Görüntüde hareket halindeki bir aracın içinde görülen Prigojin, “Yaşayıp yaşamadığımı ve nasıl olduğumu merak edenler için şu anda 2023 yılının Ağustos ayında, hafta sonundayız ve ben Afrika’dayım” sözlerini kullandı. “Beni yok etmeyi düşünen ve ne kadar kazandığımı tartışan beşerler için söylüyorum, hayatımda her şey yolunda” diyen Prigojin konuşmasını sonlandırırken kameraya el salladı.

Paylaşılan manzaralarda ömür tehlikesinin farkında olduğu anlaşılan Prigojin’in, gün olarak “hafta sonu”nu belirtmesi dikkate alındığında, Wagner başkanının görüntüsünün sadece 3-4 gün evvel çekilmiş olabileceği iddia ediliyor.

Wagner başkanı Prigojin’in ölmeden evvelki son manzaraları ortaya çıktı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Görüntüde hareket halindeki bir aracın içinde görülen Prigojin, “Yaşayıp yaşamadığımı ve nasıl olduğumu merak edenler için şu anda 2023 yılının Ağustos ayında, hafta sonundayız ve ben Afrika’dayım” tabirlerini kullandı. “Beni yok etmeyi düşünen ve ne kadar kazandığımı tartışan beşerler için söylüyorum, hayatımda her şey yolunda” diyen Prigojin konuşmasını sonlandırırken kameraya el salladı.

Paylaşılan imajlarda hayat tehlikesinin farkında olduğu anlaşılan Prigojin’in, gün olarak “hafta sonu”nu belirtmesi dikkate alındığında, Wagner önderinin görüntüsünün sadece 3-4 gün evvel çekilmiş olabileceği varsayım ediliyor.

Wagner başkanı Prigojin’in ölmeden evvelki son manzaraları ortaya çıktı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Rusya’nın şahin kanadından Putin idaresine giderek yükselen bir sesle yapılan tenkitler tepe noktasına Wagner’le ulaştı. Wagner kümesinin 2 ay evvel başlattığı isyan hareketiyle Rusya’da bir değişim süreci başladı. Wagner kümesi Belarus Cumhurbaşkanı Alexander Lukaşenko arabuluculuğu sayesinde Vladimir Putin’le barış yapmasına karşın genel kamuoyunda Putin’in onları affettiğine dair bir algı oluşmadı. İsyan gecesinin birinci haberi, Wagnerlere yakınlığıyla bilinen meşhur kumandan Sergey Surovikin’in “kışlalarınıza dönün” bildirisiyle paylaştığı görüntü olmuştu. Olay “tatlıya bağlandıktan” sonra Surovikin bir daha ortada gözükmedi. Rusya’da yasaklı yayın organı Moscow Times, Surovikin’in gözaltına alındığını sav etti. 

PUTİN’İN ZEYTİNDALI

Olay sonrası Putin’in birinci atağı Wagner komutanlarınaydı. Moskova’da yapılan toplantıda Putin kumandanlara “ya bendensiniz ya onlardan” iletisi vermişti. Rusya Lideri, kumandanların büyük bir kısmının teklifi kabul ettiğini söyledi. Putin, mutabakata niyetli olan Wagner işçisini ve kumandanlarını Savunma Bakanlığı’nın bünyesine dahil etmek istiyordu. Pekala bu çalışana ne oldu?

Biraz sayılardan başlayalım. “Marx” takma isimli Wagner kumandanına nazaran Ukrayna’da “iş gezisine” toplam 78 bin işçi katıldı. Bu işçinin 49 bini cezaevinden toplanan mahkumlardan oluşuyordu. Wagner kümesinin telegram hesapları, Ukrayna’da 22 bin çalışanını kaybettiğini 40 bininin de yaralandığını söyledi. Şu anda yaklaşık 10 bin Wagner üyesinin Belarus’ta olduğu söyleniyor. Putin’in teklifini kabul ettiği sav edilen işçi sayısı ise 33 bin. Velhasıl, ya yaralıların önemli bir kısmı sağlam bir biçimde vazifeye döndü, ya da iki taraftan biri sayısını abartıyor. 

İki türlü de önemli sayıda işçinin Rus ordusuna katıldığı ortada. Rus ordusu, bu askerleri birebir Wagner üzere kullanmayı planlıyor. “Fırtına Z” birlikleri ismi verilen bu kümelerin başında Wagner kumandanları var. Çalışanın büyük kısmını ise birebir Wagner’deki üzere mahkumlar oluşturuyor. Fırtına Z birlikleri, Rusya’nın kuzeydeki taarruz operasyonlarında başı çekiyor. 

AF YOK

Bu mühlet zarfında Putin’in ilgisi savaşın yönetilme biçimini sert lisanla eleştiren figürlere döndü. Bunların başında, uzun yıllardır Ukrayna iç savaşında savaşan Donetsk’li kumandan İgor Girkin geliyor. 2014’te meşhur Malezya uçağının vurulmasından sorumlu tutulan Girkin, 2022’de başlayan işgalden kısa bir mühlet sonra en “karamsar” Rus figür olarak nam salmıştı. Girkin’in karamsarlığı bazen açıkça hakarete kadar gidiyordu. Girkin, “Kremlin’de bu korkaklar olduğu sürece Rusya Federasyonu 5-6 yıl lakin dayanır” çıkışı sonrası gözaltına alındı. 

Rus kumandan İvan Popov da çabucak hemen tıpkı sonu yaşadı. Popov’un savına nazaran savaşla ilgili ordunun yaşadığı sıkıntıları üstlerine anlatması sonrası vazifeden alınmıştı. “Hayatını kaybeden silah arkadaşlarım için palavra söyleme ihtimalim yoktu” demişti kumandan. 

WAGNER’İN AKIBETİ

Bu kumandanlardan birinin Prigojin’in koltuğuna oturması şaşırtan olmaz. Ya şirket Putin’e bağlı bir önder altında olduğu üzere devam eder ya da isim değişikliğine sarfiyat. Orta Afrika Cumhuriyeti güvenlik danışmanının da dediği üzere; “Rusya isterse Wagner’i çeker Beethoven’ı yollar, biz onunla da çalışmaya devam ederiz”.

Tabii Wagner’in efsaneleşmiş bir yapı olduğunu söylemek gerekir. İsyan gününde Prigojin’i sokakta alkışlayan siviller, konutundan sandviç yapıp askerlere dağıtanlar vardı. Ukrayna savaşından bu yana 3 tane sinema sineması olan, isyana kadar her yerde pankartları asılı, birçok Rus’un kahraman gördüğü bir kümeden bahsediyoruz. Şu anda bile kimi Wagner işçileri Prigojin için “intikam” yeminleri ediyor. Çeşitli kentlerde Prigojin ve Utkin için anmalar düzenleniyor. İsyan gecesindeki üzere zırhlı konvoylarla olmasa da birtakım “yalnız kurt” aksiyonları görebiliriz. Bu hareketler, nitekim “intikam” isteyen bireylerin yanı sıra ülkedeki sürtüşmelerden faydalanmayı uman istihbarat kümelerinin denetiminde de gerçekleşebilir. Lakin Rusya’nın Wagner sıkıntısını ne kadar az hasarla çözdüğünü anlamak için daha çok erken.

