Erdoğan, burada yaptığı konuşmada, İzmir’in hemen tüm mahallelerinin, caddelerinin, sokaklarının, denizinin perişan vaziyette olduğunu vurguladı.

Tek işi vatandaşa hizmet etmek ve şehri yaşanılır kılmak olanların vatandaşa hizmetten başka her işi yaptığına dikkati çeken Erdoğan, “Yağmur çiselese İzmir’in su basıyor, umurlarında değil. Rüzgâr kımıldasa, İzmir yaşanmaz hale geliyor. Havaya bakıp ıslık çalıyorlar. Altyapı deseniz zaten hiç mevcut değil ki üzerinde konuşasınız. Hülasaten bir zamanlar medeniyet sembolü İzmir, tarihinin en karanlık, en bakımsız, en perişan devrini yaşıyor.” dedi.

Sadece son on yılda yaşananların bile şehrin CHP’li yerel yöneticiler ve siyasetçiler tarafından nasıl bir garabet sarmalına sokulduğunu göstermeye yeterli olduğunu kaydeden Erdoğan, “Haklarını isteyen işçileri dinlemek yerine sokağa atarlar. İzmir Körfezi’nin kötü kokudan yanına yaklaşılamadığı halde kıllarını kıpırdatmazlar. Körfezin temizlenmesinin asli sorumlusu, millete olan saygısından dolayı bu meseleye çözüm arayan bakanlığın toplantısına katılma lütfunda dahi bulunmazlar.” ifadelerini kullandı.

Erdoğan, şöyle devam etti:

“Ülkenin en pahalı suyunu İzmirlilere içirirler. İlçelerine hizmet etmeleri için seçilen başkanlar İstanbul’da siyasi ikbal peşinde koşarlar. Kötü yönetimden dolayı işçi maaşlarını ödeyemedikleri için temel hizmetler bile aksar. Kentsel dönüşüm projelerindeki dolandırıcılıkların arkasında kendi partililerinin sureti belirir. Eski ve yeni başkanların şehre zerre kadar faydası olmayan kişisel kavgaları ayyuka çıkar. Hakaret suçundan yargılanan edepsizleri önce protokole alıp başköşeye oturturlar, sonra özür dilerler.

“Bu kötü gidişat İzmir’in kaderi değil”

Karşılarında neresinden tutulursa tutulsun elde kalan bir İzmir fotoğrafı olduğunu anlatan Erdoğan, “CHP Genel Başkanı bile bu durumun farkına varmış olmalı ki İzmir’in temsilindeki sorunları ikrar etmek mecburiyetinde kaldı. Kendi görevlerini yapmaktan aciz yönetimlerin başarısızlıklarını Atatürkçülük maskesiyle, ilericilik örtüsüyle, çağdaşlık perdesiyle gizlemeye çalışması da ayrı bir hastalık. İzmir her alanda sürekli geriliyor. Ama bunlar ilericilik kisvesi altında yağma düzenlerini devam ettirmek için canla başla uğraşıyorlar.” dedi.

Bu kötü gidişatın İzmir’in kaderi olmadığını vurgulayan Erdoğan, AK Parti ve Cumhur İttifakı olarak bu konuyu değiştirmenin boyunlarının borcu olduğunu söyledi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açıklamalarından öne çıkan başlıklar:

“İzmir’e sahip çıkmak, bu şehre aşkla hizmet etmek de olur”

Eski İzmir türkülerine bakarsanız, çoğunun kahramanlık üzerine, efelerin cesareti, askerlerimizin fedakârlığı üzerine yazıldığını görürsünüz. “Asker ettiler beni. Kıdemli Çavuş. Gurbet çöllerinde oldum bir baykuş. Anadan, babadan, yarlardan bir haber yokmuş. Uçun kuşlar, uçun, İzmir’e doğru.”

Anadan, babadan, yardan geçerek vatan hizmetine koşan İzmirlilerin hasretlerini kuşlara fısıldadığı bu türkülerin her birinin gerisinde ayrı bir kahramanlık hikâyesi vardır. İşte bunun için, Birinci Dünya Savaşı’nda İzmir işgal edildiğinde, tüm Türkiye yasa bürünmüştür. Bu işgal üzerine İstanbul’da, Sultanahmet Mitinginde Halide Edip Adıvar’ın ettiği yeminindeki ahdimiz, bugün de kalbimizde aynı heyecanla yaşıyor. Ne diyordu bu ahitte? “Türkiye istiklale kavuşana kadar korkmayacağız. Hiçbir meşakkatten kaçmayacağız. Bayrağımıza, ecdadımızın emanetine ihanet etmeyeceğiz.”

Görüldüğü gibi milletimiz, İzmir’in istiklalini, Türkiye’nin istiklaliyle müsavi tutmuştur. Türk tarihinde, daima yekvücut olmanın, istiklale ve ecdadın mirasına sahip çıkmanın timsali olduğu için o kara günlerde milletimiz, İzmir’e böylesine sıkı sıkıya sahip çıkmıştır. Biz de İzmir’e “Çakabey” nasıl sahip çıktıysa, “Gazi” nasıl sahip çıktıysa, “Menderes” nasıl sahip çıktıysa öyle samimiyetle sahip çıktık.

Tabii İzmir’e sahip çıkmak, bu şehre aşkla hizmet etmek de olur. Bugün yerel yönetimlerin ve şehrin temsilcilerinin çoğunun İzmir’e sahip çıkma azminde ve cehdinde olmadığını üzülerek görüyoruz. Allah rahmet etsin. Mehmet Akif bir zamanlar İstanbul için şöyle demişti, “Bizim mahallede İstanbul’un kenarı demek, sokaklarından geçilmez ki yüzme bilmeyerek.” Akif’in 110 yıl önce İstanbul için yaptığı tespitin örneklerini 2025’in İzmir’inde hemen her alanda görmek mümkündür.

“İzmir, tarihinin en karanlık, en bakımsız, en perişan devrini yaşıyor”

İzmir’in hemen tüm mahalleleri, caddeleri, sokakları, denizi perişan vaziyettedir. Tek işi vatandaşa hizmet etmek ve şehri yaşanılır kılmak olanlar maalesef vatandaşa hizmetten başka her işi yapıyor. Yağmur çiselese İzmir’in su basıyor, umurlarında değil. Rüzgâr kımıldasa, İzmir yaşanmaz hale geliyor. Havaya bakıp ıslık çalıyorlar. Altyapı deseniz zaten hiç mevcut değil ki üzerinde konuşasınız. Hülasaten bir zamanlar medeniyet sembolü İzmir, tarihinin en karanlık, en bakımsız, en perişan devrini yaşıyor.

Sadece şu son on yılda yaşananlar bile şehrin CHP’li yerel yöneticiler ve siyasetçiler tarafından nasıl bir garabet sarmalına sokulduğunu göstermeye yeterlidir. Haklarını isteyen işçileri dinlemek yerine sokağa atarlar. İzmir Körfezi’nin kötü kokudan yanına yaklaşılamadığı halde kıllarını kıpırdatmazlar. Körfezin temizlenmesinin asli sorumlusu, millete olan saygısından dolayı bu meseleye çözüm arayan bakanlığın toplantısına katılma lütfunda dahi bulunmazlar.

Ülkenin en pahalı suyunu İzmirlilere içirirler. İlçelerine hizmet etmeleri için seçilen başkanlar İstanbul’da siyasi ikbal peşinde koşarlar. Kötü yönetimden dolayı işçi maaşlarını ödeyemedikleri için temel hizmetler bile aksar. Kentsel dönüşüm projelerindeki dolandırıcılıkların arkasında kendi partililerinin sureti belirir. Eski ve yeni başkanların şehre zerre kadar faydası olmayan kişisel kavgaları ayyuka çıkar. Hakaret suçundan yargılanan edepsizleri önce protokole alıp başköşeye oturturlar, sonra özür dilerler.

Karşımızda neresinden tutsanız elinizde kalan bir İzmir fotoğrafı var. CHP Genel Başkanı bile bu durumun farkına varmış olmalı ki İzmir’in temsilindeki sorunları ikrar etmek mecburiyetinde kaldı. Kendi görevlerini yapmaktan aciz yönetimlerin başarısızlıklarını Atatürkçülük maskesiyle, ilericilik örtüsüyle, çağdaşlık perdesiyle gizlemeye çalışması da ayrı bir hastalık. İzmir her alanda sürekli geriliyor. Ama bunlar ilericilik kisvesi altında yağma düzenlerini devam ettirmek için canla başla uğraşıyorlar.

Bu kötü gidişat İzmir’in kaderi değildir. AK Parti ve Cumhur İttifakı olarak bu tabloyu değiştirmek boynumuzun borcudur. Tabii bunun için önce İzmir’deki vatandaşlarımızı siyasi tercihlerini ideolojik saiklerle değil, eser ve hizmet merkezli olarak yapmaya ikna etmemiz gerekiyor. Yıllar sonra bizzat işin sahiplerinin Atatürkçülüğü ve Kemalizmi Menderes’e karşı mücadele edebilmek için ‘Biz icat ettik’ dediği bir fanatizm, Menderes’in tüm kalbini adadığı şehir olan İzmir’i esir alamaz.

