Acil servis müracaatlarının yaklaşık yüzde 10-20’sini el yaralanmalarının oluşturduğu bilgisini veren Dr. Hürel, “Travma nedeniyle acil servislere başvuran hadiselerin birçoğunda el yaralanmaları da görülür. Bu yaralanmalar cildin zedelenmediği, kemik ve eklem bağlarının etkilendiği kapalı yaralanmalardan cilt, kemik, eklem, tendon, kas, damar ve hudutların bütünlüğünün bozulduğu açık yaralanmalar ve hatta kopmalara kadar uzanan bir çeşitlilikte olabilir. Delici-kesici alet, ezilme ya da ateşli silah yaralanmaları ile kopma formundaki yaralanmalar, sıhhat kuruluşuna en sık müracaat sebebidir” diye konuştu.

Yaz aylarında kıyılarda keyifle güneşlenmek için uzandığımız şezlongların dikkatli kullanılmadığında parmak ucu kopmasına yol açtığını belirten Dr. Hürel, kelamlarına şöyle devam etti: “Bazı tip şezlonglarda bulunan baş yükseklik ayar sistemi, denetimsiz biçimde parmaklarımızı sıkıştırarak tabiri caiz ise ‘giyotin mekanizması’ gibisi ani bir vurma tesiriyle parmak ucunun kesilmesine hatta kopmasına yol açabiliyor. Elimizi başımızın gerisinde ya da görüş alanımız dışında el yordamıyla şezlongu ayarlamaya çalışmak nedeniyle oluşan bu yaralanmalar çok tehlikeli sonuçlar doğurabiliyor”

Şezlong yaralanmalarında birinci müdahalenin nasıl yapılması gerektiği konusunda bilgi veren Dr. Hürel; “Böyle bir durumda birinci yapılması gereken sakin olmaya çalışmaktır. Kopan uzuv üzerine pak bir bası uygulamak ve uzvu yüksekte tutmak gerekir. Daha sonra kopan parçayı pak bir naylon torba içine koymalı, bu torbayı da buzlu su dolu öteki bir torbanın içine yerleştirmeli ve en yakın sıhhat kuruluşuna hemen başvurulmalıdır” dedi.

El yaralanmalarını ciddiye alınması gerektiğine; aksi halde süreksiz yahut kalıcı iş gücü kaybı ve ruhsal, kozmetik sıkıntılara neden olabileceğine işaret eden Dr. Hürel “Hareket sistemi içindeki kilit rolü nedeniyle ellerimiz komplike bir yapıya sahip. Üstelik korunmasız olduğu için çok çabuk yaralanıp hasar görebiliyor. Bu yaralanmalar küçük bile olsa, vaktinde ve bilgili müdahale yapılmazsa ileride daha büyük duyu ve fonksiyon kaybına yol açabilir. Konutta tedavi etmeye çalışmak gerçek değildir. Bilgisizce uygulama yapılırsa geri dönüşsüz sıkıntılar doğabilir” dedi.

Yaralanma sonucu ağrı, kanama, morarma, şişme, uyuşukluk, his kayıplarının görülebileceğini, oluşan kaygı tasa ve panik haliyle baygınlık hissi, titreme üzere belirtilerin yaralanma bölgesi dışına yayılarak bedende genel reaksiyonel yansılar oluşturabileceğini lisana getirdi. Elin birçok kemik, eklem, kas, tendon, damar ve hudut yapısının ahenk içinde çalıştığı bir organ olduğunun altını çizen Dr. Hürel en küçük bir keside bile bu işlevlerin geri dönüşsüz olarak ziyan görebileceğini söyledi. Hasarın boyutunu tespit etmek için tecrübeli ve uzman tabip muayenesinin kural olduğunu vurguladı.

“KANAMA VARSA TAMPONLA DURDURULABİLİR”

Yaralanmanın akabinde, bilgili şahıslarca yapılacak birinci yardımın değerine de değinen Dr. Hürel şu bilgileri aktardı: “Öncelikle yaralanan kişinin şeker, tansiyon yahut kalp üzere bir hastalığı varsa durumu daha da ciddileşebilir. Çok kan kaybı görülüyorsa yara kıymetlendirilir ve 4 basamaklı birinci yardım yapılır. Uygulanacak birinci yardım metodu da yaralanma tipine uygun olmalıdır. Kanama görülüyorsa tampon ya da yara üzerinden sıkma süreci yapılır. Bu sırada kesinlikle pak materyal kullanılmalıdır, aksi halde yara enfekte olabilir.