Wagner isyanından Prigojin’in ölümüne…Wagner’in sonu geldi mi? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Rusya’nın şahin kanadından Putin idaresine giderek yükselen bir sesle yapılan tenkitler tepe noktasına Wagner’le ulaştı. Wagner kümesinin 2 ay evvel başlattığı isyan hareketiyle Rusya’da bir değişim süreci başladı. Wagner kümesi Belarus Cumhurbaşkanı Alexander Lukaşenko arabuluculuğu sayesinde Vladimir Putin’le barış yapmasına karşın genel kamuoyunda Putin’in onları affettiğine dair bir algı oluşmadı. İsyan gecesinin birinci haberi, Wagnerlere yakınlığıyla bilinen meşhur kumandan Sergey Surovikin’in “kışlalarınıza dönün” bildirisiyle paylaştığı görüntü olmuştu. Olay “tatlıya bağlandıktan” sonra Surovikin bir daha ortada gözükmedi. Rusya’da yasaklı yayın organı Moscow Times, Surovikin’in gözaltına alındığını sav etti. 

PUTİN’İN ZEYTİNDALI

Olay sonrası Putin’in birinci atağı Wagner komutanlarınaydı. Moskova’da yapılan toplantıda Putin kumandanlara “ya bendensiniz ya onlardan” bildirisi vermişti. Rusya Lideri, kumandanların büyük bir kısmının teklifi kabul ettiğini söyledi. Putin, mutabakata niyetli olan Wagner çalışanını ve kumandanlarını Savunma Bakanlığı’nın bünyesine dahil etmek istiyordu. Pekala bu çalışana ne oldu?

Biraz sayılardan başlayalım. “Marx” takma isimli Wagner kumandanına nazaran Ukrayna’da “iş gezisine” toplam 78 bin işçi katıldı. Bu işçinin 49 bini cezaevinden toplanan mahkumlardan oluşuyordu. Wagner kümesinin telegram hesapları, Ukrayna’da 22 bin işçisini kaybettiğini 40 bininin de yaralandığını söyledi. Şu anda yaklaşık 10 bin Wagner üyesinin Belarus’ta olduğu söyleniyor. Putin’in teklifini kabul ettiği argüman edilen işçi sayısı ise 33 bin. Hülasa, ya yaralıların önemli bir kısmı sağlam bir formda vazifeye döndü, ya da iki taraftan biri sayısını abartıyor. 

İki türlü de önemli sayıda çalışanın Rus ordusuna katıldığı ortada. Rus ordusu, bu askerleri tıpkı Wagner üzere kullanmayı planlıyor. “Fırtına Z” birlikleri ismi verilen bu kümelerin başında Wagner kumandanları var. İşçinin büyük kısmını ise tıpkı Wagner’deki üzere mahkumlar oluşturuyor. Fırtına Z birlikleri, Rusya’nın kuzeydeki taarruz operasyonlarında başı çekiyor. 

AF YOK

Bu müddet zarfında Putin’in ilgisi savaşın yönetilme biçimini sert lisanla eleştiren figürlere döndü. Bunların başında, uzun yıllardır Ukrayna iç savaşında savaşan Donetsk’li kumandan İgor Girkin geliyor. 2014’te meşhur Malezya uçağının vurulmasından sorumlu tutulan Girkin, 2022’de başlayan işgalden kısa bir müddet sonra en “karamsar” Rus figür olarak nam salmıştı. Girkin’in karamsarlığı bazen açıkça hakarete kadar gidiyordu. Girkin, “Kremlin’de bu korkaklar olduğu sürece Rusya Federasyonu 5-6 yıl lakin dayanır” çıkışı sonrası gözaltına alındı. 

Rus kumandan İvan Popov da çabucak hemen birebir sonu yaşadı. Popov’un tezine nazaran savaşla ilgili ordunun yaşadığı problemleri üstlerine anlatması sonrası vazifeden alınmıştı. “Hayatını kaybeden silah arkadaşlarım için palavra söyleme ihtimalim yoktu” demişti kumandan. 

WAGNER’İN AKIBETİ

Bu kumandanlardan birinin Prigojin’in koltuğuna oturması şaşırtan olmaz. Ya şirket Putin’e bağlı bir önder altında olduğu üzere devam eder ya da isim değişikliğine masraf. Orta Afrika Cumhuriyeti güvenlik danışmanının da dediği üzere; “Rusya isterse Wagner’i çeker Beethoven’ı yollar, biz onunla da çalışmaya devam ederiz”.

Tabii Wagner’in efsaneleşmiş bir yapı olduğunu söylemek gerekir. İsyan gününde Prigojin’i sokakta alkışlayan siviller, konutundan sandviç yapıp askerlere dağıtanlar vardı. Ukrayna savaşından bu yana 3 tane sinema sineması olan, isyana kadar her yerde pankartları asılı, birçok Rus’un kahraman gördüğü bir kümeden bahsediyoruz. Şu anda bile kimi Wagner çalışanları Prigojin için “intikam” yeminleri ediyor. Çeşitli kentlerde Prigojin ve Utkin için anmalar düzenleniyor. İsyan gecesindeki üzere zırhlı konvoylarla olmasa da kimi “yalnız kurt” aksiyonları görebiliriz. Bu aksiyonlar, sahiden “intikam” isteyen bireylerin yanı sıra ülkedeki sürtüşmelerden faydalanmayı uman istihbarat kümelerinin denetiminde de gerçekleşebilir. Fakat Rusya’nın Wagner problemini ne kadar az hasarla çözdüğünü anlamak için daha çok erken.

Wagner isyanından Prigojin’in ölümüne…Wagner’in sonu geldi mi? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Putin imzasının akabinde Kremlin’den yayınlanan kararnameye nazaran ordu ismine faaliyet gösteren ya da Rusya’yı Ukrayna’daki “özel askeri operasyonunda” misyon alacak herkesin Rusya’ya resmi bir bağlılık yemini etmesi istendi.

25 Ağustos Cuma günü yürürlüğe girdiği belirtilen kararnamede, “Rusya’nın savunmasının manevi ve ahlaki temellerini oluşturmaya yönelik bir emir” tabirleri kullanılırken, tüm paralı asker kümelerinin Rusya bayrağı önünde bağlılık yemini etmesi gerektiği vurgulandı.

Yemin edenlerin, kumandanların ve üst seviye önderlerin buyruklarını titizlikle yerine getireceklerine dair kelam verdikleri belirtildi.

WAGNER’İN 24 SAAT SÜREN İSYANI

Rusya’nın Ukrayna savaşında etkin rol alan paralı asker kümesi Wagner’in önderi Prigojin, Haziran ayında Rus ordusunu Wagner kamplarına atak düzenlemekle suçlayarak isyan başlatmıştı.

Wagner savaşçıları, Prigojin’in buyruğuyla Rusya’nın güneyindeki Rostov’dan başşehir Moskova’ya silahlı yürüyüşe geçmişti. Rusya Savunma Bakanı Sergey Şoygu ve Rusya Genelkurmay Lideri Valery Gerasimov’un istifasını isteyen Prigojin, Belarus Devlet Lideri Aleksandr Lukaşenko’nun arabuluculuğunun akabinde isyanı isyanı durdurmuştu.