“Yıllardır Gazi Mustafa Kemal’in mirasını yağmalamaktan bıkmadılar”

Cumhuriyetimizin banisi Gazi Mustafa Kemal, “Benim en büyük eserim Cumhuriyettir” derken, bunların Cumhuriyetin gelişmesine, kalkınmasına zerre kadar katkıları olmadı. Tam tersine, kendilerine affınıza sığınarak söylüyorum, kendilerine “Mustafa Kemal’in itleri” diyenlerle birlikte belediyelerde soygun düzeni kurmayı “Kent Uzlaşısı” adı altında meşrulaştırma çabasına girdiler. Kimi zaman seçim kazanmak, kimi zaman ceplerini doldurmak için yıllardır Gazi Mustafa Kemal’in mirasını yağmalamaktan bıkmadılar. Bir de utanmadan, arlanmadan, haya etmeden çıkıp bizim terörsüz Türkiye çabamızla kendi suç ortaklıklarını bir tutmaya kalkıyorlar. Muhalefeti alternatif vizyon ve program üretme sorumluluğu olmaktan çıkartıp, Türkiye ve Türk milletinin düşmanı kim varsa onların değirmenine su taşıma aracı haline bunlar getirdi. Eski Genel Başkanları bu şehrin milletvekili oldu. Yeni Genel Başkanları güya kendisini İzmirli olarak görüyor.

Peki, buradan size ve tüm İzmirlilere soruyorum: Topunun birden İzmir’e tırnak ucu kadar bir faydası, hizmeti dokundu mu? Var mı bu Genel Başkanlar şehrimize şunları şunları kazandırdı diye üç beş başlık sayabilecek birisi? Yok. Çünkü yapılan hiçbir şey yok. Belki geride hiçbir eser, hiçbir hizmet bırakmadılar. Ama her İzmir’e gelişlerinde yediler, içtiler, dağıldılar. Gazi’nin emaneti olan Cumhuriyete en büyük zararı, sorsanız Atatürkçülüğü ve Kemalizmi kimseye bırakmayan işte bu mirasyedi tayfa vermektedir.

“İzmir’e son 22 yılda 1 trilyon 275 milyar lira kamu yatırımı yaptık”

CHP’yi ve ona oy verenleri, bu proje ürünü istismar siyasetinden kurtarmak, İzmir’in kurtuluşunu, ülkenin istiklaliyle bir tutan ecdada da gazinin hatırasına da demokrasimize de yapılacak en büyük hizmet olacaktır. Biz her kesimden insanıyla 85 milyonun tamamına olan sevgimizi, muhabbetimizi, eser ve hizmet siyasetiyle göstermiş bir partiyiz.

Artık, 22 yıl geride bırakan iktidarlarımız döneminde yaptığımız işler, bırakınız bir önceki aynı süreyi Cumhuriyet tarihinde yapılanların tamamının 5 katı, 10 katıdır. Ancak insan fıtratı sahip olduğu imkanları nasıl elde ettiğini bir süre sonra unutmaya, sanki hep varmış gibi hissetmeye meyyaldir. Bunun için bize düşen vazife her fırsatta ülkemize kazandırdığımız eserleri, milletimize verdiğimiz hizmetleri, vatan topraklarının her karışına yaptığımız yatırımları hatırlatmaktır.

Nitekim İzmir’e de son 22 yılda günümüz rakamlarıyla 1 trilyon 275 milyar lira tutarında kamu yatırımı yaptık. Adalette 16 milyar lira, eğitimde 69 milyar lira, gençlik ve sporda 11 milyar lira, sosyal yardımlarda 145 milyar lira, sağlıkta 45 milyar lira, çevre ve şehircilikte 186 milyar lira, ulaşımda 245 milyar lira, tarım ve ormanda, tarımsal hibe destekleri dahil, 121 milyar lira, sanayi ve teknolojide verdiğimiz teşviklerle birlikte 46 milyar lira, enerjide, kamu ve özel, toplam 326 milyar lira, kültür ve turizmde 7 milyar lira, çalışma ve sosyal güvenlikte, teşviklerle birlikte, toplam 58 milyar lira yatırımı hayata geçirdik.

İzmir’e 4 yeni devlet üniversitesi kurduk. İkisi stadyum olmak üzere toplam 115 adet spor tesisi inşa ettik. Toplam 4 bin 906 yataklı 47 hastane ve ek binalar dahil 132 sağlık tesisi yaptık. İzmir Şehir Hastanemiz 2060 yatağıyla 1 yıldan beri vatandaşlarımıza hizmet veriyor. Dikili Devlet Hastanemizi 50 yatağıyla önümüzdeki günlerde vatandaşlarımızın hizmetine sunacağız. Selçuk Devlet Hastanemizi 50 yatağıyla, Buca Ağız ve Diş Sağlığı Hastanemizi ise 70 ünitesiyle yıl sonuna kadar tamamlıyoruz. Ayrıca 800 yataklı Tepecik Şehir Hastanemizi yatırım programımıza aldık.

“İzmir’de toplam 25 bin 164 konut projesini hayata geçirdik”

TOKİ kanalıyla İzmir’de toplam 25 bin 164 konut projesini hayata geçirdik. İzmir’deki 5 Millet Bahçesi projemizden birini bitirmek üzereyiz, diğerleriyle ilgili çalışmalar çeşitli safhalarda sürüyor.

Karayollarında, İzmir’in 2002 yılında 431 kilometre olan bölünmüş yol mesafesini 977 kilometreye çıkardık. Uzunluğu 55,5 kilometre olan İzmir çevre yolunu etaplar halinde tamamlayıp Konak Tüneli’ni de açarak şehir içi trafiğini rahatlattık.

İzmir-İstanbul Otoyolu’nu inşa ederek yaklaşık 8,5 saat süren yolculuk süresini 3,5 saate indirdik. Menemen-Aliağa-Çandarlı Otoyolu’nu açtık. Sabuncubeli Tüneli ile İzmir-Manisa arası ulaşım süresini 15 dakikaya indirdik. Demiryollarında İzmir’in trafik sorununa kalıcı çözüm getirmek amacıyla İZBAN projesini hayata geçirdik. İZBAN şehrin kuzeyindeki Aliağa’dan, güneyindeki Selçuk’a kadar uzanan 136 kilometrelik bir güzergahta şu anda hizmet veriyor. Yapımı süren Ankara-İzmir Yüksek Hızlı Tren hattımızı inşallah 2027’de bitirmeyi hedefliyoruz.

“Yolcu trafiğini 2024 yılında 11,5 milyonun üzerine çıkardık”

Kemalpaşa Lojistik Merkezi ile bu bölgeyi lojistik sektörünün ve sanayinin nabzını tutacak bir merkeze dönüştürdük. Adnan Menderes Havalimanımızı yenileyip kapasitesini artırarak 2002 yılında 2,3 milyon olan yolcu trafiğini 2024 yılında 11,5 milyonun üzerine çıkardık.

Deniz yolunda, İzmir-Yeni Foça Yat Limanı’nı açtık. Özdere, Dikili, Çeşme-Şifne, Çeşmealtı ve Şakran’da 5 yeni yat limanı için etüt proje hazırlıyoruz.

Su ve sulama yatırımlarında son 22 yılda şehrimize 8 içme suyu tesisi, 52 sulama tesisi, 109 taşkın koruma tesisi, 10 gölet, barajlar, yeraltı depolama tesisleri gibi toplam 225 tesis inşa ettik. İzmir’e 4 yeni organize sanayi bölgesi, 3 endüstri bölgesi, 5 teknopark, 101 araştırma geliştirme merkezi ile 25 tasarım merkezi kurduk. Verdiğimiz teşviklerle tamamlanan 2 bin 930 özel sektör projesinde 328 milyar lira yatırım gerçekleştirerek, 111 bin kişilik istihdam sağlandı. Şubat ayında Çeşme’ye, seneye de Karaburun’a doğal gaz arzı sağlamayı planlıyoruz.

Allah’ın izni ve milletimizin desteğiyle önümüzdeki yıllarda İzmir’e her alanda çok daha fazla eser ve hizmet kazandıracağız. Sizlerden bunları her İzmirli kardeşimize anlatarak tamamen yalan ve talanın kılıfı haline dönüşen istismarcı, ideolojik söylemler yerine eser ve hizmet siyasetine yönelmelerini sağlamanızı istiyorum. Bunu başardığımızda, milletvekilliğinden belediye başkanlıklarına kadar İzmir’in tüm temsili mevkilerde bulunan AK Parti bayrağını dalgalandıracağımızdan ben şüphe duymuyorum. Böylece bu şehirle ilgili oluşturulmaya çalışılan haksız algıları, seviyesiz yakıştırmaları, temelsiz önyargıları da ortadan kaldıracağımıza inanıyorum. İzmir’e ve sizlere güveniyorum. Rabbim yar ve yardımcınız olsun.

