Wagner kümesi, son 1 yılı Ukrayna savaşındaki meşhur Bahmut muharebesinde geçirse de Afrika’daki misyonlarını ihmal etmedi. Sudan, Mali ve Orta Afrika Cumhuriyeti’ndeki varlıklarına Burkina Faso ve Nijer de eklendi. 

İLK ADIM ORTA AFRİKA

Sovyetler Birliği’nin yıkılması sonrası çeşitli özel askeri kümeler 90’larda Afrika’da bulunsalar da mevcut Rus nüfuzunun en sağlam adımı Orta Afrika Cumhuriyeti’ne atıldı. Her şey 2012’de çıkan bir iç savaşla başladı. Büyük bir kısmı Müslümanlardan oluşan “Seleka” kümesi 2012’de ülkenin Hristiyan çoğunluğunu temsil eden hükümete savaş açtı. Çatışmaları durdurmakta zorlanan François Bozize hükümeti, Fransa ve ABD’den yardım istedi. Fransa “Operasyon: Sangaris” ismini verdiği müdahalede 2 bin kadar askerini bölgeye gönderdi. Bu, ülkenin 1960’ta bağımsızlığını kazanmasından beri 7. Fransız askeri müdahalesiydi. Ülkedeki Hristiyanlar daha yerleşik bir hayat sürdürürken Müslümanlar göçebe olarak yaşıyordu. İki küme ortasındaki gerginlikte yaşamsal farklılıkların da değerli bir yer tuttuğunu söylemek gerekir.

Ancak Fransa, artık “sömürgeci” imajı vermek istemiyordu. Operasyon Sangaris’te Fransız askerlerine verilen angajman kuralları çok daha katıydı. Kâfi müdahalenin yapılmadığını düşünen Hristiyan kümeler kendi ortalarında örgütlenip intikam akınlarına başladılar. Hristiyanların kurduğu anti-balaka isimli küme hem Müslüman Seleka’lara hem de Fransız askerlerine ateş açtı.

Fransızlar, birkaç yıllık bir gayretin akabinde 2016’da Orta Afrika Cumhuriyeti’nde tekrardan demokratik seçim yapılmasını sağladı ve misyonunu tamamladığını açıkladı. Geride küçük bir küme bırakarak askerlerinin birçoklarını ülkesine geri çağırdı. 

Ancak 2016’dan sonra şiddet olayları tekrar artışa geçti. Fransız hükümeti yeni bir müdahaleye sıcak bakmıyordu. Orta Afrika Cumhuriyeti yeni bir alternatif bulmayı başarmıştı; Wagnerler. Rus paralı asker kümesinin misyonu orduya eğitim vermek ve idarenin güvenliğini sağlamaktı. Fransızların tersine iç siyasetlerinde “sömürgeci” üzere bir damga yeme korkusu gütmüyorlardı. Alışılmış Wagner bu misyonu karşılıksız yapmayacaktı. Wagner CEO’su Yevgeni Prigojin’in gözü ülkenin altın ve elmas madenlerindeydi. Wagner’in paravan şirketi olarak bilinen Midas Resources, Ndassima altın madeninde işe başladı. 

Daha ilginci ise argümana nazaran Wagnerler, silahlanan Hristiyan kümelere karşı Seleka’lara da eğitim vermişti. Hatta Fransızlar, Wagnerlerin işe aldığı Selekalara “siyah Ruslar” demeye başlamıştı. Bin kadar Rus’a 500 kadar Seleka eşlik ediyordu. Wagnerler ve Selekalar eski Cumhurbaşkanı Bozize’nin liderlik ettiği Hristiyanlardan oluşan “Değişim için Vatanseverler Koalisyonu’na” (CPC) karşı gayret veriyorlardı.

BAŞKA BİR KIRILMA: MALİ VE NİJER

Benzer bir durum Mali’de de meydana geldi. Bu sefer kaosun sorumlusu Batı Afrika’nın bol bol isyan eden azınlık bir kümesiydi. Tuaregler olarak bilinen bu azınlık küme, genelde çölde yaşıyor Nijer ve Mali idarelerine akınlar düzenliyordu. İstekleri bağımsızlıktı. Lakin Hem Nijer’in hem de Mali’nin en büyük geçim kaynağı olan Uranyum yatakları Tuareg bölgesindeydi. Bağımsızlık, iki ülkenin de önemli ekonomik sıkıntılar yaşaması manasına gelecekti. Tuaregler 2013’te El Kaide’yle iştirak yaparak cihatçı yapılara büründüler. Bu yapıların Mali’nin başşehrini ele geçirmesi üzerinde Fransa, Mali idaresinin talebiyle Operasyon: Serval isminde bir müdahale daha başlattı. Operasyon başarılı olsa da ülkede çeşitli isyanlar çıkmaya devam etti. 2020’de Mali’de darbe olmasıyla başa geçen kumandan Goita, güvenlik sağlamak için Wagnerleri davet etmişti. 

Nijer darbesinde de emsal izleri görmek mümkün. Nijer’deki idareden genel memnuniyetsizlikler olsa da Cumhurbaşkanı Muhammed Bazum’un ülkenin yüzde 2’sine karşılık gelen Arap azınlıktan biri olması öbür etnik kökenlerde rahatsızlığa yol açtı. Misyondan alınması konuşulan Cumhurbaşkanlığı muhafızları başkanı Abdurrahman Gani, Cumhurbaşkanı Bazum’u indirerek darbe yaptı. Nijer de birebir Mali üzere cihatçı kümelerle uğraşmıştı.