Kremlin, 24 saat süren isyanın akabinde Wagner’in Rusya’daki faaliyetlerine son verileceğini ve Wagner savaşçılarının Belarus’taki bir üsse yerleştirileceğini duyurmuştu.

İsyanın üzerinden 2 ay geçerken, 23 Ağustos’ta Wagner önderi Prigojin’in de içinde olduğu bir uçağın Rusya’nın Tver bölgesinde düşmesi sonucu toplam 10 kişi hayatını kaybetmişti.

Putin’den kararname: Paralı asker kümeleri bağlılık yemini edecek yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Rusya’nın Ukrayna savaşında kilit rol oynadı ve Rusya Devlet Lideri Vladimir Putin’in Afrika ve Suriye’de müttefikler edinmesine yardımcı oldu.

Ölümünün akabinde kümenin geleceğiyle ilgili farklı spekülasyonlar ortaya atılıyor.

Batılı güvenlik yetkilileri Wagner başkanının yerine kimin geçeceği ve bir vakitler yönettiği paralı askerlere ne olacağı konusunda farklı kestirimlerde bulunuyor.

WAGNER’İ KİM YÖNETECEK?

BBC’ye konuşan Londra merkezli savunma ve güvenlik alanında çalışma yapan niyet kuruluşu RUSI’den araştırmacı Dr. Joana de Deus Pereira, Prigojin’in vefatının kümenin muhtemelen yine yapılanmasına neden olacağını söyledi.

Ancak Wagner’in operasyonlarının Prigojin’in liderliği altında olduğu üzere devam etmesi mümkünlüğünün yüksek olduğunu belirtti.

“Kuruluş gelecekte muhtemelen diğer bir isimle varlığını sürdürecek; ahenk sağlama ve dönüşüm kapasitesine sahip olduğunu aslında kanıtladı.

“Wagner’e tek adam tertibi olarak değil, bir ekosistem olarak, Afrika üzere yerlerde başları ve çok çeşitli çıkarları olan bir hidra olarak bakmalıyız.”

Atlantik Kurulu Güvenlik Analisti Ruslan Trad BBC’ye verdiği demeçte, Prigojin’in yerine Rusya’nın askeri istihbarat servisi GRU ile ilişkili birinin gelebileceğini belirtti.

Ona nazaran Putin’in önündeki asıl zorluk paramiliter operasyonları finanse edecek kadar güçlü ve kendisini destekleyen birini bulmak:

“Yeni bir finansör bulmanın daha sıkıntı olacağını düşünüyorum, zira Wagner’in yeterli kumandanları olsa da burada değerli olan para. Putin’in etrafından birini bu role yerleştirebilirler.”

Reuters Prigojin Putin’in inancını kazanmıştı.

Wagner’in Yükselişi isimli belgeseli yapan gazeteci Benoit Bringer, BBC’ye güçlü adaylardan birinin GRU’nun başındaki General Andrey Averyanov olduğunu söyledi.

“Putin’in geçişi planlamak için vakte muhtaçlığı var üzere görünüyor. Prigojin’den kurtulmak için iki ay beklemesinin sebebi bu olabilir” diye ekledi.

RUSI’den Emily Ferris Moskova’nın Prigojin’e misal adayları tehlikeli görebileceği ve bu nedenle Kremlin’in seçtiği adayla ilerleneceği beklentisini paylaştı.

WAGNER’İN BELARUS VE UKRAYNA’DAKİ BİRLİKLERİNE NE OLACAK?

Wagner geçtiğimiz yıl boyunca Ukrayna’daki en tesirli savaşçı güçtü; birlikleri doğuda Soledar ve Bahmut kentlerini ele geçirdi.

Ancak RUSI’den Ferris, Prigojin’in vefatının savaşın mukadderatında besbelli bir tesiri olmayacağını savunuyor.

Ona nazaran bunun sebebi Wagner isyanından bu yana birliklerinin ya Belarus’ta konuşlanmış ya da Savunma Bakanlığı’na geri çekilmiş olması.

Wagner birliklerinin kısa vadede muharebeye katılmasının mümkün görülmediğini de ekliyor.

Belarus’ta 8 bin Wagner birliğinin konuşlandığı söyleniyor.

Uydu manzaraları konuşlanan birliklerin çadırlarının kıymetli bir kısmının ortadan kaybolduğunu gösteriyor.

ABD tarafından fonlanan Radio Free Europe 273 çadırdan 101’inin halihazırda bozulduğunu söylemişti.

Yine de Wagner savaşçılarının geleceği meçhul; toplumsal medyada yer alan kimi hesaplar, Prigojin’in vefatından Putin’i sorumlu tutan askerlerin onu tehdit ettiğini sav etti.

AFRİKA VE SURİYE’DEKİ WAGNER BİRLİKLERİ SAVAŞMAYA DEVAM EDEBİLECEK Mİ?

Wagner’in hudut ötesi birliklerinin geleceği de tıpkı derecede bilinmeyen. Küme Suriye, Mali, Orta Afrika Cumhuriyeti ve Libya’daki hükümetlerin desteklenmesi karşılığında madencilik gelirlerini paylaşan güçleriyle Rus dış siyasetinin değerli bir aracı haline gelmişti.

Prigojin’in son günleri Batı Afrika’da geçirdiğine inanılıyor. Batılı analistler kümenin, darbenin gerçekleştiği Nijer de dahil olmak üzere daha fazla ülkeye erişmeye çalıştığından kaygı ediyor.

Birçok uzman, Wagner’in kıtadaki operasyonlarının dağınık yapısı nedeniyle Prigojin’in vefatından etkilenmeyeceğini savunuyor.

BBC’ye konuşan Atlantik Kurulu’ndan Trad, Wagner’in Afrika ülkelerinin savunma altyapısına derinden entegre olduğunu ve Prigojin’in vefatından etkilenmeyeceğini belirtiyor.

“Yerel kumandanlar etkilenmiyor zira operasyonlar başka ayrı yürütülüyor, bunun için farklı kaynaklara sahipler ve şu anda bile Suriye ve Afrika operasyonları için eleman alıyorlar.”

Trad, kümenin Rus istihbaratıyla aralıklı bağının Moskova için bedelli bir araç olmaya devam edeceğini, bunun Rusya’nın çıkarlarını gözetebileceği “gri bölgede” faaliyet göstermesine imkan tanırken yetkililerin rastgele bir ilişkiyi reddetmesine imkan sağlayacağını söylüyor.

Orta Doğu Enstitüsü’nün Suriye Programı’ndan Akademisyen Anton Mardasov, öteki paralı asker şirketlerinin Wagner’in Suriye’deki rolüne rakip olmaya başladığına dikkat çekiyor.

Haziran ayındaki isyanın akabinde, bir küme Wagner askerinin PMC Redut isimli rakip bir şirketten transfer teklifi aldığını tez ediyor.