İzmir’i temsil etmeyi beceremeyenler bu şehrin, ülkenin içeride ve dışarıda yürüttüğü mücadelelere kayıtsız bir yer olduğu intibaını vermek için de özel bir gayret sergiliyorlar. Halbuki İzmir, yıllarca mazlumların derdiyle dertlenmiş, yüreğini de toprağını da onlara açmış bir şehirdir. Osmanlı’nın son döneminde, Ege’nin muhtelif yerlerinde, Balkanlardan, Kafkaslardan, diğer yerlerden evlerini terk edip gelmek zorunda kalan yüz binler, milyonlar önce İzmir’e sığınmıştır. Bir kısmı ülkenin başka yerlerine gitse de önemli bir bölümü de İzmir’i kendine yeni vatan olarak seçmiştir. Aynı şekilde ülkemiz içinde nüfus hareketlerinin çok arttığı dönemlerde İzmir, Mardin’den Erzurum’a, Konya’dan Kars’a, Afyon’dan Ağrı’ya, Sivas’tan Balıkesir’e kadar pek çok farklı şehirden insanın yeni yuvası olmuştur.

“İzmir’in gündemini Türkiye’den ayrıştırmaya kalkmak en hafif tabiriyle gaflettir”

Gerisinde nice acı hikâyeleri, nice umut arayışlarını barındıran böylesine bir demografik zenginliğe sahip İzmir’in gündemini Türkiye’den ayrıştırmaya kalkmak en hafif tabiriyle gaflettir. Küresel ve bölgesel gelişmelerin hepsi ülkemizin bugünkü konumunu ve gelecekteki hedeflerini yakından ilgilendiren mahiyete sahiptir. Dolayısıyla Türkiye olarak kendimizi hiçbir meselenin dışında tutmamız, hiçbir hadiseye duyarsız kalmamız mümkün değildir. Rusya-Ukrayna savaşından, Suriye’deki devrime, Balkanlardaki gerilimlerden Afrika’daki anlaşmazlıklara, Akdeniz’deki enerji ve etki çekişmelerinden Kafkasya ve Orta Asya’daki arayışlara kadar her konu bizim gündemimizdedir, öyle olmak mecburiyetindedir. Hatta bu listeyi Antarktika’da araştırma istasyonu kurmaktan uzaya çıkma çalışmalarına kadar çok daha geniş bir alana teksif edebiliriz. Daha savunma sanayinden, imalat sektörüne, turizmden lojistiğe kadar iddia sahibi olduğumuz pek çok başlığı saymıyorum bile.

Geçmişte Türkiye dünya yönetim sisteminin yeniden kurulduğu kritik dönemlerde karar vericilerin vizyonsuzluğu sebebiyle maalesef hakkı olan yerlere gelememiştir. Bilhassa İkinci Dünya Savaşı sonrası ve 1970’li, 1990’lı yıllarda bu üzüntü verici hakikati tekrar tekrar yaşadık. Ama artık hem altyapısı hem yönetim anlayışıyla eski Türkiye yok. Bugünkü kalkınma seviyemizi, bölgesel gücümüzü, küresel etki alanımızı geçmişle mukayese etmeye kalkmak bile ülkemize yapılacak en büyük haksızlık olur.

“Türkiye yüzyılını inşa etmeyi sürdüreceğiz”

Yalan yanlış sosyal medya üfürükleriyle eskiye yüceltmeye çalışan gururun amacı umutsuzluğu körüklemektir. Merhum Cemil Meriç, “Vatanlarını yaşanmaz bulanlar, vatanlarını yaşanmaz kılanlardır” diyor. Velhasıl, bunlar kâğıt üzerinde kökenleri ve inançları ne olursa olsun, ülkelerini hiçbir zaman vatan olarak içselleştirmemiş, kalpleri ve gözleri hep dışarıda olan mankurtlardır.

Emperyalistlerin sinsi ve aşağılık oyunlarında rol almayı ülkelerine hizmet etmeye yeğleyenlerden Türkiye’ye hayır gelmez. Halbuki bizim inancımızda umutsuzluk neredeyse küfre eşdeğer görülür. Üstelik bizim umutlu olmak için çok sebebimiz var. Her ne kadar son yıllarda yaşanan ekonomik sıkıntılar, bilhassa sabit ve dar gelirli vatandaşlarımızın canını sıkıyor olsa da emin olunuz bu geçici bir dönemdir. İnşallah enflasyonla mücadelemizin somut sonuçları bu yıl sonuna doğru daha iyi görülecektir.

Makroekonomik verilerimiz zaten gayet olumlu seyrediyor. Ekonomik programımız hedeflerimize ulaştıkça sabit ve dar gelirli vatandaşlarımızdan başlayarak herkesin refah seviyesini daha da yükseltecek adımları sıklaştıracağız. Ülkemizin bölgesel ve küresel güç konumunu tahkim ederek, Türkiye yüzyılını inşa etmeyi sürdüreceğiz.

“Ülkemize sıkı sıkıya sahip çıkmak mecburiyetindeyiz”

Elbette önümüzde yapmamız gereken çok iş, çözmemiz gereken çok sorun, aşmamız gereken çok engel var. Dünyanın en kadim coğrafyasının en gözde yerine sahip olup da dikensiz gül bahçesi misali bir hayat tasavvur etmek gerçekçi değildir. Tarihin her döneminde olduğu gibi bugün de hemen her ülkenin gönlünde bu topraklara sahip olma isteğinin yattığından hiç şüpheniz olmasın. Kimileri bunu dillendiriyor ama gönülde yatan aslanı biz çok iyi biliyoruz. Bunun için de ülkemize vatan topraklarıyla, devletiyle, insanıyla tüm kazanımlarıyla sıkı sıkıya sahip çıkmak mecburiyetindeyiz. Bunu beceremeyen toplumların nasıl acılar çektiğini, hangi zillete maruz kaldığını işte sizlerde görüyorsunuz.

Türkiye’yi aynı duruma düşürmek için içerden ve dışardan yapılan sabotajları, kurulan tuzakları, sergilenen ihanetleri birer birer savuşturarak bu günlere geldik. Allah ömür verdiği müddetçe de milletimizle birlikte Türkiye’nin bu dik duruşunu, bu amansız mücadele kararlılığını hep sürdüreceğiz. İzmir’in önümüzdeki dönemde bu mücadeleye, tarihine ve şanına layık bir katkı vereceğine inanıyorum.

Bu duygularla bir kez daha İzmir, Ardahan ve Yozgat il kongrelerimizin hayırlara vesile olmasını temenni ediyor, teşkilatlarımıza bugüne kadar emeği geçenleri tekrar tebrik ediyor, yeni görev alan kardeşlerime başarılar diliyorum.

Cumhurbaşkanı Erdoğan: İzmir tarihinin en perişan dönemini yaşıyor yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Örneğin, elektronik aygıtların yaydığı mavi ışık, uykuya geçişi sağlayan ve karanlık bir ortamda salgılanan melatonin hormonunu baskılayabiliyor.

Özellikle çalışan annelerin hissettikleri suçluluk duygusu da bebeklerde uyku sorununun görülme sıklığını arttırıyor. Çünkü, anne gereğince vakit ayıramadığı korkusuyla bebeğin her uyaranına yanıt veriyor ve kurallar koymakta sorun yaşıyor. Bunun sonucunda da bebeğin uyku sisteminde sorunlar gelişebiliyor.

Çocuk Sıhhati ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Neslihan Korkmaz, bebeklerin kâfi ve istikrarlı uyumalarında uyku eğitiminin son derece değerli olduğuna işaret ederek, “Uyku eğitiminde bebeklerin yanlışsız uygulamaya ve tutarlılığa gereksinimleri vardır. Süratli fikir değiştirmek çözümsüzlüğe, daha değerlisi bebeklerin zihinlerinde karışıklığa neden olabiliyor. Ebeveynler kendi kapasitelerine güvenmeli, uyku eğitiminin ehemmiyetini anlamalı ve hakikat uygulamalıdır” biçiminde konuştu

BEBEKLER NE KADAR UYUMALI?

Bebeklerin uykuya olan ihtiyaçları ve uyku mühletleri büyüme devirlerine nazaran farklılık gösteriyor.

Yeni doğan bebekler günün neredeyse üçte ikisini uykuda geçiriyorlar. Uyku sistemi yaklaşık altı haftadan sonra oluşmaya başlasa da birinci üç ayda belirli bir tertip olmuyor.

Üç aylık bebekler gece boyunca 5 saat uyuyabiliyor ve bu evrede gece–gündüz ayrımını yapmaya başlıyorlar. Bebeğin 6-9 aylık devrinde gündüz uykuya yatma sıklığı azalmaya başlıyor, gece ile gündüz istikrarı oluşuyor ve yavaş yavaş uzun uyku süreci başlıyor.

Dr. Neslihan Korkmaz, 9 ay ve üstü bebeklerde ise artık uyku sisteminin sağlanmış olduğunu belirterek, “Bebeğin 15-18 ayları itibariyle gündüz yalnızca bir defa ve toplam 12-14 saat uyuması kâfi geliyor. Lakin her bebek özeldir, bu datalar ortalama kıymetlerdir. Hasebiyle makul bir hududun altında olmadığı sürece daha az yahut daha çok uyuyabilir” tabirlerini kullandı.