Yarası pakça kapatılan ve sıkıca sarılan kişi uzvu üstte tutularak vakit kaybetmeden sıhhat kuruluşuna ulaştırılır. Isırma yarası mevcut ise uzuv bol sabunlu su ile ağır formda yıkanarak pak bir halde sarılmalı ve ısıran hayvan müşahede altına alınarak takip edilmeli, mümkünse veterinere teslim edilmelidir. Kuduz ve tetanoz aşıları kesinlikle yapılmalıdır. Isırık yaralanmaları, hatta insan ısırığı dahil olmak üzere uzuv kaybına yol açabilecek derecede önemli enfeksiyon kaynağı olabilirler. Bu yaralanmalara müdahale, kesinlikle deneyimli sıhhat takımları tarafından yapılmalıdır. Isırık ile oluşan parmak kopmaları da görülmektedir. Bu yaralanmalara da çok tecrübeli mikrocerahi takımlarınca müdahale edilmelidir.

Yaralanmaya ateşli silahlar yol açtıysa, yara pak bezlerle tampone edilmeli kırık mevcutsa etraftaki uzun cisimlerle bağlanarak stabilize edilmeye çalışılabilir. Doğal birinci yapılacak şey acil yardım merkezine telefonla ulaşarak ilgili bireylere; panik yapmadan yaralanma biçimi, hastanın durumu ve adres konusunda net ve süratli bilgi verilmelidir”

El yaralanmalarına günlük hayatta olduğu üzere sanayi alanında, erkeklerde ve faal çalışan yaş kümesinde sık rastlandığına dikkat çeken Dr. Hürel, el ve el bileği yaralanmalarını önlemek için iş kazalarına karşı daha sıkı önlemlerin alınmasının, çalışanlar ve patronların daha çok bilgilendirilmesinin, kazaların önlenmesine yönelik düzenlemelerin yapılmasını tavsiye etti.

Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı uyardı: ‘Sahildeki sinsi tehlike; şezlong yaralanmaları’ yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

EN KIYMETLİ ETKEN ANATOMİK VE BİYOLOJİK FARKLILIKLAR

Kadın ve erkek spor yaralanmaları ortasındaki farklılıkları vurgulayan Ortopedi ve Travmatoloji uzmanı Prof. Dr. Hasan Bombacı, bayan sportmenlerin bilhassa alt ekstremite kas-iskelet sisteminde diz ve ayak bileği bağ yaralanma riskinin daha yüksek olduğunu belirterek, kelamlarına şöyle devam etti:

“Kadınlar ve erkekler ortasında cinsiyete mahsus kimi anatomik ve biyolojik farklılıklar nedeniyle bu sonuç ortaya çıkıyor. Bayanların aylık periyotlarında hormonların bedendeki yoğunluğuna bağlı olarak bağlarda da gevşemeler yumuşamalar, tendonların direncinde azalmalar olabiliyor. Münasebetiyle bilhassa menstural döngünün kimi periyotlarında bayanlar yaralanmaya daha müsait hale geliyorlar.”

“YARALANMAYA EN FAZLA YATKIN BAĞLAR DİZLERDEDİR”

“Kadınlardaki hormonal değişimden genel olarak tüm bağlar etkilense de en çok yaralanmaya yatkın bağ dizdeki ön çapraz” diyen Prof. Dr. Hasan Bombacı, şu bilgileri verdi:

“Özellikle müsabakalı sporlarda gayret sırasında, karşılıklı uğraşın gerektirdiği durum içerisinde birdenbire durmak, dönmek üzere hareketleri yaparken eklemlere ve adalelere çok daha fazla yük binmektedir. Şayet bağlarda olağandan farklı olarak gevşeme varsa bu durum bağların eklemi tutucu tesirini azaltır. Doğal olarak da gelen bu olağandışı yüklenmeye karşı eklemlerde ve bağlarda hasar olma ihtimali artar.”