FARKLI ÜLKE TIPKI YÖNTEM

Sudan’dan Burkina Faso’ya, Mali’den Nijer’e Rusların stratejisi birebirdi. Fransızların sahip olduğu sömürge geçmişi, müttefiklerin yaşadığı etnik ayrılıkçı sıkıntıları çözememesi ve Afrika’daki misyonu hakkında kesin bir karar verememesi nüfuzunun azalmasına yol açtı. Ruslar, ne istediklerini bilerek o boşluğu kısa müddette doldurdular. 

Darbe olan ülkelerde neredeyse 1-2 ay içerisinde tüm Fransız askerlerinin ülkeyi terk etmesi talep edildi. Bu sayede Atlantik Okyanus’undan Doğu Afrika’nın sonuna kadar bir sınır yalnızca birkaç yılda büsbütün Fransız nüfuzundan arınmış oldu. Her şeye karşın Fransa’nın Afrika’da elde ettiği kaynaklar onlar için mevt kalım problemi değil. Fransa, örneğin Nijer’den gereksinimi olan Uranyum’un yalnızca yüzde 5’ini alıyor. Lakin bu, Fransa’nın kendi nüfuz alanından kovulduğu gerçeğini değiştirmiyor. Batı ile Rusya ortasında Ukrayna savaşı sonrası şiddetlenen gayret bir yeni cephesini daha kazandı. Şu anda ise hala ABD ve Fransa’ya yakın Afrika ülkelerinin Rusya tarafına geçen ülkelere saldırma ihtimali var. Batı Afrika Ekonomik Topluluğu (ECOWAS) ülkelerinin operasyon yapması halinde Gine, Mali ve Burkina Faso’nun Nijer’e dayanak olacağı açıklandı. Yani bu sefer mümkün bir savaş tüm Batı Afrika’yı sarabilir.

Fransa gidiyor, Ruslar geliyor… İşte, Wagner’in Afrika macerası! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Wagner kümesi, son 1 yılı Ukrayna savaşındaki meşhur Bahmut muharebesinde geçirse de Afrika’daki vazifelerini ihmal etmedi. Sudan, Mali ve Orta Afrika Cumhuriyeti’ndeki varlıklarına Burkina Faso ve Nijer de eklendi. 

İLK ADIM ORTA AFRİKA

Sovyetler Birliği’nin yıkılması sonrası çeşitli özel askeri kümeler 90’larda Afrika’da bulunsalar da mevcut Rus nüfuzunun en sağlam adımı Orta Afrika Cumhuriyeti’ne atıldı. Her şey 2012’de çıkan bir iç savaşla başladı. Büyük bir kısmı Müslümanlardan oluşan “Seleka” kümesi 2012’de ülkenin Hristiyan çoğunluğunu temsil eden hükümete savaş açtı. Çatışmaları durdurmakta zorlanan François Bozize hükümeti, Fransa ve ABD’den yardım istedi. Fransa “Operasyon: Sangaris” ismini verdiği müdahalede 2 bin kadar askerini bölgeye gönderdi. Bu, ülkenin 1960’ta bağımsızlığını kazanmasından beri 7. Fransız askeri müdahalesiydi. Ülkedeki Hristiyanlar daha yerleşik bir ömür sürdürürken Müslümanlar göçebe olarak yaşıyordu. İki küme ortasındaki gerginlikte yaşamsal farklılıkların da değerli bir yer tuttuğunu söylemek gerekir.

Ancak Fransa, artık “sömürgeci” manzarası vermek istemiyordu. Operasyon Sangaris’te Fransız askerlerine verilen angajman kuralları çok daha katıydı. Kâfi müdahalenin yapılmadığını düşünen Hristiyan kümeler kendi ortalarında örgütlenip intikam hücumlarına başladılar. Hristiyanların kurduğu anti-balaka isimli küme hem Müslüman Seleka’lara hem de Fransız askerlerine ateş açtı.

Fransızlar, birkaç yıllık bir uğraşın akabinde 2016’da Orta Afrika Cumhuriyeti’nde tekrardan demokratik seçim yapılmasını sağladı ve vazifesini tamamladığını açıkladı. Geride küçük bir küme bırakarak askerlerinin birçoklarını ülkesine geri çağırdı. 

Ancak 2016’dan sonra şiddet olayları tekrar artışa geçti. Fransız hükümeti yeni bir müdahaleye sıcak bakmıyordu. Orta Afrika Cumhuriyeti yeni bir alternatif bulmayı başarmıştı; Wagnerler. Rus paralı asker kümesinin vazifesi orduya eğitim vermek ve idarenin güvenliğini sağlamaktı. Fransızların bilakis iç siyasetlerinde “sömürgeci” üzere bir damga yeme korkusu gütmüyorlardı. Olağan Wagner bu vazifesi karşılıksız yapmayacaktı. Wagner CEO’su Yevgeni Prigojin’in gözü ülkenin altın ve elmas madenlerindeydi. Wagner’in paravan şirketi olarak bilinen Midas Resources, Ndassima altın madeninde işe başladı. 

Daha ilginci ise teze nazaran Wagnerler, silahlanan Hristiyan kümelere karşı Seleka’lara da eğitim vermişti. Hatta Fransızlar, Wagnerlerin işe aldığı Selekalara “siyah Ruslar” demeye başlamıştı. Bin kadar Rus’a 500 kadar Seleka eşlik ediyordu. Wagnerler ve Selekalar eski Cumhurbaşkanı Bozize’nin liderlik ettiği Hristiyanlardan oluşan “Değişim için Vatanseverler Koalisyonu’na” (CPC) karşı çaba veriyorlardı.