Mardasov’a nazaran, “Redut Suriye’de Wagner ile paralel olarak uzun müddettir çalışıyor. Ordu, Suriye’de Redut’a güveniyordu lakin süratli adımlardan da korkuyorlardı”.

WAGNER’İN MİRASINA NE OLACAK?

Orta vadede Wagner’in operasyonlarının kurucusunun vefatından değerli ölçüde etkilenmesi pek muhtemel görünmüyor.

Ancak RUSI’den Emily Ferris, uzun vadede Wagner’in operasyonlarının yeni bir form alabileceğini belirtiyor.

Ferris, BBC’ye verdiği demeçte, “Büyük ihtimalle Wagner ikiye bölünecek, Belarus’taki başkansız kümeler dağılacak ve yurt dışında faaliyet gösteren başka küme Rus dış siyasetinin kullandığı öbür bir yapıya dönüşecek” diyor.

Prigojin’in mirasına gelince, Bringer, Wagner’in “Kremlin’e, kanunların büsbütün dışında faaliyet gösterebilen, özel, karanlık bir ordunun, hibrit savaşlarda nasıl yararlı olabileceğini ve yurt dışında nüfuz elde edebileceğini gösterdiğini” belirtiyor ve ekliyor:

“Wagner’in ismi yok olabilir lakin alandaki paralı askerler ve yarattığı prosedür yok olamaz.”

Prigojin’den sonra Wagner’i kim yönetecek, kümenin geleceği nasıl şekillenecek? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

ABD Savunma Bakanlığı Pentagon, uçağın yerden atılan bir füze ile düşürülmediğini pahalandırıyor.

Rus yetkililer, düşen uçaktaki 10 cesedin yanı sıra kara kutusunun da bulunduğunu açıkladı.

Soruşturmayı yürüten müfettişler “moleküler-genetik testlerin yapılmakta olduğunu” kaydetti.

Kremlin Sözcüsü Peskov resmi soruşturmanın devam ettiğini söylemişti.

Batılı siyasetçilerin ve yorumcuların Prigojin’in Moskova’nın buyruğuyla öldürüldüğüne dair argümanlarına Peskov, “tamamen yalan” diye karşılık verdi.

Peskov, uçaktaki yolcuların “trajik ölümü” karşısında “pek çok spekülasyon” yapıldığını söyledi.

Putin’in Prigojin’in cenazesine katılıp katılmayacağına yönelik soruya ise Peskov, buna cevap vermenin imkansız olduğu karşılığını verdi.

PUTİN’İN AÇIKLAMALARI

Kazadan 24 saat sonra birinci defa olayla ilgili konuşan Rusya Devlet Lideri Vladimir Putin, Prigojin’den “yetenekli bir iş insanı” olarak bahsetmişti.

Ancak Prigojin’in ölenler ortasında olduğuna dair resmi bir tespit yapıldığını teyit etmedi.

Putin, uçakta hayatını kaybedenler için başsağlığı dilediği olayla ilgili soruşturmanın sonuçlanmasının vakit alabileceğini söyledi.

“Bildiğim kadarıyla Prigojin Afrika seyahatinden dün dönmüştü” diyen Putin, onu 1990’lardan beri tanıdığını lakin son periyotta önemli kusurlar yaptığını da ekledi:

“Karmaşık bir bahtı olan biriydi. Hayatında kimi önemli yanlışlar yaptı ancak her vakit gereken sonuç için uğraşan biriydi. Hem kendisi için gerekenlerin hem de ben ondan istediğimde, ortak çıkarlar için gerekenlerin peşinden koştu.

“İlk bulgulara nazaran uçaktakiler Wagner çalışanlarıydı. Bu beşerler Ukrayna’daki neo-Nazi rejimine karşı ortak gayretimize büyük katkılar vermiş bireylerdi. “Onları daima anacağız, unutmayacağız.”

Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, toplam 10 kişinin öldüğü olayla hiçbir temaslarının olmadığını belirterek, “Herkes bunun kimin işi olduğunu biliyor” tabirini kullandı.

Ukrayna’daki savaşta faal rol alan Prigojin, Rusya başkanı Vladimir Putin’in değerli bir müttefikiydi; lakin ülkenin askeri komuta kademesine karşı Wagner’in Haziran ayındaki başarısız isyanına önderlik edince ilgiler bozuldu.

UÇAKTA KİMLER VARDI?

Rusya’nın havacılık kurumu, Prigojin’in isminin de yolcu listesinde olduğunu doğruladı.

Kurum, uçaktaki tüm yolcuların öldüğüne ve Prigojin’in de jette olduğuna inanıldığını söylüyor. Kurum, bilginin uçağın operatöründen geldiğini söyledi ve üst seviye Wagner kumandanı Dmitry Utkin’in de uçakta olduğunu ekledi.

Rusya Acil Durumlar Bakanlığı, jetteki 3’ü mürettebat 10 kişinin tamamının hayatını kaybettiğini duyurdu.

Rus haber ajansı Interfax tüm cenazelerin bölgeden alındığını ve arama-kurtarma çalışmalarının tamamlandığını bildirdi.

Wagner irtibatlı Telegram kanalı Gray Zone, Prigojin’in öldüğünü öne sürdü ve “Rusya’ya ihanet edenler tarafından öldürüldüğünü” savundu.

Kanal, Prigojin’in uçağının Rus hava savunma sistemi tarafından düşürüldüğünü sav etti.

OLAY NASIL MEYDANA GELDİ?

Rus havacılık yetkilileri, Embraer Legacy tipi jetin Çarşamba akşamı Moskova ile St. Petersburg ortasında uçarken Moskova’nın kuzeyindeki Tver bölgesine düştüğünü doğruladı.

Wagner ilişkili Telegram kanalı Gray Zone, jetin Rus ordusu tarafından vurulduğunu argüman etti lakin argümanını destekleyecek bir delil sunmadı.

Başka bir haber ajansı Tass, Prigojin’in şirketlerinden birine kayıtlı Embraer Legacy’nin yarım saatten az bir mühlet havada kaldıktan sonra düşerek alev aldığını bildirdi.

BBC tarafından doğrulanan görüntü imgeleri, Rusya’nın Kuzhenkino kentinde düşmekte olan bir uçağı gösteriyor.

Yapılan açıklamaya nazaran, jet 8 bin 800 metre irtifadayken düştü.

Gray Zone, Prigojin’e ilişkin ikinci bir jetinin Moskova bölgesine inançlı bir formda indiğini bildirdi.

Rus yetkililer nedenini belirlemek için olayla ilgili soruşturma başlatıldığını açıkladı.

DİĞER ÜST SEVİYE WAGNER YETKİLİSİ UTKİN HAKKINDA NELER BİLİNİYOR?

Utkin’in Prigojin’in sağ kolu ve Wagner’in kurucu ortağı olduğu tez ediliyordu.

Utkin’in geçmişi biraz bulanık fakat Suriye iç savaşı sırasında Slavonic Corps isimli özel bir askeri şirkete katılmadan evvel 2013 yılına kadar GRU’da (Rus askeri istihbaratı) hizmet ettiği bildirildi.

