TEMELİ BUDİZME DAYANIYOR

Farkındalıklı beslenme yaklaşımı, Zen Budizm ve meditasyon üzere öğretilere dayanır. Temel prensipleri ortasında şunlar bulunur:

1. Dikkat: Yeme anını büsbütün farkında bir biçimde yaşamak. Yiyeceği görsel olarak incelemek, kokusunu almak ve tadına varmak üzere duyusal tecrübelere odaklanmak.

2. Farkındalık: Yemek yerken meydana gelen fizikî ve duygusal hislere dikkat etmek. Açlık ve doygunluk hislerini fark etmek ve bunları sakin bir zihinle pahalandırmak.

3. Zihinli Yeme: Yemek yerken dikkat dağıtan fikirleri ve telaşları fark etmek lakin bu kanılarla bütünüyle meşgul olmamak. Yeme anını daha berrak ve rahat bir zihinle yaşamak.

4. Kabul: Yiyecek seçimlerini sorgulamadan ve kendine tenkit getirmeden kabul etmek. Pişmanlık yahut suçluluk hislerini azaltmak.

FARKINDALIKLI BESLENME YAKLAŞIMININ YARARLARI

• Duygusal Yeme Davranışını Denetim Altına Almak: Gerilim, badire yahut duygusal zorluklar karşısında yaşanan çok yeme davranışlarını engellemek.
• Daha Sağlıklı Beslenme Alışkanlıkları Geliştirmek: Yiyecek seçimlerini daha şuurlu ve sağlıklı bir formda yapmak.
• Porsiyon Denetimi: Doygunluk sinyallerine daha düzgün kulak vererek porsiyonları daha yanlışsız bir halde belirlemek.
• Ağırlık Denetimi: Farkındalıklı beslenme, çok yemeyi azaltarak yük idaresine yardımcı olabilir.
• Zihinsel Huzur ve Rahatlama: Yeme anını büsbütün yaşayarak zihinsel olarak daha huzurlu ve rahat hissetmek.

Farkındalıklı beslenme, yemek yeme alışkanlıklarını dönüştürmek isteyen bireyler için tesirli bir araç olabilir. Bu yaklaşım, yemek yemeyi yalnızca fizikî bir hareket olarak değil, tıpkı vakitte bir tecrübe olarak yaşamanın kıymetini vurgular.

Kökleri Budizme dayanan ‘Farkındalıklı beslenme’ nedir? yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

Stresli vakitlerde niye daha fazla yediğimizi Sydney’deki Garvan Tıp Araştırmaları Merkezi’nden Kenny Chi Kin Ip ve takımı fare deneyleriyle buldu. Araştırmacılar birinci evvel hayvanların yeme alışkanlıklarının, kronik gerilim altındayken nasıl değiştiğini ve hangi beyin bölgesinin aktifleştiğini incelediler. Farelerde gerilim yaratmak için kafeslerine iki günde bir, bir saatliğine saman yerine soğuk su kondu ve daha sonra olağan yahut yüksek kalorili yem verildi. Bu biçimde gerilim altındaki farelerin daha çok yüksek kalorili yemden yedikleri ve tıpkı yağlı yemi yemelerine karşın gerilimli farelerin, denetim grubundakilere kıyasla iki misli kilo aldıkları görüldü. İkinci deneyde ise olağan su yerine tatlandırılmış su verildi. Bu durumda da tıpkı sonuç elde edildi. Tüm bunlar gerilimin abur cubur yiyeceklere karşı iştahımızı açtığını gösteriyor.

Anlaşıldığı üzere orta beyindeki lateral habenula bölgesi talamus ve epifiz bezi ortasında dar bir temas oluşturur. Lateral habenula bölgesi genelde ödül sisteminin bastırılmasında ve böylelikle hayvanın çok yemesini önlemeden sorumludur. Gerilimli farelerde bu beyin bölgesi etkinleşmiyor ve baskılayıcı sinyal de verilmiyor. Bunun sonucunda ise ödüllendirme sistemi tarafından körüklenen tatlı ve yağlı yeme isteği artıyor. Bu da farelerin yemeye devam etmesine ve düzenleyici tokluk sinyallerine cevap vermeyi bırakmalarına yol açıyor.

Critical role of lateral habenula circuits in the control of stress- induced palatable food comsuption, Neuron, 8.06.2023.

Stresliyken daha çok yiyoruz yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.

YAĞIŞLI AYLARDA OTLARI, KURAK MEVSİMLERDE AĞAÇ YAPRAKLARINI TÜKETİYORLAR

Bunun yanı sıra, fillerin derilerindeki kıllarda yapılan kararlı karbon izotopları incelemesi, fillerin yağışlı aylarda otları tercih ederken kurak mevsimde ağaç yapraklarına yöneldiği tezini doğruladı.

Ayrıca, dişi fillerin hamilelikleri boyunca kimi bitkileri aşerdiği de ortaya çıkarıldı.

Araştırma muharrirlerinden Tyler Kartzinel, “Fil bakıcıları, hayvanların gereksinim duyduğu besini tüketmediğinde hayatta kalabileceğini fakat refah içinde yaşayamayacağını unutmamalı.” dedi.

Kartzinel, “Her bir bireyin yeme alışkanlıklarını öğrenerek fil, bizon ve gergedan üzere tiplerin daha güzel idaresini ve kuşaklarının sağlıklı devamlılığını sağlayabiliriz.” tabirini kullandı.

Araştırma müellifleri, farklı yeme alışkanlıkları olan bireylerin rekabete girmeden sürüyle birlikte toplayıcılık yapmasının filleri birbirine kenetlediğini ama iklim değişikliğiyle kıtada azalan kaynaklar karşısında çeşidin hayatta kalma bahtının azaldığı yorumunu yaptı.

Araştırma sonuçları “Royal Society Open Science” mecmuasında yayımlandı.

Araştırmacılara nazaran fillerin de beşerler üzere farklı yeme alışkanlıkları var yazısı ilk önce Habernetik - Haberdeki Benzersiz Etik üzerinde ortaya çıktı.