virtüözü arşivleri - Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik

Dünyaca ünlü keman virtüözü Suna Kan ömrünü yitirdi

Sat, 17 Jun 2023 17:24:06 +0000

Cumhuriyetin sanat alanındaki kilometre taşlarına imza atan, ustaların ustası Suna Kan, 86 yaşında hayatını yitirdi. Sanatkarın vefat haberini Devlet Sanatçısı Gülsin Onay, toplumsal medya hesabından duyurdu.

Onay, “Suna Kan’ı kaybetmişiz… Allah rahmet eylesin… Yeri cennet olsun… Oğlu Ömer Üstel başta olmak üzere tüm yakınlarına, sevenlerine, müzik topluluğumuza başsağlığı ve sabırlar dilerim… Büyük bir müzisyenimizi, yakın dostumu ve yeri doldurulamaz kıymetli kemancımızı kaybetmenin kederi içerisindeyim… Kalbimizde daima yaşayacak eşsiz anıları ve kayıtlarıyla” dedi. Gülsin Onay, nisan ayında sanatçıyı ziyaret ederek Kan’a piyano dinletisi sunmuş ve bu anları toplumsal medya hesabında paylaşmıştı.

Devlet Sanatkarı ve Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası (CSO) emekli solist sanatkarı Prof. Suna Kan için CSO tarihi binasında bugün 10.30’da merasim düzenlenecek. Naaşı Karşıyaka Camisi’nde kılınacak öğlen namazını takiben Karşıyaka Mezarlığı’nda toprağa verilecek.

‘HARİKA ÇOCUK’

Suna Kan, “Harika Çocuk” yasası olarak bilinen üstün yetenekli çocuklar yasası İdil Biret’le birlikte kendisi için çıkarılarak 1948 yılında müzik eğitimi için yurtdışına gönderildi. Gabriel Bouillon’un öğrencisi olarak tahsil gördüğü konservatuvarı 1952’de birincilikle bitirdi. Suna Kan, 1954 yılında Cenevre Memleketler arası Yarışması’nda birincilik mükafatını aldı. 1955 yılında Viotti Memleketler arası Yarışması’nda ikincilik, 1956 yılında Münih Milletlerarası Yarışması’nda ikincilik mükafatlarını kazandı. 1957 yılında katıldığı M. Long – J. Thibaud Memleketler arası Yarışması’nda Paris Kenti Ödülü’nü aldı. Uzun yıllar Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrasında ve kurucuları ortasında bulunduğu Ankara Oda Orkestrası’nda başkemancı ve solist sanatçı olarak yer aldı.

HER KITADA KONSER

Geniş bir repertuvara sahip bulunan çağdaş keman edebiyatına ve bilhassa Türk bestekarların yapıtlarına programlarında yer vermeyi unsur edinen Suna Kan, Türk sanatına katkısı ve üstün hizmetlerine karşılık 1971 yılında Devlet Sanatkarı unvanıyla onurlandırıldı. Yurtdışında çok sayıda turneler yaparak çabucak bütün kıtalarda sanatını dinleten Kan, İngiltere, Fransa, Almanya, İtalya, İsviçre, Belçika, Hollanda, İsveç, Norveç, Rusya, Çin, Japonya, Kanada, Amerika ve Güney Amerika ülkelerinde konserler verdi. Üst seviye orkestralarla konçertolar yorumlayan sanatçımıza eşlik eden orkestralar şöyle sayılabilir: Londra Senfoni, Los Angeles Filarmoni, Bamberg Senfoni, Moskova Senfoni, Fransa Ulusal Radyo Senfoni. Yönettiği orkestralarla sanatkara eşlik eden ünlü şefler ortasında Istvan Kertesz, Walter Susskind, Zubin Mehta, Hans Rosbaud, Louis Fremaux, Gotthold Lessing, Michel Plasson, “ikili konçerto” yorumladığı ünlü solistler ortasında da Yehudi Menuhin, Igor Bezrodni, Pierre Fournier, Andre Navarra, Frederick Riddle bulunuyor.