Wagner kümesinin ismini, Utkin’in askerde çağrıldığı isminden aldığı da argüman ediliyor. Utkin’in 2014 yılında Ukrayna’da Kırım ve Donbas’taki Wagner operasyonlarında yer aldığı söyleniyordu.

İnsan hakları ihlalleriyle suçlanıyor ve Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı işgal etmesi nedeniyle İngiltere ve Yeni Zelanda tarafından yaptırım listesine alınmıştı.

PRİGOJİN İLE PUTİN’İN BAĞI NASILDI?

Prigojin, Rusya Devlet Lideri Vladimir Putin’in kıymetli bir müttefikiydi ve şirketi Wagner, Moskova’nın Şubat 2022’de Ukrayna’yı işgalinin akabinde savaşta kilit bir rol oynadı.

Ancak Prigojin’in Haziran ayında Rusya’nın askeri başkanlarına karşı birliklerine Moskova’ya ilerleme buyruğu vermesinin akabinde Putin’le alakası bozuldu.

Belarus Cumhurbaşkanı Aleksander Lukaşenko’nun arabulucuğunda Kremlin’le yapılan mutabakatla isyan sona erdi ve Prigojin’e karşı tüm suçlamaların düşürüleceği açıklandı.

Putin, Haziran ayındaki isyan sırasında, Rusya Devlet Televizyonu’ndan halka hitap etmiş ve silahlı isyanını kınadığı Wagner’i “vatan hainliği” ile suçlamıştı.

Haziran ayındaki isyan teşebbüsünden bu yana nadir görünen Prigojin, iki gün evvel birinci defa imajlı konuşma kaydı yayınlamıştı.

Afrika’da kaydedildiği izlenimi veren görüntüde Prigojin, Wagner’in maden aramanın yanı sıra İslamcı militanlar ve başka suçlularla da savaştığını söyledi.

Prigojin, Rusya-Afrika Tepesi’nin yapıldığı 27 Temmuz’da da St. Petersburg’da Afrikalı yetkililerle fotoğraflanmıştı.

BBC’ye konuşan niyet kuruluşu Chatham House’dan Orysia Lutseviç, Putin’in ‘vatan haini’ olarak isimlendirdiği Prigojin’in “bunun bedelini ödemiş üzere göründüğü” yorumunu yaptı.

BBC Rusça Servisi bahis ile ilgili haberinde Prigojin’in resmi olarak ismini ve soyadını değiştiren dublörleri bulunduğunu da hatırlatıyor.

DÜNYADAN BİRİNCİ REAKSİYONLAR NE OLDU?

Beyaz Saray’dan ABD Lideri Joe Biden’ın ‘bilgilendirildiği’ duyurusu yapıldı.

Biden daha sonra gazetecilere olayın ‘kendisine sürpriz olmadığını’ belirttiği bir açıklama yaptı.

Ukrayna Savunma Bakanı danışmanlarından Yuri Sak, Prigojin’in vefatının Ukrayna açısından düzgün bir haber olduğunu söyledi ve “Rusya’da bir teröristin eksilmesi istikrarsızlığın artması demektir… Rusya’yı zayıflatan şey bizi güçlendirir” yorumunda bulundu.

Ukrayna ordusuna bağlı Ulusal Direniş Merkezi, ismini vermedikleri Belarus kaynaklarına dayanarak, kimi Wagner konvoylarının Rusya’ya yanlışsız ilerlediğini söyledi. Fakat gözlemciler buna dair işaret görmediklerini aktardı.

Ulusal Direniş Merkezi, Rusya’nın Ukrayna’yı işgaline şiddet içermeyen yollarla direnmek için kuruldu.

HAZİRAN’DAKİ İSYAN TEŞEBBÜSÜ SIRASINDA NELER YAŞANDI?

62 yaşındaki Prigojin uzun müddettir Rusya önderi Putin’in yakın bir müttefikiydi ve onun iktidarında güçlü bir iş insanına ve sonra paralı asker işverenine dönüştü.

Birçoğu Rusya cezaevlerinden çıkarılarak Ukrayna savaşına götürülen Wagner savaşçıları, Ukrayna’nın doğusundaki Bahmut’un geri alınması için aylardır süren savaşta büyük kayıplar verdi.

Prigojin, komuta kademesini cephane eksikliği nedeniyle suçladı ve toplumsal medyada Ukrayna’daki Rus güçleri ortasındaki bölünmeyi sergileyen küfürlü konuşmaları yayımlandı.

Bu gerginlikler 23 Haziran’da Progojin’in Rus ordusunu, Ukrayna’daki Wagner güçlerine karşı füze saldırısı düzenlemekle suçlaması sonrası isyanla devam etti.

Prigojin, Haziran ayında yalnızca 24 saat süren isyana liderlik ettiğinden beri kamuoyu önünde çok az göründü.

Yaklaşık 5.000 Wagner askeri, Rusya’nın güneyindeki Rostov-na-Donu kentinin denetimini ele geçirmiş ve ordu liderliğini ortadan kaldırma gayesiyle Moskova’ya yanlışsız hareket etmişti.

Wagner ile Rusya Savunma Bakanlığı ortasında Ukrayna’daki savaşın gidişatı konusunda halkın gözü önünde bir çekişme yaşanmıştı. Prigojin, tekraren bakanlığı kümesine mühimmat sağlamamakla suçladı.

PRİGOJİN VE WAGNER HAKKINDA NELER BİLİNİYOR?

Prigojin, Wagner kümesini 2014 yılında kurduğunu söylüyor. Sabıka kaydı olan güçlü bir iş insanı olan Prigojin, Kremlin’e yemek hizmeti sağladığı için “Putin’in şefi” olarak anılıyor.

Wagner’in 2014 yılında Ukrayna’nın doğusundaki Rusya yanlısı ayrılıkçı güçleri desteklemeye başladığı ve Rusya’nın Kırım’ı ilhak etmesine yardım ettiği düşünülüyor.

Ukrayna’daki savaştan evvel Wagner’in tahminen 5.000 savaşçısı vardı; bunların birçok Rusya’nın seçkin alaylarından ve özel kuvvetlerinden eski askerlerdi.

Ancak Prigojin, geçen Haziran ayında yaptığı açıklamada, Ukrayna savaşının başlangıcından bu yana sayının 25.000 savaşçıya yükseldiğini söyledi.

Prigojin’in Rusya’daki cezaevlerinden mahkumları toplayıp asker olarak savaştırdığına dair haberler yer aldı.

Kremlin’den Prigojin açıklaması: Öldürülmesi için buyruk verilmedi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Putin imzasının akabinde Kremlin’den yayınlanan kararnameye nazaran ordu ismine faaliyet gösteren ya da Rusya’yı Ukrayna’daki “özel askeri operasyonunda” misyon alacak herkesin Rusya’ya resmi bir bağlılık yemini etmesi istendi.

25 Ağustos Cuma günü yürürlüğe girdiği belirtilen kararnamede, “Rusya’nın savunmasının manevi ve ahlaki temellerini oluşturmaya yönelik bir emir” sözleri kullanılırken, tüm paralı asker kümelerinin Rusya bayrağı önünde bağlılık yemini etmesi gerektiği vurgulandı.

