(Mehmet Şimşek)

EKONOMİ DARALACAK

Bakan Şimşek programın üç temel ayağını dün toplumsal medya hesabından yaptığı, “Mali disiplinin tekrar tesis edilmesi; yani sarsıntı tesiri hariç, bütçe açığının Maastricht kriterleri ile uyumlu bir düzeye çekilmesi. Enflasyonun orta vadede tek haneye düşürülmesi için kademeli nakdî sıkılaştırma ve enflasyon amacı ile uyumlu gelirler siyaseti. Makro finansal istikrarı ve başka tüm kazanımları kalıcı hale getirecek yapısal reformlar” kelamlarıyla açıkladı.

Türkiye İktisat Modeli ile bozulan ekonomiyi ortodoks siyasetlerle rayına sokmak amacıyla misyona gelen Bakan Mehmet Şimşek’in şimdi ayrıntılı açıklama yapmasa da yapısal ıslahattan kastı ekonomiyi soğutmak manasına geliyor. Sıkı para siyaseti, cari açığın azaltılması, vergilerin artırılması üzere adımlar gündemde.

(Korkut Boratav)

Prof. Dr. Korkut Boratav, Şimşek’in asıl sert tedbirlere lokal seçimlerden sonra başlayacağını belirterek şunları söyledi:

• Söyledikleri sürpriz değil. Enflasyona karşı iki araç kullanacak. İktisatta daralma ve mali disiplin. Vazifeye gelirken kendisine lokal seçime kadar sert adımlar atılmaması ihtarında bulunulduğunu kestirim ediyorum. Bu, beklentinin altında kalan faiz artışlarından da belirli.
• Seçim sonrası daha sert adımlar gelecektir. Memleketler arası Para Fonu (IMF) programlarında daima maaş artırımlarının enflasyona endekslenmemesi talebi olur. Şimşek’in de seçim sonrası bu türlü bir adımı olabilir.

Bu ortada KKM maliyetinin Merkez Bankası’na devredilmesini de pahalandıran Boratav, “Amerika’dan gelen bir Merkez Bankası lideri bu kararı nasıl kabul etti? Burada büyük bir soru işareti var. Bütçenin yükü Merkeze aktarılamaz” dedi.

(Evren Bolgün)

‘YABANCIYA GÖZ KIRPIYOR’

Şimşek’in “Maastricht kriterleri”ni dillendirmesini pahalandıran Prof. Dr. Evren Bolgün ise bunun yabancı yatırımcılara göz kırpmak olduğunu belirterek şöyle konuştu:

“Ancak bunun artık Avrupa’da da bir karşılığı yok 2008 ve 2010 krizlerinden sonra bu kriterler çoktan rafa kalktı. Enflasyon maksadına gelince ben iktidarın enflasyonla gayret ettiğine aslında inanmıyorum, 2013’ten beri daima çift hanelerde geziyor. Yapısal ıslahatlar söylemi ise bütçe yükü olan KKM Merkez Bankası’na yıkılıyorken 28 Mayıs’tan bu yana hâlâ ortada ayrıntılı bir program açıklanmazken aksiyonlarla uyuşmayan bir telaffuz olarak kalıyor.”

(Mahfi Eğilmez)

Şimşek’in yapısal ıslahat ve mali disiplin telaffuzlarını toplumsal medya hesabından kıymetlendiren ekonomist Mahfi Eğilmez de KKM kararını hatırlatarak “KKM’nin Hazine yerine TCMB tarafından para basılıp ödenmesi ve o yolla bütçe açığının düşük gösterilmesi yapısal ıslahat değil kendini kandırmaktır” paylaşımını yaptı.

Mehmet Şimşek’ten acı reçete yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

“YAPMAYIN ETMEYİN DEDİK LAKİN… DUVARA TOSLADIK”

Özellikle son iki yıl içerisinde ‘Nas iktisat modeli’ denen yahut ‘Türkiye İktisat modeli’ denen, bizim hiçbir biçimde bilim beşerler olaraktan kabul etmediğimiz bir iktisat modeli uygulandı. ‘yapmayın’ dedik, ‘etmeyin’ dedik. Ben kendime düşen misyonu yaptım, çok uyardım bunun yanlış bir şey olduğunu söyledim ve duvara tosladık duvara.

Seçimlere kadar bu model geldi. Bu model bize üretim patlaması yapıp cari açığı kapatacağız demişti, tam bilakis çok daha berbatlaştı. Üretim artacak, dolar bu kadar artmayacak denilmişti, o denli olmadı, çok fazla arttı. Enflasyon çözülecek denilmişti, çözmedi. Ülkeyi sevmesem niçin ikaz yapayım kardeşim. Bu uyarısı yapanlar siyasete girecek dendi. Milyon kere söyledim; Siyasete girmeyeceğim.

Seçimlerden sonra Mehmet Şimşek çağırıldı iktisadın başına. Mehmet Şimşek’i ferdî olarak çok düzgün tanımıyorum hayatımda Mehmet Şimşek’le Batman’daki bir toplantıda görüştük kendisiyle. Mehmet Şimşek, iktisat siyasetini savunan bir insan ve birebir vakitte milletlerarası manada belirli bir kredibilitesi olan bir insan.

