına nazaran hesaplanmış olsa da Vision Pro’nun Türkiye’ye gelişine kadar mevzuat değişiklikleri ve oran değişiklikleri olabilir. Birebir vakitte Apple’ın Vision Pro’yu tam olarak hangi tarihte Türkiye’ye getireceği de aşikâr değil.

Apple Vision Pro’nun varsayımı Türkiye fiyatı belirli oldu yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.