BAŞKA BİR KIRILMA: MALİ VE NİJER

Benzer bir durum Mali’de de meydana geldi. Bu sefer düzensizliğin sorumlusu Batı Afrika’nın bol bol isyan eden azınlık bir kümesiydi. Tuaregler olarak bilinen bu azınlık küme, genelde çölde yaşıyor Nijer ve Mali idarelerine akınlar düzenliyordu. İstekleri bağımsızlıktı. Lakin Hem Nijer’in hem de Mali’nin en büyük geçim kaynağı olan Uranyum yatakları Tuareg bölgesindeydi. Bağımsızlık, iki ülkenin de önemli ekonomik meseleler yaşaması manasına gelecekti. Tuaregler 2013’te El Kaide’yle iştirak yaparak cihatçı yapılara büründüler. Bu yapıların Mali’nin başşehrini ele geçirmesi üzerinde Fransa, Mali idaresinin talebiyle Operasyon: Serval isminde bir müdahale daha başlattı. Operasyon başarılı olsa da ülkede çeşitli isyanlar çıkmaya devam etti. 2020’de Mali’de darbe olmasıyla başa geçen kumandan Goita, güvenlik sağlamak için Wagnerleri davet etmişti. 

Nijer darbesinde de emsal izleri görmek mümkün. Nijer’deki idareden genel memnuniyetsizlikler olsa da Cumhurbaşkanı Muhammed Bazum’un ülkenin yüzde 2’sine karşılık gelen Arap azınlıktan biri olması başka etnik kökenlerde rahatsızlığa yol açtı. Misyondan alınması konuşulan Cumhurbaşkanlığı muhafızları başkanı Abdurrahman Gani, Cumhurbaşkanı Bazum’u indirerek darbe yaptı. Nijer de birebir Mali üzere cihatçı kümelerle uğraşmıştı.

FARKLI ÜLKE TIPKI YÖNTEM

Sudan’dan Burkina Faso’ya, Mali’den Nijer’e Rusların stratejisi birebirdi. Fransızların sahip olduğu sömürge geçmişi, müttefiklerin yaşadığı etnik ayrılıkçı meseleleri çözememesi ve Afrika’daki vazifesi hakkında kesin bir karar verememesi nüfuzunun azalmasına yol açtı. Ruslar, ne istediklerini bilerek o boşluğu kısa müddette doldurdular. 

Darbe olan ülkelerde neredeyse 1-2 ay içerisinde tüm Fransız askerlerinin ülkeyi terk etmesi talep edildi. Bu sayede Atlantik Okyanus’undan Doğu Afrika’nın sonuna kadar bir çizgi yalnızca birkaç yılda büsbütün Fransız nüfuzundan arınmış oldu. Her şeye karşın Fransa’nın Afrika’da elde ettiği kaynaklar onlar için mevt kalım sıkıntısı değil. Fransa, örneğin Nijer’den gereksinimi olan Uranyum’un yalnızca yüzde 5’ini alıyor. Lakin bu, Fransa’nın kendi nüfuz alanından kovulduğu gerçeğini değiştirmiyor. Batı ile Rusya ortasında Ukrayna savaşı sonrası şiddetlenen uğraş bir yeni cephesini daha kazandı. Şu anda ise hala ABD ve Fransa’ya yakın Afrika ülkelerinin Rusya tarafına geçen ülkelere saldırma ihtimali var. Batı Afrika Ekonomik Topluluğu (ECOWAS) ülkelerinin operasyon yapması halinde Gine, Mali ve Burkina Faso’nun Nijer’e takviye olacağı açıklandı. Yani bu sefer muhtemel bir savaş tüm Batı Afrika’yı sarabilir.

Fransa gidiyor, Ruslar geliyor… İşte, Wagner’in Afrika macerası! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, Rus paralı asker kümesi Wagner’in, Nijer’de askeri darbenin akabinde oluşan istikrarsızlıktan avantaj elde ettiğini savundu.

Batı Afrika ülkesinde yaklaşık iki hafta evvel yapılan askeri darbenin akabinde Cumhurbaşkanı Muhammed Bazum gözaltına alındı. Ülke bu müddet zarfında cunta idaresi altında.

Darbeci başkanların Wagner’den yardım istediğine yönelik argümanlar kelam konusu.

Rusya’nın ya da Wagner’in Nijer’deki darbeyi teşvik ettiğini düşünmediğini söyleyen Blinken, BBC’nin “Focus on Africa” isimli programına yaptığı değerlendirmede ABD’nin, paralı asker kümesinin Sahel bölgesinde kendisini göstermek istemesinden kaygılı olduğunu söyledi.

Blinken, “Şu ana kadar Nijer’de olanlar ya da olacak şeyler Rusya ve Wagner tarafından teşvik edilmedi. Lakin avantaj elde etmeye çalıştılar” diye konuştu ve şöyle devam etti:

“Wagner kümesinin gittiği her yere mevt, yıkım ve istikrarsızlıklar da gitti. İnançsız ortam kaybolmadı, bilakis arttı.”

Başka ülkelerde yaşananların tekrarlandığını belirten Blinken, kümenin beraberinde yalnızca makûs şeyler getirdiğini kelamlarına ekledi.

BBC

ABD ve Fransa, cihatçı kümelere karşı gayret maksadıyla Nijer’de askeri üslere sahip. Fransız birlikler, Mali’deki darbenin akabinde ülkeden ayrılınca Nijer’i ana üs olarak kullandı.

Wagner’in Orta Afrika Cumhuriyeti (OAC) ve Mali üzere ülkelerde binlerce savaşçısı olduğuna inanılıyor. Küme, bölgede çıkarlı iş çıkarlarının yanı sıra Rusya’nın diplomatik ve ekonomik bağlarını güçlendiriyor. Kümenin savaşçıları, birkaç Afrika ülkesinde yaygın insan hakları ihlalleriyle suçlanıyor.