Sanatçı, 1996 yılında Sevda – Cenap And Müzik Vakfı Onur Altın Madalyası ile ödüllendirildi. 1997 yılında Müşerref Hekimoğlu’nun yazdığı “Suna Kan: Öz Müziğini Duyuran Keman” isimli kitap Sevda – Cenap And Müzik Vakfı tarafından yayımlandı. 2006 yılında ise İKSV İstanbul Müzik Şenliği tarafından Onur Mükafatı verildi.

NE DEDİLER?

‘ANADOLU’YU KUCAKLADI’

ZEYNEP ORAL: Bir dostum haberi alınca “Sihirli keman sustu” diyordu… Evet gençliğimizde ona “sihirli keman” derdik… Suna Kan bu ülkede nitelikli klasik müziğe yol açmak, yaymak için çok çalıştı, sonsuz katkılarda bulundu. Anadolu’nun her köşe bucağında konserler verdi. Adanalı olmanın tadını çıkarır vatanın her köşesini, konser vermeye gittiği her yeri sıkı sıkıya kucaklardı. Atatürk ve Cumhuriyet unsurlarına bağlılığı çarpıcıydı. Sorumlu aydın halini ve duruşunu daima sürdürdü… Ben onun yeteneği ustalığı kadar alçakgönüllülüğüne, cömertliğine, vericiliğine, hayata sarılışına da hayrandım. Meslektaşlarına sevgisi ve hürmeti sonsuzdu… Suna Kan’ın insan olarak benim en unutamadığım yanı içinde daima bir çocuğun bilinmeyen olmasıydı. Dünyaya kocaman hoş gözleriyle adeta şaşarak bakardı… Etrafına hayata daima nahif, çocuksu, lakin çok içten, çok sımsıcak bir bakışı, bir tavrı vardı. Parıltılar içinde uyusun…

‘BİR YILDIZ KAYDI’

EVİN İLYASOĞLU: Keman sanatkarımız Suna Kan, Ayşegül Sarıca ve Arın Karamürsel üzere piyanistlerimizin akabinde klasik müzik dünyamızdan bir yıldız üzere kaydı. Disipliniyle, hiç yitirmediği fakat sahneye yansıtmadığı heyecanıyla, prensiplerine bağlılığıyla, Türk bestekarlarının kaç yapıtını birinci defa seslendirip gün ışığına çıkarmasıyla keman yorumcularımızın tarihinde çok kıymetli bir yere sahipti. Gençlere örnek olan bir disipline sahipti. Umarım onun kayıtları da en kısa vakitte gün yüzüne çıkar. Onunla yapılmış söyleşiler de yayımlanır. Çok üzgünüm. Not: Çarşamba yazımda Suna Kan ile yapılmış tarihi bir söyleşiyi yayımlayacağım.

‘ALTIN HARFLERLE KAZINDI’

CİHAT AŞKIN: Suna Kan, müzik sanatımızın keman alanındaki en değerli varlıklarından birisiydi. Yorulmak bilmeyen yorumculuğu, virtüözlüğü, yol göstericiliği, oda müziği alanındaki liderliği ve saymakla bitmeyecek özellikleriyle müzik tarihimize ismi altın harflerle kazınmıştır. Onun manevi mirasçıları olarak sanatını gelecek kuşaklara ulaştırmaktaki azmimiz ve bayrak taşıyıcılığımız bizlere değerli vazifeler yüklemektedir.

‘SEMBOL BİR İSİM’

RENGİM GÖKMEN:

‘CUMHURİYETİMİZİN DEĞERİ’

KEMAL KILIÇDAROĞLU: Cumhuriyetimizin çok sesli müzik alanında yetiştirdiği büyük kıymet, dünyaca ünlü keman virtüözlerinden, devlet sanatkarımız Suna Kan’ın vefatından ötürü büyük keder duydum. Kendisine Allah’tan rahmet, ailesine, sevenlerine ve tüm sanat topluluğuna başsağlığı diliyorum.