UYKU EĞİTİMİ ÇOK ÖNEMLİ!

Doğum sonrasında bebeklerin birinci üç ayda muhakkak bir uyku tertipleri olmazken geceleri de beslenmeleri için sık sık uyanmaları gerekiyor.

Üç – dört aydan sonra da uyaranlara karşı hassaslıkları arttığı için uyku sistemleri bozuluyor. Uyku sorunlarının en sık yaşandığı devir, ayrılık anksiyetesi nedeniyle 7-9 aylar oluyor.

Bu periyoda denk gelmeden uyku eğitiminin alınması, bebeğin uyku sürecine daha kolay adapte olmasını sağlıyor. Çeşitli yollardan oluşan uyku eğitimi, bebeklerde uykuyu düzenlemek ve uyku kalitesini artırmak hedefiyle uygulanıyor.

EN SIK GÖRÜLEN NEDENİ ‘KOLİK’ SANCISI

Ayrılık anksiyetesi üzere ruhsal etkenlerin yanı sıra fizikî rahatsızlıklar da bebeklerde uyku tertibini olumsuz etkileyebiliyor. Birinci aylarda en yaygın neden, kolik sancısı oluyor.

Bebek büyüdükçe reflü üzere sindirim sorunları, diş çıkarmanın yol açtığı ağrılar, büyüme atakları, besin alerjileri, orta kulak iltihabı ve idrar yolu enfeksiyonu üzere çeşitli etkenler bebeklerde uyku sorunlarına yol açabiliyor.

Bunların yanı sıra ebeveynlerin bebeği uyutma alışkanlıkları yahut gerilimli olmaları ya da bebeğin gece sık beslenmesi uyku sistemini bozabiliyor.

UYKU ALIŞKANLIĞI KAZANDIRMAK İÇİN 10 ÖNERİ!

Çocuk Sıhhati ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Neslihan Korkmaz, bebeklerin uykuya geçişini kolaylaştıran teklifleri şöyle sıralıyor:

• Bebeğinizi gece boyunca rahatsız etmeyecek ölçüde, saat 22:00’den sonra anne sütü yahut mama ile besleyebilirsiniz.

• Ilık banyo yaptırmanız bedeninin rahatlamasına yardımcı olacaktır.

• Odasını düzgün havalandırın ve sıcaklığın 22-24 derece olmasına ihtimam gösterin.

• Odasının sesiz ve karanlık olmasına dikkat edin.

• Uyku rutini oluşturun. Örneğin bebeğinize kitap okuyabilir yahut ninni söyleyebilirsiniz.

• Uyku saatine sadık kalın, böylelikle bebeğiniz tıpkı saatte uyku rutinine girecektir.

• Birinci aylarda bebeğinizin yalnızca kollarını kundaklayabilirsiniz. Kundakta sıkışan bebeğiniz kendini anne karnında, hasebiyle inançta hissedecektir.

• Yanındayken yavaş ve sakin hareket edin.

• Yatağına bırakırken “uyku zamanı” üzere çeşitli anahtar sözleri tekrarlayabilirsiniz.

• Sevdiği bir oyuncağı uyku arkadaşı olarak yanına bırakabilirsiniz.

Anne babalar dikkat! Her 3 bebekten 2’si uyku sorunu yaşıyor! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Bu, kahve gereksiniminden daha önemli bir sorun olabilir. Yeni bir araştırma, düzgün bir gece uykusunun hayatınıza nasıl yıllar katabileceğini gösteriyor. Bulgular, rastgele bir nedenden kaynaklanan ölümlerin yüzde 8 kadarının makûs uyku nizamına atfedilebileceğini ve daha sağlıklı uyku alışkanlıklarına sahip olanların erken ölme mümkünlüğünün giderek azaldığını kanıtlıyor.

BU BEŞ FAKTÖRE SAHİPSENİZ DÜŞÜK RİSK GRUBUNDASINIZ

Çalışmada, ferdî ve birleşik uyku faktörleri ile mevt ortasındaki bağlantıyı incelemek için 1997’den 2018’e kadar 172.000’den fazla iştirakçinin Ulusal Sıhhat Görüşmesi Anketi’nden ve 31 Aralık 2019’a kadar Ulusal Mevt Endeksi kayıtlarından elde edilen datalar kullanıldı.

Araştırmacılar, uykuyla ilgili beş faktörü kullanarak bir uyku sistemi puanı oluşturdu ve düşük riskli kümeleri belirledi:

Günde 7 ila 8 saat uyku

Haftada iki defadan daha az uykuya dalma güçlüğü

Haftada iki kezden daha az uykuya dalma sorunu

Uyku hapı kullanmamak

Haftada en az beş gün dinlenmiş olarak uyanmak

Araştırmacılar, rastgele bir sebepten ölme riskinin yaklaşık yüzde 8’inin makus uyku nizamından kaynaklandığını kestirim etmektedir. Beş düşük riskli uyku faktörünün tümüne sahip olan 30 yaşındakiler, hiçbir düşük riskli uyku faktörüne sahip olmayanlara kıyasla erkekler için yaklaşık 5 yıl ve bayanlar için yaklaşık 2,5 yıl daha uzun bir ömür beklentisine sahipti.

Tüm faktörlere sahip olanların rastgele bir nedenden ölme mümkünlüğü yüzde 30, kardiyovasküler hastalıktan ölme mümkünlüğü yüzde 21, kanserden ölme mümkünlüğü yüzde 19 ve kalp hastalığı yahut kanser dışındaki nedenlerden ölme mümkünlüğü sıfır ila bir faktörü olanlara nazaran yüzde 40 daha az bulunmuştur.

7-8 SAAT UYKU ÇOK ÖNEMLİ

Herkesin farklı uyku rutinleri, tercih ettiği farklı uyku ve uyanma saatleri vardır. Değerli olan vakti dengeli tutmaktır. Genel olarak günün 16 saatini uyanık, 8 saatini ise uykuda geçiriyoruz. Ve bu 8 saatte iki katına çıkardığımız yorgunluk ve gerilimi onarmaya çalışıyoruz. Bu yüzden ortalama 7-8 saatlik kesintisiz bir uyku son derece değerli.

Daha düzgün bir uyku için;

Her gece tıpkı saatte yatın ve sabah tıpkı saatte uyanın.

Egzersiz yapmak için

Yatmadan 1-2 saat evvel ışıkları kısın, ekran ışıklarını kısın

Yatmadan 5-6 saat evvel kafeini azaltın

Yatağa girdikten sonra 30 dakika boyunca uyuyamazsanız, ılık bir duş alın.

Odanızı karanlık, sessiz ve serin yapın

KALP SIHHATİ İÇİN ÖNEMLİ

Amerikan Kalp Derneği kısa mühlet evvel kalp sıhhatini ölçmek için bedellendirilen yedi temel ögeye uykuyu da ekledi. Kalp sıhhati denetim listesi artık “çekirdek 8” olarak isimlendiriliyor zira araştırmalar uzun vakittir uyku sıhhatinin kalp sıhhati için değerli olduğunu gösteriyor.

YETERSİZ UYKU GENEL SIHHATİ TEHLİKEYE ATIYOR

Uyku müddeti kadar uyku kalitesi de değerlidir. Gereğince uyuduğunuz halde gün içinde kendinizi yorgun ve uykulu hissediyorsanız, uyku apnesi üzere sıkıntılar açısından muayene olmanızda yarar vardır. Ayrıyeten, gün içinde sık sık kestiriyorsanız, bu gece uygun uyuyamadığınızın bir işaretidir. Öte yandan araştırmalar, sık uyuklamanın daha yüksek hipertansiyon ve felç riski ile kontaklı olduğunu göstermektedir.

İYİ UYUMAMAK BEDENİ GERİLİME SOKAR

Uyku, sıhhatin her tarafını etkileyen bir faktördür.

Güzel uyuyamamak bedeni çok ölçüde gerilim hormonu kortizolün salgılandığı bir gerilim durumuna sokar. Temel kortizoldeki bu artış, kan damarlarının zayıflamasına ve kalp hastalığına yol açabilecek iltihaplanmaya neden olur.

Ayrıca, makus uyuduğunuzda, etkin olma olasılığınız azalır ve sizi obezite riskine sokan besleyici yiyecek seçimlerinden vazgeçme olasılığınız artar. Bağışıklık sistemi en uygun geceleri çalışır, bu nedenle daima yetersiz uyku enfeksiyon riskini artırır. Yetersiz uyku ayrıyeten anksiyete ve depresyon yaşama mümkünlüğünü da değerli ölçüde artırır.

Uykunuzu hafife almayın: Âlâ uyuyanlar daha uzun yaşıyor! yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Bayraklı ilçesi Fuat Edip Baksı Mahallesi’nde 2+1 dairede yaklaşık 2 yıldır kiracı olarak oturan ve 1500 lira kira veren iki çocuklu Begüm ve Mehmet Tıraş çifti, yeni konut sahibinin 7 bin lira kira teklifini kabul etmedi. 