Ancak Nijer’de askeri cuntanın, kendilerine yönelik askeri müdahale muhtemelliğine karşı Wagner’den yardım istediği tarafında spekülasyonlar da ortaya çıktı.

Pazartesi günü, ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Victoria Nuland, darbe önderleriyle “zorlu ve açık sözlü” görüşmeler gerçekleştirdiğini belirtti.

Başkent Niamey’den gazetecilere açıklamalarda bulunan Nuland, “Burada bu hareketi gerçekleştirenler, Wagner’in davet edilmesi durumunda egemenliklerine yönelik riskleri çok güzel anlıyor.”

Şu anda gözaltında olan Bazum da, Wagner’ın Afrika’daki tesiri konusundaki telaşlarını lisana getirdi.

Geçen hafta Washington Post gazetesinde yayımlanan bir görüş yazısında, “Darbecilerin ve bölgesel müttefiklerinin açık daveti ve Wagner Kümesi aracılığıyla, tüm Sahel bölgesi, Ukrayna’da açıkça yırtıcı terörizm sergileyen paralı asker kümesinin tesiri altına girebilir” sözlerini kullandı.

Şu anda Nijer’e Wagner savaşçılarının girdiği doğrulanmış değil. Lakin Wagner ile ilişkilendirilen önde gelen Telegram kanalı Grey Zone Pazartesi günü yaptığı bir paylaşımda, son vakitlerde bin 500 civarında savaşçısının Afrika’ya gönderildiğini belirtti.

Ancak kıtada nereye gönderildikleri belirtilmedi.

Wagner’ın sahibi Yevgeni Prigozhin, Salı günü Telegram’a yüklenen bir sesli bildirisinde cuntacılara “bizi arayın” davetinde bulundu.

Prigozhin, “Her vakit uygunun, adaletin yanında ve egemenlikleri ve halklarının hakları için çaba edenlerin yanında yer alıyoruz” dedi.

ECOWAS VE BM ZİYARETİNE RET

Nijer hükümeti, Batı Afrika bölgesel bloğu ECOWAS, Afrika Birliği ve BM temsilcilerinden oluşan bir heyeti kabul etmeyi reddetti; heyet Salı günü başşehir Niamey’e gelecekti.

Salı günü AFP tarafından görülen bir mektupta, darbe başkanları ECOWAS tarafından uygulanan yaptırımlar yüzünden ortaya çıkan “kamu öfkesi ve isyan” nedeniyle heyetin güvenliğinin sağlanamayacağını belirtti.

Cunta idaresine istifa etmeleri ve Bazum’u tekrar idareye getirmeleri için geçen Pazar gününe kadar müddet tanıyan ECOWAS, Perşembe günü tekrar bir ortaya gelecek.

Nijer hükümeti, darbenin akabinde ülkenin eski maliye bakanı Ali Mahaman Lamine Zeine’yi yeni başbakan olarak atadı.

Nijer’de darbe: ABD Dışişleri Bakanı Blinken, Wagner’in istikrarsızlıktan yararlandığını savundu yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, Rus paralı asker kümesi Wagner’in, Nijer’de askeri darbenin akabinde oluşan istikrarsızlıktan avantaj elde ettiğini savundu.

Batı Afrika ülkesinde yaklaşık iki hafta evvel yapılan askeri darbenin akabinde Cumhurbaşkanı Muhammed Bazum gözaltına alındı. Ülke bu müddet zarfında cunta idaresi altında.

Darbeci önderlerin Wagner’den yardım istediğine yönelik tezler kelam konusu.

Rusya’nın ya da Wagner’in Nijer’deki darbeyi teşvik ettiğini düşünmediğini söyleyen Blinken, BBC’nin “Focus on Africa” isimli programına yaptığı değerlendirmede ABD’nin, paralı asker kümesinin Sahel bölgesinde kendisini göstermek istemesinden kaygılı olduğunu söyledi.

Blinken, “Şu ana kadar Nijer’de olanlar ya da olacak şeyler Rusya ve Wagner tarafından teşvik edilmedi. Ancak avantaj elde etmeye çalıştılar” diye konuştu ve şöyle devam etti:

“Wagner kümesinin gittiği her yere vefat, yıkım ve istikrarsızlıklar da gitti. İnançsız ortam kaybolmadı, bilakis arttı.”

Başka ülkelerde yaşananların tekrarlandığını belirten Blinken, kümenin beraberinde yalnızca makûs şeyler getirdiğini kelamlarına ekledi.

BBC

ABD ve Fransa, cihatçı kümelere karşı uğraş emeliyle Nijer’de askeri üslere sahip. Fransız birlikler, Mali’deki darbenin akabinde ülkeden ayrılınca Nijer’i ana üs olarak kullandı.

Wagner’in Orta Afrika Cumhuriyeti (OAC) ve Mali üzere ülkelerde binlerce savaşçısı olduğuna inanılıyor. Küme, bölgede çıkarlı iş çıkarlarının yanı sıra Rusya’nın diplomatik ve ekonomik bağlantılarını güçlendiriyor. Kümenin savaşçıları, birkaç Afrika ülkesinde yaygın insan hakları ihlalleriyle suçlanıyor.

Ancak Nijer’de askeri cuntanın, kendilerine yönelik askeri müdahale muhtemelliğine karşı Wagner’den yardım istediği istikametinde spekülasyonlar da ortaya çıktı.

Pazartesi günü, ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Victoria Nuland, darbe başkanlarıyla “zorlu ve açık sözlü” görüşmeler gerçekleştirdiğini belirtti.