NADİR NADİ’NİN KEMANI BAĞIŞLANMIŞTI

Cumhuriyet gazetesi başyazarı ve Mozart tutkunu Az Nadi’nin uzun yıllar çaldığı İtalyan imali kemanı, eşi Berin Nadi’nin vasiyeti üzerine, 2009 yılında Cumhuriyet Vakfı’nda düzenlenen bir merasimle Suna Kan’a teslim edilmişti. Bunun haberi 13 Haziran 2009’da gazetemizde şöyle yer aldı:

“Cumhuriyet Vakfı İdare Heyeti üyesi Prof. Dr. Aydın Aybay tarafından Suna Kan’a sunulan keman, Kan’ın seçeceği yetenekli ve muhtaçlığı olan bir keman öğrencisine verilinceye kadar Cumhuriyet Vakfı’nda koruma edilecek. Vakıf binasındaki merasime Cumhuriyet Vakfı Lider Yardımcısı Alev Coşkun, vakıf yöneticisi Erol Erkut, gazetenin müelliflerinden Zeynep Oral, vakıf avukatı Barış Aybay Özay ve gazetenin Kültür Servisi Şefi Celal Üster de katıldılar.

‘BİRLİKTE ÇALMIŞTIK’

Bu bağışın çok manalı olduğunu belirten Suna Kan, merasimde şunları söyledi: Bu kemanı vaktinde birlikte çalmıştık Az Nadi ile. Çocukluğumda da ismini daima babamdan duyardım. Az Beyefendi Fransa’daki hocamın arkadaşıydı. Hatta ben Paris Konservatuvarı’ndan çıktığımda Cumhuriyet gazetesinde ‘Fransa’daki birinci Türk kızı’ diye haberimi yapmıştı. Hem Berin Hanım hem Az Beyefendi bana daima dostluk ve yakınlık gösterdiler. Babam da bir mühlet Az Bey’e keman dersi vermişti. Ben de kemanımı birilerine bağışlamak, hasebiyle onun benden sonra da yaşamasını sağlamak isterim. Lakin bunu fakat sahiden keman sanatkarı olacak, o denli hevesi çabucak geçmeyecek birine vermek istiyorum. Eminim bu da Az Bey’in ‘sevgililer’inden biriydi. Ender Beyefendi bir Mozart âşığıydı, müzik âşığıydı.”

Dünyaca ünlü keman virtüözü Suna Kan ömrünü yitirdi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Dünyaca ünlü keman virtüözü Suna Kan ömrünü yitirdi

Fri, 16 Jun 2023 15:00:06 +0000

Keman virtüözü Suna Kan, hayata gözlerini yumdu.

Acı haberi toplumsal medya hesabından duyuran Gülsin Onay, “Suna Kan’ı kaybetmişiz.. Allah rahmet eylesin.. Yeri cennet olsun.. Oğlu Ömer Üstel başta olmak üzere tüm yakınlarına, sevenlerine, müzik topluluğumuza baş sıhhati ve sabırlar dilerim.. Büyük bir müzisyenimizi, yakın dostumu ve yeri doldurulamaz bedelli kemancımızı kaybetmenin kederi içerisindeyim.. Kalbimizde daima yaşayacak eşsiz anıları ve kayıtlarıyla…” tabirlerini kullandı.

Suna Kan’ı kaybetmişiz..
Allah rahmet eylesin..
Mekanı cennet olsun..
Oğlu Ömer Üstel başta olmak üzere tüm yakınlarına, sevenlerine, müzik camiamıza baş sağlığı ve sabırlar dilerim..
Büyük bir müzisyenimizi, yakın dostumu ve yeri doldurulamaz değerli kemancımızı kaybetmenin… pic.twitter.com/Kkn380T3Kn

— Gulsin Onay (@gulsinonay) June 11, 2023

Kan, 2017 yılının Mayıs ayında sıhhat problemleri nedeniyle uzun bir müddet konser vermediğini belirterek, “Kemanın kutusunu şimdilik, bu dünyadan gidinceye kadar kapattım” demişti.

SUNA KAN KİMDİR?

Sanatçı Suna Kan, 1936 yılında Adana’da doğdu. Babası, Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası Viyola sanatkarı Nuri Kan’dır. Beş yaşındayken babasından keman öğrenmeye başlayan Kan, daha sonra aile dostları Hulusi Karsel’den keman dersleri aldı. Ankara Devlet Konservatuvarı imtihanlarını kazanan Kan, bu okulda Avusturyalı eğitimci Walter Gerhardt ile başladığı temel keman tahsilini İzzet Nezih Albayrak ve Gilbert Back ile sürdürdü; son olarak Liko Amar ile çağdaş müzik yapıtları çalıştı.