ANATOMİK FARKLILIKLAR DA BAYANLARDA RİSKİ ARTIRIYOR

Kadınların hormonların dışında anatomik olarak erkeklerden farklı olmasının da riski artıran bir öbür etken olduğunu söyleyen Prof. Dr. Hasan Bombacı bahisle ilgili şunları anlattı:

“Örneğin bayanda bacaklar erkeklere nazaran biraz daha fazla dışarı gerçek dönüktür. Bayanların biyolojisi ilgili olan bu durum “valgus açılanması” olarak tanımlanır. Dizdeki valgus açılanması bilhassa ani dönüşlerde ve ani duruşlarda dizin gelen olağandışı gerilimler karşısında daha erken istikrarının bozulmasına sebep olur. Ve bu da o bölgeye binen yükün hasar yapma ihtimalini arttırır. Örneğin, hentbolda koşan bir atlet kaleye yaklaştığı vakit şut atmak için zıplayıp bacağının üzerine indiği esnada dize olağandan fazla bir dönme kuvveti uygular. Şayet atlet bu durumlar için gerekli aktiviteyi oluşturacak refleksleri kazanamamışsa bağ yaralanmasıyla müsabaka ihtimali yüksek olacaktır. Bunun dışında bayanlarda ön çapraz bağın erkeklere nazaran anatomileri gereği daha ince olmasının da bu durumdan sorumlu olduğu tez edilmektedir.”

AMATÖR SPORTMENLER DA DİKKAT ETMELİ

Yaralanmaların yalnızca profesyonel atletlerde değil, tıpkı vakitte amatör sportmenler ortasında da kıymetli bir sorun olduğunu belirten Prof. Bombacı, spor yaparken tedbir almanın ve şuurlu olmanın ehemmiyetine değindi. Lakin, amatör atletlerin ekseriyetle yarışlı sporlarda yer almadığını ve bu nedenle yaralanma riskinin daha düşük olduğunu tabir etti.

YETERLİ TEDBİR ALINMAZSA TEKRARLAMA İHTİMALİ YÜKSEK

Bu usul spor yaralanmalarında tedaviyle hayli tesirli sonuçlar alınabildiğini ve yine spora dönmenin mümkün olduğunun altın çizen Prof. Dr. Bombacı, fakat tedavi esnasında ve sonrasında gerekli tedbirlerin alınması gerektiğinin altını çizdi. Prof. Bombacı kelamlarına şöyle devam etti:

“Tedavi bir kişiyi en fazla kaza olmadan evvelki duruma getirilebilir. Örneğin en sık yaşanan ön çapraz bağ yaralanması sonucu atletlerin yüzde 70-80’i spora ve eski performans düzeyine dönebiliyor. Lakin bu dezavantajı nötralize edecek bir idman programına girilmezse tekrar yaralanma olması kaçınılmazdır. Üstelik bu durumda bir evvelki yaralanmanın yarattığı zayıflıkla birlikte risk daha da artar.”

KORUNMAK İÇİN NELER YAPILMALI?

Prof. Dr. Hasan Bombacı uygun idman teknikleri ve daha da değerlisi özel “propriyosepsiyon egzersizleri” ile bu açığın büyük oranda kapatılabileceğini belirterek şunları anlattı:

“Özel idman programları riski azaltmada hayli tesirli olmakla birlikte yapılan sporla ilgili tekniklerin de uygun bilinmesi kıymetli. Atletin yaralanma sisteminin tahliline nazaran “egzersiz temelli” rehabilitasyon ve ayrıyeten, dayanıklılık, çeviklik, istikrar ve güçlendirme üzere pek çok açıdan yapılan idmanların bu yaralanmaları yüzde 27-45 oranlarında azalttığını gösteren bilimsel bilgiler mevcuttur. Bayan atletlerin anatomi ve biyolojisine bağlı potansiyel spor yaralanması riskleri nöromotor yeteneklerini arttıran idman programları ile kıymetli derecede azaltılabilir. Sonuç olarak, bayan atletlerin kimi beden bölgelerinde yaralanma riskinin erkek atletlere nazaran daha yüksek olduğu bilimsel olarak kanıtlanmış durumdadır. Lakin, spor yaparken uygun tedbirlerin alınması ve yapılan spora özel hazırlayıcı idman teknikleri ile çalışmak çok değerlidir. Bu sayede spor yaralanmalarının önlenmesi ve tedavi sürecinin daha tesirli bir formda yönetilmesi mümkün olabilir.”

Uzmanı bayan atletleri uyardı: Ön çapraz bağ ve ayak bileği yaralanmalarına dikkat yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.