Başkent Niamey’den gazetecilere açıklamalarda bulunan Nuland, “Burada bu hareketi gerçekleştirenler, Wagner’in davet edilmesi durumunda egemenliklerine yönelik riskleri çok güzel anlıyor.”

Şu anda gözaltında olan Bazum da, Wagner’ın Afrika’daki tesiri konusundaki telaşlarını lisana getirdi.

Geçen hafta Washington Post gazetesinde yayımlanan bir görüş yazısında, “Darbecilerin ve bölgesel müttefiklerinin açık daveti ve Wagner Kümesi aracılığıyla, tüm Sahel bölgesi, Ukrayna’da açıkça yabanî terörizm sergileyen paralı asker kümesinin tesiri altına girebilir” sözlerini kullandı.

Şu anda Nijer’e Wagner savaşçılarının girdiği doğrulanmış değil. Fakat Wagner ile ilişkilendirilen önde gelen Telegram kanalı Grey Zone Pazartesi günü yaptığı bir paylaşımda, son vakitlerde bin 500 civarında savaşçısının Afrika’ya gönderildiğini belirtti.

Ancak kıtada nereye gönderildikleri belirtilmedi.

Wagner’ın sahibi Yevgeni Prigozhin, Salı günü Telegram’a yüklenen bir sesli bildirisinde cuntacılara “bizi arayın” davetinde bulundu.

Prigozhin, “Her vakit uygunun, adaletin yanında ve egemenlikleri ve halklarının hakları için uğraş edenlerin yanında yer alıyoruz” dedi.

ECOWAS VE BM ZİYARETİNE RET

Nijer hükümeti, Batı Afrika bölgesel bloğu ECOWAS, Afrika Birliği ve BM temsilcilerinden oluşan bir heyeti kabul etmeyi reddetti; heyet Salı günü başşehir Niamey’e gelecekti.

Salı günü AFP tarafından görülen bir mektupta, darbe başkanları ECOWAS tarafından uygulanan yaptırımlar yüzünden ortaya çıkan “kamu öfkesi ve isyan” nedeniyle heyetin güvenliğinin sağlanamayacağını belirtti.

Cunta idaresine istifa etmeleri ve Bazum’u tekrar idareye getirmeleri için geçen Pazar gününe kadar müddet tanıyan ECOWAS, Perşembe günü tekrar bir ortaya gelecek.

Nijer hükümeti, darbenin akabinde ülkenin eski maliye bakanı Ali Mahaman Lamine Zeine’yi yeni başbakan olarak atadı.

Nijer’de darbe: ABD Dışişleri Bakanı Blinken, Wagner’in istikrarsızlıktan yararlandığını savundu yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Vladimir Putin, Kommersant gazetesine yaptığı açıklamada, Rus idaresine isyan eden paralı savaşçı kümesi Wagner’e ait değerlendirmelerde bulundu.

Rus toplumu için durumun çok açık olduğunu belirten Putin, Wagner savaşçılarının onurlu formda savaştığını, lakin 24 Haziran’daki isyan olayının içine çekildiğini ve bunun üzücü olduğunu tabir etti.

Putin, tabirlerini kullandı.

Rusya Devlet Lideri Putin, paralı savaşçı kümesi Wagner’in hukuken var olmadığını söyledi yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Yaptırım uygulanan Andrey Nikolayevich Ivanov’un Wagner’in yöneticilerinden olduğunu açıklayan bakanlık; Ivanov’un Africa Politology isimli kuruluş ve Mali’deki üst seviye hükümet yetkilileriyle silah mutabakatları, madencilik faaliyetleri ve Mali’deki Wagner Kümesi’nin başka faaliyetlerinin içinde yer aldığını savundu.

ABD Hazine Bakanlığının Terörizm ve Mali İstihbarattan Sorumlu Müsteşarı Brian E. Nelson, yaptığı açıklamada, “Hazinenin yaptırımları, Wagner’in mali ağındaki ve milletlerarası yapısındaki kilit aktörleri bozuyor. Wagner Kümesi, acımasız operasyonlarını kısmen Orta Afrika Cumhuriyeti ve Mali üzere ülkelerdeki doğal kaynakları kullanarak finanse ediyor. ABD, Wagner’in Afrika, Ukrayna ve öteki yerlerdeki genişlemesini ve şiddetini azaltmak için gelir akışlarını amaç almaya devam edecek” dedi.

ABD’den Wagner’in finans ağına yaptırım yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Wagner’in deneyimli bir küme olduğunu ve dünyanın birçok ülkesinde Rusya Federasyonu’nun çıkarları doğrultusunda çeşitli vazifeleri yerine getirdiğini belirten Prigojin, “Wagner, son vakitlerde Ukrayna’da önemli misyonlar yerine getirerek uygun sonuçlar elde etti. Entrika ve yanlış kararlar sonucunda bu birlik 1 Temmuz 2023 tarihi prestijiyle tasfiye edilecekti” dedi.

Wagner kumandanlarının savaşçılara durumu anlattığını söz eden Prigojin, “Savaşçılardan kimse (Rus) Savunma Bakanlığı ile mukavele imzalamayı kabul etmedi zira herkes, (Ukrayna’da) özel askeri operasyondaki deneyimlerine dayanarak bunun savaşma kabiliyetinin düşmesine yol açacağını biliyor. Bakanlığa geçmek isteyen geçti lakin bunların sayısı çok az, yüzde 1-2’dir” halinde konuştu.