Daha evvelki mesken sahibiyle olan kontratlarını gösterip 1500 lira olan kiraya yüzde 25 artırım yapmayı öneren Tıraş ailesinin teklifini kabul etmeyen konut sahibi, 1500 lira olarak verilmek istenen kirayı da almadı.

Yaklaşık 1 yıl kira ödenmediğini münasebet göstererek mahkemeye başvuran mesken sahibinin başvurusu üzerine tahliye kararı verildi. Tıraş ailesi, 4 yaşındaki kızları ve 2 yaşındaki oğullarıyla temmuz ayında konuttan çıkarıldı.

Tanıdıkları ve etraftakilerin yardımıyla bir mühlet barınma gereksinimlerini gideren ve 1 aydır bütçelerine nazaran mesken bulamayan Tıraş ailesi, son 10 gündür Şehit Üsteğmen Yunus Keskin Parkı’na serdikleri battaniyenin üzerinde ömrünü sürdürüyor.

Yemeklerini de küçük tüpleriyle parkta yapan aile, yetkililerden kendi bütçelerine uygun bir konut ve iş istiyor.

“SAHİP ÇIKAN KİMSEMİZ YOK”

Eşinin gündelik işlerde çalıştığını, kendisinin de çocuklara bakmak zorunda olduğu için çalışamadığını anlatan Begüm Tıraş, yeni mesken sahibine yüzde 25 artırım yapıp devam etme teklifinde bulunduklarını fakat kabul edilmediğini söyledi.

Yeni konut sahibinin istediği kirayı karşılayacak maddi güçlerinin olmadığını belirten Tıraş, şöyle konuştu:

“Biz, ‘Şu anda 7 bin lirayı veremeyiz’ dedik. Eşim de sabit bir işte çalışmıyor. Ortada sırada bulduğu işlerde, hamallık üzere işler olduğu sürece çalışıyor. ‘Bütçemize nazaran kira verebiliriz’ dedim. Kabul etmedi ve ‘mahkemede hesaplaşırız’ dedi. Mahkeme 1 yıl falan sürdü. O süreçte biraz oturma hakkı kazandık, konut baktık lakin bildiğiniz üzere konut fiyatları çok yüksek. Bizden 1 yıllık kira, depozit istiyorlar. Şu anda kirayı aslında zar güç bulabilsek, depozito veremezsin. Emlakçı desen kendi komitesini istiyor.”

Tıraş, kirayı eski konut sahibine elden verdikleri için bunu kanıtlayamadıklarını, uzun mühlet kira verilmemiş üzere gözüktüğünü, bu nedenle mahkemenin tahliye kararı verdiğini söyledi.

Ev sahibine kira verdiklerini kanıtlamaya da uğraşmadıklarını söz eden Tıraş, şunları söyledi:

“Uğraşmak istemedik zira sokakta kaldık. Çocuklarım küçük bırakacak hiç kimsem yok. Biz de artık 1 ayı geçkin müddettir dışarılardayız. Kimsemiz yok. Babam vefat etti. Eşimin de babası vefat etti. Sahip çıkan kimsemiz yok. Birkaç gün otelde konuk edildik. Bize yardımcı olacaklarını söylediler ancak hiçbir yardım gelmedi. Bize besin yardımı yapalım diyorlar. Parkta makarna, bulgur pilavı yapıyorum. Onlarla çocukların karnını doyuruyorum.”

Konut sahibinin fahiş artırımı sonrası kirasını ödeyemeyen aile parkta yaşıyor yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Bunlar yaklaşık 2 bin 500 kişinin yaşadığı, opal taşı madenciliği yapılan Coober Pedy kasabasına ulaştığınızın birinci işaretleri.

Kum piramitlerin birden fazla, onlarca yıldır yapılan madencilikten biriken atık topraklar. Lakin kimileri birebir vakitte yeraltında yaşama işaret ediyor.

Coober Pedy’de nüfusun yüzde 60’ı demir açısından güçlü kumtaşı ve silttaşı kayaların ortasına inşa edilmiş, neredeyse büsbütün zımnî meskenlerde yaşıyor. Birtakım mahallelerde, yerleşime dair tek işaret, havalandırma bacaları ve girişlerin yakınına dökülen fazla toprak.

Kışın, bu ilkel ömür stili biraz eksantrik gelebilir. Fakat hava sıcaklığının nizamlı olarak 52 dereceye ulaştığı yaz günlerinde, Coober Pedy’deki nizam hiçbir açıklama gerektirmiyor.

Avustralya yerli halkları ortasında ‘delikteki beyaz adam’ manasına gelen Coober Pedy’de yaz mevsimi o kadar sıcak geçiyor ki kuşlar gökten düşüyor, elektronik aygıtların ise buzdolabında saklanması gerekiyor.

Bu yıl dünyanın birçok yerinde görülen çok sıcak hava dalgalarıyla yeraltı ömür sistemleri yine bedellendiriliyor diyebiliriz.

Temmuz ayında Çin’in güneybatısındaki Chongquing kentinde hava sıcaklıkları 10 gün boyunca 35 derecenin üzerine çıkınca 2. Dünya Savaşı sırasında inşa edilen hava saldırısı sığınakları yine kullanıma açıldı.

Şehirde ayrıyeten yeraltı mağara restoranları popülerleşti.

ABD’de üç aydır süren ve kaktüslerin bile baş edemediği sıcaklıklar yahut Güney Avrupa’nın her tarafını saran orman yangınları yaşanırken Coober Pedy’den ve öbür örneklerden neler öğrenebiliriz?

UZUN BİR GEÇMİŞ

Coober Pedy, dünyanın birinci yahut en büyük yeraltı yerleşimi değil.

İnsanlar binlerce yıldır güçlü iklim şartlarıyla başa çıkmak için yerin altına çekiliyorlar.

İki milyon yıl evvel Güney Afrika’da bir mağarada kullandıkları aletleri geride bırakan atalarımızdan tutun, 176 bin evvelki buz çağında Fransa’daki bir mağarada nedeni anlaşılmayan dikit yığınları yaratan Neandertaller’e kadar bu gelenek uzanıyor.

Güneydoğu Senegal’de şempanzelerin bile çok sıcaklarla başa çıkmak için mağaraları tercih ettiği görülüyor.

Getty Images Coober Pedy’nin bulunduğu çölde yürümek tehlikeli olabiliyor. Bölge terk edilmiş maden kuyularıyla dolu

Kapadokya da yeraltı hayatın kıymetli bir örneği.

Ünlü peribacalarının 85 metre kadar altında, binlerce yıl boyunca kullanılmış dev bir yeraltı kenti yatıyor.

Bugün Derinkuyu olarak bilinen ve yüzyıllar boyunca gizli kalan antik kent birçok kat formunda inşa edilmişti ve 20 bin kişiyi aylarca gözlerden gizleyebilecek kapasitedeydi.

Söylentilere nazaran Derinkuyu’nun 1963’te yine keşfi bir bölge sakininin daima tavuklarını kaybetmesiyle gerçekleşti.

Evinin bodrum katında tavuklarını arayan bir adam, kazara açtığı bir delikten kaybolduklarını fark edince onları takip etmeye karar verdi.

Adam, labirent üzere uzanan, uzun koridorlardan oluşan dik bir yeraltı yolu keşfetmişti. Bu, bugün kimi konutlarda bulunan ve yeraltı kente açılan 600’den fazla girişten birincisiydi.

Milattan evvel (MÖ) 8. yüzyıl civarında inşa edildiği düşünülen Derinkuyu, bölgedeki yüzlerce mağara konut ve birkaç yeraltı kentinden yalnızca bir tanesi.

Kendi havalandırma bacaları, kuyuları, ahırları, kiliseleri, depoları ve geniş bir yeraltı konutları ağıyla binlerce yıldır yerleşim yeri olan Derinkuyu, işgal durumunda 20 bin kişi için acil durum sığınağı olarak da kullanılıyordu.

Coober Pedy’de olduğu üzere, yerin altında yaşamak, insanları sıcak ve kurak yazlar ile soğuk, karlı kışlar ortasında gidip gelen karasal iklimden koruyordu.

Dışarıda hava sıcaklığı sıfırın altına da düşse, 30 derece de olsa yerin altında her vakit 13 dereceydi.

Bugünlerde bile Kapadokya’daki insan üretimi mağaralar, pasif soğutma özelliğiyle biliniyor. Pasif soğutma, güç yerine tasarım yolları kullanarak ısının çok fazla değişmemesini sağlayan bir inşaat tekniği.

Günümüzde olağanda buzdolabında saklanması gereken binlerce tonluk patates, limon, lahana ve öbür eserler Kapadokya’nın eski galeri ve geçitlerinde koruma ediliyor.

ETKİLİ BİR ÇÖZÜM

Coober Pedy’ye giden yolun biraz ilerisinde kentin merkezi bulunuyor.