Yemin edenlerin, kumandanların ve üst seviye başkanların buyruklarını titizlikle yerine getireceklerine dair kelam verdikleri belirtildi.

WAGNER’İN 24 SAAT SÜREN İSYANI

Rusya’nın Ukrayna savaşında etkin rol alan paralı asker kümesi Wagner’in başkanı Prigojin, Haziran ayında Rus ordusunu Wagner kamplarına hücum düzenlemekle suçlayarak isyan başlatmıştı.

Wagner savaşçıları, Prigojin’in buyruğuyla Rusya’nın güneyindeki Rostov’dan başşehir Moskova’ya silahlı yürüyüşe geçmişti. Rusya Savunma Bakanı Sergey Şoygu ve Rusya Genelkurmay Lideri Valery Gerasimov’un istifasını isteyen Prigojin, Belarus Devlet Lideri Aleksandr Lukaşenko’nun arabuluculuğunun akabinde isyanı isyanı durdurmuştu.

Kremlin, 24 saat süren isyanın akabinde Wagner’in Rusya’daki faaliyetlerine son verileceğini ve Wagner savaşçılarının Belarus’taki bir üsse yerleştirileceğini duyurmuştu.

İsyanın üzerinden 2 ay geçerken, 23 Ağustos’ta Wagner önderi Prigojin’in de içinde olduğu bir uçağın Rusya’nın Tver bölgesinde düşmesi sonucu toplam 10 kişi hayatını kaybetmişti.

Putin’den kararname: Paralı asker kümeleri bağlılık yemini edecek yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Rusya’nın Ukrayna savaşında kilit rol oynadı ve Rusya Devlet Lideri Vladimir Putin’in Afrika ve Suriye’de müttefikler edinmesine yardımcı oldu.

Ölümünün akabinde kümenin geleceğiyle ilgili farklı spekülasyonlar ortaya atılıyor.

Batılı güvenlik yetkilileri Wagner başkanının yerine kimin geçeceği ve bir vakitler yönettiği paralı askerlere ne olacağı konusunda farklı kestirimlerde bulunuyor.

WAGNER’İ KİM YÖNETECEK?

BBC’ye konuşan Londra merkezli savunma ve güvenlik alanında çalışma yapan niyet kuruluşu RUSI’den araştırmacı Dr. Joana de Deus Pereira, Prigojin’in vefatının kümenin muhtemelen yine yapılanmasına neden olacağını söyledi.

Ancak Wagner’in operasyonlarının Prigojin’in liderliği altında olduğu üzere devam etmesi mümkünlüğünün yüksek olduğunu belirtti.

“Kuruluş gelecekte muhtemelen diğer bir isimle varlığını sürdürecek; ahenk sağlama ve dönüşüm kapasitesine sahip olduğunu aslında kanıtladı.

“Wagner’e tek adam tertibi olarak değil, bir ekosistem olarak, Afrika üzere yerlerde başları ve çok çeşitli çıkarları olan bir hidra olarak bakmalıyız.”

Atlantik Kurulu Güvenlik Analisti Ruslan Trad BBC’ye verdiği demeçte, Prigojin’in yerine Rusya’nın askeri istihbarat servisi GRU ile ilişkili birinin gelebileceğini belirtti.

Ona nazaran Putin’in önündeki asıl zorluk paramiliter operasyonları finanse edecek kadar güçlü ve kendisini destekleyen birini bulmak:

“Yeni bir finansör bulmanın daha güç olacağını düşünüyorum, zira Wagner’in düzgün kumandanları olsa da burada kıymetli olan para. Putin’in etrafından birini bu role yerleştirebilirler.”

Reuters Prigojin Putin’in inancını kazanmıştı.

Wagner’in Yükselişi isimli belgeseli yapan gazeteci Benoit Bringer, BBC’ye güçlü adaylardan birinin GRU’nun başındaki General Andrey Averyanov olduğunu söyledi.

“Putin’in geçişi planlamak için vakte muhtaçlığı var üzere görünüyor. Prigojin’den kurtulmak için iki ay beklemesinin sebebi bu olabilir” diye ekledi.

RUSI’den Emily Ferris Moskova’nın Prigojin’e misal adayları tehlikeli görebileceği ve bu nedenle Kremlin’in seçtiği adayla ilerleneceği beklentisini paylaştı.

WAGNER’İN BELARUS VE UKRAYNA’DAKİ BİRLİKLERİNE NE OLACAK?

Wagner geçtiğimiz yıl boyunca Ukrayna’daki en tesirli savaşçı güçtü; birlikleri doğuda Soledar ve Bahmut kentlerini ele geçirdi.

Ancak RUSI’den Ferris, Prigojin’in vefatının savaşın bahtında bariz bir tesiri olmayacağını savunuyor.

Ona nazaran bunun sebebi Wagner isyanından bu yana birliklerinin ya Belarus’ta konuşlanmış ya da Savunma Bakanlığı’na geri çekilmiş olması.

Wagner birliklerinin kısa vadede muharebeye katılmasının muhtemel görülmediğini de ekliyor.

Belarus’ta 8 bin Wagner birliğinin konuşlandığı söyleniyor.

Uydu manzaraları konuşlanan birliklerin çadırlarının kıymetli bir kısmının ortadan kaybolduğunu gösteriyor.

ABD tarafından fonlanan Radio Free Europe 273 çadırdan 101’inin halihazırda bozulduğunu söylemişti.

Yine de Wagner savaşçılarının geleceği bilinmeyen; toplumsal medyada yer alan birtakım hesaplar, Prigojin’in vefatından Putin’i sorumlu tutan askerlerin onu tehdit ettiğini sav etti.

AFRİKA VE SURİYE’DEKİ WAGNER BİRLİKLERİ SAVAŞMAYA DEVAM EDEBİLECEK Mİ?

Wagner’in hudut ötesi birliklerinin geleceği de tıpkı derecede meçhul. Küme Suriye, Mali, Orta Afrika Cumhuriyeti ve Libya’daki hükümetlerin desteklenmesi karşılığında madencilik gelirlerini paylaşan güçleriyle Rus dış siyasetinin kıymetli bir aracı haline gelmişti.

Prigojin’in son günleri Batı Afrika’da geçirdiğine inanılıyor. Batılı analistler kümenin, darbenin gerçekleştiği Nijer de dahil olmak üzere daha fazla ülkeye erişmeye çalıştığından tasa ediyor.

Birçok uzman, Wagner’in kıtadaki operasyonlarının dağınık yapısı nedeniyle Prigojin’in vefatından etkilenmeyeceğini savunuyor.

BBC’ye konuşan Atlantik Kurulu’ndan Trad, Wagner’in Afrika ülkelerinin savunma altyapısına derinden entegre olduğunu ve Prigojin’in vefatından etkilenmeyeceğini belirtiyor.

“Yerel kumandanlar etkilenmiyor zira operasyonlar başka farklı yürütülüyor, bunun için farklı kaynaklara sahipler ve şu anda bile Suriye ve Afrika operasyonları için eleman alıyorlar.”