Prigojin, “Wagner’in korunması için mevcut tüm argümanlar kullanıldı lakin bunların hiçbiri uygulanmadı. Faydalı olabileceğimiz rastgele bir kuruma dahil olma teşebbüsleri oldu. (Wagner’in kapatılması) buna karşı çıktık. Savunma Bakanlığına Wagnercilerin bağlanması istikametindeki karar ise beklenmeyen vakitte alındı. Buna karşın hazırlıklarımızı yaptık. Envanteri çıkardık ve 30 Haziran’da konvoy halinde Rostov’a giderek özel askeri operasyonun karargahının önünde teçhizatı halkın önünde teslim etmeyi planlıyorduk. Rastgele bir saldırganlık göstermedik” tabirlerini kullandı.

Wagner’in kamplarına füze ve helikopterlerle taarruz düzenlendiğini ve bu atakta yaklaşık 30 Wagner savaşçısının hayatını kaybettiğini, kimilerinin da yaralandığını ileri süren Prigojin, bunun Rostov’a hakikat hemen yola çıkmalarına neden olduğunu savundu.

“WAGNER’İN YOK EDİLMESİNİ ÖNLEMEKTİ”

Prigojin, yürüyüş öncesi kimseye saldırmayacakları lakin kendilerine ateş açılması durumunda karşılık verecekleri tarafında açıklama yaptığını anımsatarak, şöyle devam etti:

“24 saat süren yürüyüş sırasında konvoylardan biri Rostov’a, oburu Moskova’ya hakikat yola çıktı. Son 24 saatte 780 kilometre katettik. Karada hiçbir asker öldürülmedi. Hava araçlarına ateş açmak zorunda kaldığımıza üzülüyoruz fakat bu araçlar bizi bombaladı, füzeyle atak düzenledi. Moskova’ya yaklaşık 200 kilometre kalmıştı. Bu mühlet zarfında yol üzerinde yer alan tüm askeri tesisler zararsız hale getirildi. Kimse ölmedi ve bu bizim hedefimizdi. Wagner savaşçıları ortasında birkaç kişi yaralandı, Savunma Bakanlığından ortamıza kendi isteğiyle katılan 2 asker öldü. Yürüyüşümüzü adaletsizlik nedeniyle başlattık. Yolda giderken karada hiçbir Rus askerini öldürmedik.”

Hiçbir Wagner savaşçının kelam konusu yürüyüşe katılmaya zorlanmadığını ve bu yürüyüşün sonuncu maksadını bildiğini savunan Prigojin, “Yürüyüşün emeli, Wagner’in yok edilmesini önlemek ve profesyonel olmayan hareketleriyle özel operasyon sırasında çok sayıda yanılgı yapan şahısları sorumlu tutmaktı. Bunu toplum ve yürüyüş sırasında bizi destekleyen tüm askerler istiyordu” biçiminde konuştu.

Prigojin, Moskova’ya 200 kilometre kala keşif yaptıklarını ve kanın döküleceğini anladıklarını, bu nedenle düzenledikleri şovun kâfi olduğu kanaatine vardıklarını belirterek, “Dönmemizin iki nedeni var. Birincisi, Rus kanını dökmek istemedik, ikinci ise iktidarı devirmek için değil protesto gayeli yürüdük” tabirini kullandı.

Prigojin, 24 Haziran’da Rus kentlerinden geçerken savaşçılarının halk tarafından Rus ve Wagner bayraklarıyla karşıladığını belirtti.

“LUKAŞENKO TAHLİL YOLLARINI BULMAYI TEKLİF ETTİ”

Yevgeniy Prigojin, Belarus Cumhurbaşkanı Aleksandr Lukaşenko’nun bu esnada devreye girdiğini tabir ederek, “Lukaşenko, el uzattı ve Wagner’in ileride yasal halde çalışması için tahlil yollarını bulmayı teklif etti” dedi.

Bu formda konvoyların dönüp kamplarına gittiğini söyleyen Prigojin, “Adalet yürüyüşümüz birçok şeyi açıklığa kavuşturdu. Ülke genelinde önemli güvenlik sorunu var. Yolumuz üzerindeki tüm askeri birlikleri, havalimanlarını bloke ettik” diye konuştu.

Prigojin, 24 Şubat 2022’de Rus birliklerinin başlangıç noktasından Kiev’e kadar olan arayı 24 Haziran’da 24 saat içinde katettiklerini belirterek, “24 Şubat’ta Wagner üzere hazırlıklı küme vazifesi yerine getirmiş olsaydı, özel askeri operasyon büyük ihtimal bir gün, bir gece sürebilirdi. Orada öbür meseleler da vardı. Lakin biz Rus ordusuna uygun tertip düzeyini gösterdik” değerlendirmesini yaptı.

Wagner’in kurucusu Prigojin: Yürüyüşün emeli, Wagner’in yok edilmesini önlemekti yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

18 yaşındayken hırsızlıktan hatalı bulundu. Fakat iflah olmamıştı; her ne kadar o devirde Leningrad’da çalmaya paha çok fazla eşya olmasa da kontrollü özgürlükle dışardayken ismi bir dizi hırsızlığa daha karıştı. 19 yaşındayken bir daireye girip vazo, peçetelik ve altı tane şarap bardağı çaldı.

Bu küçük hırsızlıklar daha büyük kabahatlerin önünü açacaktı. Arkadaşlarıyla birlikte, bir gece karanlık bir sokakta önünü kestikleri bir adamdan 250 ruble çaldılar. Diğer bir bayanın boğazına yapışıp altın küpelerini ve çantalarını gasp ettiler. Bu kabahatlerden 13 yıl mahpus cezasına çarptırıldığında şimdi 20 yaşındaydı.