Merkez birinci bakışta sıradan bir taşra yerleşimi üzere görünüyor. Sokaklar pembe tozla kaplı, restoranlar, barlar, süpermarketler ve akaryakıt istasyonları var.

En zirve noktada kasabanın tek ağacı, metalden yapılmış bir heykel duruyor.

Coober Pedy’de ürkütücü bir sessizlik hakim. Binaların ortasında geniş boşluklar var. Ne olup bittiği tam anlaşılmıyor.

Tüm soruların karşılığı yerin altında yatıyor.

Coober Pedy’nin kimi yeraltı bölgelerine olağan binaların içinden giriliyor. Kimi bölgelere de sokaklardaki tünellerden ulaşılıyor.

Getty Images Derinkuyu 1923’te terk edilmiş ve 1960’larda tekrar keşfedilene kadar büsbütün unutulmuştu

Kasabada çatıların çökmesini önlemek için binaların en az 4 metre derinlikte olması gerekiyor.

Yerin üstünde yaşayanlar, çok sıcak ve buz üzere soğuk şartlarla uğraş ederken yerin altında tüm yıl boyunca, günün her saatinde sıcaklık 23 derecede sabit kalıyor.

Ayrıca Coober Pedy, elektriğinin neredeyse tamamını güneş ve rüzgarden elde ediyor.

Öte yandan yeraltı meskenlerin fiyatları da hayli uygun. Yakın vakitte üç odalı bir konut 26 bin dolara satıldı.

Coober Pedy’de yaşayanlar, tıpkı vakitte böcek ve sinek sorunu olmadığını, ışık ve ses kirliliği yaşanmadığını söylüyor.

Bazılar yeraltı hayatın zelzelelere karşı da daha inançlı olduğuna inanıyor.

Coober Perdy’de yaşayan Wright, “Ben buraya yerleştiğimden beri iki sarsıntı oldu ve ikisinde de yerimden hiç oynamadım” diyor.

Yeraltı yapıların zelzeleye karşı güvenliği, büyüklükleri ve derinliklerine bağlı olarak değişiyor.

Peki yeraltı yerleşimler, dünyanın öbür yerlerinde insanların iklim değişikliğinin tesirleriyle başa çıkmasına yardımcı olabilir mi? Neden daha yaygın değiller?

Coober Pedy’de yeraltı mesken imali, birçok sebepten ötürü öbür bölgelere kıyasla daha pratik.

Öncelikle bölgedeki taş çok yumuşak.

1960 ve 70’lerde, kasabanın sakinleri tıpkı opal taşı madenlerini oluşturdukları üzere, patlayıcılar ve kazma ve küreklerle konutlarını genişletti. Kimi yerlerde bu süreç çok fazla güç gerektirmedi.

Ayrıca kumtaşı epeyce sağlam ve hiçbir takviyeye gereksinimi yok, bu nedenle hiçbir ek gereç kullanmadan, istediğiniz formda, yüksek tavanlı odalar yapmanız mümkün.

NEM SORUNU

Cooper Pedy’deki sistem her yerde mümkün değil doğal.

Herhangi bir yeraltı yapının inşaatında en büyük zorluklardan biri nem.

Getty Images Kapadokya

İnsanların yaşadığı birçok yeraltı yerleşim yeri kurak bölgelerde bulunuyor.

Daha nemli yerlerde yerin altında rastgele bir inşaat yapmak çok daha sıkıntı.

Örneğin 19. yüzyılda inşa edilen Londra’nın yeraltı tünellerini nemden korumak için duvarlar kat kat tuğlayla kaplanmıştı. Bu tedbirlere karşın tünellerde hala siyah küf sorunu yaşanıyor.

Aynı sorun, dünyanın birçok yerinde, yüksek ölçüde yağış alan bölgelerdeki bodrum katlarında, sığınaklarda ve otoparklarda görülüyor.

Bu tip yerleşimlerin su kaynaklarına yakınlığı ve havalandırma eksikliği nem problemini artırıyor.

Getty Images Coober Pedy’de yerin altında konutların yanı sıra restoranlar, mağazalar, oteller ve hatta bir Sırp Ortodoks Kilisesi bile var

Milattan sonra 2. yüzyılda Romalıların zulmünden kaçan Museviler tarafından inşa edilen İsrail’deki Hazan Mağarları’nda benzeri bir sorun var.

Zeytin presleri, mutfaklar, salonlar ve su depolarının bulunduğu mağaranın içinde 66 metre ilerledikten sonra sıcaklık dışarıya kıyasla değerli ölçüde düşüyor ve yüzde 40 düzeyindeki nem iki katına çıkıyor.

Bunun nedeni, yerleşim alanının daha fazla yeraltı suyu olan ovalık bir bölgede, gözenekli bir kaya tipine inşa edilmiş olması ve dar koridorlar ile az sayıda giriş nedeniyle hava akışının az olması.

Ancak 50 metre derinlikte, gözenekli kumtaşına şurası olan Coober Pedy’de şartlar yerin altında bile kurak. Ayrıyeten oksijen ve havalandırma sağlamak için özel bacalar bulunuyor.

Coober Pedy’de yaşayanlar, bilhassa çok sıcak havalarla gayret edenlere yeraltında yaşamayı tavsiye ediyor.

Belki bu kasabanın tuhaf kum piramitleri önümüzdeki yıllarda diğer yerlerde de ortaya çıkmaya başlar.

Avustralya’nın Coober Pedy kasabasında beşerler neden yerin altında yaşıyor? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Bunlar yaklaşık 2 bin 500 kişinin yaşadığı, opal taşı madenciliği yapılan Coober Pedy kasabasına ulaştığınızın birinci işaretleri.

Kum piramitlerin birçok, onlarca yıldır yapılan madencilikten biriken atık topraklar. Fakat kimileri birebir vakitte yeraltında yaşama işaret ediyor.

Coober Pedy’de nüfusun yüzde 60’ı demir açısından güçlü kumtaşı ve silttaşı kayaların ortasına inşa edilmiş, neredeyse büsbütün bilinmeyen konutlarda yaşıyor. Kimi mahallelerde, yerleşime dair tek işaret, havalandırma bacaları ve girişlerin yakınına dökülen fazla toprak.

Kışın, bu ilkel ömür üslubu biraz eksantrik gelebilir. Lakin hava sıcaklığının tertipli olarak 52 dereceye ulaştığı yaz günlerinde, Coober Pedy’deki sistem hiçbir açıklama gerektirmiyor.

Avustralya yerli halkları ortasında ‘delikteki beyaz adam’ manasına gelen Coober Pedy’de yaz mevsimi o kadar sıcak geçiyor ki kuşlar gökten düşüyor, elektronik aygıtların ise buzdolabında saklanması gerekiyor.

Bu yıl dünyanın birçok yerinde görülen çok sıcak hava dalgalarıyla yeraltı ömür sistemleri tekrar bedellendiriliyor diyebiliriz.

Temmuz ayında Çin’in güneybatısındaki Chongquing kentinde hava sıcaklıkları 10 gün boyunca 35 derecenin üzerine çıkınca 2. Dünya Savaşı sırasında inşa edilen hava saldırısı sığınakları tekrar kullanıma açıldı.

Şehirde ayrıyeten yeraltı mağara restoranları popülerleşti.

ABD’de üç aydır süren ve kaktüslerin bile baş edemediği sıcaklıklar yahut Güney Avrupa’nın her tarafını saran orman yangınları yaşanırken Coober Pedy’den ve öteki örneklerden neler öğrenebiliriz?

UZUN BİR GEÇMİŞ

Coober Pedy, dünyanın birinci yahut en büyük yeraltı yerleşimi değil.

İnsanlar binlerce yıldır güçlü iklim şartlarıyla başa çıkmak için yerin altına çekiliyorlar.

İki milyon yıl evvel Güney Afrika’da bir mağarada kullandıkları aletleri geride bırakan atalarımızdan tutun, 176 bin evvelki buz çağında Fransa’daki bir mağarada nedeni anlaşılmayan dikit yığınları yaratan Neandertaller’e kadar bu gelenek uzanıyor.

Güneydoğu Senegal’de şempanzelerin bile çok sıcaklarla başa çıkmak için mağaraları tercih ettiği görülüyor.

Getty Images Coober Pedy’nin bulunduğu çölde yürümek tehlikeli olabiliyor. Bölge terk edilmiş maden kuyularıyla dolu

Kapadokya da yeraltı hayatın değerli bir örneği.

Ünlü peribacalarının 85 metre kadar altında, binlerce yıl boyunca kullanılmış dev bir yeraltı kenti yatıyor.

Bugün Derinkuyu olarak bilinen ve yüzyıllar boyunca gizli kalan antik kent birçok kat formunda inşa edilmişti ve 20 bin kişiyi aylarca gözlerden gizleyebilecek kapasitedeydi.

Söylentilere nazaran Derinkuyu’nun 1963’te yine keşfi bir bölge sakininin daima tavuklarını kaybetmesiyle gerçekleşti.

Evinin bodrum katında tavuklarını arayan bir adam, kazara açtığı bir delikten kaybolduklarını fark edince onları takip etmeye karar verdi.