ÖZGÜR DEMİRTAŞ’IN TAVSİYESİ: UZMANLARDAN OLUŞAN BİR ŞURA KURULMALI

‘Mehmet Şimşek’e yardım etmeliyiz.’ diye bir tweet attım. Burada tweet’e kızılmasının nedeni ‘Fakir fukara vatandaş, orta direk insan nasıl yardım etsin?’. Gerçek. Ancak ben zati onlardan bahsetmedim. Mehmet Şimşek’e 3 küme yardımcı olabilir. Birinci küme, akademisyenler, işi bilenler, teoriyi-pratiği bilenler aklıyla yardımcı olabilir. Zenginler vergilerle yardımcı olabilir. Siyasetçiler de lüks tüketimi keserek yardımcı olabilir.

Bina yıkıldığı vakit binanın altında herkes kalıyor. En çok yoksul fukara, orta direk binanın altında kalıyor, zengine bir şey olmuyor. O yüzden binada yanlışlığın kimin tarafından yapıldığına bakılmaksızın herkes takviye olmalı.

Örneğin bir konsey kurulabilir. Bu heyette Türkiye’nin en entellektüel, en bilgili, en dünya çapında bilinen, en liyakatlı insanları olabilir. Uzman oldukları alanda görüş bildirebilirler. Bunların bir kuruş para almasına gerek yok. Pozisyona, koltuğa gerek yok. Bu heyet geçmiş 15 günü kıymetlendirir ve 15 günde bir rapor muharrir. Geçmiş 15 günü pahalandıran, gelecek 15 günde ne yapılırsa düzgün olacağını söyleyen bir konsey hayal edin. 

MEHMET ŞİMŞEK NE YAPMALI? YAPISAL ISLAHAT VURGUSU

Ne olursa ne olur? Mehmet Şimşek’in elinin kolunun bağlanmamasını dilerim. Tek eli de bağlanmasın. ‘Vitrin-makyaj ekonomisi’ yapılmasın. Umarım Şimşek ve iktisada grubu mümkün olduğu kadar fazla sorar, o insanların bir lira almasına gerek yok. Şayet yapılmazsa eksik kalır, Mehmet Şimşek’in de eli bağlanırsa hiç olmaz. Ortadaki farkı daha çok açar ve farkı kapatamayabiliriz. Verimli yatırım yapmamız lazım. Mehmet Şimşek giderse akıldışı siyasetler uygulanır ve yapısal ıslahatlar yapılamaz. 

Uzun vadede bir şey olabilmesi için kısa vadede acı çekilmesi gerekir. Uzun vadede yapısal ıslahat yapılması lazım. Yapısal ıslahat olmadan siz ‘faiz artırdım’ deseniz de işe yaramaz. En başında yargı ıslahatı gelir. Yargıyı bağımsız yapalım, hukuk ve adalet inanılmaz derecede kıymetli. Eğitime ideolojiyi sokmayalım. Mehmet Şimşek ve takımının kısa vadede rasyonel, akıldolu ve ortadoks siyasetler ve tıpkı vakitte da yapısal ıslahatlara girişilmesi lazım. Eğitim, Ticaret, Adalet Bakanlarının devreye girmesi lazım. Bunlar olursa Türkiye hakettiği yere hakikat masraf.

MEHMET ŞİMŞEK’İ BEKLEYEN 3 SENARYO

Seçimden sonra bu akıldışı olan, ‘Türkiye iktisat modeli’ çökünce Mehmet Şimşek gelmek zorunda kaldı. Gelir gelmez birinci kelamı ‘Türkiye’nin ivedilikle rasyonel iktisat siyasetine dönmesi lazım. Öbür bir yolu yoktur.’ dedi. Bu ne demek? Bundan evvelki siyasetin akıldışı olduğunu kabul etmesidir. Söylediği şey yanlışsız ve dayanak olunmalı. Türkiye’nin önündeki son fırsat bu.

3 tane senaryo var. Şayet Mehmet Şimşek giderse tekrar bu ‘Türkiye modeli’ iktisada geçileceğini düşünebiliriz.

Mehmet Şimşek tam gelirse ve söylediklerini uygularsa, buna ortadoks iktisat siyaseti, akıldolu siyaset, rasyonel iktisat siyaseti deriz.

Mehmet Şimşek yarım gelirse, işine karışılırsa, istediği yere istediği kişiyi atayamazsa o vakit ‘vitrin iktisat modeli’, ‘makyaj iktisat modeli’, ‘hibrit iktisat modeli’ olur.

Ne olursa ne olacağını ben size anlatayım. Şayet Mehmet Şimşek giderse, akıldışı siyasetler uygulanırsa, yapısal ıslahatta yoksa, kısa vadede düzmece bir memnunluk sağlar ülke. Uzun vadede ise uzun vadede ülke berbat bir yere çıkar.

Mehmet Şimşek ‘vitrin ekonomisi’ni uygularsa, yarım ıslahatlar yaparsa ülke acı çeker lakin uzun vadede çok daha acı bir yere masraf.

Eğer Mehmet Şimşek kısa vadede tam rasyonel ve ortadoks siyasetleri uygulayıp, tam yapısal ıslahatlara geçerse ülke, uzun vadede keyifli, güçlü ve inanılmaz bir Türkiye ile karşı karşıya kalabiliriz. Keşke bu türlü bir şey olsa.

Özgür Demirtaş anlattı: Mehmet Şimşek ne yapmalı? 3 farklı senaryo yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.