SOSİSÇİLİKLE GELEN SERVET

Kendisi, sabıkalı bir hırsızdan başarılı bir girişimciye dönüşümünü ‘sıkı çalışma’ya bağlasa da eski oligark Mihail Hodorkovski’ye nazaran tam o denli olmadı. Putin’in 2005’te mahpusa attığı Hodorkovski; 1990’ların St. Petersburg’unda organize kabahat ile lokantacılığın kol kola gittiğini, ikisini birbirinden farklı düşünmenin sıkıntı olduğunu söylüyor. Eski Oligark’a nazaran mafyanın da kol gezdiği St. Petersburg o periyotta adeta ‘Rusya’nın Chicagosu’ydu’.

Prigojin’in restoran işindeki ortaklarından ikisinin kumarhanesi vardı. Vakitle kentin idarecileriyle de sıkı fıkı olmayı başardı.

PUTIN’LE BİRİNCİ TEMAS

Reuters Prigojin, Putin’e yemek servisi yaparken

1990’ların ortasında restaurantlarının birisinde St. Petersburg’un Belediye Lideri Yardımcısını ağırlayacaktı. Bu isim Vladimir Putin’den oburu değildi.

Putin’in iktidara yürüyüşü Prigojin’in de önünü açtı. Concord isimli yemek şirketiyle Kremlin’in yiyecek – içecek servislerini üstlenirken vakitle ‘Putin’in Şefi’ lakabını alacaktı. Putin, Prigojin’in Neva Irmağı üzerinde açtığı tekne restoranı o kadar sevmişti ki, dünya önderlerini burada ağırlamaya başladı.

Putin’in başkanlarla hatta eski ABD Lideri George W. Bush ile görüşmelerindeki fotoğraflarda geride servis yapan Prigojin’i görmek mümkündü.

Bir röportajında, “Vladimir Putin üst seviye görevlilere şahsen yemek servisi yapmamda hiçbir sorun görmüyordu. Japonya Başbakanı Yoşihiro Mori 2000 yılında onu ziyarete geldiğinde görüşmüştük” diyordu.

Mori, Putin devlet lideri olduktan sonra Rusya’yı ziyaret eden birinci başkanlardandı.

Resmi aktifliklerin değişmez organizatörü olmuştu. Rusya üzere bir ülkede devletin tepesini beslemek için önemli bir itimat tesis etmek gerekiyor. Prigojin işte bu yolla kolunu kamunun öbür kurumlarına da uzatabildi. Okulların, devlet kurumlarının hatta hapishanelerin yemek işlerini aldı.

Ancak Concord isimli bu şirketin asıl müşterisi Rus savunma kurumlarıydı. Orduya yemek dağıtım işi vakitle onu ülkenin en değerli askeri figürlerinden birine dönüştürecekti.

Zira, Rusya’nın 2014’te Ukrayna’nın doğusuna işgal teşebbüsünden sonra Prigojin’in sıradan bir iş insanı olmadığını gösteren işaretler gelmeye başladı. Ukrayna’nın doğusundaki Donbas’ta ortaya çıkan gizemli savaşçıların -ki bunların kollarında askeri amblem yoktu- Prigojin’le ilişkili olduğu konuşuluyordu.

WAGNER’İN DOĞUŞU

Getty Images

Bu özel askeri şirketin Wagner olduğu ortaya çıkacaktı. Ukrayna’nın ‘Nazilerden arındırılması’ sloganıyla hareket ediyorlardı lakin farklı bir halde isimlerini Adolf Hitler’in en sevdiği klasik müzik bestekarı Richard Wagner’den almışlardı.

Putin’in Ukrayna’ya müdahalesini topyekun bir işgale dönüştürdüğü Şubat 2022’den sonra binlerce Wagner savaşçısı da bu harekata dayanak vermeye başladı.

Zamanla Kremlin’in askeri nüfuzunu genişletmek istediği bölgelere konuşlandılar.

Ukrayna’nın yanısıra Suriye’de, Mali’de, Libya’da ve Orta Afrika Cumhuriyeti’nde Wagner’in paralı askerini görmek mümkündü.

Prigojin, Eylül 2022’ye kadar Wagner’le temaslarını reddetti. Ve o periyotta 2014’te bu kümesi kurduğunu itiraf etti.

Sadece silhlarla değil bilgisayar klavyeleriyle de Rusya’nın dış siyasetinde faal rol oynadı.

BBC Wagner’in eğitim kampları

TROL ÇİFTLİĞİ

Kurduğu trol ordusuyla toplumsal medya ve internet sitelerini faal bir halde kullandı. St. Petersburg merkezli Internet Research Agency (İnternet Araştırma Ajansı) 2016’da Donald Trump’ın kazandığı ABD Başkanlık Seçimleri’ne müdahale etmekle suçlandı.

Trump’ın seçim kampanyasıyla Rusya ortasındaki kontakları araştırmakla görevlendirilen Eski FBI Lideri Robert Mueller, Progojin liderliğindeki İnternet Araştırma Ajansı’nın Trump’ı desteklemek ve rakibi Hillary Clinton’ın prestijini sarsmak için ‘kışkırtıcı’ toplumsal medya operasyonlarına imza attığını rapor etti.

Bu süreçte Concord şirketi üzerinden yapılan açıklamalarla sahneden uzak duran Prigojin, Ukrayna işgaliyle birlikte ön plana çıkmaya başladı.

Putin’in işgal yerine ‘özel operasyon’ diye tanımladığı Ukrayna müdahalesinde işler yolunda gitmeyince eski şefin sahneye çıkması gecikmedi.