Adam, labirent üzere uzanan, uzun koridorlardan oluşan dik bir yeraltı yolu keşfetmişti. Bu, bugün kimi meskenlerde bulunan ve yeraltı kente açılan 600’den fazla girişten birincisiydi.

Milattan evvel (MÖ) 8. yüzyıl civarında inşa edildiği düşünülen Derinkuyu, bölgedeki yüzlerce mağara mesken ve birkaç yeraltı kentinden yalnızca bir tanesi.

Kendi havalandırma bacaları, kuyuları, ahırları, kiliseleri, depoları ve geniş bir yeraltı konutları ağıyla binlerce yıldır yerleşim yeri olan Derinkuyu, işgal durumunda 20 bin kişi için acil durum sığınağı olarak da kullanılıyordu.

Coober Pedy’de olduğu üzere, yerin altında yaşamak, insanları sıcak ve kurak yazlar ile soğuk, karlı kışlar ortasında gidip gelen karasal iklimden koruyordu.

Dışarıda hava sıcaklığı sıfırın altına da düşse, 30 derece de olsa yerin altında her vakit 13 dereceydi.

Bugünlerde bile Kapadokya’daki insan imali mağaralar, pasif soğutma özelliğiyle biliniyor. Pasif soğutma, güç yerine tasarım yolları kullanarak ısının çok fazla değişmemesini sağlayan bir inşaat tekniği.

Günümüzde olağanda buzdolabında saklanması gereken binlerce tonluk patates, limon, lahana ve öbür eserler Kapadokya’nın eski galeri ve geçitlerinde koruma ediliyor.

ETKİLİ BİR ÇÖZÜM

Coober Pedy’ye giden yolun biraz ilerisinde kentin merkezi bulunuyor.

Merkez birinci bakışta sıradan bir taşra yerleşimi üzere görünüyor. Sokaklar pembe tozla kaplı, restoranlar, barlar, süpermarketler ve akaryakıt istasyonları var.

En zirve noktada kasabanın tek ağacı, metalden yapılmış bir heykel duruyor.

Coober Pedy’de ürkütücü bir sessizlik hakim. Binaların ortasında geniş boşluklar var. Ne olup bittiği tam anlaşılmıyor.

Tüm soruların karşılığı yerin altında yatıyor.

Coober Pedy’nin kimi yeraltı bölgelerine olağan binaların içinden giriliyor. Kimi bölgelere de sokaklardaki tünellerden ulaşılıyor.

Getty Images Derinkuyu 1923’te terk edilmiş ve 1960’larda yine keşfedilene kadar büsbütün unutulmuştu

Kasabada çatıların çökmesini önlemek için binaların en az 4 metre derinlikte olması gerekiyor.

Yerin üstünde yaşayanlar, çok sıcak ve buz üzere soğuk şartlarla uğraş ederken yerin altında tüm yıl boyunca, günün her saatinde sıcaklık 23 derecede sabit kalıyor.

Ayrıca Coober Pedy, elektriğinin neredeyse tamamını güneş ve rüzgarden elde ediyor.

Öte yandan yeraltı konutların fiyatları da hayli uygun. Yakın vakitte üç odalı bir konut 26 bin dolara satıldı.

Coober Pedy’de yaşayanlar, birebir vakitte böcek ve sinek sorunu olmadığını, ışık ve ses kirliliği yaşanmadığını söylüyor.

Bazılar yeraltı hayatın zelzelelere karşı da daha inançlı olduğuna inanıyor.

Coober Perdy’de yaşayan Wright, “Ben buraya yerleştiğimden beri iki zelzele oldu ve ikisinde de yerimden hiç oynamadım” diyor.

Yeraltı yapıların sarsıntıya karşı güvenliği, büyüklükleri ve derinliklerine bağlı olarak değişiyor.

Peki yeraltı yerleşimler, dünyanın diğer yerlerinde insanların iklim değişikliğinin tesirleriyle başa çıkmasına yardımcı olabilir mi? Neden daha yaygın değiller?

Coober Pedy’de yeraltı mesken imali, birçok sebepten ötürü öbür bölgelere kıyasla daha pratik.

Öncelikle bölgedeki taş çok yumuşak.

1960 ve 70’lerde, kasabanın sakinleri tıpkı opal taşı madenlerini oluşturdukları üzere, patlayıcılar ve kazma ve küreklerle konutlarını genişletti. Kimi yerlerde bu süreç çok fazla güç gerektirmedi.

Ayrıca kumtaşı epeyce sağlam ve hiçbir takviyeye gereksinimi yok, bu nedenle hiçbir ek materyal kullanmadan, istediğiniz halde, yüksek tavanlı odalar yapmanız mümkün.

NEM SORUNU

Cooper Pedy’deki sistem her yerde mümkün değil alışılmış.

Herhangi bir yeraltı yapının inşaatında en büyük zorluklardan biri nem.

Getty Images Kapadokya

İnsanların yaşadığı birçok yeraltı yerleşim yeri kurak bölgelerde bulunuyor.

Daha nemli yerlerde yerin altında rastgele bir inşaat yapmak çok daha güç.

Örneğin 19. yüzyılda inşa edilen Londra’nın yeraltı tünellerini nemden korumak için duvarlar kat kat tuğlayla kaplanmıştı. Bu tedbirlere karşın tünellerde hala siyah küf sorunu yaşanıyor.

Aynı sorun, dünyanın birçok yerinde, yüksek ölçüde yağış alan bölgelerdeki bodrum katlarında, sığınaklarda ve otoparklarda görülüyor.

Bu tip yerleşimlerin su kaynaklarına yakınlığı ve havalandırma eksikliği nem problemini artırıyor.

Getty Images Coober Pedy’de yerin altında konutların yanı sıra restoranlar, mağazalar, oteller ve hatta bir Sırp Ortodoks Kilisesi bile var

Milattan sonra 2. yüzyılda Romalıların zulmünden kaçan Museviler tarafından inşa edilen İsrail’deki Hazan Mağarları’nda emsal bir sorun var.

Zeytin presleri, mutfaklar, salonlar ve su depolarının bulunduğu mağaranın içinde 66 metre ilerledikten sonra sıcaklık dışarıya kıyasla kıymetli ölçüde düşüyor ve yüzde 40 düzeyindeki nem iki katına çıkıyor.

Bunun nedeni, yerleşim alanının daha fazla yeraltı suyu olan ovalık bir bölgede, gözenekli bir kaya tipine inşa edilmiş olması ve dar koridorlar ile az sayıda giriş nedeniyle hava akışının az olması.

Ancak 50 metre derinlikte, gözenekli kumtaşına heyeti olan Coober Pedy’de şartlar yerin altında bile kurak. Ayrıyeten oksijen ve havalandırma sağlamak için özel bacalar bulunuyor.

Coober Pedy’de yaşayanlar, bilhassa çok sıcak havalarla uğraş edenlere yeraltında yaşamayı tavsiye ediyor.

Belki bu kasabanın tuhaf kum piramitleri önümüzdeki yıllarda öbür yerlerde de ortaya çıkmaya başlar.

Avustralya’nın Coober Pedy kasabasında beşerler neden yerin altında yaşıyor? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

CEM GARİPOĞLU KİMDİR?

Cem Garipoğlu 29 Ekim 1991’de doğdu. ünlü iş insanı Hayyam Garipoğlu’nun yeğeni, Makbule Tülay Garipoğlu ve Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından el konulan Sümerbank’ın ortaklarından Mehmet Nida Garipoğlu’nun dört çocuğundan ikincisiydi.

TMSF’nin Sümerbank’a el koyması ve babasının 18 ay mahpusa girmesiyle Cem Garipoğlu’nun hayatı da değişti. Çocuklarının uygun bir eğitim almasını isteyen baba Mehmet Garipoğlu, mahpusa girdiği devirde Cem Garipoğlu’nu yurtdışına gönderdi. 12 yaşında yurtdışına çıkan Cem Garipoğlu, Fransa’da yatılı bir okulda eğitim görmeye başladı. 17 Yaşına kadar İngilizce, Rusça, Çince ve İspanyolca öğrenmek için ülke değiştirdi ve sonra temelli olarak Türkiye’ye döndü.

Türkiye’ye döndüğü 2007 yılında Bahçeşehir Yıldızlar Koleji’ne kaydoldu. Okuluna ahenk gösteremeyen ve sık sık okulunun rehberliği ile görüşen Cem Garipoğlu, disiplinin ağır gelmesi nedeniyle 2008 Şubat ayında bir öteki okula geçti.

Bu okulda tanıştığı Münevver Karabulut’la arkadaş olan Garipoğlu 3 Mart 2009 tarihinde Münevver Karabulut’u vahşice öldürdü. Cinayet, kamuoyunda kesik baş cinayeti olarak büyük yankı buldu. Olayın akabinde kayıplara karışan Cem Garipoğlu 197 gün sonra İstanbul’da teslim oldu.