İlk resitalini 18 Nisan 1946’da Ankara Devlet Konservatuvarı’nın konser salonunda veren Kan, Mozart’ın 5. Keman Konçertosunu seslendirdiği bu resital nedeniyle “Harika Çocuk” olarak anıldı ve eğitimine Avrupa’da devam etmesi gerekliliği gündeme geldi. 1948’de isme-özel olarak çıkarılan “İdil Biret ve Suna Kan’ın yabancı memleketlere müzik tahsiline gönderilmesine dair kanun” (Harika Çocuk Yasası) ile yurt dışında tahsil görmek için devlet bursu aldı. Yasanın çıkmasından bir mühlet sonra ailesiyle birlikte önce Roma’ya gitti; birlikte çalışacağı eğitimcinin hayatını kaybettiğini öğrenince Paris Konservatuvarı’na gönderildi. Paris’te Gabriel Bouillon ile çalışan Suna Kan, 1952 yılında konservatuvarı birincilikle bitirdi.

Okulu bitirdikten sonra da Gabriel Bouillon ile repertuvar çalışmalarına devam etti ve milletlerarası müsabakalara katıldı. Viotti Müsabakası birincilik mükafatını (1955), Münih Yarışı İkincilik mükafatını (1956), Long-Thibaud Yarışı Paris Kenti mükafatını (1957) kazandı.

1957’de Türkiye’ye döndü ve Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası solist sanatçılığına atandı. 1960 yılında müzisyen ve müzik eleştirmeni Faruk Güvenç ile evlendi. 1960 yılında Türkiye’nin birinci konser piyanisti Ferhunde Erkin’le kurduğu keman-piyano ikilisi ile Türkiye’nin pek çok yerinde oda müziği konserleri ve resitaller verdi. İkili yurt dışında da çeşitli merkezlerde resitaller verdi. Daha sonra Almanya’da tahsilini tamamlamış Gülay Uğurata ile bir ikili oluşturdu. Tam 29 yıl birlikte çaldılar.

Suna Kan, 1970’li yılların başında orkestra şefi Gürer Aykal ve eşi Faruk Güvenç ile Ankara Oda Orkestrası’nın kuruluşunda yer aldı. Orkestra, yurt dışında yüzün üzerinde konser verdi; çeşitli plaklar yaptı. Sanatçı, 1977-1986 ortasında Ankara Oda Orkestrası’nda başkemancı ve solist sanatçı olarak yer aldı.

Geniş bir repertuvarı olan Kan, Türkiyeli bestekarlarının keman için ürettikleri repertuvarın önde gelen yorumcularından birisidir. Necil Kazım Akses’in Keman Konçertosu’nun birinci çalınışını gerçekleştiren sanatçı, sık sık yorumladığı Ulvi Cemal Erkin’in Keman Konçertosu’nun en güzel yorumcularından biri kabul edilir. Ahmet Adnan Saygun’un Keman Konçertosu’nu da birçok kere icra etti. 1971’de Devlet Sanatçısı unvanına layık görüldü. Türkiye’nin birinci kültür bakanı olan Talât Sait Halman’ın Cumhurbaşkanlığı Konser Salonu’nda düzenlemek istediği Itri konserine karşı çıkmış, hatta Başbakan Nihat Erim’e mektup göndererek ‘alaturka müzik o salonda icra edilirse devlet sanatkarı unvanımı geri iade ederim’ dedi. Talât Sait Halman’ın bütün gayretlerini geri çevirerek Itri konserinin iptal edilmesine neden oldu, bu olay sonucunda Talât Sait Halman Kültür Bakanlığı misyonundan istifa etti.

1988 yılında diplomat Halit Güvener ile evlendi ve sefire olarak Macaristan’da bulundu. Sanatçı, 1996 yılında Sevda – Cenap And Müzik Vakfı Onur Altın Madalyası ile ödüllendirildi. 1997 yılında Müşerref Hekimoğlu’nun yazdığı “Suna Kan: Öz Müziğini Duyuran Keman” isimli kitap Sevda – Cenap And Müzik Vakfı tarafından yayınlandı.

Dünyaca ünlü keman virtüözü Suna Kan ömrünü yitirdi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.