Trad, kümenin Rus istihbaratıyla uzaklıklı bağlantısının Moskova için kıymetli bir araç olmaya devam edeceğini, bunun Rusya’nın çıkarlarını gözetebileceği “gri bölgede” faaliyet göstermesine imkan tanırken yetkililerin rastgele bir ilişkiyi reddetmesine imkan sağlayacağını söylüyor.

Orta Doğu Enstitüsü’nün Suriye Programı’ndan Akademisyen Anton Mardasov, başka paralı asker şirketlerinin Wagner’in Suriye’deki rolüne rakip olmaya başladığına dikkat çekiyor.

Haziran ayındaki isyanın akabinde, bir küme Wagner askerinin PMC Redut isimli rakip bir şirketten transfer teklifi aldığını sav ediyor.

Mardasov’a nazaran, “Redut Suriye’de Wagner ile paralel olarak uzun müddettir çalışıyor. Ordu, Suriye’de Redut’a güveniyordu lakin süratli adımlardan da korkuyorlardı”.

WAGNER’İN MİRASINA NE OLACAK?

Orta vadede Wagner’in operasyonlarının kurucusunun vefatından kıymetli ölçüde etkilenmesi pek mümkün görünmüyor.

Ancak RUSI’den Emily Ferris, uzun vadede Wagner’in operasyonlarının yeni bir form alabileceğini belirtiyor.

Ferris, BBC’ye verdiği demeçte, “Büyük ihtimalle Wagner ikiye bölünecek, Belarus’taki başkansız kümeler dağılacak ve yurt dışında faaliyet gösteren öbür küme Rus dış siyasetinin kullandığı öbür bir yapıya dönüşecek” diyor.

Prigojin’in mirasına gelince, Bringer, Wagner’in “Kremlin’e, kanunların büsbütün dışında faaliyet gösterebilen, özel, karanlık bir ordunun, hibrit savaşlarda nasıl yararlı olabileceğini ve yurt dışında nüfuz elde edebileceğini gösterdiğini” belirtiyor ve ekliyor:

“Wagner’in ismi yok olabilir ancak alandaki paralı askerler ve yarattığı yol yok olamaz.”

Prigojin’den sonra Wagner’i kim yönetecek, kümenin geleceği nasıl şekillenecek? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

ABD Savunma Bakanlığı Pentagon, uçağın yerden atılan bir füze ile düşürülmediğini kıymetlendiriyor.

Rus yetkililer, düşen uçaktaki 10 cesedin yanı sıra kara kutusunun da bulunduğunu açıkladı.

Soruşturmayı yürüten müfettişler “moleküler-genetik testlerin yapılmakta olduğunu” kaydetti.

Kremlin Sözcüsü Peskov resmi soruşturmanın devam ettiğini söylemişti.

Batılı siyasetçilerin ve yorumcuların Prigojin’in Moskova’nın buyruğuyla öldürüldüğüne dair argümanlarına Peskov, “tamamen yalan” diye karşılık verdi.

Peskov, uçaktaki yolcuların “trajik ölümü” karşısında “pek çok spekülasyon” yapıldığını söyledi.

Putin’in Prigojin’in cenazesine katılıp katılmayacağına yönelik soruya ise Peskov, buna cevap vermenin imkansız olduğu cevabını verdi.

PUTİN’İN AÇIKLAMALARI

Kazadan 24 saat sonra birinci kere olayla ilgili konuşan Rusya Devlet Lideri Vladimir Putin, Prigojin’den “yetenekli bir iş insanı” olarak bahsetmişti.

Ancak Prigojin’in ölenler ortasında olduğuna dair resmi bir tespit yapıldığını teyit etmedi.

Putin, uçakta hayatını kaybedenler için başsağlığı dilediği olayla ilgili soruşturmanın sonuçlanmasının vakit alabileceğini söyledi.

“Bildiğim kadarıyla Prigojin Afrika seyahatinden dün dönmüştü” diyen Putin, onu 1990’lardan beri tanıdığını lakin son devirde önemli yanılgılar yaptığını da ekledi:

“Karmaşık bir bahtı olan biriydi. Hayatında birtakım önemli kusurlar yaptı ama her vakit gereken sonuç için uğraşan biriydi. Hem kendisi için gerekenlerin hem de ben ondan istediğimde, ortak çıkarlar için gerekenlerin peşinden koştu.

“İlk bulgulara nazaran uçaktakiler Wagner çalışanlarıydı. Bu beşerler Ukrayna’daki neo-Nazi rejimine karşı ortak gayretimize büyük katkılar vermiş şahıslardı. “Onları daima anacağız, unutmayacağız.”

Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, toplam 10 kişinin öldüğü olayla hiçbir ilişkilerinin olmadığını belirterek, “Herkes bunun kimin işi olduğunu biliyor” tabirini kullandı.

Ukrayna’daki savaşta etkin rol alan Prigojin, Rusya başkanı Vladimir Putin’in kıymetli bir müttefikiydi; fakat ülkenin askeri komuta kademesine karşı Wagner’in Haziran ayındaki başarısız isyanına önderlik edince bağlantılar bozuldu.

UÇAKTA KİMLER VARDI?

Rusya’nın havacılık kurumu, Prigojin’in isminin de yolcu listesinde olduğunu doğruladı.

Kurum, uçaktaki tüm yolcuların öldüğüne ve Prigojin’in de jette olduğuna inanıldığını söylüyor. Kurum, bilginin uçağın operatöründen geldiğini söyledi ve üst seviye Wagner kumandanı Dmitry Utkin’in de uçakta olduğunu ekledi.

Rusya Acil Durumlar Bakanlığı, jetteki 3’ü mürettebat 10 kişinin tamamının hayatını kaybettiğini duyurdu.

Rus haber ajansı Interfax tüm cenazelerin bölgeden alındığını ve arama-kurtarma çalışmalarının tamamlandığını bildirdi.

Wagner irtibatlı Telegram kanalı Gray Zone, Prigojin’in öldüğünü öne sürdü ve “Rusya’ya ihanet edenler tarafından öldürüldüğünü” savundu.

Kanal, Prigojin’in uçağının Rus hava savunma sistemi tarafından düşürüldüğünü sav etti.

OLAY NASIL MEYDANA GELDİ?

Rus havacılık yetkilileri, Embraer Legacy tipi jetin Çarşamba akşamı Moskova ile St. Petersburg ortasında uçarken Moskova’nın kuzeyindeki Tver bölgesine düştüğünü doğruladı.

Wagner ilişkili Telegram kanalı Gray Zone, jetin Rus ordusu tarafından vurulduğunu tez etti lakin argümanını destekleyecek bir ispat sunmadı.

Başka bir haber ajansı Tass, Prigojin’in şirketlerinden birine kayıtlı Embraer Legacy’nin yarım saatten az bir mühlet havada kaldıktan sonra düşerek alev aldığını bildirdi.

BBC tarafından doğrulanan görüntü manzaraları, Rusya’nın Kuzhenkino kentinde düşmekte olan bir uçağı gösteriyor.

Yapılan açıklamaya nazaran, jet 8 bin 800 metre irtifadayken düştü.

Gray Zone, Prigojin’e ilişkin ikinci bir jetinin Moskova bölgesine inançlı bir formda indiğini bildirdi.

Rus yetkililer nedenini belirlemek için olayla ilgili soruşturma başlatıldığını açıkladı.