Yıllarca inkar edilen Wagner’in varlığı da bu işgalle birlikte şahsen Kremlin’e bağlı medya tarafından kabul edildi. Yapılan açıklamada bu özel şirkete bağlı askerlerin Ukrayna’nın doğusunda savaştığı belirtiliyordu. Prigojin de cephedeki Wagner savaşçılarının imgelerini toplumsal medyada paylaşmaya başladı. İmajlara bakılırsa dünyada öteki hiçbir özel askeri şirketin sahip olmadığı uçak, helikopter, tank ve gelişmiş silahlarla Ukrayna’daki çatışmalara katılıyorlardı.

ŞOYGU VE GERASIMOV’LA İPLER GERİLİYOR

EPA Şoygu ve Gerasimov

Ruslar, Ukrayna’da umduğunu bulamazken Prigojin’in de Rus ordusyla ortası açılmaya başladı.

Savunma Bakanı Sergey Şoygu ve Genelkurmay Lideri Valeri Gerasimov’a tenkitlerin dozunu artırdı. Rus ordusunun Wagner’e gerekli cephane ve silah sağlamadığını savunuyordu.

Rusların kayıpları artınca Wagner başkanına hapishanelerden istekli toplama yetkisi verildi.

Ancak İngiliz İstihbaratı’nın iddialarına nazaran bu da işe yaramadı, Wagner’in peşinde Ukrayna’daki savaşa gönderilen mahkumların yarısı ya yaralandı ya da öldü.

Bu süreçte Prigojin’in Savunma Bakanlığı ile ortası daha da açılmaya başladı. Mahkumları saflarına katması engellendi.

Mayıs sonunda Wagner önderinden Şoygu ve Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov’a en sert tenkitler geldi. Ukrayna’daki Bahmut’u ele geçirirken 20 bin Wagner askerinin öldüğünü sav eden Prigojin, “Rus çocuklar cephede ölürken seçkinlerin çocukları yurtdışına okumaya gidiyor” diyecekti. Bu sözlerle Şoygu ve Lavrov’u maksat alıyordu.

Bu gerginlikler 23 Haziran’da Progijin’in Rus Ordusu’nu Rus ordusunu, Ukrayna’daki Wagner güçlerine karşı füze saldırısı düzenlemekle suçlamasıyla muhtemelen geri dönülmez bir evreye geçti. Rusya Savunma Bakanlığı suçlamayı reddetse de ülkede şu anda Prigojin liderliğinde bir askeri isyan var.

Wagner’in işvereni Sergey Prigojin: Putin’in şefliğinden isyancılığa yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Sosyal medyada yer alan imajlarda, Wagner’in Rostov-Na-Donu’daki Rus Güney Askeri Bölge Karargahın binasından ayrılarak tüm askeri teçhizatını da kentten çıkardığı görüldü.

Ayrıca, Rusya Savunma Bakanı Sergey Şoygu’ya meydan okuyan Wagner’in kurucusu Yevgeniy Prigojin’in de Rostov-Na-Donu’dan otomobille ayrıldığına dair imajlar yer aldı.

TEDBİRLER KALDIRILIYOR

Rusya Federal Karayolu Ajansından (Rosavtodor) yapılan açıklamada, otoyollarda getirilen tüm kısıtlamaların kaldırıldığı bildirildi.

Diğer yandan, Moskova ve Moskova bölgesi başta olmak üzere Ukrayna sonuna yakın bölgelerde silahlı isyan nedeniyle ilan edilen “terörle çaba operasyonu” durumunun kaldırılacağı belirtildi.

WAGNER KÜMESİNİN RUS İDARESİNE İSYANI

Özel güvenlik şirketi Wagner’in kurucusu Yevgeniy Prigojin, Rus ordusunu Wagner’e akın düzenlemekle suçlayıp karşılık vermekle tehdit etmiş, Wagner savaşçıları Ukrayna’yı terk ederek sondaki Rostov bölgesine girmişti.

Bu durum üzerine Federal Güvenlik Servisi (FSB), “silahlı isyan” suçlamasıyla ceza davası açmıştı.

Rusya Devlet Lideri Vladimir Putin, Wagner’in isyanını “vatana ihanet” olarak nitelendirmişti.

Prigojin, Moskova’ya gideceklerini açıklamış, Kremlin idaresi ise ülkenin pek çok bölgesinde güvenlik tedbirlerini artırmıştı.

Yevgeniy Prigojin’in, Belarus Cumhurbaşkanı Aleksandr Lukaşenko’nun Rusya’da tansiyonu azaltma teklifini kabul ettiği bildirilmişti.

Prigojin, tarafların birinde Rus kanı dökülmesinin sorumluluğunu anladıklarını ve konvoylarını geri çevirerek plana nazaran saha kamplarına geri döneceklerini açıklamıştı.

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Prigojin’e yönelik açılan ceza davasının kapanacağını belirterek, “Prigojin Belarus’a gidecek.” sözünü kullanmıştı.

Wagner’in kurucusu Prigojin, savaşçıları ile Rostov-Na-Donu kentinden ayrıldı yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Wagner kümesi Bahmut’ta denetimi sağladığında tüm savaş muhabirlerinin gerçeği görmeleri için oraya gitmelerine müsaade verdiklerini belirten Prigojin, sözlerini kullandı.

Prigojin, Rusya’nın yeni bir seferberliğe muhtaçlığı olduğunu söyleyerek, “Ölü ve yaralılar dahil çok önemli kayıplar var. Birliklerdeki asker sayısı azaldı. Evvelce bir birlikte 100 asker vazife yapıyordu, artık yaklaşık 60 asker vazife yapıyor. İşçi sayısı az olduğu için can kaybı sayısı da fazla oluyor. Hasebiyle beşerler yeni seferberliğe hazır olmalıdır” değerlendirmesinde bulundu.

Wagner’in kurucusu Prigojin: Rusya’nın yeni bir seferberliğe gereksinimi var yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.