Cem Garipoğlu’na işlediği vahşice cinayet nedeniyle 24 sene mahpus cezası verildi. Garipoğlu, 10 Ekim 2014 tarihinde 22 yaşındayken cezasını çektiği Silivri’de kendini asarak intihar etti.

CEM GARİPOĞLU YAŞIYOR MU?

Münevver Karabulut’un babası Süreyya Karabulut, Cem Garipoğlunun intihar etmediği; ölen kişinin öbür biri olduğu, kaçırıldığı ya da öldürüldüğü söylendi. Savcılığın ve İsimli Tıp’ın raporlarına karşın bu savlar yıllarca dillendirildi. Raporlara karşın argümanının ardında duran baba Karabulut, kuşkularının lakin Garipoğlu’nun mezarının açılmasıyla giderileceğini söyledi.

Cem Garipoğlu kimdir, kaç yaşında, nereli? Cem Garipoğlu öldü mü? Cem Garipoğlu yaşıyor mu? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

CEM GARİPOĞLU KİMDİR?

Cem Garipoğlu 29 Ekim 1991’de doğdu. ünlü iş insanı Hayyam Garipoğlu’nun yeğeni, Makbule Tülay Garipoğlu ve Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından el konulan Sümerbank’ın ortaklarından Mehmet Nida Garipoğlu’nun dört çocuğundan ikincisiydi.

TMSF’nin Sümerbank’a el koyması ve babasının 18 ay mahpusa girmesiyle Cem Garipoğlu’nun hayatı da değişti. Çocuklarının âlâ bir eğitim almasını isteyen baba Mehmet Garipoğlu, mahpusa girdiği devirde Cem Garipoğlu’nu yurtdışına gönderdi. 12 yaşında yurtdışına çıkan Cem Garipoğlu, Fransa’da yatılı bir okulda eğitim görmeye başladı. 17 Yaşına kadar İngilizce, Rusça, Çince ve İspanyolca öğrenmek için ülke değiştirdi ve sonra temelli olarak Türkiye’ye döndü.

Türkiye’ye döndüğü 2007 yılında Bahçeşehir Yıldızlar Koleji’ne kaydoldu. Okuluna ahenk gösteremeyen ve sık sık okulunun rehberliği ile görüşen Cem Garipoğlu, disiplinin ağır gelmesi nedeniyle 2008 Şubat ayında bir öbür okula geçti.

Bu okulda tanıştığı Münevver Karabulut’la arkadaş olan Garipoğlu 3 Mart 2009 tarihinde Münevver Karabulut’u vahşice öldürdü. Cinayet, kamuoyunda kesik baş cinayeti olarak büyük yankı buldu. Olayın akabinde kayıplara karışan Cem Garipoğlu 197 gün sonra İstanbul’da teslim oldu.

Cem Garipoğlu’na işlediği vahşice cinayet nedeniyle 24 sene mahpus cezası verildi. Garipoğlu, 10 Ekim 2014 tarihinde 22 yaşındayken cezasını çektiği Silivri’de kendini asarak intihar etti.

CEM GARİPOĞLU YAŞIYOR MU?

Münevver Karabulut’un babası Süreyya Karabulut, Cem Garipoğlunun intihar etmediği; ölen kişinin diğer biri olduğu, kaçırıldığı ya da öldürüldüğü söylendi. Savcılığın ve İsimli Tıp’ın raporlarına karşın bu argümanlar yıllarca dillendirildi. Raporlara karşın argümanının ardında duran baba Karabulut, kuşkularının lakin Garipoğlu’nun mezarının açılmasıyla giderileceğini söyledi.

Cem Garipoğlu kimdir, kaç yaşında, nereli? Cem Garipoğlu öldü mü? Cem Garipoğlu yaşıyor mu? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Su düzeyleri yükselip alçaldıkça, kıta sahanlıkları ve sığ denizlerdeki farklı hayat alanları genişleyip daralıyor ve bu durum, canlıların serpilmesi ya da yok olması için taban hazırlıyor. Fosil kayıtlarını inceleyen bilim insanları, bu değişimlerin süratle yeni hayat cinslerinin ortaya çıkmasını sağladığını gösterdi.

Paris – Sorbonne Üniversitesinde çalışan Yardımcı Profesör Slah Boulila’nın öncülük ettiği çalışma, Proceedings of the National Academy of Sciences bülteninde yayımlandı.

Populer Science Türkçe’de yazdığı üzere Sidney Üniversitesi Yerbilimleri Fakültesinde çalışan makale eş müellifi Profesör Dietmar Müller şöyle aktarıyor: “Tektonik hareketler bağlamında bu 36 milyon yıllık döngü, deniz tabanının bazen daha süratli bazen de yavaş yayılmasını sağlayarak, okyanus havzalarında derin ve döngüsel değişimlere ve Dünya’nın derinliklerine tektonik su transferine yol açıyor .

Bunların sonucunda, kıtalardaki su baskını ve kuraklık olayları ortasında dalgalanmalar meydana geliyor. Geniş sığ denizlerin olduğu devirler ise biyolojik çeşitliliği besliyor.”

Araştırma grubu bulgularını deniz düzeyi değişimlerinde, Dünya’nın iç düzeneklerinde ve deniz fosil kayıtlarında görülen çarpıcı derecede emsal döngülere dayandırıyor.

Bilim insanlarının elinde, Dünya dinamiklerinin istikamet verdiği tektonik döngülerin ve küresle deniz düzeyi değişimlerinin, deniz hayatının biyoçeşitliliğini şekillendirmede milyonlarca yıldır çok değerli bir rol oynadığını gösteren kuvvetli ispatlar var.

“Bu araştırma, cinslerin niye uzun periyotlar boyunca değiştiğiyle alakalı evvelki fikirlere meydan okuyor” diyor Profesör Müller.

“Bu döngüler 36 milyon yıl uzunluğunda zira tektonik levhaların, Dünya’nın derinliklerinin hareketli kısmı olan ve ısı taşıyan manto katmanına karışıp geri dönüşme biçiminde görülen nizamlı örüntüler, bir tencerede yavaş yavaş hareket eden sıcak, ağır kıvamlı bir çorbaya benziyor.”

Profesör Müller, Avustralya’nın Queensland eyaletindeki Kretase devrinden kalma Winton Oluşumu’nun, deniz düzeyindeki değişimlerin Avustralya’daki ekosistemleri nasıl şekillendirip etkilediğine hoş bir örnek teşkil ettiğini söylüyor.

Çeşitli dinozor fosilleri ve bedelli opal taşlarına konut sahipliği yapmasıyla bilinen bu oluşum, Avustralya kıtasının büyük bir kısmının su altında kaldığı vakitlere açılan kıymetli bir pencere misyonu görüyor.

Deniz düzeyleri yükselip alçaldıkça, kıtanın sular altında kalması da sığ denizlerde genişleyip daralan ekolojik koylar meydana getirmiş ve geniş bir çeşit yelpazesine eşsiz ömür alanları sağlamış.

“Avustralya’daki görüntünün dönüşüp büyüleyici canlıların karada dolaştığı bir vakti betimleyen Kretase Winton Oluşumu, deniz düzeyindeki bu değişimlerin yarattığı esaslı tesirin bir simgesi niteliğinde” diyor Profesör Müller.

Dünya 36 milyon yılda bir biyolojik çeşitlilik patlaması yaşıyor yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Muratpaşa ilçesi Şirinyalı Mahallesi’nde çalıştığı işyerinin tabelasının aralığına yatak atıp geceleri burada geçirdiklerini aktaran Samet Bozkaya, çocukları Elizan Naz (2) ile Rüzgar Umut’un (3), geceleri üşüdüğünü anlattı.

“MART AYINDAN BERİ SOKAKTAYIZ”

Bozkaya, “Mart ayından beri sokaktayız. Çalışmama nazaran günde ortalama 400 lira kazanıyorum. Kazandığım parayla çocuklarımın masrafını karşılayamıyorum. Konut tutmaya çalıştım fakat 7-8 bin lira isteniyor. Kirayı karşılayamadım. Bu duruma deva bulunmasını istiyorum” diye konuştu.

‘SABAHA KADAR UYUYAMIYORUM’

Samet Bozkaya, kızı Elizan Naz ile oğlu Rüzgar Umut’un sokakta perişan halde olduğunu belirterek, “Mart ayından bu yana sokakta kalıyoruz. Gece soğuk oluyor, çocuklar üşüyor. Dışarda kaldığımızdan ötürü çok korkuyoruz. Ben sabaha kadar uyuyamıyorum, işe uykusuz gidiyorum” dedi.

Sümeyye Bozkaya da 4 aydır farklı yerde sokakta kaldıklarını söyleyerek, “Sokakta çok zorlanıyoruz. İki çocuğum aylardır duş bile alamadı. Devlet büyüklerinden ve hayırseverlerden yardım bekliyoruz” tabirlerini kullandı.

Samet Bozkaya, yardım için müracaatta bulundukları ünitelerin not aldıklarını lakin şimdi dönüş yapmadıklarını söyledi.

Kirayı ödeyecek kadar geliri olmadığı için 2 çocuğuyla, 4 aydır sokakta yaşıyor yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.