DİĞER ÜST SEVİYE WAGNER YETKİLİSİ UTKİN HAKKINDA NELER BİLİNİYOR?

Utkin’in Prigojin’in sağ kolu ve Wagner’in kurucu ortağı olduğu tez ediliyordu.

Utkin’in geçmişi biraz bulanık lakin Suriye iç savaşı sırasında Slavonic Corps isimli özel bir askeri şirkete katılmadan evvel 2013 yılına kadar GRU’da (Rus askeri istihbaratı) hizmet ettiği bildirildi.

Wagner kümesinin ismini, Utkin’in askerde çağrıldığı isminden aldığı da sav ediliyor. Utkin’in 2014 yılında Ukrayna’da Kırım ve Donbas’taki Wagner operasyonlarında yer aldığı söyleniyordu.

İnsan hakları ihlalleriyle suçlanıyor ve Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı işgal etmesi nedeniyle İngiltere ve Yeni Zelanda tarafından yaptırım listesine alınmıştı.

PRİGOJİN İLE PUTİN’İN MÜNASEBETİ NASILDI?

Prigojin, Rusya Devlet Lideri Vladimir Putin’in değerli bir müttefikiydi ve şirketi Wagner, Moskova’nın Şubat 2022’de Ukrayna’yı işgalinin akabinde savaşta kilit bir rol oynadı.

Ancak Prigojin’in Haziran ayında Rusya’nın askeri başkanlarına karşı birliklerine Moskova’ya ilerleme buyruğu vermesinin akabinde Putin’le alakası bozuldu.

Belarus Cumhurbaşkanı Aleksander Lukaşenko’nun arabulucuğunda Kremlin’le yapılan mutabakatla isyan sona erdi ve Prigojin’e karşı tüm suçlamaların düşürüleceği açıklandı.

Putin, Haziran ayındaki isyan sırasında, Rusya Devlet Televizyonu’ndan halka hitap etmiş ve silahlı isyanını kınadığı Wagner’i “vatan hainliği” ile suçlamıştı.

Haziran ayındaki isyan teşebbüsünden bu yana seçkin görünen Prigojin, iki gün evvel birinci kere manzaralı konuşma kaydı yayınlamıştı.

Afrika’da kaydedildiği izlenimi veren görüntüde Prigojin, Wagner’in maden aramanın yanı sıra İslamcı militanlar ve öteki suçlularla da savaştığını söyledi.

Prigojin, Rusya-Afrika Tepesi’nin yapıldığı 27 Temmuz’da da St. Petersburg’da Afrikalı yetkililerle fotoğraflanmıştı.

BBC’ye konuşan niyet kuruluşu Chatham House’dan Orysia Lutseviç, Putin’in ‘vatan haini’ olarak isimlendirdiği Prigojin’in “bunun bedelini ödemiş üzere göründüğü” yorumunu yaptı.

BBC Rusça Servisi mevzu ile ilgili haberinde Prigojin’in resmi olarak ismini ve soyadını değiştiren dublörleri bulunduğunu da hatırlatıyor.

DÜNYADAN BİRİNCİ YANSILAR NE OLDU?

Beyaz Saray’dan ABD Lideri Joe Biden’ın ‘bilgilendirildiği’ duyurusu yapıldı.

Biden daha sonra gazetecilere olayın ‘kendisine sürpriz olmadığını’ belirttiği bir açıklama yaptı.

Ukrayna Savunma Bakanı danışmanlarından Yuri Sak, Prigojin’in vefatının Ukrayna açısından yeterli bir haber olduğunu söyledi ve “Rusya’da bir teröristin eksilmesi istikrarsızlığın artması demektir… Rusya’yı zayıflatan şey bizi güçlendirir” yorumunda bulundu.

Ukrayna ordusuna bağlı Ulusal Direniş Merkezi, ismini vermedikleri Belarus kaynaklarına dayanarak, birtakım Wagner konvoylarının Rusya’ya gerçek ilerlediğini söyledi. Lakin gözlemciler buna dair işaret görmediklerini aktardı.

Ulusal Direniş Merkezi, Rusya’nın Ukrayna’yı işgaline şiddet içermeyen yollarla direnmek için kuruldu.

HAZİRAN’DAKİ İSYAN TEŞEBBÜSÜ SIRASINDA NELER YAŞANDI?

62 yaşındaki Prigojin uzun müddettir Rusya başkanı Putin’in yakın bir müttefikiydi ve onun iktidarında varlıklı bir iş insanına ve sonra paralı asker işverenine dönüştü.

Birçoğu Rusya cezaevlerinden çıkarılarak Ukrayna savaşına götürülen Wagner savaşçıları, Ukrayna’nın doğusundaki Bahmut’un geri alınması için aylardır süren savaşta büyük kayıplar verdi.

Prigojin, komuta kademesini cephane eksikliği nedeniyle suçladı ve toplumsal medyada Ukrayna’daki Rus güçleri ortasındaki bölünmeyi sergileyen küfürlü konuşmaları yayımlandı.

Bu gerginlikler 23 Haziran’da Progojin’in Rus ordusunu, Ukrayna’daki Wagner güçlerine karşı füze saldırısı düzenlemekle suçlaması sonrası isyanla devam etti.

Prigojin, Haziran ayında yalnızca 24 saat süren isyana liderlik ettiğinden beri kamuoyu önünde çok az göründü.

Yaklaşık 5.000 Wagner askeri, Rusya’nın güneyindeki Rostov-na-Donu kentinin denetimini ele geçirmiş ve ordu liderliğini ortadan kaldırma emeliyle Moskova’ya yanlışsız hareket etmişti.

Wagner ile Rusya Savunma Bakanlığı ortasında Ukrayna’daki savaşın gidişatı konusunda halkın gözü önünde bir çekişme yaşanmıştı. Prigojin, tekraren bakanlığı kümesine mühimmat sağlamamakla suçladı.

PRİGOJİN VE WAGNER HAKKINDA NELER BİLİNİYOR?

Prigojin, Wagner kümesini 2014 yılında kurduğunu söylüyor. Sabıka kaydı olan varlıklı bir iş insanı olan Prigojin, Kremlin’e yemek hizmeti sağladığı için “Putin’in şefi” olarak anılıyor.

Wagner’in 2014 yılında Ukrayna’nın doğusundaki Rusya yanlısı ayrılıkçı güçleri desteklemeye başladığı ve Rusya’nın Kırım’ı ilhak etmesine yardım ettiği düşünülüyor.

Ukrayna’daki savaştan evvel Wagner’in tahminen 5.000 savaşçısı vardı; bunların birçok Rusya’nın seçkin alaylarından ve özel kuvvetlerinden eski askerlerdi.

Ancak Prigojin, geçen Haziran ayında yaptığı açıklamada, Ukrayna savaşının başlangıcından bu yana sayının 25.000 savaşçıya yükseldiğini söyledi.

Prigojin’in Rusya’daki cezaevlerinden mahkumları toplayıp asker olarak savaştırdığına dair haberler yer aldı.

Kremlin’den Prigojin açıklaması: Öldürülmesi için buyruk verilmedi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.